Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# అంతర్జాతీయ ప్రకృతి పరిరక్షణ సమితి

అంతర్జాతీయ ప్రకృతి పరిరక్షణ సమైక్య సంస్థ చిహ్నం **అంతర్జాతీయ ప్రకృతి పరిరక్షణ సమితి (International Union for Conservation of Nature)** అనేది ఒక అంతర్జాతీయ సంస్ధ. ఈ సంస్ధ ప్రధానంగా ప్రకృతి పరిరక్షణ, ప్రకృతి వనరుల పరిరక్షణ కోసం పాటుబడుతుంది. ప్రకృతిని అధ్యయనం చేయడం, విశ్లేషించడం ద్వారా ప్రకృతి పరిరక్షణకు కృషి చేస్తుంది. ఈ సంస్ధ ప్రధాన ధ్యేయం, సమాజాన్ని ఉత్తేజపరుచడం, మేల్కొలపడం, ప్రోత్సహించడం ద్వారా ప్రకృతిని పరిరక్షించడం.

## స్థాపన

**IUCN స్థాపన**

1947లో, The Swiss League for the Protection of Nature ప్రకృతి పరిరక్షణ కోసం బ్రున్నెన్ (స్విజర్లాండ్)లో ఒక అంతర్జాతీయ సదస్సు నిర్వాహించింది. తరువాత 1948 అక్టోబరు 5లో ఫాన్టేయ్నేబ్లు (ఫ్రారాన్స్) లో IUCN స్థాపించబడింది.ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు సంస్థలు చట్టపరంగా తోలుత International Union for Protection of Nature (IUPN)గా స్థాపించారు. ఈ సంస్థ మెుట్టమొదటిగా ప్రభుత్వ, ప్రభుత్వేతర సంస్థగా గుర్తించబడింది.

## వ్యవస్థ

|  |  |
| --- | --- |
|  **1948వ సంవత్సరం నుండి అంతర్జాతీయ ప్రకృతి పరిరక్షణ సమైక్య ప్రెసిడెంట్లు 1948–1954:  చార్లెస్ జీన్ బెర్నాడ్
* 1954–1958:  రోగర్ హెమ్
* 1958–1963:  జీన్ జార్జస్ బెయిర్
* 1963–1966:  ఫ్రాన్కోయిస్ బౌర్లేరె
* 1966–1972:  హరాల్డ్ జె కూలీడ్జ్
* 1972–1978:  డోనాల్డ కునెన్
* 1978–1984:  మోహమద్ కసాస్
* 1984–1990:  ఏమ్ ఏస్ స్వామినాధన్
* 1990–1994:  శ్రీ దత్త రామ్
* 1994–1996:  జయ్ డి హాయర్
* 1996–2004:  యోలదా కకాబ్సే
* 2004–2008:  వల్లి ముసా
* 2008–2012:  అశోక్ కోశాల
* 2012-2021:  జాంగ్ జిన్సెంగ్
* since 2021: UAE (Razan Al Mubarak)

 |  **1948వ సంవత్సరం నుండి ఉన్న డైరక్టర్లు 1948–1955: జీన్ పాల్ హర్రాయ్

* 1959–1960: M.C. బ్లోయిమర్స్

* 1962:1962:  గెరాల్డ వాటర్ సన్

* 1963–1966: హగ్గ్ ఏలియట్

* 1966–1970: జో బర్విక్

* 1970–1976: గెరార్డో బుడవ్సకి

* 1977–1980: డేవిడ్ మున్రో

* 1980–1982: లీ ఏమ్. టాల్బాట్

* 1983–1988:  కెంటాన్ మిల్లర్

* 1988–1994: మార్టిన్ హోల్గేట్

* 1994–1999: డేవిడ్ ఏమ్సిడవల్

* 1999–2001: మరిత కోచ్-వేస్సర్

* 2001–2006: అచిమ్ స్టేయినర్

* 2007–2014: జులియా మార్టాన్-లీఫెవర్
* since 2015: ఇంగర్ ఏండర్సెన్

  |

## మూలాలు
# తీవ్రంగా అంతరించే స్థితిలో ఉన్న జాతులు

బెలుగా స్టర్జన్ (*Huso huso*)తీవ్రంగా అంతరించే స్థితిలో ఉన్న జాతులకు ఉదాహరణ
**తీవ్రంగా అంతరించే స్థితిలో ఉన్న జాతులు** అనేది అంతర్జాతీయ ప్రకృతి పరిరక్షణ సమైఖ్య (International Union for Conservation of Nature) అనే సంస్ధ ద్వారా సంరక్షణ స్ధితిలో భాగంగా వర్గికరించబడిన జాతులు. అంటే ఈ జాతులు నివాసాల నుండి కనుమరుగు అయ్యే దశకు దగ్గరగా ఉన్న జాతులు. ఈ వర్గానికి చెందిన జాతులను అత్యంత ప్రమాదకర స్థితిలో ఉన్న జాతులుగా అంతర్జాతీయ ప్రకృతి పరిరక్షణ సమైఖ్య (International Union for Conservation of Nature) IUCN Red Listలో గుర్తించింది.

2014లో మెుత్తం 2464 రకముల జంతువులు, 2104 రకముల మెుక్కలను గుర్తించింది.1998లో ఈ సంఖ్య 854, 909గా నమెదు జరిగింది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* కనుమరుగైన జాతులు
* ఆవాసాలు నుండి కనుమరుగైన జాతులు
* అంతరించే జాతులు
* ప్రమాదస్థితిలో ఉన్న జాతులు

## మూలాలు
# స్టెఫీ గ్రాఫ్

స్టెఫీ గ్రాఫ్| 2010 ల గ్రాఫ్ |
| పూర్తి పేరు | స్టెఫనీ మరియా గ్రాఫ్ |
| దేశం |  పశ్చిమ జర్మనీ (1982–1990)  జర్మనీ (1990–1999) |
| నివాసం | లాస్ వేగాస్, నెవడా, అమెరికా |
| జననం |  (1969-06-14) 1969 జూన్ 14 మన్ హైం, పశ్చిమ జర్మనీ |
| ఎత్తు | 1.75 m (5 ft 9 in) |
| ప్రారంభం | 1982 అక్టోబరు 18 |
| విశ్రాంతి | 1999 ఆగస్టు 13 |
| వాటం | కుడిచేతివాటం |
| బహుమతి సొమ్ము | $21,895,277
* 16th in all-time rankings
 |
| టెన్నిస్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్ | 2004 *(member page)* |
| సింగిల్స్ |
| సాధించిన రికార్డులు | 900–115 |
| సాధించిన విజయాలు | 107 (3rd all-time) |
| అత్యుత్తమ స్థానం | No. **1** (17 August 1987) |
| గ్రాండ్ స్లామ్ సింగిల్స్ ఫలితాలు |
| ఆస్ట్రేలియన్ ఓపెన్ | **W** (**1988**, 1989, 1990, 1994) |
| ఫ్రెంచ్ ఓపెన్ | **W** (1987, **1988**, 1993, 1995, 1996, 1999) |
| వింబుల్డన్ | **W** (**1988**, 1989, 1991, 1992, 1993, 1995, 1996) |
| యుఎస్ ఓపెన్ | **W** (**1988**, 1989, 1993, 1995, 1996) |
| ఇతర టోర్నమెంట్లు |
| Championships | **W** (1987, 1989, 1993, 1995, 1996) |
| Olympic Games | **W** (**1988**) |
| డబుల్స్ |
| Career record | 173–72 |
| Career titles | 11 |
| Highest ranking | No. 3 (3 March 1987) |
| గ్రాండ్ స్లామ్ డబుల్స్ ఫలితాలు |
| ఆస్ట్రేలియన్ ఓపెన్ | SF (1988, 1989) |
| ఫ్రెంచ్ ఓపెన్ | F (1986, 1987, 1989) |
| వింబుల్డన్ | **W** (1988) |
| యుఎస్ ఓపెన్ | SF (1986, 1987, 1988, 1989) |
| Other Doubles tournaments |
| Championships | SF (1986, 1987, 1988) |
| Olympic Games | SF (1988) |
| Mixed Doubles |
| Career record | 9–7 |
| Grand Slam Mixed Doubles results |
| ఆస్ట్రేలియన్ ఓపెన్ | 2R (1991) |
| ఫ్రెంచ్ ఓపెన్ | 2R (1994) |
| వింబుల్డన్ | SF (1999) |
| యుఎస్ ఓపెన్ | 1R (1984) |
| Team Competitions |
| ఫెడ్ కప్ | **W** (1987, 1992) |
| Hopman Cup | **W** (1993) |
|
Medal record

|  |
| --- |
|  |
| Representing  West Germany |
|  |  **1988 Seoul**  | Singles |
|  |  1988 Seoul  | Doubles |
| Representing  Germany |
|  |  1992 Barcelona  | Singles |

 |

**స్టెఫీ గ్రాఫ్** జర్మనీకి చెందిన ప్రొఫెషనల్ టెన్నిస్ క్రీడాకారిణి. ఈమె 377 వారాలపాటు ప్రపంచ నంబర్ 1 క్రీడాకారిణిగా నిలిచి రికార్డు సృష్టించింది. 22 మేజర్ టైటిళ్ళు గెలిచింది.

ఈమె 1999 లో 30 ఏళ్ళ వయసులో ఆటకు విరామం ప్రకటించింది. అప్పటికి ఆమె ప్రపంచ ర్యాంకింగ్ లో మూడో స్థానంలో ఉంది. ఈమెను టెన్నిస్ ఆటలో అత్యుత్తమ క్రీడాకారుల్లో ఒకరిగా పరిగణిస్తారు. ఈమె అక్టోబరు 2001 న మాజీ నెంబర్ 1 అమెరికన్ టెన్నిస్ ఆటగాడు ఆండ్రీ అగస్సీని వివాహమాడింది. ఈ దంపతులకు ఇద్దరు పిల్లలు. బోరిస్ బెకర్ తో పాటు ఈమె జర్మనీలో టెన్నిస్ మంచి ప్రజాదరణ పొందిన క్రీడగా అవతరించడానికి కారణం అయ్యింది.

## జీవితం

స్టెఫీ గ్రాఫ్ 1969 జూన్ 14 న పశ్చిమ జర్మనీలోని మన్‌హైం లో జన్మించింది. ఆమె తల్లిదండ్రులు హైడి షాల్క్, పీటర్ గ్రాఫ్. తండ్రి టెన్నిస్ శిక్షకుడి కావాలని అనుకున్నాడు. మూడేళ్ళ తన కుమార్తెకు తమ లివింగ్ రూం లోనే బ్యాట్ ను తిప్పడం నేర్పించడం ప్రారంభించాడు. నాలుగు సంవత్సరాలకే కోర్టులో సాధన చేయడం మొదలు పెట్టి ఐదేళ్ళకి మొదటి టోర్నమెంట్ లో ఆడింది.

## మూలాలు
# 1960

**1960** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.

|  |  |
| --- | --- |
| **సంవత్సరాలు:** | 1957 1958 1959 1960 1961 1962 1963 |
| **దశాబ్దాలు:** | 1930లు 1940లు **1950లు** 1960లు 1970లు |
| **శతాబ్దాలు:** | 19 వ శతాబ్దం - **20 వ శతాబ్దం** - 21 వ శతాబ్దం |

## సంఘటనలు

Damodaram Sanjivayya 2008 stamp of India
* జనవరి 11: ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా దామోదరం సంజీవయ్య పదవిని చేపట్టాడు.
* జూలై 1 : ఆంధ్రజ్యోతి తెలుగు దినపత్రిక స్థాపించబడింది.
* ఆగష్టు 25: 17వ వేసవి ఒలింపిక్ క్రీడలు రోమ్ లో ప్రారంభమయ్యాయి.
* అక్టోబరు 22: మాలి ఫ్రాన్సు నుండి స్వాతంత్ర్యం పొందినది.
* నవంబర్ 14: పెట్రోలియం ఎగుమతి చేసే దేశాల సమాఖ్య (OPEC) ఏర్పాటైంది.
* నవంబర్ 26: భారత టెలిఫోన్లు STD సౌకర్యాన్ని ప్రవేశపెట్టాయి.

## జననాలు

Daggubati Venkatesh
* జనవరి 2: రామణ్ లాంబా , భారతదేశపు మాజీ క్రికెట్ ఆటగాడు. (మ.1998)
* జనవరి 15: తాతా రమేశ్ బాబు తెలుగు రచయిత, తెలుగు సినిమా ఆర్ట్ డైరక్టరు, సంపాదకుడు, చిత్రలేఖనోపాధ్యాయుడు. (మ.2017)
* జనవరి 15: తిలక్ రాజ్, క్రికెట్ క్రీడాకారుడు.
* ఏప్రిల్ 4: అరుణ మొహంతి, ఒడిస్సీ నృత్యకారిణి, కొరియోగ్రాఫర్, గురువు. పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీత.
* మే 4: డి.కె.అరుణ, మహబూబ్ నగర్ జిల్లా నడిగడ్డ రాజకీయనేత.
* మే 16: సుద్దాల అశోక్ తేజ, సినీ గేయ రచయిత.
* జూన్ 10: నందమూరి బాలకృష్ణ, తెలుగు సినిమా నటుడు.
* జూలై 1: అనురాధా నిప్పాణి, రంగస్థల నటి, దర్శకురాలు, రచయిత.
* జూలై 27: సాయి కుమార్, తెలుగు సినిమా నటుడు, డబ్బింగ్ కళాకారుడు.
* ఆగష్టు 8: సున్నం రాజయ్య, కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)కు చెందిన రాజకీయనాయకుడు.
* ఆగష్టు 31: హసన్ నస్రల్లా, లెబనాన్ దేశానికి చెందిన షియా ఇస్లామిక్ నాయకుడు.
* సెప్టెంబరు 13: నల్లారి కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి, ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ చివరి ముఖ్యమంత్రి.
* సెప్టెంబర్ 26: గస్ లోగీ, వెస్టీండీస్ మాజీ క్రికెట్ క్రీడాకారుడు.
* అక్టోబర్ 10: మల్లికార్జునరావు, తెలుగు సినీ, రంగస్థల హాస్యనటులు. (మ.2008)
* నవంబర్ 7: సప్పా దుర్గాప్రసాద్, నృత్యకళాకారుడు.
* నవంబర్ 19: శుభలేఖ సుధాకర్, నటుడు.
* డిసెంబర్ 2: సిల్క్ స్మిత, దక్షిణ భారత సినీ నటి. (మ.1996)
* డిసెంబరు 13: దగ్గుబాటి వెంకటేష్, తెలుగు సినిమా కథానాయకులు.
* డిసెంబర్ 14: ఇబ్రహీం రైసీ, ఇరాన్ ఎనిమిదవ అధ్యక్షుడు. (మ.2024)
* డిసెంబర్ 29: డేవిడ్ బూన్, ఆస్ట్రేలియా మాజీ క్రికెట్ క్రీడాకారుడు.

## మరణాలు

గాడిచర్ల హరిసర్వోత్తమరావు
* ఫిబ్రవరి 29: గాడిచర్ల హరిసర్వోత్తమ రావు, ఆంధ్రులలో మొట్టమొదటి రాజకీయ ఖైదీ. (జ.1883)
* మే 22: మేడవరము సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి, స్కృతాంధ్రాలలో గొప్ప పండితుడిగా పేరుగాంచిన వ్యక్తి. (జ.1885)
* ఆగష్టు 25: చింతా దీక్షితులు, రచయిత. (జ.1891)

## పురస్కారాలు
# 1860

**1860** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క లీపు సంవత్సరము.

|  |  |
| --- | --- |
| **సంవత్సరాలు:** | 1857 1858 1859 - 1860 - 1861 1862 1863 |
| **దశాబ్దాలు:** | 1840లు 1850లు - **1860లు** - 1870లు 1880లు |
| **శతాబ్దాలు:** | 18 వ శతాబ్దం - **19 వ శతాబ్దం** - 20 వ శతాబ్దం |

## సంఘటనలు

* ఏప్రిల్ 9: మొదటిసారి మానవుని కంఠధ్వని రికార్డు చేయబడింది. (ఫొనాటోగ్రాఫ్ యంత్రం ద్వారా)
* మే 18: చికాగోలో జరిగిన రిపబ్లికన్ పార్టీ సమావేశం లో, అబ్రహం లింకన్ని అమెరికా అధ్యక్షుడుగా ప్రతిపాదించారు (నామినేటెడ్ ).
* ఆగష్టు 17: బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం పోలీస్ కమిషన్‌ను ఏర్పాటు చేసింది. భారతదేశం లోని పోలీసు సంస్థల గురించిన వివరాలు సేకరించటము, పోలీసు వ్యవస్థలో కొన్ని సంస్కరణలను చేయటము, ఉన్న వాటిని అభివృద్ధి చేయటము గురించి సలహాలు ఇవ్వటము ఈ పోలీసు కమిషన్ విధులు.
* అక్టోబర్ 3: బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన పోలీస్ కమిషన్ తన నివేదికను సమర్పించింది.
* అక్టోబర్ 6: ఇండియన్ పీనల్ కోడ్ (భారతీయ శిక్షాస్మృతి) 1860 - 1860 అక్టోబరు 6 నాడు అమలులోకి వచ్చింది.

### తేదీ వివరాలు తెలియనివి

* రాష్ట్రపతి నిలయం తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని సికింద్రాబాద్ బొల్లారంలో భారత రాష్ట్రపతి విడిది కోసం నిర్మించబడింది.

## జననాలు

జయంతి రామయ్య పంతులు
* జనవరి 29: అంటోన్ చెకోవ్, రష్యన్ నాటక రచయిత. (మ.1904)
* జూలై 14: పూండ్ల రామకృష్ణయ్య, తెలుగు పండితుడు, విమర్శకుడు. (మ.1904)
* జూలై 18: జయంతి రామయ్య పంతులు, కవి, శాసన పరిశోధకులు. (మ.1941)
* ఆగష్టు 13: అన్నీ ఓక్లే, షార్ప్ షూటర్.
* ఆగష్టు 22: పాల్ గోటిలిబ్ నిప్కో, నిప్కోడిస్క్ ను కనుగొన్న శాస్త్రవేత్త (మ.1940).
* అక్టోబర్ 8: గుత్తి కేశవపిళ్లె, భారతీయ పాత్రికేయుడు, రాజకీయవేత్త, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. (మ.1933)
* అక్టోబర్ 13:హెచ్.వి.నంజుండయ్య, మైసూరు విశ్వవిద్యాలయం తొలి ఉపకులపతి, మైసూర్ రాజ్య దీవాన్, పరిపాలనాదక్షుడు, విద్యావేత్త (మ.1920)

### తేదీ వివరాలు తెలియనివి

* అల్లంరాజు రంగశాయి కవి తెలుగు కవి. (మ.1936)
* ఆకొండి వ్యాసమూర్తి శాస్త్రి తెలుగు కవి, పండితుడు. (మ.1916)
* ఎడ్ల రామదాసు రామభక్తులు, గేయ రచయిత, తత్త్వకర్త. (మ.1910)
* చింతా వెంకట్రామయ్య కూచిపూడి నాట్య గురువు. (మ.1949)
* రాజనాల వెంకటప్పయ్య శాస్త్రి గాయకుడు. (మ.1935)
* బిరుదురాజు శేషాద్రి రాజు నెల్లూరు జిల్లాకు చెందిన తెలుగు రచయిత.
* సత్యవోలు గున్నేశ్వరరావు, రంగస్థల నటుడు, నాటకరంగ పోషకుడు, సమాజ నిర్వాహకుడు. (మ.1925)
* సుసర్ల దక్షిణామూర్తి శాస్త్రి, సంగీత విద్వాంసుడు. (మ.1922)
* అపర్ణ పాండా పర్లాకిమిడి మహారాజు యొక్క గురువు. (మ.1927)
* విష్ణు నారాయణ్ భాత్కండే హిందుస్థానీ సంగీతమును ప్రస్తుత థాట్ పద్ధతిన క్రమబద్ధీకరణ చేసిన వాడు. (మ.1936)
* చంద్రముఖి బసు, భారతదేశంలోని కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం నుండి కళలలో బ్యాచిలర్ డిగ్రీని పొందిన తొలి మహిళ. (మ.1944)

## మరణాలు

* డిసెంబర్ 19: డల్ హౌసీ, బ్రిటిష్ ఇండియా గవర్నర్ జనరల్ గా భారతదేశమును పరిపాలించిన ఒక అధికారి. (జ.1812)

## పురస్కారాలు
# 1893

**1893** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.

|  |  |
| --- | --- |
| **సంవత్సరాలు:** | 1890 1891 1892 - 1893 - 1894 1895 1896 |
| **దశాబ్దాలు:** | 1870లు 1880లు  **1890లు** 1900లు 1910లు |
| **శతాబ్దాలు:** | 18 వ శతాబ్దం - **19 వ శతాబ్దం** - 20 వ శతాబ్దం |

## సంఘటనలు

## జననాలు

గరిమెళ్ళ సత్యనారాయణ
* జనవరి 5: పరమహంస యోగానంద, భారతదేశంలో గురువు. (మ.1952)
* జనవరి 23: రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ, తెలుగు సాహితీకారులు. (మ.1979)
* మార్చి 23: గోపాలస్వామి దొరస్వామి నాయుడు, ఇంజనీరు,"భారతదేశపు ఎడిసన్"గా పేరొందాడు. (మ.1974)
* ఏప్రిల్ 9: రాహుల్ సాంకృత్యాయన్, రచయిత, చరిత్రకారుడు, కమ్యూనిస్టు నాయకుడు.
* ఏప్రిల్ 25: త్యాగబీర్ హేమ్ బారువా, భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, సామాజిక కార్యకర్త, రచయిత (మ.1945)
* మే 21: ఏకా ఆంజనేయులు, సాహితీ పోషకుడు, భువనవిజయం సాహితీరూపక రూపశిల్పి.
* జూన్ 29: పి.సి.మహలనోబిస్, భారత ప్రణాళిక పథానికి నిర్దేశకుడు. (మ.1972)
* జూలై 14: గరిమెళ్ళ సత్యనారాయణ, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, కవి, రచయిత. (మ.1952)
* ఆగష్టు 22: డొరొతీ పార్కర్, అమెరికాకు చెందిన కవయిత్రి,రచయిత్రి (మ. 1967)
* ఆగష్టు 25: కొర్వి కృష్ణస్వామి ముదిరాజ్, హైదరాబాదు మాజీ మేయరు, రచయిత, పాత్రికేయడు, విద్యావేత్త, బహుముఖ ప్రజ్ఞాశీలి. (మ.1967)
* సెప్టెంబర్‌ 3: కాంచనపల్లి కనకమ్మ, సంస్కృతాంధ్ర రచయిత్రి. (మ.1988)
* సెప్టెంబర్ 23: బులుసు అప్పన్నశాస్త్రి, తర్కశాస్త్ర పారంగతులు.
* సెప్టెంబర్ 30: వి. పి. మెనన్, భారత స్వాతంత్ర్య సమయంలో కీలక బాధ్యతలు నిర్వర్తించిన భారతీయ సివిల్ సర్వీసెస్ అధికారి. (మ.1965)
* నవంబర్ 8: ద్వారం వెంకటస్వామి నాయుడు, వాయులీన విద్వాంసుడు. (మ.1964)

తేదీ వివరాలు తెలియనివి
* అసా మత్సూకా

* పూడిపెద్ది వెంకటరమణయ్య, తెలుగు కథా రచయిత (మ.1937)
* గార్లదిన్న సుబ్బారావు: కవి, రచయిత (మ. 1966)

## మరణాలు

## పురస్కారాలు
# 1905

**1905** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.

|  |  |
| --- | --- |
| **సంవత్సరాలు:** | 1902 1903 1904 - 1905 - 1906 1907 1908 |
| **దశాబ్దాలు:** | 1880లు 1890లు - **1900లు** - 1910లు 1920లు |
| **శతాబ్దాలు:** | 19 వ శతాబ్దం - **20 వ శతాబ్దం** - 21 వ శతాబ్దం |

## సంఘటనలు

## జననాలు

ముల్క్ రాజ్ ఆనంద్
* జనవరి 24: భీమవరపు నరసింహారావు, తెలుగు సినిమా సంగీత దర్శకులు, రంగస్థల నటుడు. (జ.1905)
* జనవరి 31: కందుకూరి రామభద్రరావు, తెలుగు రచయిత, కవి, అనువాదకుడు. (మ.1976)
* ఫిబ్రవరి 19: వెంపటి సదాశివబ్రహ్మం పేరుపొందిన చలనచిత్ర రచయిత.
* ఏప్రిల్ 13: న్యాయపతి రాఘవరావు, రేడియో అన్నయ్య, ఆంధ్ర బాలానంద సంఘం సంస్థాపకుడు. (మ.1984)
* మే 13: ఫక్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్, భారత ఐదవ రాష్ట్రపతి. (మ.1977)
* జూలై 13: వెదిరె రామచంద్రారెడ్డి, భూదానోద్యమంలో భూమిని దానంచేసిన మొట్టమొదటి భూస్వామి (మ. 1986)
* ఆగష్టు 5: వాసిలీ లియోంటిఫ్, ఆర్థికవేత్త, అర్థశాస్త్ర నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత.
* ఆగష్టు 29: ధ్యాన్ చంద్, భారత హాకీ క్రీడాకారుడు. (మ.1979)
* సెప్టెంబరు 3: కొసరాజు, తెలుగు సినిమా పాటల రచయిత, సుప్రసిద్ధ కవి, రచయిత. (మ.1986)
* సెప్టెంబరు 19: చొప్పల్లి సూర్యనారాయణ భాగవతార్, హరికథా కళాకారుడు, రంగస్థల, సినిమా నటులు.
* సెప్టెంబరు 10: ఓగిరాల రామచంద్రరావు, పాతతరం తెలుగు చలనచిత్ర సంగీతదర్శకుడు. (మ.1957)
* అక్టోబరు 14: వాడేల వేంకటశేషగిరిరావు, కవి, ఆయుర్వేద వైద్యుడు, సామాజికవేత్త.
* డిసెంబరు 1: నార్ల వేంకటేశ్వరరావు, పాత్రికేయుడు, కవి, సంపాదకుడు జననం. (మ.1985)
* డిసెంబరు 12: ముల్క్ రాజ్ ఆనంద్, ఒక భారతీయ ఆంగ్ల రచయిత. (మ.2004)

### తేదీ వివరాలు తెలియనివి

* అంబా ప్రసాద్, హార్మోనియం విద్వాంసుడు.

## మరణాలు

## పురస్కారాలు
# 1908

**1908** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క లీపు సంవత్సరము.

|  |  |
| --- | --- |
| **సంవత్సరాలు:** | 1905 1906 1907 - 1908 - 1909 1910 1911 |
| **దశాబ్దాలు:** | 1880లు 1890లు  **1900లు**  1910లు 1920లు |
| **శతాబ్దాలు:** | 19 వ శతాబ్దం - **20 వ శతాబ్దం** - 21 వ శతాబ్దం |

## సంఘటనలు

* ఏప్రిల్ 27: నాలుగవ ఒలింపిక్ క్రీడలు లండన్లో ప్రారంభమయ్యాయి.
* సెప్టెంబర్ 9: ఆంధ్రపత్రిక ప్రారంభించబడింది.
* సెప్టెంబర్ 28: మూసీ నదికి వరదల మూలంగా హైదరాబాద్లో తీవ్రంగా ఆస్తి నష్టం.

## జననాలు

* జనవరి 1: లీలా మిశ్రా, హిందీ చలనచిత్ర నటి. (మ.1988)
* జనవరి 17: ఎల్.వి.ప్రసాద్, తెలుగు సినీనిర్మాత, దర్శకుడు, నటుడు, దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు గ్రహీత. (మ.1994)
* ఫిబ్రవరి 4: మఖ్దూం మొహియుద్దీన్, కార్మిక నాయకుడు, ఉర్దూకవి. (మ.1969)
* మార్చి 1: ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం, సాహిత్యవేత్త, పరిశోధకులు. (మ.1986)
* మార్చి 30: దేవికారాణి, సుప్రసిద్ధ భారతీయ నటి, దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు గ్రహీత. (మ.1994)
* ఏప్రిల్ 5: జగ్జీవన్ రాం, భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు.
* ఏప్రిల్ 26: సర్వ్ మిత్ర సిక్రి, భారతదేశ సుప్రీంకోర్టు పదమూడవ ప్రధాన న్యాయమూర్తి. (మ. 1992)
* మే 30: రాచర్ల తిప్పయ్య గుప్త, కవి, రచయిత.
* జూన్ 5: రావి నారాయణరెడ్డి, కమ్యూనిస్టు నాయకుడు, తెలంగాణ పోరాటంలో ముఖ్యుడు. (మ.1991)
* జూన్ 10: ఈశ్వరప్రభు, హేతువాది. [మ. ?]
* జూలై 7: కొమ్మూరి పద్మావతీదేవి, తెలుగులో తొలితరం రంగస్థల నటి, కథా రచయిత్రి. (మ.1970)
* ఆగష్టు 5: చక్రపాణి, బహుభాషావేత్త, తెలుగు రచయిత, పత్రికా సంపాదకులు, సినీ నిర్మాత, దర్శకులు. (మ.1975)
* ఆగష్టు 24: రాజ్ గురు, స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ విప్లవకారుడు, భగత్ సింగ్ సహచరుడు. (మ.1931)
* ఆగష్టు 27: డోనాల్డ్ బ్రాడ్‌మాన్, అద్భుతమైన సార్వకాలిక బ్యాట్స్‌మన్‌గా పేరు గాంచిన ఆస్ట్రేలియా క్రికెటర్. (మ.2001)
* సెప్టెంబరు 3: జమలాపురం కేశవరావు, నిజాం నిరంకుశ పాలను ఎదిరించిన వ్యక్తి. (మ.1953)
* సెప్టెంబరు 8: చెలికాని అన్నారావు, తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానంలో అధికారి, స్వామివారి దర్శనానికి వచ్చే యాత్రికులకు విశేషమైన సౌకర్యాలు కల్పించడం ఈయన తోనే ఆరంభమయింది.
* అక్టోబరు 1: గడిలింగన్న గౌడ్, కర్నూలు నియోజకవర్గపు భారతదేశ పార్లమెంటు సభ్యుడు. (మ.1974)
* అక్టోబరు 2:పర్వతనేని బ్రహ్మయ్య, ఛార్టర్డ్ అకౌంటెంట్. (మ.1980)
* అక్టోబరు 6: ఈశ్వరప్రభు, చందమామ పత్రిక సంపాదకవర్గ సభ్యుడిగా పనిచేశారు.
* అక్టోబరు 10: ముదిగొండ లింగమూర్తి, తొలి తరం సినిమా నటుడు.
* అక్టోబర్ 15: జాన్ కెన్నెత్ గాల్‌బ్రెత్, ఆర్థికవేత్త. (జ.2006)
* నవంబర్ 8: రాజారావు, ఆంగ్ల నవలా, కథా రచయిత. పద్మవిభూషణ్ పురస్కార గ్రహీత. (మ.2006)
* నవంబర్ 16: బి.ఎన్.రెడ్డి, తెలుగు సినిమా దర్శకులు. (మ.1977)
* డిసెంబరు 1: నార్ల వెంకటేశ్వరరావు, తెలుగునాట పాత్రికేయులు, రచయిత. (మ.1985)
* డిసెంబరు 9: రాంభొట్ల లక్ష్మీనారాయణ శాస్త్రి, పురాణ ప్రవచకుడు, సంస్కృతాంధ్ర పండితుడు. (మ.1995)

## మరణాలు

ఖుదీరాం బోస్
* జనవరి 17: లీలా మిశ్రా, హిందీ చలనచిత్ర నటి. (జ.1908)
* జూన్ 24: గ్రోవర్ క్లీవ్‌లాండ్, అమెరికా మాజీ అధ్యక్షుడు.
* ఆగష్టు 11: ఖుదీరాం బోస్, భారతీయ స్వాతంత్ర్యసమరవీరులలో మొదటితరానికి చెందిన అతిపిన్నవయస్కుడు. (జ.1889)
* ఆగష్టు 17: పి. సత్యనారాయణ రాజు, ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి. (మ.1966)
* ఆగష్టు 25: హెన్రీ బెక్వెరెల్, భౌతిక శాస్త్రవేత్త, నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత.

## పురస్కారాలు
# 1934

**1934** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.

|  |  |
| --- | --- |
| **సంవత్సరాలు:** | 1931 1932 1933 - 1934 - 1935 1936 1937 |
| **దశాబ్దాలు:** | 1910లు 1920లు - **1930లు** - 1940లు 1950లు |
| **శతాబ్దాలు:** | 19 వ శతాబ్దం - **20 వ శతాబ్దం** - 21 వ శతాబ్దం |

## సంఘటనలు

* మే 27: రెండవ ప్రపంచ కప్ ఫుట్‌బాల్ పోటీలు ఇటలీలో ప్రారంభమయ్యాయి.

## జననాలు

* జనవరి 5: భారతీయ జనతా పార్టీ మాజీ అధ్యక్షుడు మురళీ మనోహర్ జోషి.
* జనవరి 15: వి. ఎస్. రమాదేవి, భారతదేశపు మొట్టమొదటి మహిళా ప్రధాన ఎన్నికల కమీషనరు, హిమాచల్ ప్రదేశ్, కర్ణాటక రాష్ట్రాల గవర్నరు. (మ.2013)
* ఫిబ్రవరి 8: పొత్తూరి వెంకటేశ్వర రావు, తెలుగు పత్రికారంగ ప్రముఖుడు.
* మార్చి 9: యూరీ గగారిన్, అంతరిక్షంలోకి వెళ్ళిన మొట్టమొదటి మానవుడు. (మ.1968)
* మార్చి 23: కె.బి.కె.మోహన్ రాజు, సినిమా నేపథ్యగాయకుడు, ఆకాశవాణి, దూరదర్శన్ కళాకారుడు. (మ.2018)
* మార్చి 30: సి.ధర్మారావు, తెలుగు భాషోద్యమ నాయకుడు, గాంధేయవాది. (మ.2013)
* మే 4: అక్కిరాజు రమాపతిరావు పరిశోధనా రచనలు, జీవిత చరిత్రలు, సంపాదక వ్యాసాలు, సాహితీ విమర్శ రచయిత, ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ బహుమతి గ్రహీత.
* ఏప్రిల్ 24: ఏడిద నాగేశ్వరరావు, తెలుగు సినిమా నిర్మాత. (మ.2015)
* జూన్ 5: చెన్నుపాటి విద్య, భారత జాతీయ కాంగ్రెసు ప్రముఖు రాజకీయ వేత్త.
* జూన్ 30: చింతామణి నాగేశ రామచంద్ర రావు, భారతీయ శాస్త్రవేత్త, భారతరత్న పురస్కార గ్రహీత.
* జూలై 1: వంగపండు అప్పలస్వామి, ప్రజా గాయకుడు, కవి, రచయిత.
* ఆగస్టు 1: నవోదయ రామమోహనరావు ప్రచురణకర్త, హేతువాది, కమ్యూనిస్టు, విజయవాడ బుక్ ఎగ్జిబిషన్ సొసైటీ వ్యవస్థాపక అధ్యక్షుడు. (మ.2019)
* ఆగస్టు 13: కొత్తపల్లి జయశంకర్, తెలంగాణ సిద్ధాంతకర్త, తెలంగాణా పితామహుడు. (మ.2011)
* ఆగస్టు 13: ఎక్కిరాల వేదవ్యాస, ఐ.ఏ.ఎస్ అధికారి, ఆధ్యాత్మిక గురువు, రచయిత, పరిశోధకుడు.
* ఆగస్టు 28: ఎ.పి. కోమల, తెలుగు, తమిళం, మలయాళ గాయని. రేడియో కళాకారిణి.
* ఆగస్టు 31: రాజశ్రీ, సినిమా పాటల రచయిత. (మ..1994)
* సెప్టెంబరు 23: పేర్వారం జగన్నాధం, తెలుగు కవి, విమర్శకుడు, విద్యావేత్త. (మ.2008)
* సెప్టెంబర్ 29: లాన్స్ గిబ్స్, వెస్టీండీస్ మాజీ క్రికెట్ క్రీడాకారుడు.
* అక్టోబరు 1: చేకూరి రామారావు, తెలుగు సాహిత్య ప్రపంచానికి విమర్శకులు, భాషా శాస్త్రవేత్త. (మ.2014)
* నవంబర్ 7: బొమ్మన విశ్వనాథం, భారతీయ సాహిత్యాన్ని వంగభాషలోనికి అనువదించిన తెలుగువ్యక్తి.
* డిసెంబర్ 9: అల్లం శేషగిరిరావు, తెలుగు కథారచయిత. (మ.2000)
* డిసెంబర్ 11: సలీం దుర్రానీ, భారత క్రికెట్ జట్టు మాజీ క్రీడాకారుడు.
* డిసెంబర్ 19: ప్రతిభా పాటిల్, భారత మాజీ రాష్ట్రపతి.
* డిసెంబర్ 20: ఈడుపుగంటి వెంకట సుబ్బారావు, వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్త. (మ.2010)
* డిసెంబర్ 27: లారిసా లాటినినా, సోవియట్ జిమ్నాస్ట్. ఒలింపిక్ క్రీడలలో 18 పతకాలను సాధించింది.

## మరణాలు

మేరీక్యూరీ
* జూలై 4: మేరీ క్యూరీ, ప్రసిద్ధ భౌతిక, రసాయనిక శాస్త్రవేత్త. రెండు నోబెల్ బహుమతులు (భౌతిక, రసాయన శాస్త్రాలలో) గ్రహీత. (జ.1867)

## పురస్కారాలు