Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# కర్కట రేఖ

కర్కట రేఖను చూపుతున్న ప్రపంచపటము
భూమధ్య రేఖకు 23° 26′ 22″ ఉత్తరాన ఉన్న అక్షాంశ రేఖను **కర్కట రేఖ** అంటారు. ఈ కర్కాటక రేఖ భూమి చుట్టూ వున్న వ్యాసం దాదాపు 36,788 కి.మీ. పొడవు వుంటుంది. ఈ రేఖ 16 దేశాల మీద వ్యాపించి ఉంది. ఆయా దేశాల వాతావరణాన్ని బట్టి మార్పులు జరుగుతుంటాయి. మన దేశంలో ఈ రేఖ రాజస్థాన్‌, గుజరాత్‌, మధ్యప్రదేశ్‌, ఛత్తీస్‌గఢ్‌, జార్ఖండ్‌, పశ్చిమబెంగాల్‌, త్రిపుర, మిజోరంల మీదుగా పయనిస్తున్నది.

చైత్రమాసంలో లేదా మేష మాసంలో భూమధ్యరేఖ మీద ఉన్న సూర్యుడు ఆషాఢ మాసం నాటికి కర్కట రేఖ మీద ప్రవేశిస్తాడు. అప్పటినుంచి ‘దక్షిణం’గా సూర్యుడు జరగడం దక్షిణాయనం.

## మూలాలు
# సహారా ఎడారి

సహారా ఉపగ్రహ చిత్రము
నైఋతి లిబియాలోని సహజసిద్ధమైన శిలాతోరణము.
**సహారా** అంటే అరబ్బీ భాషలో అతిపెద్ద ఎడారి అని అర్థం. (అరబ్బీ : الصحراء الكبرى ) (ఆంగ్లం : **Sahara**), గణాంకాల ప్రకారం అంటార్కిటికా తరువాత ప్రపంచములోనే రెండవ అతి పెద్ద ఎడారి. ఈ ఎడారి వైశాల్యం 9,000,000 చదరపు కి.మీ (3,500,000 చదరపు మైళ్ళు). వైశాల్యంలో అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలంత పెద్దది, ఆస్ట్రేలియా కంటే పెద్దది. ఈ ఎడారి ఉత్తర ఆఫ్రికా ఖండంలో ఎర్ర సముద్రం నుండి మధ్యధరా సముద్రతీర ప్రాంతం వరకు, అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం పొలిమేర వరకు విస్తరించి ఉంది.

## భౌగోళిక విస్తీర్ణం

సహారా ఎడారి ఉత్తర ఆఫ్రికా ఖండమంతటా చాలా దేశాలలో విస్తరించి ఉంది. అల్జీరియా, బర్కినా ఫాసో, చాద్, ఈజిప్టు, లిబియా, మాలీ, మొరాకో, నైగర్, సెనెగల్, సూడాన్, ట్యునీషియా దేశాలలో విస్తరించి ఉంది. ఈ ఎడారిలో వైవిధ్యమైన భౌగోళిక స్వరూపాలున్నవి. ఈ భౌగోళిక స్వరూపములో నైలు, సెనెగల్ వంటి నదులు కూడా ప్రవహిస్తున్నాయి. అయిర్, అహగ్గర్, సహారా అట్లాస్, టిబెట్సి వంటి పర్వతశ్రేణులు ఉన్నాయి. సహారా ఎడారిలోనే మళ్లీ లిబియన్ ఎడారి, టెనిరి, ఈజిప్షియన్ ఇసుకసముద్రం వంటి ఎడారులు ఉన్నాయి. చాద్ వంటి సరస్సులు, బహరియా వంటి ఒయాసిస్సులు కూడా ఉన్నాయి.

## ఇవీ చూడండి

* ఎడారి మొక్కలు
* ఒయాసిస్సులు
* వైశాల్యం వారీగా ఎడారుల జాబితా

## మూలాలు
# మకర రేఖ

మకర రేఖను చూపుతున్న ప్రపంచ పటము
భూమధ్య రేఖకు 23° 26′ 12″ దక్షిణాన ఉన్న అక్షాంశ రేఖను **మకర రేఖ** అంటారు.

భూమి పై గల ముఖ్యమైన ఐదు అక్షాంశాలలో మకర రేఖ ఒకతి. దీని అక్షాంశం ప్రస్తుతం భూమధ్యరేఖకు దక్షిణంగా 23 ° 26′12.0 ″ (లేదా 23.43665 °) ఉంటుంది. అయితే ఇది చాలా నెమ్మదిగా ఉత్తరం వైపు కదులుతోంది, ప్రస్తుతం సంవత్సరానికి 0.47 ఆర్క్ సెకన్లు లేదా 15 మీటర్ల చొప్పున కదులుతోంది.

ప్రపంచ జనాభాలో 3% కన్నా తక్కువ మంది దాని దక్షిణాన నివసిస్తున్నారు, అలాగే దక్షిణ అర్ధగోళ జనాభాలో 30% మంది నివసిస్తున్నారు.

## భౌగోళికం, పర్యావరణం

మకరరేఖ దక్షిణాన దక్షిణ సమశీతోష్ణ మండలం, ఉత్తరాన ఉష్ణమండల మధ్య విభజన రేఖ. మకరరేఖకి సమానమైన ఉత్తర అర్ధగోళంలో కర్కటరేఖ.

మకరరేఖ స్థిరంగా ఉండదు. కానీ సూర్యుని చుట్టూ దాని కక్ష్యకు సంబంధించి భూమి యొక్క రేఖాంశ అమరికలో స్వల్ప చలనం కారణంగా నిరంతరం మారుతుంది. భూమి అక్షం వంపు 22.1 నుండి 24.5 డిగ్రీల వరకు 41,000 సంవత్సరాల కాలంలో మారుతూ ఉంటుంది. ప్రస్తుతం 23.4 డిగ్రీల వద్ద ఉంది. ఈ చలనం అంటే, మకరరేఖ ప్రస్తుతం సంవత్సరానికి దాదాపు సగం ఆర్క్ సెకండ్ (0.468 ″) అక్షాంశం లేదా సంవత్సరానికి 15 మీటర్ల చొప్పున ఉత్తరం వైపుకు వెళుతోంది (ఇది 1917 లో సరిగ్గా 23 ° 27′S వద్ద ఉంది, 23 వద్ద ఉంటుంది. 2045 లో 45 26'S ).

వేసవి కాలంలో సుమారు 13 గంటలు, 35 నిమిషాల పగటిపూట ఉన్నాయి. శీతాకాలపు కాలం, 10 గంటలు, 41 నిమిషాల పగటిపూట ఉంటుంది.

## మూలాలు
# రియో డి జనీరో

రియో డి జనీరో
**రియో డి జనీరో**, బ్రెజిల్లో రెండవ అత్యధిక జనాభా కలిగిన నగరం. ఉత్తర దక్షిణ అమెరికా ఖండాల్లో ఆరవ పెద్ద నగరం. బ్రెజిల్ లోని రియో డి జానీరో రాష్ట్రానికి రాజధాని. 2012 జూలై 1 న నగరంలో కొంతభాగాన్ని యునెస్కో వారి ప్రపంచ సాంస్కృతిక వారసత్వ ప్రదేశంగా గుర్తించారు.

ఈ నగరాన్ని పోర్చుగీసు వారు 1565 లో స్థాపించారు. 1763 లో పోర్చుగీసు వారి పాలనలోని బ్రెజిల్ దేశానికి రాజధాని అయింది. 1808 లో యాత్తు పోర్చుగీసు సామ్రాజ్యానికి ఇది రాజధాని అయింది. 1822 లో స్వాతంత్ర్య యుద్ధం మొదలయ్యే వరకూ ఇది పోర్చుగీసు సామ్రాజ్యానికి రాజధానిగా ఉంది. ఒక వలస సామ్రాజ్యపు రాజధానిగా, దాని వలస దేశాల్లోని ఒక నగరం ఉండడం చరిత్రలో చాలా అరుదు. ఆ తరువాత 1889 అరకు రియో, బ్రెజిల్ సవతంత్ర సామ్రాజ్యానికి రాజధాని గాను, ఆ తరువాత 1960 వరకూ బ్రెజిల్ రిపబ్లిక్కుకు రాజధాని గానూ ఉంది. 9160 లో బ్రసీలియా, బ్రెజిల్‌కు రాజధాని అయింది.

రియో 2016 ఒలెంపిక్ క్రీడలకు ఆతిధ్యం ఇచ్చింది. 2016 వేసవి పారాలింపిక్కులకూ ఆతిథ్యం ఇచ్చింది.

రియో జిడిపి 343 బిలియన్ల రియల్‌లు. ఇది దేశంలో రెండవ అతి పెద్ద నగర జిడిపి. 2008 లో ప్రపంచ నగర జిడిపీల్లో రియో 30 వ స్థానంలో ఉంది, అనేక వ్యాపార సంస్థలకు, విశ్వవిద్యాలయాలకు, రియో నెలవు. పరిశోధన అభివృద్ధిలో ఇది బ్రెజిల్లో రెండవ అతిపెద్ద నగరం. 2005 నాటి జాతీయ శాస్త్రీయ దిగుబడిలో 17% రియో నుండి వచ్చింది.

రియో దక్షిణార్థగోళంలో అతిపెద్ద పర్యాటక నగరం. అక్కడి ప్రకృతి దృశ్యాలు, కార్నివాళ్ళు, సాంబా, బస్సా నోవా లు, ఇక్కడి బీచిలూ ఇక్కడి పర్యాటక ఆర్షణలు. కోర్కోవాడో పర్వతం మీద నెలకొల్పిన క్రైస్ట్ ది రిడీమర్ విగ్రహం రియో లోని అత్యంత ప్రముఖమైన ప్రదేశాల్లో ఒకటి. ఇది ప్రపంచంలోని 7 నవీన వింతల్లో ఒకటి.

 రాత్రివేళ రియో - 2013.
## నదులు

**డా గార్డా నది** రియో ​​డి జనీరో రాష్ట్రంలోని ఒక నది.

## ప్రముఖులు

* గిసెల్ బారెటో ఫెటర్మాన్ - అమెరికన్ కార్యకర్త, దాత.
* జొనాస్ మాసెట్టి - ఆధ్యాత్మిక గురువు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* కురితీబా - పారిశ్రామికంగా అభివృద్ధి చెందిన బ్రెజిల్ నగరం.

## మూలాలు