# సముద్ర శాస్త్రం

Thermohaline circulation అనేది ఉష్ణోగ్రత, ఉప్పుదనం ఆధారంగా సముద్రంలో నీరు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రవహించే విధానం.
**ఓషనోగ్రఫీ** (Oceanography) లేదా **సముద్ర శాస్త్రం** అనేది సముద్రం గురించి చేసే శాస్త్రీయ అధ్యయనం. దీనిని **oceanology** లేదా **marine science** అని కూడా అంటారు. ఈ రంగంలో పరిశోధనలు చేసే శాస్త్రవేత్తలను **ఓషనోగ్రాఫర్లు** (oceanographers) అంటారు. వీరు సముద్రపు నీటి కదలికలు, సముద్ర జీవరాశులు, రసాయన నిర్మాణం, సముద్రపు అడుగుభాగం గురించి అధ్యయనం చేస్తారు.

సముద్ర శాస్త్రం అనేది భూ విజ్ఞాన శాస్త్రంలో ఒక ముఖ్యమైన శాఖ. భూమి ఉపరితలంలో సుమారు 70% కంటే ఎక్కువ భాగం సముద్రంతో కప్పబడి ఉంది. సముద్రాలు ప్రపంచ వాతావరణాన్ని నియంత్రించడంలో, ఆహార సరఫరాలో, ఆక్సిజన్ ఉత్పత్తిలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.

సముద్రాన్ని పూర్తిగా అర్థం చేసుకోవడానికి శాస్త్రవేత్తలు జీవశాస్త్రం, రసాయన శాస్త్రం, భౌతిక శాస్త్రం, భూగర్భ శాస్త్రం వంటి అనేక శాస్త్రాల సహాయాన్ని ఉపయోగిస్తారు.

## చరిత్ర

1770లో Benjamin Franklin రూపొందించిన Gulf Stream మ్యాప్.
### ప్రారంభ చరిత్ర

సముద్రాల గురించి మనుషులకు వేల సంవత్సరాలుగా అవగాహన ఉంది. తీర ప్రాంతాలలో నివసించే ప్రజలు పోటుపాట్లు (tides) గమనించేవారు. చంద్రుని గురుత్వాకర్షణ వల్ల సముద్రపు నీటి మట్టం పెరగడం, తగ్గడం జరుగుతుంది.

ప్రాచీన గ్రీకు తత్వవేత్త Aristotle సముద్ర జీవుల గురించి అనేక పరిశీలనలు చేశారు.

1400, 1500లలో పోర్చుగీసు నావికులు సముద్ర మార్గాలను అధ్యయనం చేయడం ప్రారంభించారు. Pedro Nunes అనే గణిత శాస్త్రవేత్త నావిగేషన్ లెక్కల అభివృద్ధికి సహాయం చేశాడు.

ఈ కాలంలోనే నావికులు గాలి, సముద్ర ప్రవాహాలను ఉపయోగించి ప్రయాణించే **Volta do mar** అనే మార్గాన్ని కనుగొన్నారు.

### శాస్త్రీయ అన్వేషణల ప్రారంభం

1760లో డెన్మార్క్ దేశం సముద్ర పరిశోధన కోసం ఒక శాస్త్రీయ యాత్రను పంపింది.

అమెరికా శాస్త్రవేత్త Benjamin Franklin అట్లాంటిక్ సముద్రంలోని వెచ్చని ప్రవాహం Gulf Stream గురించి పరిశోధనలు చేశారు.

### ఆధునిక సముద్ర శాస్త్రం

1872లో బ్రిటిష్ ఓడ HMS *Challenger* ప్రపంచవ్యాప్తంగా సముద్రాలపై పరిశోధనలు చేసింది. దీనిని Challenger expedition అంటారు.

ఈ యాత్రలో:

* సముద్ర లోతులను కొలిచారు
* మట్టి నమూనాలను సేకరించారు
* సుమారు 4,700 కొత్త సముద్ర జీవులను గుర్తించారు
* సముద్రపు అడుగున ఉన్న పర్వత శ్రేణులను గుర్తించారు

HMS Challenger ఓడ
1900లలో సాంకేతికత అభివృద్ధి చెందడంతో సముద్ర పరిశోధన వేగం పెరిగింది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో అభివృద్ధి చేసిన SONAR సాంకేతికత సముద్ర లోతులను తెలుసుకోవడంలో సహాయపడింది.

1934లో Easter Ellen Cupp సముద్ర శాస్త్రంలో పీహెచ్‌డీ పొందిన మొదటి మహిళగా గుర్తింపు పొందింది.

## సముద్ర శాస్త్రంలోని ప్రధాన విభాగాలు

| విభాగం | అధ్యయనం చేసే అంశాలు |
| --- | --- |
| Biological Oceanography | సముద్ర జీవరాశులు |
| Chemical Oceanography | సముద్రపు నీటి రసాయన నిర్మాణం |
| Geological Oceanography | సముద్రపు నేల నిర్మాణం |
| Physical Oceanography | నీటి కదలికలు, ప్రవాహాలు |

### జీవ సముద్ర శాస్త్రం

ఈ విభాగంలో plankton, చేపలు, తిమింగలాలు వంటి సముద్ర జీవరాశులపై అధ్యయనం చేస్తారు.

### రసాయన సముద్ర శాస్త్రం

సముద్రపు నీటిలో ఉన్న ఉప్పు, ఆక్సిజన్, ఇతర రసాయనాల గురించి అధ్యయనం చేస్తారు.

#### సముద్ర ఆమ్లీకరణం

వాతావరణంలో carbon dioxide పెరగడం వల్ల సముద్రపు నీటి pH తగ్గుతుంది.

ఇది పగడపు జీవులపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతుంది.

### భూగర్భ సముద్ర శాస్త్రం

సముద్రపు అడుగుభాగంలో ఉన్న పర్వతాలు, లోయలు, భూగర్భ నిర్మాణాలపై ఈ విభాగం పరిశోధనలు చేస్తుంది.

### భౌతిక సముద్ర శాస్త్రం

ఈ విభాగం సముద్రపు అలలు, పోటుపాట్లు, ప్రవాహాలపై దృష్టి పెడుతుంది.

సముద్రం భూమి వాతావరణ నియంత్రణలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.

## సముద్రపు అడుగుభాగం నిర్మాణం

సముద్రపు నేల నిర్మాణం
* **Continental Shelf** — తీరానికి దగ్గరగా ఉన్న తక్కువ లోతు ప్రాంతం
* **Abyssal Plain** — సముద్రం మధ్యలో ఉన్న విస్తారమైన మైదానం
* **Mid-Ocean Ridge** — సముద్రంలో ఉన్న పొడవైన పర్వత శ్రేణులు
* **Ocean Trench** — అత్యంత లోతైన సముద్ర గోతులు

## సముద్ర పరిశోధనలో సాంకేతికత

సముద్రాన్ని అధ్యయనం చేయడానికి శాస్త్రవేత్తలు అనేక ఆధునిక పరికరాలను ఉపయోగిస్తున్నారు.

* **Submersibles **ROV** (Remotely Operated Vehicles)
* **Satellites **Argo floats**

## సముద్ర రక్షణ ప్రాముఖ్యత

సముద్రం భూమికి అత్యంత ముఖ్యమైన ప్రకృతి వనరులలో ఒకటి.

* మనం పీల్చే ఆక్సిజన్‌లో పెద్ద భాగం సముద్రంలోని ఫైటోప్లాంక్టన్ నుండి వస్తుంది
* సముద్రం భూమి వాతావరణాన్ని నియంత్రిస్తుంది
* ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోట్లాది మందికి ఆహారం అందిస్తుంది

అయితే ప్రస్తుతం ప్లాస్టిక్ కాలుష్యం, అధిక చేపల వేట వల్ల సముద్ర జీవవ్యవస్థ ప్రమాదంలో ఉంది.

## మూలాలు

## మరింత సమాచారం కోసం

* Thurman, H. V. *Introductory Oceanography*. Prentice Hall.
* Tom Garrison. *Oceanography: An Invitation to Marine Science*.
* Robert Stewart. *Introduction to Physical Oceanography*.

## బయటి లింకులు

* NASA Physical Oceanography Data Center
* Woods Hole Oceanographic Institution
* National Institute of Oceanography, India

మూస:Earth science
మూస:Physical geography topics