# కొరియా

| Korea한국 (South Korean) 조선 (North Korean) |
| --- |
|

Korean Unification Flag (top) Flag of South Korea (bottom left) Flag of North Korea (bottom right) |
| **జాతీయ గీతం: "Aegukga" (South Korea)
* "Aegukka" (North Korea)
 |
| Korea shown in dark green |
| రాజధాని | * Seoul (South Korea)
* Pyongyang (North Korea)
 |
| అతిపెద్ద నగరం | Seoul |
| అధికార భాషలు | Korean |
| Official script | * Hangul
* Chosŏn'gŭl
 |
| Demonym | Korean |
| ప్రభుత్వం | *In dispute between South Korea and North Korea* |
|  |
| • President of South Korea  | Lee Jae Myung |
| • Prime Minister of South Korea  | Kim Min-seok |
| • Supreme Leader of North Korea  | Kim Jong Un |
| • Premier of North Korea  | Pak Thae-song |
|  |
| శాసనసభ | * National Assembly (South Korea)
* Supreme People's Assembly (North Korea)
 |
| Establishment |
|  |
| • Gojoseon  | 2333 BCE (mythological) |
| • Wiman Joseon  | 194 BCE |
| • Three Kingdoms  | 57 BCE |
| • Balhae and Silla Kingdoms  | 668 |
| • Goryeo dynasty  | 918 |
| • Joseon dynasty  | 17 July 1392 |
| • Korean Empire  | 12 October 1897 |
| • Japanese annexation of Korea  | 29 August 1910 |
| • Korean Declaration of Independence  | 1 March 1919 |
| • Establishment of the Provisional Government of the Republic of Korea  | 11 April 1919 |
| • Surrender of Japan and division of Korea  | 2 September 1945 |
| • Establishment of the Republic of Korea  | 15 August 1948 |
| • Establishment of the Democratic People's Republic of Korea  | 9 September 1948 |
| • Korean War  | 25 June 1950 – 27 July 1953 |
| • Both Koreas admitted to the UN  | 17 September 1991 |
|  |
| విస్తీర్ణం |
| • మొత్తం | 223,172 km2 (86,167 sq mi) |
| జనాభా |
| • 2017 estimate | 77,000,000 |
| • జనసాంద్రత | 349.06/km2 (904.1/sq mi) |
| Time zone | UTC+09 (Korea Standard Time and Pyongyang Time) |
| Calling code | * +82 (South Korea)
* +850 (North Korea)
 |
| Internet TLD | * .kr (South Korea)
* .kp (North Korea)
 |
|  |

| Korea |
| --- |
|  |
| North Korean name |
| Chosŏn'gŭl | 조선 |
| Hancha | 朝鮮 |
|

| విస్తరించుTranscriptions |
| --- |
| Revised Romanization | Joseon |
| McCune–Reischauer | Chosŏn |

 |
| South Korean name |
| Hangul | 한국 |
| Hanja | 韓國 |
|

| విస్తరించుTranscriptions |
| --- |
| Revised Romanization | Hanguk |
| McCune–Reischauer | Han'guk |

 |
|  |

కొరియా అనేది తూర్పు ఆసియాలోని ఒక ద్వీపకల్ప ప్రాంతం. ఇందులో కొరియా ద్వీపకల్పం. జెజు ద్వీపం, చిన్న చిన్న ద్వీపాలు ఉన్నాయి. 1945లో ఆసియాలో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసినప్పటి నుండి ఇది ఉత్తర కొరియా (డెమోక్రటికు పీపుల్సు రిపబ్లికు ఆఫ్ కొరియా; డిపిఆర్‌కె), దక్షిణ కొరియా (రిపబ్లిక్కు ఆఫ్ కొరియా; ఆర్‌ఓకె) మధ్య 38వ సమాంతర రేఖ వద్ద లేదా దానికి సమీపంలో రాజకీయంగా విభజించబడింది. రెండు దేశాలు 1948లో స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించుకున్నాయి. ఈ రెండు దేశాలు 1950 నుండి 1953 వరకు కొరియా యుద్ధం చేశాయి. ఈ ప్రాంతానికి ఉత్తరాన చైనా, ఈశాన్యాన రష్యా దేశాలు ఆమ్నోకు (యాలు), డుమాను (ట్యూమెను) నదుల మీదుగా సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. ఆగ్నేయంలో కొరియా జలసంధి ద్వారా జపాను నుండి వేరు చేయబడింది.

కొరియా ద్వీపకల్పంలో మానవ నివాసం క్రీ.పూ. 40,000 సంవత్సరాల నాటిదని తెలుస్తోంది. సంప్రదాయం ప్రకారం క్రీ.పూ. 2333లో స్థాపించబడిన గోజోసియోను రాజ్యం, క్రీ.పూ. 108లో హాన్ రాజవంశం చేతిలో పడిపోయింది. దీని తరువాత మూడు రాజ్యాల కాలం వచ్చింది, ఈ కాలంలో కొరియా గోగురియో, బెక్జే, సిల్లా అనే మూడు రాజ్యాలుగా విభజించబడింది. క్రీ.శ. 668లో సిల్లా టాంగు రాజవంశం సహాయంతో బెక్జే, గొగుర్యోలను జయించి ఏకీకృత సిల్లాను స్థాపించింది; ఉత్తరాన బల్హే గొగుర్యోకు వారసత్వంగా వచ్చింది. 9వ శతాబ్దం చివరలో ఏకీకృత సిల్లా మూడు రాజ్యాలుగా విడిపోయి తర్వాతి మూడు రాజ్యాల కాలం ప్రారంభమైంది. 918లో గొగుర్యో గోర్యోగా పునరుద్ధరించబడింది. ఇది కొరియా చరిత్రకారులచే "నిజమైన జాతీయ ఏకీకరణ"గా పిలువబడే దానిని సాధించింది. ఎందుకంటే ఇది తర్వాతి మూడు రాజ్యాలను, బల్హే పతనం తర్వాత దాని పాలక వర్గాన్ని ఏకీకృతం చేసింది. గోర్యో, దీని పేరు ఆధునిక "కొరియా" అనే బాహ్యనామంగా అభివృద్ధి చెందింది. అత్యంత సంస్కారవంతమైనదిగా ఉండేది. మొదటి లోహ చలన ముద్రణా విధానం ఆవిష్కరణకు సాక్ష్యంగా నిలిచింది. 13వ శతాబ్దంలో గోర్యో మంగోలు సామ్రాజ్యానికి సామంతు రాజ్యంగా మారింది. గోర్యో మంగోలు పాలనను పడగొట్టింది. కానీ జనరలు యి సియోంగు-గ్యే నేతృత్వంలోని తిరుగుబాటుకు లొంగిపోయింది. ఆయన 1392లో జోసెయోను రాజవంశాన్ని స్థాపించాడు. జోసెయోను మొదటి 200 సంవత్సరాలు శాంతితో గడిచాయి; కొరియా వర్ణమాల అయిన హంగులు సృష్టించబడింది. కన్ఫ్యూషియనిజం ప్రభావవంతంగా మారింది. ఇది జపనీసు క్వింగు దండయాత్రలతో ముగిసింది. ఇవి జోసెను‌కు తీవ్ర విధ్వంసాన్ని కలిగించి కొరియా ఏకాంతవాదానికి దారితీశాయి. దండయాత్రల తర్వాత ఏకాంతంగా ఉన్న జోసెను దాదాపు 200 సంవత్సరాల పాటు శాంతి, శ్రేయస్సుతో పాటు సాంస్కృతిక, సాంకేతిక అభివృద్ధిని అనుభవించింది. 19వ శతాబ్దం చివరి సంవత్సరాలలో జపాన్ జోసెను‌ను తెరుచుకోవాలని బలవంతం చేసింది. జోసెను కప్సిను తిరుగుబాటు, డోంగు‌హాకు రైతు విప్లవం, మ్యోంగు‌సోంగు మహారాణి హత్య వంటి గందరగోళాలను ఎదుర్కొంది. 1895లో జపాన్ మొదటి సినో-జపనీసు యుద్ధంలో చైనాను ఓడించింది. చైనా కొరియా మీద తన ఆధిపత్యాన్ని కోల్పోయింది. కొరియా మరింత జపనీసు ప్రభావంలోకి వచ్చింది. 1897లో శతాబ్దాల నాటి జోసెను స్థానంలో కొరియన్ సామ్రాజ్యం ఏర్పడింది. జోసెను చివరి రాజు, గోజాంగు, కొరియను సామ్రాజ్యానికి చక్రవర్తి అయ్యాడు. 1904–1905 రష్యను-జపనీసు యుద్ధంలో జపాన్ సాధించిన మరో విజయం, కొరియా, మంచూరియాలో రష్యను ప్రభావాన్ని తొలగించింది. 1905లో కొరియను సామ్రాజ్యం జపాన్ సామ్రాజ్యం సంరక్షిత రాజ్యంగా మారింది. 1910లో జపాన్ సామ్రాజ్యం కొరియా ద్వీపకల్పాన్ని అధికారికంగా విలీనం చేసుకుంది.

జపనీసు పాలనలో కొరియా పారిశ్రామికీకరణ, ఆధునికీకరణ, ఆర్థిక దోపిడీ, కొరియా స్వాతంత్ర్య ఉద్యమాన్ని క్రూరంగా అణచివేయడం వంటి వాటితో గుర్తించబడింది. ఇది 1919 మార్చి మొదటి ఉద్యమంలో ప్రతిబింబించింది. జపనీయులు కొరియా సంస్కృతిని అణచివేశారు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో తమ యుద్ధ ప్రయత్నాలకు మద్దతుగా లక్షలాది మంది కొరియన్లను బలవంతంగా సమీకరించారు. 1945లో జపాన్ మిత్రరాజ్యాలకు లొంగిపోయింది. సోవియటు యూనియను, యునైటెడు స్టేట్సు 38వ సమాంతర రేఖ ద్వారా కొరియాను రెండు సైనిక ఆక్రమణ మండలాలుగా విభజించడానికి అంగీకరించాయి. ఉత్తరాన సోవియటు మండలం, దక్షిణాన అమెరికను మండలం ఏర్పడ్డాయి. ఈ విభజన తాత్కాలికమైనదిగా భావించబడింది. ఒకే ప్రభుత్వం కింద కొరియాను తిరిగి ఏకం చేయడానికి ప్రణాళికలు ఉన్నాయి. 1948లో ఆయా శక్తుల మద్దతుతో డీపీఆర్‌కే, ఆర్‌ఓకే స్థాపించబడ్డాయి. కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలు 1950లో కొరియా యుద్ధానికి దారితీశాయి. ఇందులో అమెరికా నేతృత్వంలోని ఐక్యరాజ్యసమితి, కమ్యూనిస్టు చైనా దళాలు పాలుపంచుకున్నాయి. ఈ యుద్ధం 1953లో శాంతి ఒప్పందం లేకుండానే ప్రతిష్టంభనతో ముగిసింది. రెండు దేశాల మధ్య అసలు విభజనకు సుమారుగా సరిపోయే ఒక సైనిక రహిత మండలం సృష్టించబడింది.

ఈ పరిస్థితి ద్వీపకల్పాన్ని విభజించే తీవ్ర ఉద్రిక్తతలకు దోహదపడుతుంది. రెండు దేశాలు తామే కొరియాకు ఏకైక చట్టబద్ధమైన ప్రభుత్వమని చెప్పుకుంటాయి. దక్షిణ కొరియా ఒక ప్రాంతీయ శక్తి, అభివృద్ధి చెందిన దేశం దాని ఆర్థిక వ్యవస్థ జీడీపీ (పీపీపీ) ప్రకారం ప్రపంచంలో పద్నాలుగో అతిపెద్దదిగా ఉంది. దాని సాయుధ దళాలు ప్రపంచంలోని బలమైన సైన్యాలలో ఒకటి. సైనిక, పారామిలిటరీ సిబ్బంది సంఖ్య ప్రకారం ప్రపంచంలో రెండవ అతిపెద్ద శాశ్వత సైన్యాన్ని కలిగి ఉంది. దక్షిణ కొరియా తన ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రభావం చూపే పాప్ సంస్కృతికి, ముఖ్యంగా సంగీతం (కే-పాప్), సినిమాకు ప్రసిద్ధి చెందింది, ఈ దృగ్విషయాన్ని కొరియను వేవ్ అని పిలుస్తారు. ఉత్తర కొరియా 'సోంగున్' అనే "సైన్యానికే మొదటి ప్రాధాన్యత" విధానాన్ని అనుసరిస్తుంది. ఇది రాష్ట్ర వ్యవహారాలు, వనరులలో కొరియను పీపుల్సు ఆర్మీకి ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది. ఉత్తర కొరియా అణ్వాయుధాలను కలిగి ఉంది. మొత్తం 7.8 మిలియన్ల క్రియాశీల, రిజర్వు, పారామిలిటరీ సిబ్బందితో, అత్యధిక సైనిక సిబ్బంది కలిగిన దేశం ఇదే. ఇది దాని జనాభాలో సుమారు 31% శాతానికి సమానం. దాని 1.3 మిలియన్ల మంది సైనికులతో కూడిన క్రియాశీల సైన్యం ప్రపంచంలో నాల్గవ అతిపెద్దది. ఇది దాని జనాభాలో 5% శాతంగా ఉంది. ఉత్తర కొరియా ప్రపంచంలోనే అత్యంత దారుణమైన మానవ హక్కుల రికార్డును కలిగి ఉన్నట్లు విస్తృతంగా పరిగణించబడుతుంది.

## పద వ్యుత్పత్తి

"కొరియా" అనేది "కోరియా" అనే పేరు ఆధునిక స్పెల్లింగు ఈ పేరు 1614 నాటికే ఆంగ్లంలో వాడుకలో ఉన్నట్లుగా ధృవీకరించబడింది."కొరియా" అనే పేరు పురాతన రాజ్యమైన గోర్యో పేరు నుండి ఉద్భవించింది. మార్కో పోలో ప్రయాణాలలో కొరియాను చైనీసు భాష నుండి 'కౌలీ'గా లిప్యంతరీకరించారు. ఇది చైనీసు భాషలోని 高麗 (మధ్య చైనీసు: కౌలేజ్, ఆధునిక మాండరిను: గావోలీ) పదం నుండి వచ్చింది. ఇది 12వ శతాబ్దంలో కొరియా ద్వీపకల్పంలో ఎక్కువ భాగాన్ని పాలించిన కొరియా రాజ్యమైన గోర్యో (고려) హంజా రూపం. పశ్చిమ దేశాలతో కొరియాకు పరిచయం అరబ్బు దేశాల వ్యాపారులతో వాణిజ్య సంబంధాల ఫలితంగా ఏర్పడింది. కొన్ని రికార్డులు 9వ శతాబ్దం నాటివిగా ఉన్నాయి. గోర్యో అనే పేరు కొరియా మూడు రాజ్యాలులో అత్యంత ఉత్తరాన ఉన్న గొగుర్యో (కొగుర్యో) కొనసాగింపు. ఇది 5వ శతాబ్దం నుండి అధికారికంగా గోర్యోగా పిలువబడింది. అసలు పేరు ఒక స్థానిక యెమాకు తెగ పేరుతో పాటు "ఉన్నతమైన", "గొప్ప" అనే విశేషణాల కలయిక. ఆ తెగ అసలు పేరు "గురు" (溝樓, 'గోడల నగరం', చైనీసు చారిత్రక పత్రాలలోని కొన్ని స్థలనామాల నుండి ఊహించబడింది) లేదా "గౌరి" (가우리, 'కేంద్రం') అని భావిస్తున్నారు. 19వ శతాబ్దం చివరలో కొరియా ద్వారం తెరవబడిన తర్వాత విస్తరించిన బ్రిటిషు, అమెరికను వాణిజ్యంతో "కొరియా" అనే స్పెల్లింగు వాడుకలోకి వచ్చి క్రమంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఇప్పుడు ఉత్తర, దక్షిణ కొరియా రెండూ ఆంగ్ల సందర్భాలలో కొరియా అనే పేరును సాధారణంగా ఉపయోగిస్తున్నాయి.
దక్షిణ కొరియాలో కొరియా మొత్తంగా హంగూకుగా సూచించబడుతుంది. ఈ పేరు దక్షిణ కొరియా ద్వీపకల్పంలోని ప్రాచీన సమాఖ్యలను కాకుండా కొరియా మూడు రాజ్యాలను సూచించే 'సామ్హాన్'ను సూచిస్తుంది. దీనిని హంజాలో 韓 అని రాసినప్పటికీ, 幹, లేదా 刊, అనే ఈ 'హాన్' పదానికి చైనీసు ప్రదేశాల పేర్లతో గానీ లేదా ఆ అక్షరాలను ఉపయోగించిన ప్రజలతో గానీ ఎలాంటి సంబంధం లేదు. కానీ ఇది ఒక స్థానిక కొరియను పదం ధ్వన్యాత్మక లిప్యంతరీకరణ (పాత చైనీస్: \**గర్*, మధ్యయుగ చైనీస్: *హాన్* లేదా *గాన్*), దీని అర్థం "పెద్ద" లేదా "గొప్ప", ముఖ్యంగా నాయకులను ఉద్దేశించి వాడేవారు. దీనిని మంచూరియా, మధ్య ఆసియా సంచార జాతులు ఉపయోగించిన 'ఖాన్' అనే బిరుదుతో తాత్కాలికంగా ముడిపెట్టారు.

ఉత్తర కొరియాలో కొరియా మొత్తాన్ని జోసెయోను 조선 [ఉదయపు ప్రశాంతత] దేశం,) అని పిలుస్తారు. జోసెయోను అనేది హంజా 朝鮮 ఆధునిక కొరియను ఉచ్చారణ, ఇది జపాన్ (朝鮮, *Chōsen*), చైనా (朝鮮; *Cháoxiǎn*), వియత్నాం (*Triều Tiên*) దేశాలలో కొరియా మొత్తానికి వాడే పదానికి కూడా ఆధారం. "గొప్ప జోసెయోను" అనేది 1392 నుండి 1897లో స్వల్పకాలిక గొప్ప కొరియను సామ్రాజ్యాన్ని ప్రకటించే వరకు యి వంశం పాలించిన రాజ్యానికి పేరు. రాజు టేజో ఈ పేరును అంతకు ముందు ఉన్న గోజోసెయోను (고조선) నుండి తీసుకున్నారు. వీరు కొరియా పురాణ పూర్వ చరిత్ర నుండి క్రీ.పూ. 108లో చైనా హాన్ సామ్రాజ్యం చేతిలో ఓడిపోయే వరకు ఉత్తర కొరియాను పాలించారు. గోజోసెయోన్‌లోని 'గో-' అనేది హంజా పదం 古, దీని అర్థం కేవలం "ప్రాచీన" లేదా "పాత"; ప్రాచీన జోసెను‌ను తర్వాతి రాజవంశం నుండి వేరు చేయడానికి ఇది ఒక ఆధునిక వాడుక. జోసెను అనేది ఒక స్థానిక కొరియను పేరు లిప్యంతరీకరణా (ప్రాచీన చైనీస్ \**ట్రాసరు*, మధ్యయుగ చైనీసు *ట్రూస్జెను*) లేదా కొరియా రాజధాని అసాదలు (아사달) పేరు పాక్షిక చైనీసు అనువాదమా అనేది అస్పష్టంగా ఉంది. దీని అర్థం "ఉదయ భూమి" లేదా "పర్వతం"గా పునర్నిర్మించబడింది.

## చరిత్ర

### ప్రాచీన చరిత్ర

కొరియను అకాడమీ, కొరియాలోని ఒక రాతి నగర ప్రదేశంలో లావాలో సుమారు క్రీ.పూ. 1,00,000 సంవత్సరాల నాటి పురాతన హోమినిడు శిలాజాలు లభించాయని పేర్కొంది. ఫ్లోరోసెంటు, అధిక-అయస్కాంత విశ్లేషణల ప్రకారం ఈ అగ్నిపర్వత శిలాజాలు క్రీ.పూ. 3,00,000 సంవత్సరాల నాటివి కావచ్చు. అత్యంత భద్రపరచబడిన కొరియను కుండలు క్రీ.పూ. 10,000 సంవత్సరాల నాటి పాతరాతి యుగానికి చెందినవి, కొత్తరాతి యుగం క్రీ.పూ. 6000 సంవత్సరాల ప్రాంతంలో ప్రారంభమైంది.

క్రీ.పూ. 300 సంవత్సరం నుండి, కొరియా ద్వీపకల్పం నుండి జపోనికు భాష మాట్లాడే యాయోయి ప్రజలు జపనీసు ద్వీపాలలోకి ప్రవేశించి అక్కడి స్థానిక జోమోను నివాసులను స్థానభ్రంశం చేశారు లేదా వారితో కలిసిపోయారు. ఆదిమ కొరియన్ల భాషా మాతృభూమి దక్షిణ సైబీరియా / మంచూరియాలో అంటే లియావో నది ప్రాంతం లేదా అమూరు ప్రాంతంలో ఎక్కడో ఉంది. ఆదిమ కొరియన్లు క్రీ.పూ. 300 ప్రాంతంలో కొరియా ద్వీపకల్పం దక్షిణ భాగానికి చేరుకున్నారు. అక్కడ జపోనికు భాష మాట్లాడేవారిని స్థానభ్రంశం చేసి తమలో కలుపుకున్నారు. వారు బహుశా యాయోయి వలసకు కారణమయ్యారు.

### గోజోసియోను

కొరియను పురాణాల ప్రకారం స్వర్గం వారసుడైన డాంగును క్రీ.పూ. 2333లో గోజోసియోను‌ను స్థాపించాడు. క్రీ.పూ. 108లో హాన్ రాజవంశం గోజోసియోను‌ను ఓడించి, ఉత్తర కొరియా ద్వీపకల్పంలో నాలుగు కమాండరీలను స్థాపించింది. ఈ కమాండరీలలో మూడు కొన్ని దశాబ్దాలలోనే పతనమయ్యాయి లేదా పశ్చిమానికి వెనుదిరిగాయి. కానీ లెలాంగు కమాండరీ నాలుగు శతాబ్దాల పాటు వరుస చైనీసు రాజవంశాలతో సాంస్కృతిక, ఆర్థిక మార్పిడికి కేంద్రంగా నిలిచింది. 313 నాటికి గోగురియో అన్ని చైనీసు కమాండరీలను స్వాధీనం చేసుకుంది.

### ఆదిమ మూడు రాజ్యాలు

ఆదిమ మూడు రాజ్యాల కాలాన్ని కొన్నిసార్లు బహుళ రాజ్యాల కాలం అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది సాధారణంగా కొరియా మూడు రాజ్యాల కాలంగా పిలువబడే కాలంలోని పూర్వ భాగం. ఇది గోజోసియోను పతనం తర్వాత గోగురియో బెక్జే, సిల్లా పూర్తిగా రాజ్యాలుగా అభివృద్ధి చెందక ముందు కాలం.

ఈ కాలంలో ఉత్తర కొరియా, దక్షిణ మంచూరియాను కలిగి ఉన్న గోజోసియోను పూర్వ భూభాగాల నుండి అనేక రాజ్యాలు ఉద్భవించాయి. గోజోసియోను పతనంతో, దక్షిణ కొరియా సమహాను కాలంలోకి ప్రవేశించింది.
కొరియా దక్షిణ భాగంలో ఉన్న సమహాను, మహాను, జిన్హాను, బ్యోను‌హాను అనే మూడు సమాఖ్యలను సూచిస్తుంది. మహాను అన్నింటికన్నా పెద్దది. 54 రాజ్యాలను కలిగి ఉంది. బ్యోను‌హాను, జిన్హాను రెండూ పన్నెండు రాజ్యాలను కలిగి ఉన్నాయి. దీనితో సమహాను‌లో మొత్తం 78 రాజ్యాలు ఉండేవి. ఈ మూడు సమాఖ్యలు చివరికి బెక్జే, సిల్లాం గాయాలుగా అభివృద్ధి చెందాయి.

### మూడు రాజ్యాలు

7వ శతాబ్దపు టాంగ్ రాజవంశపు చిత్రలేఖనం, కొరియా మూడు రాజ్యాల రాయబారులను చూపిస్తుంది: బెక్జే, గొగుర్యో, సిల్లా
కొరియా మూడు రాజ్యాలలో గొగుర్యో, సిల్లా, బెక్జే ఉన్నాయి. సిల్లా, బెక్జే కొరియా ద్వీపకల్పం దక్షిణ భాగాన్ని నియంత్రించాయి. పూర్వ సమహాను భూభాగాలను నిలుపుకున్నాయి. అయితే గొగుర్యో కొరియా ద్వీపకల్పం ఉత్తర భాగాన్ని, మంచూరియా, లియావోడాంగు ద్వీపకల్పాన్ని నియంత్రించి, పూర్వ గోజోసియోను భూభాగాలలోని బుయో, ఓక్జియో, డోంగ్యే, ఇతర రాజ్యాలను ఏకం చేసింది.

గోగురియో అత్యంత సైనిక శక్తి కలిగిన రాజ్యంగా ఉండేది. తూర్పు ఆసియాలో ఒక పెద్ద సామ్రాజ్యం కూడా ఉండేది.
5వ శతాబ్దంలో ఇది తన ఉచ్ఛస్థితికి చేరుకుంది. ఆ సమయంలో దాని భూభాగాలు ఉత్తరాన మంచూరియాలో ఎక్కువ భాగాన్ని, పశ్చిమాన ఇన్నరు మంగోలియా లోని కొన్ని భాగాలను. తూర్పున రష్యాలోని కొన్ని భాగాలను. దక్షిణాన సియోలు ప్రాంతాన్ని కలుపుకొని విస్తరించాయి. దక్షిణాన సియోల్ ప్రాంతం. గ్వాంగ్‌గేటో ది గ్రేట్, అతని కుమారుడు జాంగ్సు పాలనలో గోగుర్యో స్వర్ణయుగాన్ని అనుభవించాడువారు తమ కాలంలో బెక్జే, సిల్లా రాజ్యాలను లొంగదీసుకుని కొరియా మూడు రాజ్యాలను క్లుప్తంగా ఏకం చేసి కొరియా ద్వీపకల్పంలో అత్యంత ఆధిపత్య శక్తిగా అవతరించారు. కొరియా ద్వీపకల్పం మీద ఆధిపత్యం కోసం పోటీపడటంతో పాటు, గోగురియో వివిధ చైనీసు రాజవంశాలతో అనేక సైనిక సంఘర్షణలను కలిగి ఉంది.ముఖ్యంగా గోగురియో–సూయి యుద్ధంలో గోగురియో పది లక్షల కంటే ఎక్కువ మంది సైనికులతో కూడిన భారీ సైన్యాన్ని ఓడించింది. ముఖ్యంగా గోగురియో-సుయ్ యుద్ధం, ఇందులో గోగురియో లక్ష మందికి పైగా సైనికులను కలిగి ఉన్న భారీ సైన్యాన్ని ఓడించింది.642లో శక్తివంతమైన జనరలు యోన్ కేసోమును తిరుగుబాటుకు నాయకత్వం వహించి గోగుర్యో మీద పూర్తి నియంత్రణ సాధించాడు. ప్రతిస్పందనగా చైనా చక్రవర్తి టాంగు తైజోంగు గోగుర్యోకు వ్యతిరేకంగా ప్రచారానికి నాయకత్వం వహించాడు. దీనిలో గోర్గుర్యో దళాలను టాంగు మౌంటు జూపిలు యుద్ధంలో నాశనం చేశాడు. తరువాత టైజోంగు అన్సి యుద్ధంలో ఓడిపోయాడు. గోగుర్యో నుండి తన సైన్యాన్ని ఉపసంహరించుకున్నాడు. అయితే 666వ సంవత్సరంలో యోన్ కేసోమును సహజ కారణాలతో మరణించాడు. ఆయన కుమారులు. తమ్ముడి మధ్య జరిగిన వారసత్వ పోరాటం కారణంగా గోగురియో గందరగోళంలో కూరుకుపోయి బలహీనపడింది. ఆయన పెద్ద కుమారుడు టాంగు వైపుకు ఆయన తమ్ముడు సిల్లా వైపుకు పారిపోయారు. యూనివర్సిటీ అయితే 666లో యోను కేసోమును సహజ కారణాలతో మరణించాడు. ఆయన కుమారులు తమ్ముడి మధ్య వారసత్వ పోరాటం కారణంగా గోగురియో గందరగోళంలో పడి బలహీనపడింది. ఆయన పెద్ద కుమారుడు టాంగు రాజవంశానికి, ఆయన తమ్ముడు సిల్లాకు పారిపోయారు. ట్యాంగు-సిల్లా కూటమి 668లో గోగురియోను జయించింది. గోగురియో పతనం తర్వాత ట్యాంగు, సిల్లా తమ కూటమిని ముగించి, కొరియా ద్వీపకల్పం మీద ఆధిపత్యం కోసం పోరాడాయి. సిల్లా కొరియా ద్వీపకల్పంలో చాలా భాగం మీద నియంత్రణ సాధించడంలో విజయం సాధించగా ట్యాంగు గోగురియో ఉత్తర భూభాగాల మీద నియంత్రణ సాధించింది. అయితే గోగురియో పతనం జరిగిన 30 సంవత్సరాల తర్వాత డే జోయోంగు అనే గోగురియో సేనాధిపతి బల్హే అనే కొరియను-మోహే రాజ్యాన్ని స్థాపించి, పూర్వ గోగురియో భూభాగాలలో చాలా భాగం నుండి ట్యాంగు ఉనికిని విజయవంతంగా తరిమివేశాడు.

సిల్లా కాలం నాటి సియోకురాం గ్రోట్టో, ఒక యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం
కొరియా నైరుతి రాజ్యమైన బెక్జే ఆధునిక సియోల్ నగరం చుట్టుపక్కల ప్రాంతంలో గోగుర్యో స్థాపకుడైన డోంగ్మియోంగు ఆఫ్ గోగుర్యో కుమారుడైన ఒక గోగుర్యో యువరాజుచే స్థాపించబడింది.; తూర్పు ఆసియాకు దానిని ఫోనిషియాగా మార్చిన దాని నౌకాదళ నైపుణ్యం, తూర్పు ఆసియా అంతటా బౌద్ధమతం వ్యాప్తికి, ఖండాంతర సంస్కృతి జపాన్‌కు చేరడానికి కీలకపాత్ర పోషించింది. చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం జపనీసు సంస్కృతి, కళ, భాష బెక్జే రాజ్యం, కొరియా చేత ప్రభావితమయ్యాయి;బైక్జే అధునాతన చైనీసు సంస్కృతిని జపనీసు ద్వీపసమూహానికి అందించడంలో కూడా ఒక ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించింది. బెక్జే ఒకప్పుడు కొరియా ద్వీపకల్పంలో ఒక గొప్ప సైనిక శక్తిగా ఉండేది. ముఖ్యంగా 4వ శతాబ్దంలో గెంచోగో పాలనలో పూర్వ క్విను బలహీనపడిన పరిస్థితిని సద్వినియోగం చేసుకొని దాని ప్రభావం సముద్రం మీదుగా చైనాలోని లియావోక్సీ షాన్‌డాంగు వరకు అలాగే జపనీసు ద్వీపసమూహంలోని క్యూషు వరకు విస్తరించింది; అయితే బెక్జే గ్వాంగ్గేటో ది గ్రేటు చేతిలో తీవ్రంగా ఓడిపోయి క్షీణించింది.

5వ శతాబ్దం చివరిలో కొరియా మూడు రాజ్యాలు
తరువాతి రికార్డులు సిల్లాను కొరియా మూడు రాజ్యాలు లోకెల్లా పురాతనమైనదిగా పేర్కొన్నప్పటికీ అది అభివృద్ధి చెందిన చివరి రాజ్యం అని ఇప్పుడు నమ్ముతున్నారు. 2వ శతాబ్దం నాటికి సిల్లా ఆగ్నేయ దిశలో ఒక పెద్ద రాజ్యంగా ఉనికిలో ఉండి తన పొరుగున ఉన్న నగర-రాజ్యాలను ఆక్రమించి వాటి మీద ప్రభావం చూపింది. క్రీ.శ. 562లో సిల్లా రాజ్యం బెక్జే, సిల్లా మధ్య ఉన్న గాయా సమాఖ్యను తనలో కలుపుకుంది. కొరియాలోని ఈ మూడు రాజ్యాలు తరచుగా ఒకదానితో ఒకటి యుద్ధాలు చేసుకునేవి. సిల్లా రాజ్యం తరచుగా బెక్జే, గొగుర్యో రాజ్యాల ఆధిపత్యంలో ఉండేది. ఆ మూడు రాజ్యాలలో సిల్లా అత్యంత చిన్నది, బలహీనమైనది. కానీ అది తన ప్రయోజనం కోసం, మరింత శక్తివంతమైన కొరియను రాజ్యాలతో చివరికి టాంగు చైనాతో కూడా అవకాశవాద ఒప్పందాలు, పొత్తులు కుదుర్చుకోవడానికి తెలివైన దౌత్య మార్గాలను ఉపయోగించుకుంది. 660వ సంవత్సరంలో సిల్లా రాజు ముయోలు తన సైన్యాలను బెక్జే మీద దాడి చేయమని ఆదేశించాడు. జనరలు కిమ్ యు-షిన్, టాంగు రాజవంశం దళాల సహాయంతో హ్వాంగు‌సాన్‌బియోలు యుద్ధంలో జనరలు గ్యేబాకు‌ను ఓడించి బెక్జేను జయించాడు. 661లో సిల్లా, టాంగు దళాలు గొగుర్యో మీద దాడి చేశాయి. కానీ అవి తిప్పికొట్టబడ్డాయి. ముయోలు కుమారుడు జనరలు కిమ్ యు-షిన్ మేనల్లుడైన సిల్లా రాజు మున్ము 667లో మరో సైనిక దండయాత్రను ప్రారంభించాడు. మరుసటి సంవత్సరం గొగుర్యో పతనమైంది.

### ఉత్తర–దక్షిణ రాష్ట్రాల కాలం

6వ శతాబ్దంలో ప్రారంభించి సిల్లా అధికారం క్రమంగా కొరియా ద్వీపకల్పం అంతటా విస్తరించింది. సిల్లా మొదట 562లో ప్రక్కనే ఉన్న గయా సమాఖ్యను స్వాధీనం చేసుకుంది. 640ల నాటికి సిల్లా బేక్జే, తరువాత గోగుర్యో లను జయించడానికి చైనా టాంగు రాజవంశంతో కూటమిని ఏర్పరచుకుంది. బేక్జే, గోగుర్యోలను జయించిన తర్వాత సిల్లా 676లో కొరియా ద్వీపకల్పం నుండి టాంగు చైనాను తిప్పికొట్టింది. సిల్లా కొరియా ద్వీపకల్పంలోని ఎక్కువ భాగాన్ని ఏకం చేసినప్పటికీ, కొరియా ద్వీపకల్పానికి ఉత్తరాన ఉన్న గోగుర్యో భూభాగాలలో ఎక్కువ భాగాన్ని బల్హే పాలించారు. మాజీ గోగుర్యో జనరలు లేదా సుమో మోహె అధిపతి డే జో-యోంగ్ గోగుర్యో, మోహే శరణార్థుల బృందాన్ని జిలిన్‌కు నడిపించాడు, గోగుర్యో పతనమైన 30 సంవత్సరాల తర్వాత, గోగుర్యో వారసుడిగా బాల్హే రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. దాని ఉచ్ఛస్థితిలో, బాల్హే భూభాగాలు దక్షిణ మంచూరియా నుండి ఉత్తర కొరియా ద్వీపకల్పం వరకు విస్తరించాయి. బాల్హేను "సంపన్న దేశం" అని పిలిచేవారు".

 సా.శ. 8వ శతాబ్దంలో ఏకీకృత సిల్లా, బల్హే
తరువాతి సిల్లా బెక్జే సముద్రయాన నైపుణ్యాన్ని కొనసాగించింది. ఇది మధ్యయుగ తూర్పు ఆసియా ఫోనిషియా వలె పనిచేసింది. 8వ - 9వ శతాబ్దాలలో తూర్పు ఆసియా సముద్రాల మీద చైనా, కొరియా, జపాన్ మధ్య వాణిజ్యం మీద ఆధిపత్యం చెలాయించింది. ముఖ్యంగా చాంగు పోగో కాలంలో; అదనంగా సిల్లా ప్రజలు చైనాలోని షాన్‌డాంగు ద్వీపకల్పం, యాంగ్జీ నది ముఖద్వారం వద్ద విదేశీ స్థావరాలను ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. తర్వాతి సిల్లా ఒక సంపన్న, ధనిక దేశం, దాని మహానగర రాజధాని అయిన గ్యోంగ్జు ప్రపంచంలో నాల్గవ అతిపెద్ద నగరంగా అభివృద్ధి చెందింది. తదనంతరం సిల్లా కళ, సంస్కృతిలో స్వర్ణయుగాన్ని అనుభవించింది. హ్వాంగ్న్యోంగ్సా, సియోక్కురాం, ఎమిల్లే గంట వంటి వాటి ద్వారా ఇది రుజువవుతుంది. ఈ కాలంలో బౌద్ధమతం వర్ధిల్లింది. చాలా మంది కొరియా బౌద్ధులు చైనా బౌద్ధులలో గొప్ప కీర్తిని పొందారు, a కిం గ్యో-గాకు, ఒక సిల్లా యువరాజు, ఆయన ప్రభావం వల్ల జియుహువా పర్వతం చైనీసు బౌద్ధమతంలోని నాలుగు పవిత్ర పర్వతాలలో ఒకటిగా మారింది.
తరువాత 9వ శతాబ్దం చివరలో సిల్లా విచ్ఛిన్నమై, అల్లకల్లోలమైన తరువాతి మూడు రాజ్యాల కాలం (892–935)కి దారితీసింది. 926లో బల్హే ఖితాను లచే నాశనం చేయబడింది. గోర్యో తరువాతి మూడు రాజ్యాలను ఏకీకృతం చేసింది. బల్హే చివరి యువరాజును, పాలక వర్గంలో ఎక్కువ మందిని స్వీకరించింది. తద్వారా గొగుర్యో రెండు వారసత్వ దేశాల ఏకీకరణను సాధించింది.

### గోర్యో రాజవంశం

గోర్యో 918లో స్థాపించబడింది. కొరియా పాలక రాజవంశంగా సిల్లా స్థానాన్ని భర్తీ చేసింది. గోర్యో భూభాగం మొదట ఇప్పుడు దక్షిణ కొరియా, ఉత్తర కొరియాలో సుమారు 1/3 వంతుగా ఉండేది. కానీ తరువాత కొరియా ద్వీపకల్పంలో ఎక్కువ భాగాన్ని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకోగలిగింది. కొంతకాలం పాటు, గోర్యో జుర్చెనులను జయించే క్రమంలో జియాండావోలోని కొన్ని ప్రాంతాలకు విస్తరించింది. కానీ కఠినమైన వాతావరణం, వాటిని రక్షించడంలో ఉన్న ఇబ్బందుల కారణంగా ఆ భూభాగాలను తిరిగి ఇచ్చేసింది. "గోరియో" (高麗) అనే పేరు "గోగురియో" (高句麗) సంక్షిప్త రూపం. దీనిని మొదటిసారిగా జాంగ్సు కాలంలో ఉపయోగించబడింది. గోర్యో తనను తాను గోగుర్యో వారసురాలిగా భావించింది. అందుకే ఆ పేరు. గోగుర్యో పూర్వ భూభాగాలను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకోవడానికి చేసిన ప్రయత్నాలు. గోగుర్యో సంతతికి చెందినవాడు. ఆయన పూర్వీకులను ఒక గొప్ప గోగుర్యో వంశానికి చెందినవాడు. ఆయన తన స్వస్థలమైన కేసాంగును రాజధానిగా చేశాడు.

ఈ కాలంలో చట్టాలు క్రోడీకరించబడ్డాయి. ఒక పౌర సేవా వ్యవస్థ ప్రవేశపెట్టబడింది. బౌద్ధమతం వర్ధిల్లింది. ద్వీపకల్పం అంతటా వ్యాపించింది. 12వ - 13వ శతాబ్దాలలో సెలాడాను పరిశ్రమల అభివృద్ధి విలసిల్లింది. 80,000 కంటే ఎక్కువ చెక్క దిమ్మల మీద త్రిపీటక కొరియానాను ముద్రించడం, 13వ శతాబ్దంలో ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి లోహ కదిలే అచ్చును కనుగొనడం గోర్యో సాంస్కృతిక విజయాలకు నిదర్శనం.

1374లో గోర్యో
గోర్యో తరచుగా సంచార సామ్రాజ్యాల దాడుల నుండి ముఖ్యంగా ఖితాన్లు, మంగోలుల నుండి తనను తాను రక్షించుకోవలసి వచ్చింది. గోర్యోకు ఖితాన్లతో శత్రుత్వం ఉండేది ఎందుకంటే ఖితాను సామ్రాజ్యం, గోగుర్యో వారస రాజ్యమైన బల్హేను నాశనం చేసింది. 907లో లియావో రాజవంశాన్ని స్థాపించిన ఖితాన్లు, 993లో గోర్యోతో స్నేహం చేయాలని డిమాండు చేస్తూ దాని మీద దండెత్తారు. గోర్యో చర్చల కోసం దౌత్యవేత్త సియో హుయీని పంపింది. ఆయన గతంలో ఆ భూభాగం గోర్యోకు పూర్వపు రాజ్యమైన గోగుర్యోకు చెందినదని పేర్కొంటూ, గోర్యోను ఆమ్నోకు (యాలు) నది ఒడ్డు వరకు విస్తరించడానికి ఖితాన్లను ఒప్పించడంలో విజయం సాధించాడు. గోర్యో-ఖితాను యుద్ధం సమయంలో ఖితాను సామ్రాజ్యం 1009 - 1018లో మరో రెండుసార్లు కొరియా మీద దండెత్తింది కానీ ఓడిపోయింది. ఆ కాలంలో అత్యంత శక్తివంతమైన సామ్రాజ్యమైన ఖితాను సామ్రాజ్యాన్ని ఓడించిన తర్వాత గోరియో ఒక శతాబ్దం పాటు కొనసాగిన స్వర్ణయుగాన్ని అనుభవించింది. ఈ కాలంలోనే త్రిపిటక కొరియానా పూర్తి చేయబడింది. ముద్రణ రంగంలో గొప్ప అభివృద్ధి జరిగింది. తత్వశాస్త్రం, సాహిత్యం, మతం, విజ్ఞానశాస్త్రం మీద అభ్యాసాన్ని ప్రోత్సహించడం, జ్ఞానాన్ని వ్యాప్తి చేయడం; 1100 నాటికి ప్రసిద్ధ మేధావులు, శాస్త్రవేత్తలను తయారు చేసిన 12 విశ్వవిద్యాలయాలు ఉండేవి.

1230ల నుండి 1270ల వరకు ఏడు ప్రధాన దండయాత్రలలో గోర్యో మీద మంగోలులు దాడి చేశారు. కానీ దానిని ఎప్పుడూ జయించలేదు. దశాబ్దాల యుద్ధాల తర్వాత అలసిపోయిన గోర్యో, మంగోలులకు విధేయత ప్రకటించడానికి తన యువరాజును యువాను రాజధానికి పంపింది; కుబ్లాయి ఖాన్ దానిని అంగీకరించి తన కుమార్తెలలో ఒకరిని కొరియా యువరాజుకు ఇచ్చి వివాహం చేశాడు. గోర్యో రాజవంశం మంగోలు యువాను రాజవంశం ఆధిపత్యం కింద ఒక పాక్షిక స్వయంప్రతిపత్తి గల సామంతుల రాజ్యంగా తప్పనిసరి మిత్రపక్షంగా మనుగడ సాగించింది. తదనంతర కొరియా రాజులందరూ మంగోలు యువరాణులను వివాహం చేసుకోవడంతో ఆ రెండు దేశాలు 80 సంవత్సరాల పాటు పెనవేసుకు పోయాయి యువాను రాజవంశం చివరి మహారాణి ఒక కొరియా యువరాణి. ref>

1350వ దశకంలో యువాను రాజవంశం బలహీనపడటం ప్రారంభించినప్పుడు, రాజు గోంగ్మిను చివరకు గోర్యో ప్రభుత్వాన్ని సంస్కరించడానికి స్వేచ్ఛ పొందాడు. గోంగ్మిను పరిష్కరించాల్సిన అనేక సమస్యలు ఉన్నాయి. వాటిలో మంగోలు అనుకూల ఉన్నత వర్గీయులు, సైనిక అధికారులను తొలగించడం, భూ యాజమాన్య సమస్య, బౌద్ధులు, కన్ఫ్యూషియస్ పండితుల మధ్య పెరుగుతున్న శత్రుత్వాన్ని అణచివేయడం వంటివి ఉన్నాయి. ఈ గందరగోళ కాలంలో గోర్యో 1356లో క్షణికావేశంలో లియావోయాంగును జయించింది. 1359, 1360లో రెడ్ టర్బన్ల రెండు పెద్ద దండయాత్రలను తిప్పికొట్టింది. 1364లో జనరలు చో యోంగు ఒక మంగోలు తుమెను‌ను ఓడించినప్పుడు గోర్యో మీద ఆధిపత్యం చెలాయించడానికి యువాను చేసిన చివరి ప్రయత్నాన్ని ఓడించింది. 1380వ దశకంలో గోర్యో తన దృష్టిని వోకౌ ముప్పు వైపు మళ్ళించింది. చో ము-సను సృష్టించిన నావికా ఫిరంగిదళాన్ని ఉపయోగించి వందలాది సముద్రపు దొంగల ఓడలను నాశనం చేసింది.

### జోసెయోను రాజవంశం

గ్యోంగ్‌బోక్‌గుంగ్ ప్యాలెస్
*దోంగ్‌గ్వోల్డో*
1392లో జనరలు యి సియోంగు-గ్యే ఒక తిరుగుబాటు చేసి జనరలు చో యోంగును ఓడించి గోర్యో రాజవంశాన్ని పడగొట్టాడు. యి సియోంగు-గ్యే తన కొత్త రాజవంశానికి జోసెయోను అని పేరు పెట్టి, రాజధానిని కేసాంగు నుండి హాన్సియోంగుకు (గతంలో హన్యాంగు; ప్రస్తుత సియోల్) మార్చి, గ్యోంగు‌బోక్గుంగు ప్యాలెసు‌ను నిర్మించాడు. 1394లో ఆయన కన్ఫ్యూషియనిజంను దేశ అధికారిక సిద్ధాంతంగా స్వీకరించాడు. దీని ఫలితంగా బౌద్ధులు తమ అధికారాన్ని, సంపదను చాలా వరకు కోల్పోయారు. జోసెయోను రాజవంశంలో ప్రబలంగా ఉన్న తత్వశాస్త్రం నియో-కన్ఫ్యూషియనిజం. దీనికి సియోను‌బి వర్గం వారు ప్రతీకగా నిలిచారు. వీరు సంపద, అధికారం గల పదవులను వదులుకుని, అధ్యయనం, నీతివంతమైన జీవితాలను గడిపిన మేధావులు.

జోసియోను నామమాత్రంగా చైనాకు సామంతు రాజ్యంగా ఉన్నప్పటికీ పూర్తి సార్వభౌమాధికారాన్ని కలిగి ఉండేది. చైనా సామంతు రాజ్యాలలో అత్యున్నత స్థానాన్ని నిలబెట్టుకుంది.ఇందులో ర్యూక్యు రాజ్యం, వియత్నాం, బర్మా, బ్రూనై, లావోసు, థాయ్‌లాండు వంటి దేశాలు కూడా ఉన్నాయి. ఫిలిప్పీన్సు, ఇతర వాటితో పాటు. అదనంగా 17వ శతాబ్దం వరకు జోసెయోను జుర్చెను‌లు జపనీయుల నుండి కప్పం అందుకుంది. ర్యుక్యు రాజ్యంలో ఒక చిన్న ప్రాంతం ఉండేది. అది సియాం జావాతో వాణిజ్యం చేసేది.

15వ - 16వ శతాబ్దాలలో జోసెయోను అనేక పరోపకార పాలకుల పాలనలో విద్యా, విజ్ఞాన శాస్త్రాలను ప్రోత్సహించింది. వారిలో అత్యంత ప్రముఖుడు సెజోంగు ది గ్రేటు (ప. 1418–50) ఆయన స్వయంగా కొరియను వర్ణమాల అయిన హంగూలును సృష్టించి, ప్రచారం చేశాడు. ఈ స్వర్ణయుగంలో గొప్ప సాంస్కృతిక, శాస్త్రీయ పురోగతి సాధించబడింది. జోసెయోను ఒక వర్గ వ్యవస్థను అమలు చేసింది. ఇందులో ఉన్నత వర్గానికి చెందిన *యాంగు‌బాను*, మధ్యతరగతికి చెందిన *జుంగిను*, సాధారణ వర్గానికి చెందిన *యాంగిను*, అత్యంత నిమ్న వర్గానికి చెందిన *చెయోనిను* ఉన్నారు. ఈ చివరి వర్గంలో కసాయిలు, చర్మశుద్ధి చేసేవారు వంటి వృత్తుల వారు ఉన్నారు. షామన్లు, వినోదకులు, *నోబి*, బానిసలు, బానిసలు లేదా సెర్ఫు‌లుకి సమానం

సియోల్ నాంసాను (1884)-జార్జి క్లేటను ఫౌల్కు నుండి తీసుకోబడింది. ఫోటో గ్వాంగ్వామును ప్లాజా నాం‌దేమున్నో.
1592లో - మళ్ళీ 1597లో జపనీయులు కొరియా మీద దండెత్తారు; కొరియా ద్వీపకల్పంలో రెండు శతాబ్దాల శాంతి కారణంగా ఆ సమయంలో కొరియా సైన్యం సిద్ధంగా లేదు. శిక్షణ లేనిదిగా ఉంది. టొయోటోమి హిడెయోషి కొరియా ద్వీపకల్పం మీదుగా చైనా, భారతదేశాన్ని జయించాలని సంకల్పించాడు. కానీ నీతి సైన్యం నుండి వచ్చిన బలమైన ప్రతిఘటన, అడ్మిరలు యి సున్-సిన్, ఆయన తాబేలు నౌకల నావికా ఆధిపత్యం, మింగు రాజవంశానికి చెందిన వాన్లీ చక్రవర్తి సహాయం కారణంగా ఓడిపోయాడు. అయితే జోసియోను తీవ్రమైన విధ్వంసాన్ని చవిచూసింది. ఇందులో దేవాలయాలు, రాజభవనాల వంటి సాంస్కృతిక ప్రదేశాలు జపనీయుల దోపిడీకి గురై అపారమైన నష్టాన్ని చవిచూశాయి. జపనీయులు కొరియా బాధితుల నుండి కోసిన సుమారు 100,000–200,000 ముక్కులను జపాన్‌కు తీసుకువెళ్లారు. జపనీయుల దండయాత్రల తర్వాత 30 సంవత్సరాలలోపే మంచూలు జోసియోను యుద్ధం వల్ల బలహీనపడిన పరిస్థితిని సద్వినియోగం చేసుకొని 1627 - 1637లో దండెత్తారు. ఆ తర్వాత అస్థిరపడిన మింగు రాజవంశాన్ని జయించారు.

కొత్త క్వింగు రాజవంశంతో సంబంధాలను సాధారణీకరించుకున్న తర్వాత జోసియోను దాదాపు 200 సంవత్సరాల పాటు శాంతి కాలాన్ని అనుభవించింది. 18వ శతాబ్దంలో రాజులు యోంగ్జో, జియోంగ్జో జోసెయోను రాజవంశంలో ఒక కొత్త పునరుజ్జీవనానికి నాయకత్వం వహించారు.

19వ శతాబ్దంలో రాజ బంధువుల కుటుంబాలు ప్రభుత్వం మీద నియంత్రణ సాధించాయి. ఇది భారీ అవినీతికి, రాజ్యం బలహీనపడటానికి దారితీసింది. దేశవ్యాప్తంగా తీవ్రమైన పేదరికం, రైతుల తిరుగుబాట్లు వ్యాపించాయి. అంతేకాకుండా జోసెయోను ప్రభుత్వం కఠినమైన ఏకాంతవాద విధానాన్ని అవలంబించి, "సన్యాసి రాజ్యం" అనే మారుపేరును సంపాదించుకుంది. కానీ అంతిమంగా సామ్రాజ్యవాదం నుండి తనను తాను రక్షించుకోవడంలో విఫలమైంది. తన సరిహద్దులను తెరవవలసి వచ్చింది. ఇది జపనీసు సామ్రాజ్య పాలనకు దారితీసే ఒక శకానికి నాంది పలికింది.

### కొరియన్ సామ్రాజ్యం

కొరియా జెండా యొక్క మొట్టమొదటిగా లభించిన చిత్రం జూలై 1889లో ఒక US నేవీ పుస్తకం *ఫ్లాగ్స్ ఆఫ్ మారిటైమ్ నేషన్స్*లో ముద్రించబడింది.
1871 నుండి జపాన్ కొరియా మీద మరింత ప్రభావం చూపడం ప్రారంభించింది. దానిని చైనా సాంప్రదాయ ప్రభావ పరిధి నుండి బయటకు నెట్టివేసింది. మొదటి సినో-జపనీసు యుద్ధం (1894–95) ఫలితంగా 1895లో చైనా, జపాన్ మధ్య కుదిరిన షిమోనోసెకి ఒప్పందం లోని 1వ ఆర్టికలు ప్రకారం క్వింగు రాజవంశం అటువంటి స్థానాన్ని వదులుకోవలసి వచ్చింది. అదే సంవత్సరం, కొరియాకు చెందిన మ్యోంగు‌సోంగు మహారాణి జపనీసు ఏజెంట్లచే హత్య చేయబడింది.

1897లో జోసియోను రాజవంశం కొరియన్ సామ్రాజ్యం (1897–1910)ను ప్రకటించింది. రాజు గోజాంగు చక్రవర్తి అయ్యాడు. ఈ స్వల్ప కాలంలో కొరియా సైన్యం, ఆర్థిక వ్యవస్థ, రియలు ఎస్టేటు చట్టాలు, విద్యా వ్యవస్థ, వివిధ పరిశ్రమలను ఆధునీకరించడంలో కొంత విజయం సాధించింది. రష్యా, జపాన్, ఫ్రాన్సు, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు అన్నీ ఈ దేశంలో పెట్టుబడులు పెట్టాయి. దాని మీద రాజకీయంగా ప్రభావం చూపడానికి ప్రయత్నించాయి.

రస్సో-జపనీసు యుద్ధం (1904–1905) ముగిసిన తర్వాత కొరియా కోసం జరిగిన పోరాటం నుండి రష్యన్లు బయటకు నెట్టివేయబడ్డారు. ఆ తర్వాత కొద్దికాలానికే కొరియా జపాను సంరక్షిత రాజ్యంగా మారింది. 1909 అక్టోబరు 26న మంచూరియాలో కొరియాను ఆక్రమణలోకి నెట్టడానికి ప్రయత్నించడంలో ఇటో హిరోబుమి పోషించిన పాత్రకు గాను, ఆన్ జంగ్-గ్యూన్ కొరియా మాజీ రెసిడెంటు-జనరలు అయిన ఇటో హిరోబుమిని హత్య చేశాడు.

### జపాన్ చే కొరియా విలీనం - ఆక్రమణ

సియోల్‌లోని పగోడా పార్క్‌లో మార్చి మొదటి ఉద్యమం స్మారక ఫలకం
1910లో అప్పటికే సైనిక ఆక్రమణలో ఉన్న కొరియా, బలవంతంగా జపాన్-కొరియా విలీన ఒప్పందంలోకి మారింది. ఈ ఒప్పందం మీద చక్రవర్తిచే సర్వ అధికార పత్రం పొందిన లీ వాన్-యోంగు సంతకం చేశారు. అయితే యి టే-జిన్ అభిప్రాయం ప్రకారం చక్రవర్తి వాస్తవానికి ఈ ఒప్పందాన్ని ఆమోదించలేదని చెబుతారు. బలవంతం, సైనిక బెదిరింపులు, లంచాల కింద ఈ ఒప్పందం మీద సంతకం చేయబడినందున ఇది చట్టబద్ధమైనదా కాదా అనే దాని మీద సుదీర్ఘ వివాదం ఉంది.

క్రూరమైన జపనీసు ఆక్రమణకు వ్యతిరేకంగా కొరియను ప్రతిఘటన. ఇది 1919 నాటి అహింసాత్మక మార్చి మొదటి ఉద్యమంలో వ్యక్తమైంది. ఈ సమయంలో జపనీసు పోలీసులు, సైన్యం 7,000 మంది ప్రదర్శనకారులను చంపారు. కొరియా విముక్తి ఉద్యమం పొరుగున ఉన్న మంజురియా, సైబీరియాకు కూడా వ్యాపించింది.

1939 నుండి ఐదు మిలియన్లకు పైగా కొరియన్లను శ్రమ కోసం బలవంతంగా నియమించారు. పదివేల మంది పురుషులను జపాన్ సైన్యంలోకి బలవంతంగా చేర్చుకున్నారు. ఆధునిక జపాన్, విదేశీ కార్మికులు: 1890ల చివరలో 1920ల ప్రారంభంలో చైనీసు, కొరియను కార్మికుల సమస్య దాదాపు 4,00,000 మంది కొరియను కార్మికులు మరణించారు. సుమారు 2,00,000 మంది బాలికలు, మహిళలు, ఎక్కువగా చైనా, కొరియా నుండి వచ్చిన వారిని జపాన్ సైన్యం కోసం లైంగిక బానిసలుగా బలవంతంగా మార్చారు. 1993లో జపాన్ చీఫ్ క్యాబినెటు సెక్రటరీ యోహీ కోనో ఈ సభ్యోక్తిగా "కంఫర్టు ఉమెను" అని పిలువబడే ఈ వ్యక్తులు ఎదుర్కొంటున్న భయంకరమైన అన్యాయాలను అంగీకరించారు.

జపాన్ ఆక్రమణ సమయంలో కొరియా జాతీయ గుర్తింపును నిర్మూలించే ప్రయత్నంలో కొరియా భాషను అణచివేశారు. కొరియన్లను జపనీసు ఇంటిపేర్లను స్వీకరించమని బలవంతం చేశారు. దీనిని సోషి-కైమీ అని పిలుస్తారు. సాంప్రదాయ కొరియా సంస్కృతి తీవ్ర నష్టాన్ని చవిచూసింది. ఎందుకంటే అనేక కొరియా సాంస్కృతిక కళాఖండాలు ధ్వంసం చేయబడ్డాయి. లేదా జపాన్‌కు తరలించబడ్డాయి. అటువంటి ఒక కళాఖండం ఒక పవిత్రమైన కొరియా ముసుగు (తాల్) అని పుకారు ఉంది. అది ఇప్పటికీ జపనీసు మ్యూజియంలో ప్రదర్శనలో ఉంది. ఈనాటికీ విలువైన కొరియా కళాఖండాలు తరచుగా జపనీసు మ్యూజియంలలో లేదా ప్రైవేటు సేకరణలలో కనిపిస్తాయి. దక్షిణ కొరియా ప్రభుత్వం జరిపిన ఒక దర్యాప్తులో కొరియా నుండి తీసుకువెళ్లిన 75,311 సాంస్కృతిక ఆస్తులను గుర్తించారు. వాటిలో 34,369 జపాన్‌లో, 17,803 యునైటెడు స్టేట్సు‌లో ఉన్నాయి. అయితే 1,00,000 కంటే ఎక్కువ కళాఖండాలు వాస్తవానికి జపాన్‌లోనే ఉన్నాయని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. జపనీసు అధికారులు కొరియా సాంస్కృతిక ఆస్తులను తిరిగి అప్పగించడం గురించి పరిశీలించారు. కానీ నేటి వరకు ఇది జరగలేదు. కొరియా ద్వీపకల్పానికి తూర్పున ఉన్న డొక్డో ద్వీపాల యాజమాన్యం మీద రెండు కొరియాలు, జపాన్ ఇప్పటికీ వివాదపడుతున్నాయి.

జపనీసు ఆక్రమణ కాలంలో జపాన్ సామ్రాజ్యం విదేశీ భూభాగాలకు, కొరియాతో సహా, గణనీయమైన వలసలు జరిగాయి. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసే నాటికి కొరియాలో 850,000 మందికి పైగా జపనీస్ స్థిరనివాసులు ఉన్నారు.

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత ఈ విదేశీ జపనీయులలో చాలా మంది జపాన్‌కు తిరిగి వచ్చారు.2022 జూలై వలస వచ్చిన వారు అనధికారిక నివాసాలలో ఆక్రమణదారులుగా నివసించారు.

### విభజన - సంఘర్షణ

కొరియా ద్వీపకల్పం ఉపగ్రహ చిత్రం, ఇది రెండు కొరియాల మధ్య కాంతి కాలుష్యంలోని తేడాలను చూపుతుంది, 2024
1945లో జపాన్ లొంగుబాటుతో ఐక్యరాజ్యసమితి ఒక సంరక్షక పాలన కోసం ప్రణాళికలను రూపొందించింది. సోవియట్ యూనియన్ 38వ సమాంతర రేఖకు ఉత్తరాన ఉన్న ద్వీపకల్పాన్ని, యునైటెడ్ స్టేట్స్ దక్షిణ భాగాన్ని పరిపాలించాయి. ప్రచ్ఛన్న యుద్ధం రాజకీయాల ఫలితంగా 1948లో ఉత్తర కొరియా, దక్షిణ కొరియా అనే రెండు వేర్వేరు ప్రభుత్వాలు స్థాపించబడ్డాయి.

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం అనంతర పరిణామాలు 1945 సెప్టెంబరు 2న కొరియాను 38వ సమాంతర రేఖ వెంబడి విభజించాయి. ఉత్తర భాగం సోవియటు ఆక్రమణలో దక్షిణ భాగం ఇతర మిత్రరాజ్యాల మద్దతుతో అమెరికా ఆక్రమణలో ఉన్నాయి. పర్యవసానంగా ఉత్తరాన సోవియటు తరహా సోషలిస్టు రిపబ్లికు అయిన ఉత్తర కొరియా, దక్షిణాన పాశ్చాత్య తరహా పాలన అయిన దక్షిణ కొరియా స్థాపించబడ్డాయి.

ఉత్తర కొరియా అనేది కొరియా కార్మిక పార్టీచే పాలించబడే ఒక ఏక-పార్టీ రాజ్యం. ఇది ఇప్పుడు కిమ్ ఇల్ సంగు *జుచే* సిద్ధాంతం మీద కేంద్రీకృతమై ఉంది. కేంద్రీయంగా ప్రణాళిక చేయబడిన పారిశ్రామిక ఆర్థిక వ్యవస్థను కలిగి ఉంది. దక్షిణ కొరియా ఒక బహుళ-పార్టీ రాజ్యం, ఇది పెట్టుబడిదారీ విపణి ఆర్థిక వ్యవస్థను కలిగి ఉంది. అలాగే ఆర్థిక సహకార, అభివృద్ధి సంస్థ, గ్రూప్ ఆఫ్ ట్వంటీలో సభ్యత్వం కలిగి ఉంది. ఈ రెండు దేశాలు విభజన తర్వాత సాంస్కృతికంగా, ఆర్థికంగా చాలా భిన్నంగా మారాయి. అయినప్పటికీ అవి ఇప్పటికీ ఒక సాధారణ సాంప్రదాయ సంస్కృతిని, ప్రచ్ఛన్న యుద్ధానికి ముందు చరిత్రను పంచుకుంటాయి.

1960ల నుండి, దక్షిణ కొరియా ఆర్థిక వ్యవస్థ విపరీతంగా వృద్ధి చెందింది. ఆర్థిక నిర్మాణం సమూలంగా రూపాంతరం చెందింది. 1957లో దక్షిణ కొరియా తలసరి జీడీపీ ఘనా కంటే తక్కువగా ఉండేది. 2008 నాటికి అది ఘనా కంటే 17 రెట్లు ఎక్కువగా ఉంది.

### కొరియా యుద్ధం

సోవియటు మద్దతు ఉన్న ఉత్తర కొరియా, దక్షిణ కొరియా మీద దాడి చేసినప్పుడు కొరియా యుద్ధం ప్రారంభమైంది. భూభాగాల ఆక్రమణలో ఇరువైపులా భారీగా హెచ్చుతగ్గులు ఉన్నప్పటికీ, చివరికి ఏ పక్షమూ గణనీయమైన భూభాగాన్ని పొందలేకపోయింది. కొరియా ద్వీపకల్పం విభజించబడే ఉంది. కొరియా సైనిక రహిత మండలం రెండు దేశాల మధ్య వాస్తవ సరిహద్దుగా ఉంది.

1950 జూన్‌లో ఉత్తర కొరియా, సోవియటు ట్యాంకులు, ఆయుధాలను ఉపయోగించి దక్షిణం మీద దాడి చేసింది. కొరియా యుద్ధం (1950–53) సమయంలో 1.2 మిలియన్ల కంటే ఎక్కువ మంది ప్రజలు మరణించారు. దేశవ్యాప్తంగా మూడు సంవత్సరాల పాటు జరిగిన పోరాటం చాలా నగరాలను సమర్థవంతంగా నాశనం చేసింది. ఈ యుద్ధం సుమారుగా సైనిక సరిహద్దు రేఖ వద్ద యుద్ధ విరమణ ఒప్పందంతో ముగిసింది. కానీ రెండు ప్రభుత్వాలు అధికారికంగా ఇప్పటికీ యుద్ధంలోనే ఉన్నాయి.

### ఉత్తర - దక్షిణ కొరియా

27 ఏప్రిల్ 2018న కిమ్, మూన్ సరిహద్దు రేఖ మీద కరచాలనం చేసుకుంటున్న దృశ్యం
2018లో ఉత్తర కొరియా దక్షిణ కొరియా నాయకులు అధికారికంగా పన్ముంజోం ప్రకటన మీద సంతకం చేసి సంఘర్షణను అంతం చేయడానికి కృషి చేస్తామని ప్రకటించారు.

2020 నవంబరులో దక్షిణ కొరియా, చైనా, ఉత్తర కొరియాతో దక్షిణ కొరియా సంబంధాలను మెరుగుపరచడానికి కలిసి పనిచేయడానికి అంగీకరించాయి. అధ్యక్షుడు మూను చైనా విదేశాంగ మంత్రి వాంగు యీ మధ్య జరిగిన సమావేశంలో కొరియా ద్వీపకల్పంలో శాంతిని పెంపొందించడంలో సహాయపడినందుకు చైనాకు మూన్ తన కృతజ్ఞతలు తెలిపారు. వారి సమావేశంలో వాంగు‌తో మాట్లాడుతూ మూన్ ఇలా అన్నారని ఉటంకించబడింది: "దక్షిణ కొరియా ప్రభుత్వం కొరియా ద్వీపకల్పంలో యుద్ధానికి (అధికారికంగా) ముగింపు పలకడానికి చైనాతో సహా అంతర్జాతీయ సమాజంతో కలిసి సంపూర్ణ నిరాయుధీకరణను, శాశ్వత శాంతిని సాధించడానికి చేసే ప్రయత్నాలను ఆపదు."

## భౌగోళికం

కొరియా ఉపగ్రహ చిత్రం
సోరక్సాను దృశ్యం
డేడోంగ్యోజిడో – కొరియా ఈ 1861 నాటి పటం, ఈ ప్రాంతంలో ఆధునిక పూర్వ పట నిర్మాణంలో శిఖరాన్ని సూచిస్తుంది.
జెజు ద్వీపం సముద్రతీరం
కొరియా తూర్పు ఆసియాలో ఉన్న ఒక ద్వీపకల్పం, సమీపంలోని ద్వీపాలను కలిగి ఉంది. ఈ ద్వీపకల్పం ఖండాంతర ఆసియా నుండి దక్షిణంగా సుమారు 1100 కిలోమీటర్ల దూరం పసిఫికు మహాసముద్రంలోకి విస్తరించి ఉంది. దీనికి తూర్పున జపాన్ సముద్రం, పశ్చిమాన పసుపు సముద్రం (పశ్చిమ సముద్రం) ఉన్నాయి. ఈ రెండు జల భాగాలను కొరియా జలసంధి కలుపుతుంది. వాయవ్య దిశలో ఆమ్నోకు నది కొరియాను చైనా నుండి వేరు చేస్తుంది. ఈశాన్య దిశలో తుమాను నది దీనిని చైనా, రష్యా నుండి వేరు చేస్తుంది. ముఖ్యమైన ద్వీపాలలో జెజు ద్వీపం, ఉల్లెంగు ద్వీపం, డొక్డో ఉన్నాయి.

ద్వీపకల్పం, దక్షిణ, పశ్చిమ భాగాలు సువిశాలమైన మైదానాలను కలిగి ఉండగా, తూర్పు, ఉత్తర భాగాలు పర్వతమయంగా ఉన్నాయి. కొరియాలోని ఎత్తైన పర్వతం బెక్టు పర్వతం (2,744 మీ), దీని గుండా చైనాతో సరిహద్దు వెళుతుంది. బెక్టు పర్వతం దక్షిణ కొనలో గేమా హైట్సు అనే ఉన్నత పీఠభూమి ఉంది. ఈ ఉన్నత పీఠభూమి ప్రధానంగా సెనోజోయికు పర్వత నిర్మాణ ప్రక్రియ సమయంలో ఏర్పడింది. పాక్షికంగా అగ్నిపర్వత పదార్థంతో కప్పబడి ఉంది. గేమా గోవోను‌కు దక్షిణంగా ద్వీపకల్పం తూర్పు తీరం వెంబడి వరుసగా ఎత్తైన పర్వతాలు ఉన్నాయి. ఈ పర్వత శ్రేణికి బెక్డు-డెగాను అని పేరు. కొన్ని ముఖ్యమైన పర్వతాలలో సోబెక్సాను (1,439 మీ), కుంకామ్ఘు పర్వతం (1,638 మీ), సియోరక్సాను (1,708 మీ), టెబెక్సాను (1,567 మీ), జిరిసాను (1,915 మీ) ఉన్నాయి. బెక్డు-డెగాను‌కు దాదాపు లంబంగా ఉండే దిశలో అనేక తక్కువ ఎత్తు ఉన్న, ద్వితీయ పర్వత శ్రేణులు ఉన్నాయి. ఇవి మెసోజోయికు పర్వత నిర్మాణ ప్రక్రియ టెక్టోనికు రేఖ వెంబడి ఏర్పడ్డాయి. వాటి దిశలు ప్రాథమికంగా వాయవ్యంగా ఉంటాయి.

ప్రధాన భూభాగంలోని చాలా పురాతన పర్వతాల మాదిరిగా కాకుండా కొరియాలోని అనేక ముఖ్యమైన ద్వీపాలు సెనోజోయికు పర్వత నిర్మాణ ప్రక్రియలో అగ్నిపర్వత కార్యకలాపాల ద్వారా ఏర్పడ్డాయి. దక్షిణ తీరానికి దూరంగా ఉన్న జెజు ద్వీపం ఒక పెద్ద అగ్నిపర్వత ద్వీపం దీనిలోని ప్రధాన పర్వతం, హల్లా పర్వతం లేదా హల్లాసాను (1,950 మీ), దక్షిణ కొరియాలో అత్యంత ఎత్తైనది. ఉల్లెంగు ద్వీపం జపాన్ సముద్రంలో ఉన్న ఒక అగ్నిపర్వత ద్వీపం, దీని కూర్పు జెజు కంటే ఎక్కువ ఫెల్సికుగా ఉంటుంది. పశ్చిమాన ఉన్న కొద్దీ అగ్నిపర్వత ద్వీపాలు వయస్సులో చిన్నవిగా ఉంటాయి. పర్వత ప్రాంతం ద్వీపకల్పం తూర్పు భాగంలో ఎక్కువగా ఉన్నందున ప్రధాన నదులు పడమర దిశగా ప్రవహిస్తాయి. దక్షిణ దిశగా ప్రవహించే నక్డాంగు నది సోమ్జిను నది ఈ నియమానికి రెండు మినహాయింపులు. పడమర దిశగా ప్రవహించే ముఖ్యమైన నదులలో ఆమ్నోకు నది, చోంగు‌చోను నది, టేడాంగు నది, హాన్ నది, గెయుం నది, యోంగు‌సాను నది ఉన్నాయి. ఈ నదులకు విశాలమైన వరద మైదానాలు ఉన్నాయి. వరి సాగుకు అనువైన వాతావరణాన్ని అందిస్తాయి.

ద్వీపకల్పం దక్షిణ, నైరుతి తీరప్రాంతాలు కొరియను భాషలో 'దాడోహే-జిన్' అని పిలువబడే ఒక సువికసిత రియా తీరప్రాంతాన్ని ఏర్పరుస్తాయి. ఈ వంకరటింకరగా ఉండే తీరప్రాంతం ప్రశాంతమైన సముద్రాలను అందిస్తుంది. దాని ఫలితంగా ఏర్పడే ప్రశాంత వాతావరణం సురక్షితమైన నౌకాయానం, చేపల వేట, సముద్రపు నాచు సాగుకు వీలు కల్పిస్తుంది. సంక్లిష్టమైన తీరప్రాంతంతో పాటు, కొరియా ద్వీపకల్పం పశ్చిమ తీరంలో అత్యంత అధిక అలల వ్యాప్తి ఉంటుంది (పశ్చిమ తీరం మధ్యలో ఉన్న ఇంచియాను‌లో అలలు 9 మీటర్ల వరకు ఎత్తుకు చేరుకోగలవు). దక్షిణ, పశ్చిమ తీరప్రాంతాలలో విశాలమైన అలల మైదానాలు అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి.

### శీతోష్ణస్థితి

తూర్పు ఆసియాలోని ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే కొరియాలో సమశీతోష్ణ శీతోష్ణస్థితి ఉంటుంది. తుఫానులు కూడా తక్కువగా వస్తాయి. ఈ ద్వీపకల్పం భౌగోళిక స్థానం కారణంగా ఉత్తరాన సైబీరియా, తూర్పున పసిఫికు మహాసముద్రం, పశ్చిమాన మిగిలిన యురేషియా ప్రభావంతో ఇది ఒక ప్రత్యేకమైన శీతోష్ణస్థితిని కలిగి ఉంది. ఈ ద్వీపకల్పంలో వసంతం, వేసవి, శరదృతువు, శీతాకాలం అనే నాలుగు విభిన్న రుతువులు ఉన్నాయి.

#### వసంతకాలం

సైబీరియా ప్రభావం బలహీనపడటంతో, ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం ప్రారంభమవుతుంది. అదే సమయంలో అధిక పీడనం దూరంగా కదలడం మొదలవుతుంది. వాతావరణం అసాధారణంగా పొడిగా ఉంటే సైబీరియా ప్రభావం ద్వీపకల్పం మీద ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఇది మంచు వంటి శీతాకాలపు వాతావరణానికి దారితీస్తుంది.

#### వేసవికాలం

వేసవి ప్రారంభంలో జూన్ నెలలో, ఓఖోట్స్కు సముద్రం నుండి వచ్చే చల్లని, తేమతో కూడిన గాలి, పసిఫికు మహాసముద్రం నుండి వచ్చే వేడి, తేమతో కూడిన గాలి కలవడం వల్ల అధిక వర్షపాతం ఉంటుంది. ఈ వాయు ప్రవాహాలు కలిసినప్పుడు అది వర్షాకాలానికి దారితీస్తుంది, ఈ సమయంలో తరచుగా మేఘావృతమైన రోజులు ఉండి వర్షం పడుతుంది. ఇది కొన్నిసార్లు చాలా భారీగా ఉంటుంది. నైరుతి నుండి వీచే వేడి, తేమతో కూడిన గాలులు తేమను పెంచుతాయి. దీని వలన చైనాలోని మంచూరియా వైపు సరిహద్దులు కదులుతాయి. అందువల్ల తక్కువ వర్షం ఉంటుంది. దీనిని మిడ్ సమ్మరు అని పిలుస్తారు; సంవత్సరంలో ఈ సమయంలో ఉష్ణోగ్రతలు ప్రతిరోజూ 30 °C (86 °F) కంటే ఎక్కువగా ఉంటాయి.

#### శరదృతువు

సాధారణంగా, శరదృతువులో అధిక పీడనం ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఇది స్పష్టమైన పరిస్థితులకు దారితీస్తుంది. ఇంకా ఉష్ణోగ్రతలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. కానీ తేమ సాపేక్షంగా తక్కువగా ఉంటుంది.

#### శీతాకాలం

శీతాకాలంలో వాతావరణం సైబీరియాచే ఎక్కువగా ఆధిపత్యం చెలాయిస్తుంది. జెటు స్ట్రీం మరింత దక్షిణానికి కదులుతుంది. దీనివల్ల ఉష్ణోగ్రత తగ్గుతుంది. ఈ సీజను సాపేక్షంగా పొడిగా ఉంటుంది. కొన్నిసార్లు కొంత మంచు కురుస్తుంది.

### జీవవైవిధ్యం

కొరియను ద్వీపకల్పంలోని జంతు జీవితంలో గణనీయమైన సంఖ్యలో పక్షి జాతులు, స్థానిక మంచినీటి చేపలు ఉన్నాయి. కొరియను ద్వీపకల్పంలోని స్థానిక లేదా స్థానిక జాతులలో కొరియన్ కుందేలు, కొరియన్ నీటి జింక, కొరియన్ ఫీల్డ్ మౌస్, కొరియన్ బ్రౌన్ ఫ్రాగ్, కొరియను పైన్, పిసియా కొరైయెన్సిసు ఉన్నాయి. కొరియను డీమిలిటరైజ్డు జోన్ (డిఎంజెడ్) దాని అడవి, సహజ తడి నేలలు కలిగిన ఒక ప్రత్యేకమైన జీవవైవిధ్య ప్రదేశం, ఇది ఎనభై రెండు అంతరించిపోతున్న జాతులకు నిలయం. కొరియా ఒకప్పుడు అనేక సైబీరియన్ పులులకు ఆతిథ్యం ఇచ్చింది. కానీ పులుల బారిన పడిన వ్యక్తుల సంఖ్య పెరిగేకొద్దీ, జోసోను రాజవంశంలో పులులు చంపబడ్డాయి. దక్షిణ కొరియాలోని సైబీరియను పులులు జపనీసు వలసరాజ్యాల కాలంలో అంతరించిపోయాయి. సైబీరియను పులులు ఇప్పుడు ఉత్తర కొరియా వైపు మాత్రమే ఉన్నాయని నిర్ధారించబడింది.

ద్వీపకల్పం అంతటా దాదాపు 3,034 జాతుల వాస్కులర్ మొక్కలు కూడా ఉన్నాయి.

## ఆర్థిక వ్యవస్థ

### విజ్ఞాన శాస్త్రం - సాంకేతికత

ఆసియాలో మిగిలి ఉన్న అత్యంత పురాతన ఖగోళ వేధశాల అయిన చెయోం‌సోంగ్‌డే
కొరియా విజ్ఞాన శాస్త్రం, సాంకేతికత చరిత్రలో అత్యంత ప్రసిద్ధ కళాఖండాలలో ఒకటి చెయోం‌సోంగు‌డే. ఇది సా.శ. 634లో నిర్మించబడిన 9.4 మీటర్ల ఎత్తైన ఖగోళ వేధశాల.

చెక్క దిమ్మల ముద్రణకు సంబంధించిన కొరియాలో లభించిన అత్యంత పురాతన ఉదాహరణ మహా ధరణి సూత్రం. ఇది సా.శ. 750–51లో కొరియాలో ముద్రించబడిందని నమ్ముతారు. ఇది నిజమైతే, ఇది వజ్ర సూత్రం కంటే పురాతనమైనది అవుతుంది.

*జిక్జి*, *బౌద్ధ ఋషులు, సియోన్ గురువుల ఎంపిక చేసిన బోధనలు*, కదిలే లోహపు అచ్చులతో ముద్రించబడిన మొట్టమొదటి పుస్తకం, 1377. బిబ్లియోథెక్ నేషనలే డి పారిస్.
గోరియో కాలంలో సా.శ. 1234లో చోయ్ యున్-యుయీ చేత కదిలే లోహపు అచ్చు ముద్రణ కనుగొనబడింది. ఆక్స్‌ఫర్డ్ ఈ ఆవిష్కరణ ముద్రణను సులభతరం చేసింది. మరింత సమర్థవంతంగా మార్చింది. అక్షరాస్యతను కూడా పెంచింది. దీనిని గమనించిన చైనీసు సందర్శకులు, చదవలేకపోవడం అవమానకరంగా భావించబడే చోట ఇది చాలా ముఖ్యమైనదిగా గుర్తించారు. తరువాత మంగోలు సామ్రాజ్యం కొరియా, కదిలే అచ్చు ముద్రణ పద్ధతిని స్వీకరించి దానిని మధ్య ఆసియా వరకు వ్యాపింపజేసింది. చోయి ఆవిష్కరణ గుటెను‌బర్గు ముద్రణ యంత్రం వంటి తర్వాతి ముద్రణ ఆవిష్కరణల మీద ఏదైనా ప్రభావం చూపిందా లేదా అనే దాని మీద ఊహాగానాలు ఉన్నాయి. మంగోలులు ఐరోపా మీద దండెత్తినప్పుడు. వారు అనుకోకుండా వివిధ రకాల ఆసియా సాంకేతికతలను పరిచయం చేశారు.

జోసెయోను కాలంలో తాబేలు నౌకలు కనుగొనబడ్డాయి. వీటి పైభాగం చెక్క పలకలు, ముళ్ళతో కూడిన ఇనుముతో కప్పబడి ఉండేది. హ్వాచా వంటి ఇతర ఆయుధాలు కూడా ఉన్నాయి.

ఈ కాలంలోనే మహారాజు సెజాంగు చేత కొరియను వర్ణమాల హంగూలు కూడా కనుగొనబడింది.

## జనాభా వివరాలు

2023 నాటికి రెండు కొరియాల మొత్తం జనాభా సుమారు 77.9 మిలియన్లు (దక్షిణ కొరియా: 51.7 మిలియన్లు, ఉత్తర కొరియా: 26.1 మిలియన్లు). కొరియాలో ప్రధానంగా కొరియను భాష మాట్లాడే అత్యంత సజాతీయమైన కొరియన్లు అనే జాతి సమూహం నివసిస్తుంది. 20వ శతాబ్దం చివరి నుండి కొరియాలో నివసిస్తున్న విదేశీయుల సంఖ్య కూడా స్థిరంగా పెరిగింది. ముఖ్యంగా దక్షిణ కొరియాలో 1 మిలియను కంటే ఎక్కువ మంది విదేశీయులు నివసిస్తున్నారు. 2006లో పాత చైనీసు సమాజానికి చెందిన కేవలం 26,700 మంది మాత్రమే ఇప్పుడు దక్షిణ కొరియాలో మిగిలి ఉన్నారని అంచనా వేయబడింది. అయితే ఇటీవలి సంవత్సరాలలో ప్రధాన భూభాగ చైనా నుండి వలసలు పెరిగాయి; చైనా జాతీయులైన 624,994 మంది దక్షిణ కొరియాకు వలస వచ్చారు. వీరిలో 443,566 మంది కొరియా జాతికి చెందినవారు ఉన్నారు. ఉత్తర కొరియాలో చైనా, జపాన్ జాతికి చెందిన చిన్న సమూహాలు కూడా కనిపిస్తాయి.

### భాష

 *హన్మిను జియోంగియం*, తరువాత హంగులు అని పిలువబడింది
కొరియన్ అనేది ఉత్తర, దక్షిణ కొరియా రెండింటికీ అధికారిక భాష, (మాండరిను‌తో పాటు) చైనాలోని జిలిను ప్రావిన్సు లోని యాన్బియను కొరియను అటానమసు ప్రిఫెక్చరు అధికారిక భాష. ప్రపంచవ్యాప్తంగా, కొరియను భాషను మాట్లాడేవారు 80 మిలియన్ల వరకు ఉన్నారు. దక్షిణ కొరియాలో దాదాపు 50 మిలియన్లు మాట్లాడేవారు ఉండగా, ఉత్తర కొరియాలో దాదాపు 25 మిలియన్లు ఉన్నారు. కొరియను డయాస్పోరా ద్వారా కొరియను మాట్లాడేవారి ఇతర పెద్ద సమూహాలు చైనా, యునైటెడ్ స్టేట్స్, జపాన్, పూర్వ సోవియట్ యూనియన్, ఇతర ప్రాంతాలలో కనిపిస్తాయి.

ఆధునిక కొరియను దాదాపుగా కొరియను వర్ణమాల (దక్షిణ కొరియాలో హంగులు అని, చైనా, ఉత్తర కొరియాలో చోసుంగులు అని పిలుస్తారు) లిపిలో వ్రాయబడుతుంది. ఇది 15వ శతాబ్దంలో కనుగొనబడింది. కొరియను కొన్నిసార్లు హంజా అని పిలువబడే కొన్ని చైనీసు అక్షరాలను జోడించి వ్రాయబడుతుంది; అయితే ఇది ఈ రోజులలో అప్పుడప్పుడు మాత్రమే కనిపిస్తుంది.

### మతం

 కొరియను బౌద్ధ వాస్తుశిల్పం
 *అమితాభ, ఎనిమిది గొప్ప బోధిసత్వులు*, 1300ల నాటి గోరియో స్క్రోల్
కన్ఫ్యూషియను సంప్రదాయం బౌద్ధమతం, టావోయిజం, కొరియను షమానిజం రచనలతో పాటు కొరియను ఆలోచనను ఆధిపత్యం చేసింది. అయితే 20వ శతాబ్దం మధ్యకాలం నుండి, క్రైస్తవ మతం దక్షిణ కొరియాలో బౌద్ధమతంతో పోటీ పడింది. అయితే ఉత్తర కొరియాలో మతపరమైన ఆచారం అణచివేయబడింది. కొరియను చరిత్ర, సంస్కృతి అంతటా, విభజనతో సంబంధం లేకుండా; కొరియను షమానిజం, మహాయాన బౌద్ధమతం, కన్ఫ్యూషియనిజం, టావోయిజం సాంప్రదాయ విశ్వాసాల ప్రభావం కొరియను ప్రజల అంతర్లీన మతంగా, వారి సంస్కృతిలో కీలకమైన అంశంగా మిగిలిపోయింది; దక్షిణ కొరియాలో క్రైస్తవ మిషనరీల మత మార్పిడుల ద్వారా బలమైన పాశ్చాత్యీకరణ ఉన్నప్పటికీ ఈ సంప్రదాయాలన్నీ వందలాది సంవత్సరాలుగా నేటి వరకు శాంతియుతంగా సహజీవనం చేస్తున్నాయి. లేదా ఉత్తర కొరియాలోని జుచే ప్రభుత్వం నుండి వచ్చే ఒత్తిడి కారణంగా ఇది జరగవచ్చు.

దక్షిణ కొరియా ప్రభుత్వం 2005 గణాంకాల ప్రకారం సుమారు 46% మంది పౌరులు తాము ఏ ప్రత్యేక మతాన్ని అనుసరించడం లేదని పేర్కొన్నారు. జనాభాలో 29.2% మంది క్రైస్తవులు (వీరిలో ప్రొటెస్టెంట్లు 18.3%, కాథలిక్కులు 10.9%), 22.8% మంది బౌద్ధులు ఉన్నారు. ఉత్తర కొరియాలో సుమారు 71.3% మంది తాము మతాతీతులమని లేదా నాస్తికులమని చెప్పుకుంటారు. 12.9% మంది చెండోయిజంను, 12.3% మంది కొరియను జానపద మతాన్ని అనుసరిస్తారు. అయితే క్రైస్తవులు జనాభాలో 2%, బౌద్ధులు 1.5% ఉన్నారు.

దక్షిణ కొరియాలో ఇస్లాంను సుమారు 45,000 మంది స్థానికులు (జనాభాలో సుమారు 0.09%), ముస్లిం దేశాల నుండి వచ్చిన సుమారు 1,00,000 మంది విదేశీ కార్మికులు ఆచరిస్తున్నారు. ఉత్తర కొరియాలో సుమారు 3000 మంది ముస్లింలు ఉన్నారని అంచనా. ఇది జనాభాలో సుమారు 0.01%. అర్-రహమాను మసీదు డిపిఆర్‌కెలో ఉన్న ఏకైక మసీదు. ఇది ప్యాంగ్యాంగు‌లోని ఇరాన్ రాయబార కార్యాలయ ప్రాంగణంలో ఉంది.

1993లో కొరియను ఓవర్సీసు కల్చరు అండ్ ఇన్ఫర్మేషను సర్వీసు రెండు కొరియా దేశాలలో సుమారు 16,00,000 మంది ప్రజలు కొరియను నూతన మతాలు ఆచరిస్తున్నారని అంచనా వేసింది.

### విద్య

ఆధునిక దక్షిణ కొరియా పాఠశాల వ్యవస్థలో ప్రాథమిక పాఠశాలలో ఆరు సంవత్సరాలు, మాధ్యమిక పాఠశాలలో మూడు సంవత్సరాలు, ఉన్నత పాఠశాలలో మూడు సంవత్సరాలు ఉంటాయి. విద్యార్థులు ప్రాథమిక, మాధ్యమిక పాఠశాలకు వెళ్లడం తప్పనిసరి. పాఠశాలను బట్టి మారే "పాఠశాల నిర్వహణ సహాయ రుసుము" అనే చిన్న రుసుము మినహా, వారి విద్యకు ఎలాంటి రుసుము చెల్లించాల్సిన అవసరం లేదు. ఒఇసిడి సమన్వయం చేసే అంతర్జాతీయ విద్యార్థి మూల్యాంకన కార్యక్రమం ప్రకారం, దక్షిణ కొరియా విజ్ఞాన శాస్త్ర విద్య ప్రపంచంలో మూడవ అత్యుత్తమమైనదిగా, ఒఇసిడి సగటు కంటే గణనీయంగా ఉన్నతంగా ఉందని ర్యాంకు ఇచ్చింది.

దక్షిణ కొరియా విద్యార్థులు తరచుగా అంతర్జాతీయ తులనాత్మక మూల్యాంకనాలలో ఉన్నత స్థానాలలో నిలిచినప్పటికీ ఈ విద్యా వ్యవస్థ నిష్క్రియ అభ్యాసం, కంఠస్థం మీద ఎక్కువగా దృష్టి పెడుతోందని విమర్శించబడుతోంది. చాలా పాశ్చాత్య సమాజాలలోని విద్యా వ్యవస్థలతో పోలిస్తే దక్షిణ కొరియా విద్యా వ్యవస్థ చాలా కఠినంగా, క్రమబద్ధంగా ఉంటుంది.

ఉత్తర కొరియా విద్యా వ్యవస్థ ప్రధానంగా ప్రభుత్వం ద్వారా సార్వత్రిక, ప్రభుత్వ నిధులతో నడిచే పాఠశాల విద్యను కలిగి ఉంటుంది. 15 సంవత్సరాలు అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న పౌరులలో జాతీయ అక్షరాస్యత రేటు 99 శాతానికి పైగా ఉంది. పిల్లలు ఒక సంవత్సరం కిండరు‌గార్టెను, నాలుగు సంవత్సరాల ప్రాథమిక విద్య, ఆరు సంవత్సరాల మాధ్యమిక విద్యను పూర్తి చేసి ఆ తర్వాత విశ్వవిద్యాలయాలకు వెళ్తారు. డిపిఆర్‌కెలో అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన విశ్వవిద్యాలయం కిమ్ ఇల్ సంగు విశ్వవిద్యాలయం. ఇతర ప్రముఖ విశ్వవిద్యాలయాలలో కంప్యూటరు సైన్సు ‌మీద దృష్టి సారించే కిం చాక్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, కార్యనిర్వాహక స్థాయి దౌత్యవేత్తలు, వాణిజ్య అధికారులకు శిక్షణ ఇచ్చే ప్యోంగ్యాంగు యూనివర్శిటీ ఆఫ్ ఫారిను స్టడీసు, ఉపాధ్యాయులకు శిక్షణ ఇచ్చే కిం హ్యోంగు జిక్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషను ఉన్నాయి.

సాంప్రదాయ కొరియన్ నృత్యం (*జింజు జియోమ్ము*)
ప్రాచీన చైనీసు గ్రంథాలలో, కొరియాను "పట్టు మీద ఎంబ్రాయిడరీ చేసిన నదులు, పర్వతాలు" (금수강산; 錦繡江山), "మర్యాదగల తూర్పు దేశం" (동방예의지국; 東方禮儀之國) అని పేర్కొన్నారు. కొరియన్లు గర్భధారణ కాలాన్ని శిశువులకు ఒక సంవత్సరంగా పరిగణిస్తారు కాబట్టి పుట్టినప్పుడు వ్యక్తులను ఒక సంవత్సరం వయస్సు గలవారిగా భావిస్తారు. పుట్టినరోజు వార్షికోత్సవం నాడు కాకుండా నూతన సంవత్సర దినోత్సవం నాడు వయస్సు పెరుగుతుంది. అందువలన నూతన సంవత్సర దినోత్సవానికి కొద్ది రోజుల ముందు జన్మించిన వ్యక్తికి పాశ్చాత్య లెక్కల ప్రకారం కొన్ని రోజులు మాత్రమే వయస్సు ఉండవచ్చు. కానీ కొరియాలో రెండు సంవత్సరాలు ఉంటుంది. దీని ప్రకారం ఒక కొరియను వ్యక్తి చెప్పే వయస్సు (కనీసం తోటి కొరియన్ల మధ్య) పాశ్చాత్య లెక్కల ప్రకారం వారి వయస్సు కంటే ఒకటి లేదా రెండు సంవత్సరాలు ఎక్కువగా ఉంటుంది. అయితే చట్టబద్ధమైన వయస్సు భావన విషయంలో కొన్నిసార్లు పాశ్చాత్య లెక్కలను వర్తింపజేస్తారు; ఉదాహరణకు రిపబ్లికు ఆఫ్ కొరియాలో మద్యం లేదా సిగరెట్లు కొనుగోలు చేయడానికి చట్టబద్ధమైన వయస్సు 19 సంవత్సరాలు. దీనిని పాశ్చాత్య లెక్కల ప్రకారం లెక్కిస్తారు.

### సాహిత్యం

### సంగీతం

సాంప్రదాయ కొరియను సంగీతంలో కొరియా ప్రజల జానపద, గాత్ర, మతపరమైన, ఆచార సంగీత శైలుల సమ్మేళనాలు ఉంటాయి. కొరియను సంగీతం చరిత్రపూర్వ కాలం నుండి ఆచరణలో ఉంది. కొరియను సంగీతం రెండు విస్తృత వర్గాలుగా విభజించబడింది. మొదటిది హ్యాంగాకు, దీనికి అక్షరాలా 'స్థానిక సంగీతం' లేదా 'కొరియాకు చెందిన సంగీతం' అని అర్థం. దీనికి ఒక ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ సుజెచోను, ఇది కనీసం 1,300 సంవత్సరాల పురాతనమైనదని తరచుగా చెప్పబడే ఒక వాద్య సంగీత భాగం. రెండవది, 'యాంగాకు', ఇది మరింత పాశ్చాత్య శైలిని సూచిస్తుంది.

### వంటకాలు

 గిమ్జాంగు, కిమ్చి తయారు చేసే ప్రక్రియ
కొరియన్లు సాంప్రదాయకంగా ఆహారం, రుచి, నాణ్యత రుచికరమైన భోజనం చేయడానికి అవసరమైన పదార్థాలైన దాని సుగంధ ద్రవ్యాలు, సాసు‌ల మీద ఆధారపడి ఉంటుందని నమ్ముతారు. అందువలన సోయాబీను పేస్టు, సోయా సాసు, *గోచుజాంగు* లేదా ఎర్ర మిరియాలు పేస్టు, కిమ్చి కొరియను ఇంట్లో కొన్ని ముఖ్యమైన ఆహారాలు.

కొరియను వంటకాలు కొరియను ద్వీపకల్పం భౌగోళికం, వాతావరణం ద్వారా బాగా ప్రభావితమయ్యాయి. ఇది చల్లని శరదృతువు, శీతాకాలాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. కాబట్టి అనేక పులియబెట్టిన వంటకాలు, వేడి సూపు‌లు, వంటకాలు ఉన్నాయి.

కొరియను వంటకాలు బహుశా కిమ్చికి బాగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. ఇది కూరగాయలను, ముఖ్యంగా క్యాబేజీని సంరక్షించడానికి ఒక విలక్షణమైన కిమ్చి అనే సైడు డిషు‌ను ఉపయోగిస్తుంది. కిమ్చి చర్మం మీద రంధ్రాలను తొలగిస్తుందని తద్వారా ముడతలను తగ్గిస్తుందని. చర్మానికి సహజంగా పోషకాలను అందిస్తుందని చెబుతారు. ఇది అవసరమైన విటమిన్లు, పోషకాలను అందిస్తుంది కాబట్టి ఇది ఆరోగ్యకరమైనది కూడా. ఎర్ర మిరియాలతో తయారు చేసిన సాంప్రదాయ కొరియను సాసు అయిన గోచుజాంగు‌ను కూడా సాధారణంగా మిరియాలు (మిరపకాయ) పేస్టు‌గా ఉపయోగిస్తారు. ఇది వంటకాలకు ఘాటైన రుచికి ఖ్యాతిని సంపాదించిపెడుతుంది.

బుల్గోగి (మసాలా పట్టించి కాల్చిన మాంసం, సాధారణంగా గొడ్డు మాంసం), గల్బీ (మసాలా పట్టించి కాల్చిన పొట్టి పక్కటెముకలు), సామ్గ్యోప్సలు (పంది పొట్ట మాంసం) ప్రసిద్ధ ప్రధాన వంటకాలు. చేపలు కూడా ఒక ప్రసిద్ధ ఆహార పదార్థం, ఎందుకంటే ఇది కొరియన్లు సాంప్రదాయకంగా తినే మాంసం. భోజనంతో పాటు సాధారణంగా గల్బిటాంగు (ఉడికించిన పక్కటెముకలు) లేదా డోయెను‌జాంగు జిగే (పులియబెట్టిన బీన్ పేస్టు సూపు) వంటి సూప్ లేదా కూర ఉంటుంది. బంచాను అని పిలువబడే పక్క వంటకాల సమూహంతో బల్ల మధ్యలో నిండి ఉంటుంది.

ఇతర ప్రసిద్ధ వంటకాలలో బిబింబాపు ఒకటి. దీనికి అక్షరాలా "కలిపిన అన్నం" అని అర్థం (మాంసం, కూరగాయలు, ఎర్ర మిరపకాయ పేస్ట్‌తో కలిపిన అన్నం), నేంగు‌మ్యోను (చల్లని నూడుల్సు) ఉన్నాయి.

ఇన్‌స్టంటు నూడుల్సు, లేదా రామ్యోను, ఒక ప్రసిద్ధ చిరుతిండి. కొరియన్లు పోజాంగు‌మచాసు (వీధి వ్యాపారులు) నుండి లభించే ఆహారాన్ని కూడా ఇష్టపడతారు. వారు టోక్బోకి, అంటే కారంగా ఉండే గోచుజాంగు సాసు‌తో వండిన రైస్ కేక్, ఫిష్ కేక్; గింబాపు, అంటే ఆవిరి మీద ఉడికించిన తెల్ల అన్నాన్ని ఎండిన ఆకుపచ్చ సముద్రపు పాచిలో చుట్టి తయారుచేసేది; వేయించిన స్క్విడు; గ్లేజు చేసిన చిలగడదుంపను అందిస్తారు. సెల్యులోజు నూడుల్సు పంది రక్తంతో తయారు చేసిన సాసేజు అయిన సూండేను విస్తృతంగా తింటారు.

అదనంగా కొన్ని ఇతర సాధారణ చిరుతిళ్లలో "చోకో ", మీద రొయ్యల క్రాకర్లు, "బ్బోంగు‌ట్విగి" (పొంగించిన బియ్యపు గింజలు), "నురుంగ్జి" (కొద్దిగా మాడిన అన్నం) ఉన్నాయి. నురుంగ్జిని అలాగే తినవచ్చు లేదా నీటిలో ఉడికించి సూప్‌లా చేసుకోవచ్చు. నురుంగ్జిని చిరుతిండిగా లేదా డెజర్టు‌గా కూడా తినవచ్చు.

లోహపు పుల్లలను ఉపయోగించడంలో కొరియా ఆసియా దేశాలలో ప్రత్యేకమైనది. పురాతన కొరియా రాజ్యాలైన గొగురియో, బెక్జే, సిల్లాకు చెందిన పురావస్తు ప్రదేశాలలో లోహపు చాప్‌స్టికు‌లు కనుగొనబడ్డాయి.

### క్రీడలు

ఉత్తర కొరియాం దక్షిణ కొరియా సాధారణంగా అంతర్జాతీయ పోటీలలో రెండు వేర్వేరు దేశాలుగా పోటీపడతాయి. అయితే కొరియా అనే పేరుతో ఒకే జట్టుగా పోటీపడిన కొన్ని ఉదాహరణలు కూడా ఉన్నాయి.

దక్షిణ కొరియాలో అసోసియేషను ఫుట్బాలు అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన క్రీడలలో ఒకటిగా ఉన్నప్పటికీ తైక్వాండో అనే యుద్ధకళను జాతీయ క్రీడగా పరిగణిస్తారు. బేస్బాలు, గోల్ఫు కూడా ప్రసిద్ధి చెందినవి. కొరియాలో 'బదుకు' అని పిలువబడే గో అనే బోర్డు గేం కూడా వెయ్యి సంవత్సరాలకు పైగా ప్రజాదరణ పొందింది. ఇది మొదటగా సా.శ. 5వ శతాబ్దంలో చైనా నుండి వచ్చింది; 'బదుక్'ను సాధారణంగా, పోటీతత్వంతో ఆడతారు.

#### యుద్ధ కళలు

##### తైక్వాన్-డో

తైక్వాను-డో కొరియా అత్యంత ప్రసిద్ధ యుద్ధకళ, క్రీడ. ఇది పోరాట పద్ధతులు, ఆత్మరక్షణ, క్రీడ, వ్యాయామాన్ని మిళితం చేస్తుంది. తైక్వాను-డో ఒక అధికారిక ఒలింపికు క్రీడగా మారింది. 1988లో (దక్షిణ కొరియా సియోలు‌లో క్రీడలకు ఆతిథ్యం ఇచ్చినప్పుడు) ఒక ప్రదర్శన ఈవెంటు‌గా ప్రారంభమై 2000లో అధికారిక పతక ఈవెంటు‌గా మారింది. రెండు ప్రధాన తైక్వాను-డో సమాఖ్యలు ఇంటర్నేషనలు తైక్వాను-డో ఫెడరేషను, వరల్డు తైక్వాండో ఫెడరేషను, కొరియాలో స్థాపించబడ్డాయి.

##### హాప్కిడో

హాప్కిడో అనేది ఒక ఆధునిక కొరియను యుద్ధ కళ, ఇది పట్టుకోవడానికి ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది. కీళ్ల తాళాలు, విసరడం, తన్నడం, గుద్దడం. ఒత్తిడి పాయింట్ల మీద దాడి చేయడం వంటి ఇతర దెబ్బతీసే పద్ధతులను ఉపయోగిస్తుంది. హాప్కిడో వృత్తాకార కదలికలు, నిరోధించని కదలికలు, ప్రత్యర్థి మీద నియంత్రణకు ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది. అభ్యాసకులు కేవలం బలానికి బలం ఉపయోగించడాన్ని నివారించి, పాదాల కదలికలు, శరీర స్థానాల ద్వారా ఆధిక్యత సాధించి ఉత్థానాన్ని ఉపయోగించుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తారు.

##### స్సిరియం

స్సిరియం అనేది ఒక సాంప్రదాయ కుస్తీ రూపం, ఇది కొరియాలో వేల సంవత్సరాలుగా ఆచరించబడుతోంది. దీనికి సంబంధించిన ఆధారాలు కొరియా మూడు రాజ్యాల కాలం (క్రీ.పూ. 57 నుండి 688) నాటి గోగురియో నుండి కనుగొనబడ్డాయి. స్సిరియం కొరియా సాంప్రదాయ జాతీయ క్రీడ. ఒక మ్యాచ్ సమయంలో ప్రత్యర్థులు నడుము తొడ చుట్టూ చుట్టిన నడుము పట్టీల ద్వారా ఒకరినొకరు పట్టుకుని తమ ప్రత్యర్థిని రింగు‌లోని ఇసుక నేలపైకి విసిరేయడానికి ప్రయత్నిస్తారు. మోకాలి పైభాగంలోని ఏ శరీర భాగంతోనైనా నేలను తాకిన లేదా తమ ప్రత్యర్థి మీద పట్టు కోల్పోయిన మొదటి వ్యక్తి ఆ రౌండు‌లో ఓడిపోతాడు.

స్సిరియం పోటీలు సాంప్రదాయకంగా సంవత్సరానికి రెండుసార్లు, దానో పండుగ (ఐదవ చంద్ర మాసంలో 5వ రోజు), చుసోకు (8వ చంద్ర మాసంలో 15వ రోజు) సమయంలో నిర్వహించబడతాయి. పండుగలు, ఇతర కార్యక్రమాలలో భాగంగా ఏడాది పొడవునా కూడా పోటీలు జరుగుతాయి.

##### టెక్కియోను

టెక్కియోను ఒక సాంప్రదాయ యుద్ధ కళ, దీనిని కొరియా పురాతన పోరాట పద్ధతిగా పరిగణిస్తారు. శతాబ్దాలుగా ఆచరించబడిన. ముఖ్యంగా జోసెయోను కాలంలో ప్రాచుర్యం పొందిన ఈ కళలో రెండు రూపాలు సహజీవనం చేశాయి: ఒకటి ఆచరణాత్మక ఉపయోగం కోసం, మరొకటి క్రీడ కోసం. ఈ రూపాన్ని సాధారణంగా పండుగల, గ్రామాల మధ్య పోటీల సమయంలో స్సిరియం‌తో పాటుగా అభ్యసించేవారు. అయినప్పటికీ జపనీసు ఆక్రమణ, కొరియను యుద్ధం సమయంలో టెక్కియోను దాదాపుగా కనుమరుగైపోయింది.

ఉత్తర కొరియాలో కనుమరుగైనప్పటికీ దక్షిణ కొరియాలో 1980ల నుండి టెక్కియోను అద్భుతమైన పునరుజ్జీవనాన్ని పొందింది. ఇది ప్రపంచంలోనే (స్సిరియం‌తో పాటు) దక్షిణ కొరియా జాతీయ సంపదగా, యునెస్కో అరూప సాంస్కృతిక వారసత్వ జాబితాలో గుర్తింపు పొందిన ఏకైక యుద్ధ కళ.

## మూలాలు

## ఇతర మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు

* ఉత్తర కొరియా, ఆసియా ఖండంలోని దేశం.
* కొరియా యుద్ధం రెండు కొరియా దేశాల మధ్య జరిగిన యుద్ధం.
* దక్షిణ కొరియా, ఆసియా ఖండంలోని దేశం.