Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# సింహం

| సింహం |
| --- |
|  |
| మగ సింహం |
|  |
| ఆడ సివంగి |
| Conservation status |
|  Vulnerable  (IUCN 3.1) |
| Scientific classification |
| Kingdom: | ఏనిమేలియా |
| Phylum: | కార్డేటా |
| Class: | క్షీరదాలు |
| Order: | కార్నివోరా |
| Family: | ఫెలిడే |
| Genus: | *Panthera* |
| Species: | P. leo |
| Binomial name |
| Panthera leo (లిన్నేయస్, 1758) |
|  |
| Distribution of lions in Africa |
| Synonyms |
| Felis leo  (లిన్నేయస్, 1758) |

సింహాన్ని వేటాడుతున్న షాజహాన్
**సింహం** (ఆంగ్లం: **Lion**) ఒక కౄర జంతువు. మృగాలకు రాజుగా 'మృగరాజు' అని సింహాన్ని పిలుస్తారు. ఇది ఎక్కువగా అటవీ ప్రాంతంలోని మైదానాలలో నివసిస్తుంది. సింహాలు 5 నుంచి 10 వరకు గుంపుగా ఉంటాయి. పొడవు 5 నుంచి 8 అడుగులు, బరువు 150 నుంచి 250 కిలోల వరకు ఉంటుంది. మగ సింహం జూలును కలిగి ఉంటుంది.

సింహాలు ఒక రోజులో 20 గంటలు విశ్రాంతి తీసుకుంటూ, ఎక్కువగా రాత్రులు వేటాడుతుంటాయి. వీటి ఆహారం జింకలు, కంచర గాడిదలు, అడవి పందులు, అడవి దున్నలు. ఆడ సింహాలే ఎక్కువగా వేటాడుతుంటాయి
ఆసియా ఖండంలో అవి అంతరించే దశకు చేరుకున్నాయి. ఇంతకు పూర్వం సింహాలను సర్కస్‌లలో పెట్టి ఆడించెడివారు. ఇది వరకు సింహం మన జాతీయ జంతువు కూడా.

## **ఆసియాటిక్ సింహం**

ఆసియాటిక్ సింహం పాంథెరా లియో లియో జాతికి చెందినది. ఇవి ప్రస్తుతం భారతదేశంలో మాత్రమే జీవించి ఉన్నాయి. 20వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి, దీని పరిధి గిర్ నేషనల్ పార్క్, గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని పరిసర ప్రాంతాలకు పరిమితం చేయబడింది. చారిత్రాత్మకంగా, వీటి ఉనికి మధ్యప్రాచ్యం నుండి ఉత్తర భారతదేశం వరకు ఉండేది.

ఆసియాటిక్ సింహం మొదటి శాస్త్రీయ వివరణను 1826లో ఆస్ట్రియన్ జంతుశాస్త్రజ్ఞుడు జోహన్ ఎన్. మేయర్ ప్రచురించారు. దీనికి ఫెలిస్ లియో పెర్సికస్ అని పేరు పెట్టారు. ది ఇంటర్నేషనల్ యూనియన్ ఫర్ కన్జర్వేషన్ ఆఫ్ నేచర్ (IUCN) రెడ్ లిస్ట్‌లో, ఇది తక్కువ జనాభా పరిమాణం, ఆక్యుపెన్సీ ప్రాంతం కారణంగా అంతరించిపోతున్న దాని పూర్వపు శాస్త్రీయ నామమైన పాంథెర లియో పెర్సికా క్రింద జాబితా చేయబడింది. 19వ శతాబ్దం వరకు, ఇది సౌదీ అరేబియా, తూర్పు టర్కీ, ఇరాన్, మెసొపొటేమియా, పాకిస్తాన్, సింధు నదికి తూర్పు నుండి బెంగాల్, మధ్య భారతదేశంలోని నర్మదా నది వరకు విస్తరించి ఉండేది.

వీటి జనాభా క్రమంగా 2010 నుండి పెరిగింది. 2015 మేలో, 14వ ఆసియా సింహాల గణన సుమారు 20,000 కి.మీ2 (7,700 చ. మై.); సింహం జనాభా 523గా అంచనా వేయబడింది. ఇందులో 109 మగవి, 201 ఆడవి కాగా 213 పిల్లలు ఉన్నాయి. 2017 ఆగస్టులో, సర్వేయర్లు 650 అడవి సింహాలను లెక్కించారు. 2020 జూన్లో, గిర్ అటవీ ప్రాంతంలో 674 ఆసియాటిక్ సింహాలు ఉన్నట్లు అంచనా వేయబడింది, ఇది 2015 జనాభా లెక్కల సంఖ్య కంటే 29% పెరిగింది.

అడవి సింహరాశి వీడియో
ఫిండా రిజర్వ్‌లో సింహరాశి, ఆమె పిల్లల వీడియో
Duration: 10 సెకండ్లు.0:10

## భారతీయ సింహం

భారతదేశానికి చెందిన ఐదు పాంథరైన్ పిల్లులలో సింహం ఒకటి. ఇవి బెంగాల్ టైగర్ ( పి. టైగ్రిస్ టైగ్రిస్), భారతీయ చిరుతపులి ( పి. పార్డస్ ఫుస్కా), స్నో చిరుత (పి. ఉన్సియా), క్లౌడెడ్ చిరుతపులి (నియోఫెలిస్ నెబులోసా). భారతీయ సింహాన్ని పెర్షియన్ సింహం అని కూడా పిలుస్తారు.

## మూలాలు
# 2001

**2001** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.

|  |  |
| --- | --- |
| **సంవత్సరాలు:** | 1998 - 1999 - 2000 - 2001 - 2002 - 2003 - 2004 |
| **దశాబ్దాలు:** | 1980లు - 1990లు - **2000లు** - 2010లు - 2020లు |
| **శతాబ్దాలు:** | 20 వ శతాబ్దం - **21 వ శతాబ్దం** - 22 వ శతాబ్దం |

## సంఘటనలు

* డిసెంబర్ 13: భారత పార్లమెంటు పై ఐదుగురు తీవ్రవాదులు దాడి చేసిన సంఘటనలో ఆరుగురు పోలీసులు, ఒక తోటమాలి మరణించారు. మొత్తం తీవ్రవాదులందరూ భద్రతా దళాల కాల్పుల్లో హతమయ్యారు. వీరందర్నీ పాకిస్తాన్ దేశస్తులుగా గుర్తించారు.

## జననాలు

* సెప్టెంబర్ 3: ధీరజ్ బొమ్మదేవర, భారతీయ విలుకాడు. 2024 ఒలింపిక్స్‌లో భారత్‌ ఆర్చరీ జట్టులో ఉన్నాడు.

## మరణాలు

జంధ్యాల
* జనవరి 1: ఆరుట్ల కమలాదేవి నిజాం నిరంకుశత్వానికి వ్యతిరేకంగా, వెట్టిచాకిరికి వ్యతిరేకంగా ఉద్యమంలో పాల్గొన్న యోధురాలు. (జ.1920)
* ఫిబ్రవరి 9: హెర్బర్ట్ సైమన్, ఆర్థికవేత్త, నోబెల్ బహులతి గ్రహీత .
* ఫిబ్రవరి 25: డొనాల్డ్ బ్రాడ్‌మన్, అద్భుతమైన సార్వకాలిక బ్యాట్స్‌మన్‌గా పేరు గాంచిన ఆస్ట్రేలియా క్రికెటర్. (జ.1908)
* మే 13: ఆర్.కె.నారాయణ్, భారతీయ ఆంగ్ల నవలా రచయిత.
* మే 28: వులిమిరి రామలింగస్వామి, పాథాలజీ ప్రొఫెసర్ గా, డైరక్టర్ గా ఒక దశాబ్దం కాలం వ్యవహరించారు. డైరక్టర్ జనరల్ గా కూడా (1979-86) ఉన్నారు. (జ.1921)
* జూన్ 1: బీరేంద్ర, నేపాల్ రాజు.
* జూన్ 4: దీపేంద్ర, నేపాల్ రాజు.
* జూన్ 6: కె.ప్రత్యగాత్మ, తెలుగు సినిమా దర్శకుడు, నిర్మాత. (జ.1925)
* జూన్ 10: లక్ష్మీదీపక్, తెలుగు సినిమా దర్శకుడు. (జ.1935)
* జూన్ 19: జంధ్యాల, తెలుగు సినిమా దర్శకుడు, మాటల రచయిత. (జ.1951)
* ఆగష్టు 16: అన్నా మణి, భారత భౌతిక శాస్త్రవేత్త, వాతావరణ శాస్త్రవేత్త. (జ.1918)
* సెప్టెంబర్ 10: పొట్లపల్లి రామారావు, కవి, తొలితరం తెలంగాణ కథకుడు, అభ్యుదయవాది, ప్రజాకార్యకర్త, గ్రామ ప్రేమికుడు, ప్రకృతి ఆరాధకుడు
* సెప్టెంబర్ 27: కోట్ల విజయభాస్కరరెడ్డి, ఆంధ్ర ప్రదేశ్కు రెండుసార్లు ముఖ్యమంత్రి. (జ.1920)
* అక్టోబర్ 5: కల్లూరి తులశమ్మ, సంఘసేవకురాలు, ఖాదీ ఉద్యమ నాయకురాలు. (జ.1910)
* అక్టోబర్ 30: కొత్తదాస్, పేరుమోసిన గూండా, రాజకీయనాయకుడు.
* డిసెంబరు 18: అమల్ కుమార్ సర్కార్, భారతదేశ సుప్రీంకోర్టు ఎనమిదవ ప్రధాన న్యాయమూర్తి (జ. 1901)

## పురస్కారాలు

* భారతరత్న పురస్కారం: లతా మంగేష్కర్, బిస్మిల్లా ఖాన్
* దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు : యష్ చోప్రా.
* జ్ఞానపీఠ పురస్కారం : రాజేంద్ర కేశవ్‌లాల్ షా

### నోబెల్ బహుమతులు

* భౌతికశాస్త్రం: ఎరిక్ అలిన్ కార్నెల్, వోల్ఫ్‌గాంగ్ కెట్టెర్లీ, కార్ల్ ఎడ్విన్ వీమన్.
* రసాయనశాస్త్రం: విలియం నోలెస్, యోజి నొయోరి, కే బ్యారీ షార్ప్‌లెస్.
* వైద్యం: లెలాండ్ హార్ట్‌వెల్, తిమోతి హంట్, పాల్ ఎం నర్స్.
* సాహిత్యం: వి.ఎస్.నైపాల్.
* శాంతి: ఐక్యరాజ్య సమితి, కోఫీ అన్నన్
* ఆర్థికశాస్త్రం: జార్జి ఏ అకెర్లోఫ్, మైకెల్ స్పెన్స్, జోసెఫ్ ఇ స్టిగ్లిడ్జ్.
# సముద్రం

*ఈ వ్యాసం మహాసముద్రాల్లో భాగాలైన సముద్రాల గురించి.*  మహాసముద్రాల కొరకు మహాసముద్రం వ్యాసాన్ని చూడండి. ఇతర వాడుకల కొరకు, సముద్రం (అయోమయ నివృత్తి) చూడండి.సముద్రం
**సముద్రం,** భూమిపైన పెద్ద పెద్ద జలరాశుల గురించి చెప్పడానికి వాడే పదం. తెలుగు భాషలో సముద్రానికి వికృతి పదం **సంద్రం**. అయితే ఈ పదం వాడుకలో కొంత అస్పష్టత ఉంది. మహాసముద్రాలలో భాగంగా ఉన్న ఉప్పునీటి భాగాలకు వివిధ సముద్రాలుగా పేర్లు పెట్టారు. అయితే మహాసముద్రంతో సంబంధం లేకుండా భూపరివేష్ఠితమైన ఉప్పునీటిరాశులను కూడా సముద్రాలు అంటుంటారు (ఉదా: అరల్ సముద్రం). పెద్ద పెద్ద మంచినీటి సరస్సులను కూడా భూమిమీది సముద్రాలు అని అంటుంటారు.

తరంగాలు పాస్ అయినప్పుడు అణువుల కదలిక
## ఇవి కూడా చూడండి

* సప్త సముద్రాలు
* మహాసముద్రం
* బంగాళాఖాతం
* నల్ల సముద్రం

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
# 1816

**1816** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క లీపు సంవత్సరము.

|  |  |
| --- | --- |
| **సంవత్సరాలు:** | 1813 1814 1815 - 1816 - 1817 1818 1819 |
| **దశాబ్దాలు:** | 1790లు 1800లు - **1810లు** - 1820లు 1830లు |
| **శతాబ్దాలు:** | 18 వ శతాబ్దం - **19 వ శతాబ్దం** - 20 వ శతాబ్దం |

Gjajbsuzhsjsiwkk1\*64997679979797946434 96@++₹ (₹ (\*572628292)

Gzjjsmd
Jjzkzysshsns
Hskjys znn are the best regards David sent I I
Oh good night my love for i you doing this for a long time cheppu bindu porzonto out me a long time and I am Pallavi mam my name is siddik in this for me to do it in yy I am very interested in this case it is a great day ahead are the same to u and ur.....
Gjajbsuzhsjsiwkk1 the best way is to be eu ueiuueiy you doing today is completed and signed by I am full of the i you have a long way

## సంఘటనలు

* ఈ సంవత్సరం మొత్తాన్నీ వేసవి లేని సంవత్సరం అని అంటారు. బీదరికపు సంవత్సరం అని కూడా అంటారు.
* జనవరి 9: హంఫ్రీ డేవీ కనిపెట్టిన బొగ్గు గనుల భద్రతా దీపాన్ని ఇంగ్లాండు లోని హెబ్బర్న్ బొగ్గు గనిలో పరీక్షించారు
* మార్చి 1: ఇంగ్లాండుకు, నేపాలుకూ మధ్య గూర్ఖా యుద్ధం ముగిసింది.
* మార్చి 22: అమెరికాకు అక్రమంగా దఖలు పరచిన అలబామా జార్జియాల్లోని భూమిని వెనక్కి ఇచ్చేస్తానని అమెరికా క్రీక్ నేషన్‌తో ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. అయితే ఈ ఒప్పందాన్ని అమలుచేసేందుకు అమెరికా అధ్యక్షుడు ఆండ్రూ జాక్సన్ తిరస్కరించాడు. తరువాత ఈ వివాదాన్నే సాకుగా చూపించి నేటివ్ అమెరికనులను వాళ్ళ స్వస్థలాల నుండి వెళ్ళగొట్టే చట్టాన్ని తెచ్చాడు
* మే 8: ఫ్రాన్సులో విడాకులను నిషేధించారు. (అంతకు ముందు ఫ్రెంచి విప్లవం తరువాత దాన్ని అనుమతించారు)
* జూలై 9: దక్షిణ అమెరికా యునైటెడ్ ప్రావిన్సులు (అర్జంటైనా, బొలీవియా, ఉరుగ్వే, దక్షిణ బ్రెజిల్) స్పెయిన్ నుండి స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించుకున్నాయి
* ఆగస్టు 14: యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్, ట్రిస్టాన్ డా కున్హాను ఆక్రమించుకుంది.
* తేదీ తెలియదు: గంగాధర భట్టాచార్జీ బెంగాలీ భాషలో బెంగాల్ గెజిట్ ను ప్రచురించాడు.
* తేదీ తెలియదు: మద్రాసులో మొదటి తెలుగు ముద్రణాలయాన్ని స్థాపించారు.
* తేదీ తెలియదు: రెనే లేనెక్ స్టెతస్కోప్ కనుగొన్నాడు
* తేదీ తెలియదు: రైలును మోయగలిగే రైలు పట్టాను తయారు చేసారు.
* తేదీ తెలియదు: రాబర్ట్ స్టిర్లింగ్, తన స్టిర్లింగ్ ఇంజనుకు పేటెంటు పొందాడు.
* తేదీ తెలియదు: టైపురైటర్లను తయారుచేసే రెమింగ్టన్ అండ్ సన్స్ కంపెనీని స్థాపించారు
* తేదీ తెలియదు: మేరీ జేన్ కిన్నయిర్డ్

## జననాలు

కోరాడ రామచంద్రశాస్త్రి
* తేదీ తెలియదు: కోరాడ రామచంద్రశాస్త్రి, క్రీడాభిరామం తరువాత తెలుగు నాటకం వ్రాసిన వారిలో వీరే ప్రథములు. (మ.1897)
* తేదీ తెలియదు: మతుకుమల్లి నృసింహకవి, కవి, పండితుడు. (మ. 1973)

## మరణాలు

* జూలై 7: రిచర్డ్ బ్రింస్లే షెరిడాన్, ఐర్లాండ్ దేశానికి చెందిన ఆంగ్ల కవి, నాటక రచయిత (జ. 1751)

## పురస్కారాలు

## మూలాలు
# 1880

**1880** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క లీపు సంవత్సరము.

|  |  |
| --- | --- |
| **సంవత్సరాలు:** | 1877 1878 1879 - 1880 - 1881 1882 1883 |
| **దశాబ్దాలు:** | 1860లు 1870లు - **1880లు** - 1890లు 1900లు |
| **శతాబ్దాలు:** | 18 వ శతాబ్దం - **19 వ శతాబ్దం** - 20 వ శతాబ్దం |

## సంఘటనలు

## జననాలు

* ఫిబ్రవరి 13: గట్టి లక్ష్మీనరసింహ శాస్త్రి, పండితులు. (మ.1997)
* మార్చి 3: ఆచంట లక్ష్మీపతి, ఆయుర్వేద వైద్యుడు, సంఘసేవకుడు. (మ.1962)
* ఏప్రిల్ 12: కోపల్లె హనుమంతరావు, జాతీయ విద్యకై విశేష కృషిన వారు. (మ.1922)
* ఏప్రిల్ 18: టేకుమళ్ళ అచ్యుతరావు, విమర్శకులు, పండితులు. (మ.1947)
* జూలై 31 : ప్రేమ్‌చంద్, భారతదేశపు హిందీ,, ఉర్దూ కవి. (మ.1936)
* ఆగష్టు 2: బళ్ళారి రాఘవ, న్యాయవాది, నాటక నటుడు దర్శకుడు. (మ.1946)
* నవంబర్ 24: భోగరాజు పట్టాభి సీతారామయ్య, ఆంధ్రా బ్యాంకు వ్యవస్థాపకుడు. (మ.1959)
* డిసెంబరు 10: కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి, సాహితీవేత్త, విద్యావేత్త, పండితుడు, వక్త, రచయిత. (మ.1951)

### తేదీ వివరాలు తెలియనివి

* టంగుటూరి ఆదిశేషయ్య, భక్త కవి, ఉత్తమ ఉపాధ్యాయుడు. (మ.1957)

## మరణాలు

## పురస్కారాలు
# 1900

**1900** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.

|  |  |
| --- | --- |
| **సంవత్సరాలు:** | 1897 1898 1899 - 1900 - 1901 1902 1903 |
| **దశాబ్దాలు:** | 1880లు 1890లు  **1900లు**  1910లు 1920లు |
| **శతాబ్దాలు:** | 19 వ శతాబ్దం - **20 వ శతాబ్దం** - 21 వ శతాబ్దం |

## సంఘటనలు

* మే 14: రెండవ ఒలింపిక్ క్రీడలు ఫ్రాన్సు రాజధాని పారిస్లో ప్రారంభమయ్యాయి.

## జననాలు

ఎన్.జి.రంగా
* మార్చి 5: కల్యాణం వెంకట సుబ్బయ్య, ఈలపాట కళాకారుడు, రంగస్థల, సినిమా నటుడు, గాయకుడు. (మ.1975)
* మార్చి 19: ఫ్రెడెరిక్ జోలియట్ క్యూరీ, భౌతిక శాస్త్రవేత్త, నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత. (మ.1958)
* మే 29: బి.ఎస్.మాధవరావు, భౌతిక శాస్త్రవేత్త. (మ.1987)
* జూన్ 15: కాండూరు నరసింహాచార్యులు కవి, రచయిత, ఆయుర్వేద వైద్యుడు. (మ. 1972)
* జూన్ 20: గయాప్రసాద్ కటియార్, "హిందుస్థాన్ సోషలిస్ట్ రిపబ్లికన్ అసోసియేషన్"కు చెందిన విప్లవ వీరుడు. (మ.1993)
* జూలై 7: కళా వెంకటరావు, స్వాంతంత్ర్య యోధుడు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర మాజీ మంత్రి. (మ.1959)
* ఆగష్టు 1: పూడిపెద్ద కాశీవిశ్వనాథ శాస్త్రి, రచయిత, సాహితీకారుడు. (మ.1962)
* ఆగష్టు 23: మద్దులపల్లి వేంకట సుబ్రహ్మణ్యశర్మ, కవి, పండితుడు, గ్రంథ ప్రచురణకర్త. (మ.1974)
* సెప్టెంబర్ 15: కేదారిశ్వర్ బెనర్జీ, భౌతిక శాస్త్రవేత్త. ఎక్స్ రే క్రిస్టలోగ్రఫీలో నిపుణుడు. (మ.1975)
* సెప్టెంబర్ 18: శివసాగర్ రాంగులామ్, మారిషస్ తొలి ప్రధానమంత్రి, గవర్నర్ జనరల్ (మ.1985)
* అక్టోబర్ 7: గంటి జోగి సోమయాజి, తెలుగు భాషా శాస్త్రవేత్త, కవి, కులపతి, కళాప్రపూర్ణ. (మ.1987)
* అక్టోబర్ 7: హైన్రిచ్ హిమ్లెర్, ఒక సైనిక కమాండర్, నాజీ పార్టీ సభ్యుడు. (మ.1945)
* నవంబరు 7: ఎన్.జి.రంగా, భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, పార్లమెంటు సభ్యుడు, రైతు నాయకుడు. (మ.1995)
* నవంబరు 17: పద్మజా నాయుడు, సరోజిని నాయుడు కుమార్తె. పశ్చిమ బెంగాల్ మాజీ గవర్నరు. (మ.1975)
* : మాగంటి అన్నపూర్ణాదేవి, రచయిత్రి, సమాజ సేవిక, స్వాతంత్ర్య సమర యోధురాలు.

## మరణాలు

* జనవరి 20: పరవస్తు వెంకట రంగాచార్యులు, సంస్కృతాంధ్ర పండితుడు. (జ.1822)
* అక్టోబర్ 28: మాక్స్ ముల్లర్, జర్మనీకి చెందిన భాషావేత్త, బహుభాషాకోవిదుడు. (జ.1823)
* నవంబర్ 30: ఆస్కార్ వైల్డ్, నవలా రచయిత, కవి. (జ.1854)
* డిసెంబర్ 31: బుడ్డా వెంగళరెడ్డి, 1866 కాలంలో సంభవించిన కరువు కాలంలో తన ఆస్తినంతా ధారపోసి ఎంతోమంది ప్రాణాల్ని కాపాడిన మహాదాత. (జ.1840)

## పురస్కారాలు