# మొదటి పేజీ

**వికీపీడియా**కు స్వాగతం!

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|
వికీపీడియా ఎవరైనా రాయదగిన స్వేచ్ఛా విజ్ఞాన సర్వస్వము. ఇక్కడ సమాచారాన్ని వాడుకోవటమే కాదు, ఉన్న సమాచారంలో అవసరమైన మార్పుచేర్పులు చెయ్యవచ్చు, కొత్త సమాచారాన్ని చేర్చవచ్చు.
 ప్రస్తుతం తెలుగు వికీపీడియాలో 1,25,180 వ్యాసాలున్నాయి. పూర్తి గణాంకాలు చూడండి. |

 | * ఖాతా వలన లాభాలు
* లాగిన్ పేజీ
* ఎలా తోడ్పడవచ్చు?
 | * ప్రయోగశాల
* సహాయ కేంద్రం
* రోజుకొక చిట్కా
 |

|  |  |
| --- | --- |
| పరిచయం **•** అన్వేషణ **•** కూర్చడం **•** ప్రశ్నలు **•** సహాయము **•** తెలుగు టైపుచేయుట |
విహరణ **•** విశేష వ్యాసాలు **•** అ–ఱ సూచీ |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

ఈ వారపు వ్యాసం

| ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర - పూర్వ యుగం |
| --- |
|
ఆంధ్రుల గురించిన మొదటి ప్రస్తావన సా.శ.పూ 1500-800 మధ్య కాలానికి చెందిన ఐతరేయ బ్రాహ్మణంలో ఉంది. మహాభారతంలో ఆంధ్రులు కౌరవుల పక్షాన యుద్ధంలో పాల్గొన్నారని, రామాయణంలో దండకారణ్యం ప్రస్తుత ఆంధ్ర–ఒడిశా ప్రాంతం అని భావిస్తున్నారు. బౌద్ధ జాతక కథల్లో ఆంధ్రపథం, ఆంధ్రనగరి పేర్లతో ఆంధ్ర దేశం ప్రస్తావన ఉంది. చంద్రగుప్త మౌర్యుడు సా.శ.పూ 322 తర్వాత ఆంధ్రదేశంపై అధిపత్యం సాధించాడు. మెగస్తనీస్ ప్రకారం ఆంధ్రుల వద్ద బలమైన సైన్యం, 30 నరదుర్గాలు ఉన్నాయి. అశోకుని శాసనాల్లో ఆంధ్రులు “రాజవిషయం”లో భాగమని, ఈ కాలంలో బౌద్ధం, ఇనుము పరిశ్రమ, వ్యవసాయం, వాణిజ్యం బాగా అభివృద్ధి చెంది ఆంధ్రుల ఏకీకరణకు పునాది పడింది. మౌర్యుల సామంతులుగా ఉన్న శాతవాహనులు మౌర్య పతనానంతరం విశాల సామ్రాజ్యం నిర్మించి, ప్రతిష్ఠానపురం, ధరణికోట (అమరావతి), వేంగి వంటివి ముఖ్య కేంద్రాలుగా చేసుకున్నారు. శాతవాహన వంశస్థాపకుడైన శ్రీముఖుడు, రెండవ శాతకర్ణి, గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి, యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి వంటి రాజుల కాలంలో సుదీర్ఘ పాలన, గంగా నది వరకు రాజ్యం విస్తరించింది. వీరు శక–క్షత్రపులపై విజయాలు సాధించారు. శాతవాహనుల కాలంలో తీరాంధ్ర–కళింగ తీరంలో సముద్ర వాణిజ్యం, చేతిపనులు, బౌద్ధ చైత్యాలు, స్తూపాలు, విహారాలు, గాధాసప్తశతి, గుణాఢ్యుని బృహత్కథ వంటి గ్రంథాలు, నాగార్జునుడి మహాయాన బౌద్ధం ప్రాముఖ్యత పొందాయి.
మహానది, గోదావరి మధ్య ప్రాంతం కళింగ దేశమని, ఇది నేటి ఉత్తరాంధ్ర–ఒడిశా భాగాలను కలగలిసినది. ఖారవేలుడు వంటి ఛేది వంశ రాజులు కళింగాన్ని మళ్లీ స్వతంత్రంగా చేసి, పుష్యమిత్రునిపై యుద్ధాలు చేసి, మౌర్యులు తీసుకెళ్లిన జైన విగ్రహాలను తిరిగి తెప్పించారు. తీరాంధ్రలోని పిథుండ నగరం ధ్వంసం వంటి ఘటనల వల్ల ఆంధ్రకు నష్టం జరిగింది. ఖారవేలుని తరువాత కళింగ రాజ్యం చిన్నచిన్న రాజ్యాలుగా విడిపోయి, శాతవాహనులు, తరువాత మాఠరులు, వాసిష్ఠులు, పృథ్వీమూల మహారాజు వంటి స్థానిక రాజవంశాలు పిష్ఠపురం మొదలైన ప్రాంతాలను పాలించాయి.
 (**ఇంకా…**) |

 క్రిందటి వారపు వ్యాసం · జాబితా · మార్చు · ప్రతిపాదించడం

మీకు తెలుసా?

*వికీపీడియా లోని కొత్త వ్యాసాల నుండి** ... **రేడియో భానుమతి**గా పేరు గాంచిన పసుమర్తి భానుమతి ఆకాశవాణి తొలి మహిళా అనౌన్సరుగా పేరు గాంచారనీ!
* ... తమిళనాడు, కృష్ణగిరి జిల్లా, హోసూరులోని **కెనిల్వర్త్ కోట** ఇంగ్లండు లోని కెనిల్వర్త్ క్యాజిల్ ని పోలిన నిర్మాణమనీ!
* ... **గర్హా రాజ్యం** మధ్య భారతదేశంలో గోండు ప్రజలు స్థాపించిన రాజ్యమనీ!
* ... శ్రీవైష్ణవ సాంప్రదాయంలో 108 దివ్య దేశాలలాగా **అభిమాన్య క్షేత్రాలు** కూడా పవిత్ర పుణ్యక్షేత్రాలనీ!
* ... ఆంగ్లేయులకు ఎదురొడ్డి పోరాడిన వీరనారి రాణి కిత్తూర్ చెన్నమ్మ సమాధి **బైల్‌హోంగల్** లో ఉందనీ!

భండారము · మార్చవలసిన విభాగం

 |

 |  |

|  |
| --- |
|

చరిత్రలో ఈ రోజు

**జూన్ 30**:
* అంతర్జాతీయ గ్రహశకల దినోత్సవం (ఆస్టరాయిడ్ దినోత్సవం)
* 1833: సంస్కృతాంధ్ర కవి, పండితులు మండపాక పార్వతీశ్వర శాస్త్రి జననం (మ.1897).
* 1917: భారత రాజకీయ, సామాజిక నాయకుడు దాదాభాయి నౌరోజీ మరణం (జ.1825).
* 1928: తెలుగు సినిమా నటుడు జె.వి. సోమయాజులు జననం (మ.2004).
* 1934: భారతీయ శాస్త్రవేత్త, భారతరత్న బహుమతి గ్రహీత సి.ఆర్.రావు జననం. (చిత్రంలో)
* 1961: అమెరికన్ పరిశోధకుడు లీ డి ఫారెస్ట్ మరణం (జ.1873).
* 1969: శ్రీలంక క్రికెట్ క్రీడాకారుడు సనత్ జయసూర్య జననం.
* 1982: తెలుగు సినిమా కథానాయకుడు, హాస్య నటుడు అల్లరి నరేష్ జననం.
* 1984: తెలుగులో భావకవిత్వానికి ఆద్యుడు రాయప్రోలు సుబ్బారావు మరణం (జ.1892).
* 1988: తెలుగువారికి సుపరిచితమైన హాస్యనటుడు సుత్తి వీరభద్ర రావు మరణం (జ.1947).

క్యాలెండర్ · మార్చు

ఈ వారపు బొమ్మ

చేపల చెరువులో నీటి శుద్ధికోసం ఏరేషన్ వ్యవస్థ
ఫోటో సౌజన్యం: ఐ.మహేష్

 క్రిందటి వారపు బొమ్మ· జాబితా · మార్చు· ప్రతిపాదించడం

 |

 |

మార్గదర్శి

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|     | **ఆంధ్రప్రదేశ్**

పుణ్యక్షేత్రాలు
 **·** దర్శనీయ స్థలాలు
 **·** జిల్లాలు
 **·** మండలాలు
 **·** గ్రామాలు
 **·** నదులు
 **·** జానపద కళారూపాలు
 **·** చరిత్ర
 **·** వ్యక్తులు
 |
|     | **భారతదేశం**

రాష్ట్రాలు, ప్రాంతాలు
 **·** చరిత్ర
 **·** రాజకీయాలు
 **·** భారతీయ భాషలు
 **·** భారతీయ నృత్యరీతులు
 **·** భారతీయులు
 **·**  భారతదేశపు పర్యాటక ప్రదేశాలు
 |
|     | **విజ్ఞానం , సాంకేతికం**

జీవ శాస్త్రము
 **·** వృక్ష శాస్త్రం
 **·** జంతు శాస్త్రం
 **·** శరీర నిర్మాణ శాస్త్రం
 **·** వైద్య శాస్త్రం
 **·** భౌతిక శాస్త్రం
 **·** రసాయన శాస్త్రం
 **·** ఖగోళ శాస్త్రం
 **·** గణితం
 **·** కంప్యూటరు
 |
|     | **భాష , సమాజం**

భాష
 **·** కులాలు‎
 **·**  తెగలు‎
 **·** మతాలు
 **·** ప్రాచీన నాగరికతలు‎
 **·** రాజకీయం
 **·** ప్రజా ఉద్యమాలు‎
 **·** విద్య‎
 **·** వృత్తులు‎
 **·** సామాజిక సిద్ధాంతాలు‎
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|     | **తెలంగాణ**

పుణ్యక్షేత్రాలు
 **·** దర్శనీయ స్థలాలు
 **·** జిల్లాలు
 **·** మండలాలు
 **·** గ్రామాలు
 **·** నదులు
 **·** జానపద కళారూపాలు
 **·** చరిత్ర
 **·** వ్యక్తులు
 |
|     | **ప్రపంచం**

దేశాలు
 **·** వారసత్వ ప్రదేశాలు
 **·** ప్రపంచ ప్రసిద్ధులు
 **·** దేశాల జాబితాలు
 **·** ప్రపంచ పర్యాటక ప్రదేశాలు
 |
|     | **క‌ళలు , ఆటలు**

కళలు
 **·** సినిమా
 **·** చిత్రలేఖనం
 **·**  నటన
 **·** నృత్యం
 **·**  సంగీతం
 **·**  సాహిత్యం
 **·** కళాకారులు
 **·** క్రీడాకారులు
 |
|     | **విశేష వ్యాసాలు**

ఈ వారం వ్యాసాలు
 **·** చదవదగిన వ్యాసాలు
 **·** వినగలిగే వ్యాసాలు
 **·** పెద్ద వ్యాసాలు
 **·** అధిక వర్గాలలో చేరిన వ్యాసాలు
 |

 |

### భారతీయ భాషలలో వికీపీడియా

অসমীয়া (అస్సామీ) –
बोडो (బోడో) –
भोजपुरी (భోజపురీ) –
বাংলা (బెంగాలీ) –
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী (విష్ణుప్రియా మణిపూరి) –
डोगरी (డోగ్రీ) –
English (ఆంగ్లం) –
कोंकणी (కొంకణి) –
ગુજરાતી (గుజరాతీ) –
हिन्दी (హిందీ) –
ಕನ್ನಡ (కన్నడం) –
कश्मीरी (కశ్మీరీ) –
मैथिली (మైథిలీ) –
മലയാളം (మలయాళం) –
मराठी (మరాఠీ) –
नेपाली (నేపాలీ) –
ଓଡ଼ିଆ (ఒడియా) –
ਪੰਜਾਬੀ (పంజాబీ) –
Pāḷi (పాళీ) –
संस्कृत (సంస్కృతం) –
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ (సంతాలి) –
سنڌي (సింధి) –
தமிழ் (తమిళం) –
اردو  (ఉర్దూ)

|  |
| --- |
| **సోదర ప్రాజెక్టులు** |
|  | **కామన్స్ఉమ్మడి వనరులు*  |  | **వికీసోర్స్మూలాలు*  |  | **వికీడేటావికీడేటా*  |  | **వికీబుక్స్పాఠ్యపుస్తకాలు*  |  | **విక్షనరీశబ్దకోశం*  |  | **వికీకోట్వ్యాఖ్యలు*  |  | **మెటా-వికీప్రాజెక్టుల సమన్వయం*  |

ఈ విజ్ఞానసర్వస్వం గానీ, దీని సోదర ప్రాజెక్టులు గానీ మీకు ఉపయోగకర మనిపించినట్లయితే, దయచేసి వికీమీడియా ఫౌండేషన్‌కు సహాయం చెయ్యండి. మీ విరాళాలు ప్రాథమికంగా సర్వర్ సామాగ్రి కొనుగోలు చేయటానికి, వికీ ప్రాజెక్టులపై అవగాహన పెంపొందించడానికీ ఉపయోగిస్తారు.