# క్వింగు సామ్రాజ్యం

| Great Qing |
| --- |
| 1636/1644–1912 |
|
Flag (1889–1912)

Imperial seal

 |
| **జాతీయ గీతం:** 鞏金甌 ("Cup of Solid Gold") |
| The Qing dynasty at its greatest extent in 1760, with modern borders shown for the rest of the world. Territory claimed but not controlled is shown in light green. |
| రాజధానిand largest city | Beijing |
| అధికార భాషలు | * Manchu
* Mandarin Chinese
 |
| Ethnic groups  | * Han
* Miao
* Manchus
* Mongols
* Tibetans
* Uyghurs
* *others*
 |
| Demonym | Chinese |
| ప్రభుత్వం | Absolute monarchy |
| Emperor |  |
|  |
| • 1636–1643 (proclaimed in Shenyang)  | Chongde Emperor |
| • 1644–1661 (first in Beijing)  | Shunzhi Emperor |
| • 1908–1912 (last)  | Xuantong Emperor |
|  |
| Regent |  |
|  |
| • 1643–1650  | Dorgon, Prince Rui |
| • 1908–1911  | Zaifeng, Prince Chun |
|  |
| Prime Minister |  |
|  |
| • 1911  | Yikuang, Prince Qing |
| • 1911–1912  | Yuan Shikai |
|  |
| శాసనసభ | * Deliberative Council మూస:Nwr
* Advisory Council మూస:Nwr
 |
| Historical era | Late modern |
|  |
| • Proclaimed  | 1636 |
| • Ming–Qing transition  | 1644–1662 |
| • Dzungar–Qing Wars | 1687–1758 |
| • Ten Great Campaigns  | 1747–1792 |
| • First Opium War  | 1839–1842 |
| • Taiping Rebellion  | 1850–1864 |
| • Second Opium War  | 1856–1860 |
| • Self-Strengthening Movement  | 1861–1895 |
| • First Sino-Japanese War  | 1894–1895 |
| • Hundred Days' Reform  | 1898 |
| • Boxer Rebellion  | 1900–1901 |
| • Late Qing reforms  | 1901–1911 |
| • Xinhai Revolution  | 1911–1912 |
| • End of monarchy  | 12 February 1912 |
|  |
| విస్తీర్ణం |
| 1700 | 8,800,000 km2 (3,400,000 sq mi) |
| 1790 | 14,700,000 km2 (5,700,000 sq mi) |
| 1860 | 13,400,000 km2 (5,200,000 sq mi) |
| 1908 | 11,350,000 km2 (4,380,000 sq mi) |
| జనాభా |
| • 1907 estimate | 426,000,000 |
| ద్రవ్యం | * Cash
* Tael
* Paper money
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Preceded by** | **Succeeded by** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Later Jin
 |
|  | Ming dynasty
 |
|  | Dzungar Khanate
 |
|  | Kingdom of Tungning
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Republic of China
 |  |
| Bogd Khanate
 |  |
| Uryankhay Republic
 |  |
| Tibet
 |  |

 |

 |

| క్వింగు సామ్రాజ్యం |
| --- |
|  |
| Chinese name |
| Chinese | 清朝 |
|

| Transcriptions |
| --- |
| Standard Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Qīngcháo |
| Bopomofo | మూస:Bpmfsp |
| Wade–Giles | [[[:మూస:Tonesup]]] Error: {{Transliteration}}: transliteration text not Latin script (pos 4: మ) (help) |
| Tongyong Pinyin | Cingcháo |
| IPA | [tɕʰíŋ tʂʰɑ̌ʊ] |
| Wu |
| Suzhounese | Tshin záu |
| Yue: Cantonese |
| Yale Romanization | Chīng Chìuh |
| Jyutping | Cing¹ Ciu⁴ |
| IPA | మూస:IPAc-yue |
| Southern Min |
| Hokkien POJ | Chheng tiâu |
| Tâi-lô | Tshing tiâu |

 |
| Dynastic name |
| Chinese | 大清 |
| Literal meaning | Great Qing |
|

| Transcriptions |
| --- |
| Standard Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Dà Qīng |
| Bopomofo | మూస:Bpmfsp |
| Wade–Giles | [[[:మూస:Tonesup]]] Error: {{Transliteration}}: transliteration text not Latin script (pos 4: మ) (help) |
| Tongyong Pinyin | Dà Cing |
| IPA | [tɑ̂ tɕʰíŋ] |
| Yue: Cantonese |
| Yale Romanization | Daaih Chīng |
| Jyutping | Daai⁶ Cing¹ |
| IPA | మూస:IPAc-yue |
| Southern Min |
| Hokkien POJ | Tāi-chheng |
| Tâi-lô | Tāi-tshing |

 |
| Mongolian name |
| Mongolian Cyrillic | Дайчин Улс |
| Mongolian script | * ᠳᠠᠢᠢᠴᠢᠩ
* ᠤᠯᠤᠰ
 |
|

| Transcriptions |
| --- |
| SASM/GNC | Daiqing ulus |

 |
| Manchu name |
| Manchu script | * ᡩᠠᡳ᠌ᠴᡳᠩ
* ᡤᡠᡵᡠᠨ
 |
| Abkai | Daiqing gurun |
| Möllendorff | Daicing gurun |
|  |

**క్వింగు రాజవంశం** (ఉపచారికంగా **మహా క్వింగు**, దీనిని **క్వింగు సామ్రాజ్యం** లేదా **క్వింగ్ చైనా** అని కూడా పిలుస్తారు), అనేది మంచూలచే పరిపాలించబడిన చైనాకు చెందిన ఒక సామ్రాజ్య రాజవంశం తూర్పు ఆసియాలోని ఒక తొలి ఆధునిక సామ్రాజ్యం. ఇది 1636/1644 నుండి 1912 వరకు ఉనికిలో ఉంది. చైనా చరిత్రలో చివరి సామ్రాజ్య రాజవంశమైన క్వింగు రాజవంశానికి ముందు మింగు రాజవంశం ఉంది. దీని తర్వాత చైనా గణతంత్రం ఏర్పడింది. దాని అధికార పరాకాష్టలో ఈ సామ్రాజ్యం తూర్పున జపాన్ సముద్రం నుండి పశ్చిమాన పామీరు పర్వతాల వరకు, ఉత్తరాన మంగోలియను పీఠభూమి నుండి దక్షిణాన దక్షిణ చైనా సముద్రం వరకు విస్తరించి ఉంది. వాస్తవానికి 1616లో స్థాపించబడి 1636లో షెన్యాంగు‌లో ప్రకటించబడిన తర్వాతి జిన్ రాజవంశం నుండి ఉద్భవించిన ఈ రాజవంశం 1644లో మింగు రాజధాని బీజింగు, ఉత్తర చైనా మీద నియంత్రణ సాధించింది. దీనిని సాంప్రదాయకంగా ఈ రాజవంశ పాలన ప్రారంభంగా పరిగణిస్తారు. ఈ రాజవంశం 1911 అక్టోబరు నాటి జిన్హాయి విప్లవం వరకు కొనసాగింది. ఇది 1912 ఫిబ్రవరిలో చివరి చక్రవర్తి పదవీ త్యాగానికి దారితీసింది. బహుళ-జాతి క్వింగు రాజవంశం ఆధునిక చైనాకు ప్రాదేశిక ఆధారాన్ని సమకూర్చింది. చైనా చరిత్రలో ఏ రాజవంశం కంటే కూడా క్వింగు రాజవంశం అత్యధిక భూభాగాన్ని నియంత్రించింది. 1790లో ఆ సమయానికి ప్రపంచ చరిత్రలో నాల్గవ అతిపెద్ద సామ్రాజ్యంగా నిలిచింది. ఆ సమయంలో ఇది అత్యధిక జనాభా కలిగిన రాజ్యంగా కూడా ఉండేది. 1907లో 426 మిలియన్లకు పైగా పౌరులు ఉన్నారు.

జియాను ‌జౌ జుర్చెను‌ల నాయకుడు ఐసిను-జియోరో వంశానికి చెందిన మింగు రాజవంశానికి సామంతుడైన నూర్హాచి జుర్చెను తెగలను (తరువాత మంచూలుగా పిలువబడ్డారు) ఏకం చేసి, మింగు ఆధిపత్యాన్ని తిరస్కరించి 1616లో తరువాతి జిన్ రాజవంశాన్ని స్థాపించాడు. మంచూ రాజ్యానికి వ్యవస్థాపక ఖాన్‌గా ఆయన ఎనిమిది పతాకాల సైనిక వ్యవస్థను స్థాపించాడు. ఆయన కుమారుడు హాంగు తైజీ 1636లో గ్రేటు క్వింగు చక్రవర్తిగా ప్రకటించబడ్డాడు. మింగు పాలన బలహీనపడటంతో, రైతుల తిరుగుబాటుదారులు స్వల్పకాలిక షున్ రాజవంశంగా బీజింగు‌ను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. కానీ మింగు జనరలు వు సాంగుయి షాన్హై కనుమను క్వింగు సైన్యానికి తెరిచాడు. వారు తిరుగుబాటుదారులను ఓడించి, రాజధానిని స్వాధీనం చేసుకుని, 1644లో షున్జీ చక్రవర్తి, ఆయన యువరాజు ప్రతినిధి ఆధ్వర్యంలో ప్రభుత్వాన్ని చేపట్టారు. క్వింగు చైనాకు కొత్త పాలకులైనప్పటికీ మింగు అవశేష పాలనలు, ముగ్గురు సామంతుల తిరుగుబాటు నుండి వచ్చిన ప్రతిఘటన 1683 వరకు పూర్తి విజయాన్ని ఆలస్యం చేసింది. ఇది ఉన్నత క్వింగు యుగానికి నాంది పలికింది. మంజు జాతికి చెందిన చక్రవర్తిగా, కాంగ్జీ చక్రవర్తి (1661–1722) తన అధికారాన్ని సుస్థిరం చేసుకున్నాడు. కన్ఫ్యూషియను పాలకుడి పాత్రను ఆస్వాదించాడు. బౌద్ధమతాన్ని పోషించాడు, పాండిత్యాన్ని, జనాభా, ఆర్థిక వృద్ధిని ప్రోత్సహించాడు.

తన పొరుగు దేశాల మీద ఆధిపత్యాన్ని నిలుపుకోవడానికి, క్వింగు రాజవంశం మునుపటి రాజవంశాలు ఉపయోగించిన సాంప్రదాయ సామంతుల వ్యవస్థను ఉపయోగించుకుని దానికి మార్పులు చేసింది. ఇది జోసెయోను కొరియా, వియత్నాంలోని లే రాజవంశం వంటి సరిహద్దు దేశాలతో వ్యవహారాలలో వారి ఆధిపత్యాన్ని కొనసాగించడానికి వీలు కల్పించింది. అదే సమయంలో అంతర్గత ఆసియా మీద తన నియంత్రణను విస్తరించింది. క్వింగు రాజవంశం క్వియాను‌లాంగు చక్రవర్తి (1735–1796) పాలనలో తన ఉచ్ఛస్థితికి చేరుకుంది. అతను పది గొప్ప విజయయాత్రలకు నాయకత్వం వహించాడు. కన్ఫ్యూషియను సాంస్కృతిక ప్రాజెక్టులను వ్యక్తిగతంగా పర్యవేక్షించాడు. ఆయన మరణానంతరం, రాజవంశం అంతర్గత తిరుగుబాట్లు, ఆర్థిక సంక్షోభం, అధికార అవినీతి, విదేశీ జోక్యం, కన్ఫ్యూషియను ఉన్నత వర్గాల వారు తమ ఆలోచనా విధానాన్ని మార్చుకోవడానికి ఇష్టపడకపోవడం వంటి సమస్యలను ఎదుర్కొంది. శాంతి, శ్రేయస్సు తిరిగి వచ్చినప్పుడు జనాభా 400 మిలియన్లకు పెరిగింది. కానీ పన్నులు, ప్రభుత్వ ఆదాయాలు తక్కువ స్థాయిలో స్థిరపరచబడ్డాయి. ఇది త్వరలోనే ఆర్థిక సంక్షోభానికి దారితీసింది. నల్లమందు యుద్ధాలలో చైనా ఓటమి తరువాత పాశ్చాత్య వలస శక్తులు క్వింగు ప్రభుత్వాన్ని అసమాన ఒప్పందాల మీద సంతకం చేయమని బలవంతం చేశాయి. వారికి వాణిజ్య హక్కులు, అదనపు ప్రాదేశిక హక్కులు, వారి నియంత్రణలో ఉన్న ఒప్పంద ఓడరేవులను మంజూరు చేశాయి. తైపింగు తిరుగుబాటు (1850–1864), పశ్చిమ చైనాలో డుంగాను తిరుగుబాటు (1862–1877) కరువు, వ్యాధులు, యుద్ధం కారణంగా 20 మిలియన్ల కంటే ఎక్కువ మంది మరణానికి దారితీశాయి.

1860లలో జరిగిన టోంగు‌ఝీ పునరుద్ధరణ తీవ్రమైన సంస్కరణలను, స్వీయ-బలోపేత ఉద్యమంలో విదేశీ సైనిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ప్రవేశపెట్టింది. మొదటి సినో-జపనీసు యుద్ధంలో (1894–1895) ఓటమి కొరియా మీద ఆధిపత్యాన్ని కోల్పోవడానికి, తైవాను‌ను జపాన్ సామ్రాజ్యానికి అప్పగించడానికి దారితీసింది. 1898లో ప్రతిపాదించబడిన ప్రతిష్టాత్మక వంద రోజుల సంస్కరణలు ప్రాథమిక మార్పులను ప్రతిపాదించాయి. కానీ అవి సరిగ్గా అమలు చేయబడలేదు, వుక్సు తిరుగుబాటులో సామ్రాజ్ఞి డౌజరు సిక్సి (1835–1908) చేత రద్దు చేయబడ్డాయి. 1900లో విదేశీ వ్యతిరేక బాక్సర్లు అనేక మంది చైనీసు క్రైస్తవులను, విదేశీ మిషనరీలను చంపారు; దానికి ప్రతీకారంగా ఎనిమిది దేశాల కూటమి చైనా మీద దండెత్తి, శిక్షాత్మక నష్టపరిహారాన్ని విధించింది. దీనికి ప్రతిస్పందనగా, ప్రభుత్వం ఎన్నికలు, కొత్త న్యాయ స్మృతి, సామ్రాజ్య పరీక్షా విధానం రద్దుతో సహా అపూర్వమైన ఆర్థిక, పరిపాలనా సంస్కరణలను ప్రారంభించింది. సన్ యత్-సేన్, విప్లవకారులు, మంచూలచే పరిపాలించబడుతున్న సామ్రాజ్యాన్ని ఆధునీకరించిన హాను రాజ్యంగా ఎలా మార్చాలనే దాని మీద సంస్కరణల అధికారులు, కాంగు యువెయి, లియాంగు క్విచావో వంటి రాజ్యాంగ రాచరికవాదులతో చర్చించారు. 1908లో గువాంగు‌జూ చక్రవర్తి, సిక్సీ మరణించిన తర్వాత ఆస్థానంలోని మంచూ సంప్రదాయవాదులు సంస్కరణలను అడ్డుకున్నారు. 1911 అక్టోబరు 10న జరిగిన వుచాంగు తిరుగుబాటు జిను‌హాయి విప్లవానికి దారితీసింది. 1912 ఫిబ్రవరి 12న జువాను‌టాంగు చక్రవర్తి పదవీ త్యాగం చేయడంతో ఆ రాజవంశం అంతమైంది.

## పేర్లు

హాంగ్ తైజీ 1636లో గ్రేట్ క్వింగ్ రాజవంశాన్ని ప్రకటించాడు. ఈ సందర్భంలో క్వింగ్ (清; 'స్పష్టమైన', 'పవిత్రమైన') అనే చైనీస్ అక్షరం యొక్క అర్థం గురించి భిన్నమైన వివరణలు ఉన్నాయి. ఒక సిద్ధాంతం ప్రకారం, ఇది మింగ్ రాజవంశంతో ఉద్దేశపూర్వకమైన వ్యత్యాసాన్ని సూచిస్తుంది: చైనీస్ రాశిచక్ర వ్యవస్థలో మింగ్ (明; 'ప్రకాశవంతమైన') అనే అక్షరం అగ్నితో ముడిపడి ఉండగా, క్వింగ్ (清) నీటితో ముడిపడి ఉంది, ఇది నీటిచే అగ్నిని జయించడం ద్వారా క్వింగ్ విజయాన్ని వివరిస్తుంది. ఈ పేరుకు బహుశా వివేకం, జ్ఞానోదయానికి సంబంధించిన బౌద్ధపరమైన సూచనలు, అలాగే బోధిసత్వుడైన మంజుశ్రీతో సంబంధం కూడా ఉండవచ్చు. తొలి యూరోపియన్ రచయితలు ఉత్తర యురేషియాలోని ప్రజలందరికీ "టార్టార్" అనే పదాన్ని విచక్షణారహితంగా ఉపయోగించారు, కానీ 17వ శతాబ్దంలో కాథలిక్ మిషనరీ రచనలు "టార్టార్" అనే పదాన్ని కేవలం మంచూలకు, "టార్టరీ"ని వారు పరిపాలించిన భూభాగాలకు—అంటే మంచూరియా, అంతర్గత ఆసియాలోని ప్రక్కనే ఉన్న ప్రాంతాలకు—పరిమితం చేశాయి, ఇవి మింగ్-క్వింగ్ పరివర్తనకు ముందు క్వింగ్ పాలనలో ఉండేవి.

చైనా ప్రధాన భూభాగాన్ని జయించిన తర్వాత, మంచూలు తమ రాజ్యాన్ని "చైనా"గా గుర్తించారు, దీనికి సమానంగా చైనీస్ భాషలో ఝోంగ్‌గువో (中國; 'మధ్య రాజ్యం'), మంచూ భాషలో దులింబై గురున్ అని పిలిచారు. చక్రవర్తులు క్వింగ్ రాజ్య భూభాగాలను (ఇతర ప్రాంతాలతో పాటు, ప్రస్తుత ఈశాన్య చైనా, జిన్‌జియాంగ్, మంగోలియా, టిబెట్‌తో సహా) చైనీస్, మంచూ భాషలలో "చైనా"గా పేర్కొన్నారు, చైనాను ఒక బహుళ-జాతి రాజ్యంగా నిర్వచించారు, హాన్ ప్రాంతాలు మాత్రమే "చైనా"లో భాగంగా ఉన్నాయనే ఆలోచనను తిరస్కరించారు. ప్రభుత్వం తమ రాజ్యాన్ని సూచించడానికి అధికారిక పత్రాలలో "చైనా", "క్వింగ్" అనే పదాలను పరస్పరం మార్చుకుంటూ ఉపయోగించింది. ఇందులో ఒప్పందాల చైనీస్-భాషా సంస్కరణలు, ప్రపంచ పటాలు కూడా ఉన్నాయి. 'చైనీస్ ప్రజలు' (中國人; ఝోంగ్‌గువోరెన్; మంచూ: ᡩᡠᠯᡳᠮᠪᠠᡳ ᡤᡠᡵᡠᠨ ‍ᡳ ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ దులింబై గురున్-ఇ నియాన్మా) అనే పదం క్వింగ్ సామ్రాజ్యం యొక్క హాన్, మంచూ, మంగోల్ పౌరులందరినీ సూచిస్తుంది. 1759లో క్వింగ్ రాజవంశం జుంగేరియాను జయించినప్పుడు, కొత్త భూభాగం "చైనా"లో విలీనం చేయబడిందని మంచూ భాషలోని ఒక ప్రకటనలో ప్రకటించింది. :77 క్వింగ్ ప్రభుత్వం ఒక సిద్ధాంతాన్ని ప్రచారం చేసింది, దాని ప్రకారం అది వివిధ మంగోలియన్ జనాభాలు, అలాగే టిబెటన్ల వంటి "బయటి" హాన్-యేతర ప్రజలను, "లోపలి" హాన్ చైనీయులతో కలిపి, క్వింగ్ రాజ్యంలో ఏకమై "ఒకే కుటుంబంగా" తీసుకువస్తోంది. క్వింగ్ మధ్యవర్తిత్వంతో కూడిన ఈ సంస్కృతుల అతీత ఐక్యత అనే భావనను తెలియజేయడానికి ఝోంగ్‌వాయ్ యిజియా (中外一家), నెయ్‌వాయ్ యిజియా (內外一家) వంటి పదబంధాలను ఉపయోగించారు—ఈ రెండింటినీ 'దేశం, విదేశాలు ఒకే కుటుంబం వలె' అని అనువదించవచ్చు. :76–77

## చరిత్ర

### ఏర్పాటు

క్వింగు రాజవంశం జనాభాలో అధిక సంఖ్యాకులుగా ఉన్న హాన్ చైనీయులు కాకుండా, జుర్చెను‌లు అనే తుంగుసికు ప్రజల నుండి ఉద్భవించిన, స్థిర వ్యవసాయం చేసే మంచూలచే స్థాపించబడింది. ఈ జుర్చెన్‌లు ప్రస్తుతం చైనాలోని జిలిను హైలాంగు‌జియాంగు ప్రావిన్సులుగా ఉన్న ప్రాంతంలో నివసించేవారు.

#### నూర్హాచి

1619 సార్హూ యుద్ధంలో మింగు పదాతిదళం మీద దాడి చేస్తున్న మంచూ అశ్వికదళం
మంచూ రాజ్యపు తొలి రూపాన్ని 17వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో జియాన్‌జౌ లోని ఒక చిన్న జుర్చెన్ తెగ – ఐసిన్-గియోరో – కు చెందిన అధిపతి నూర్హాచి స్థాపించాడు. నూర్హాచి తన యవ్వనంలో ఒక హాన్ కుటుంబంలో గడిపి ఉండవచ్చు, అతను చైనీస్, మంగోలియన్ భాషలలో ప్రావీణ్యం సంపాదించి, 'రోమాన్స్ ఆఫ్ ది త్రీ కింగ్‌డమ్స్', 'వాటర్ మార్జిన్' అనే చైనీస్ నవలలను చదివాడు. మింగ్ చక్రవర్తులకు సామంతుడిగా, అతను అధికారికంగా తనను తాను మింగ్ సరిహద్దుకు సంరక్షకుడిగా, మింగ్ రాజవంశం స్థానిక ప్రతినిధిగా భావించుకున్నాడు. 1582లో నూర్హాచి తెగల మధ్య కలహాన్ని ప్రారంభించాడు, అది సమీపంలోని తెగలను ఏకం చేసే ఒక సైనిక చర్యగా పరిణమించింది. అతను మంచూ, హాన్, మంగోల్ అంశాలను కలిగి ఉన్న ఎనిమిది పతాకాల సైనిక వ్యవస్థను కూడా నిర్వహించడం ప్రారంభించాడు. అయితే, 1616 నాటికి, అతను జియాన్‌జౌను తగినంతగా ఏకీకృతం చేసి, మునుపటి జుర్చెన్-పరిపాలిత జిన్ రాజవంశాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, తనను తాను తరువాతి జిన్ రాజవంశానికి ఖాన్‌గా ప్రకటించుకోగలిగాడు. రెండు సంవత్సరాల తరువాత, మింగ్ చక్రవర్తితో ఇంకా పొత్తు పెట్టుకున్న జుర్చెన్ తెగల ఏకీకరణను పూర్తి చేయడానికి, నూర్హాచి "ఏడు ఫిర్యాదులను" ప్రకటించి, మింగ్ ఆధిపత్య సార్వభౌమాధికారాన్ని బహిరంగంగా తిరస్కరించాడు. వరుస విజయవంతమైన యుద్ధాల తర్వాత, అతను తన రాజధానిని హెటు అలా నుండి లియావోడాంగ్‌లోని మింగ్ వారి నుండి స్వాధీనం చేసుకున్న పెద్ద నగరాలకు మార్చాడు: మొదట 1621లో లియావోయాంగ్‌కు, ఆపై 1625లో ముక్డెన్ (షెన్యాంగ్)కు. అంతేకాకుండా, ఈ యుద్ధంలో ఖోర్చిన్‌లు ఒక ఉపయోగకరమైన మిత్రులుగా నిరూపించుకున్నారు, జుర్చెన్‌లకు తమ అశ్విక విలుకాండ్ర నైపుణ్యాన్ని అందించారు. ఈ కొత్త పొత్తుకు హామీ ఇవ్వడానికి, నూర్హాచి జుర్చెన్, ఖోర్చిన్ ఉన్నత వర్గాల మధ్య అంతర్-వివాహాల విధానాన్ని ప్రారంభించాడు, దీనిని ప్రతిఘటించిన వారిపై సైనిక చర్య తీసుకున్నాడు. ఇది నూర్హాచి యొక్క చొరవలకు ఒక విలక్షణమైన ఉదాహరణ, ఇవి చివరికి అధికారిక క్వింగ్ ప్రభుత్వ విధానంగా మారాయి. క్వింగ్ కాలంలో చాలా వరకు, మంగోలులు మంచూలకు సైనిక సహాయం అందించారు.

#### హోంగ్ తైజీ

నూర్‌హాచి 1626 లో మరణించాడు. అతని ఎనిమిదవ కుమారుడైన హోంగు తైజీ అతని వారసుడయ్యాడు. హోంగ్ తైజీ అనుభవజ్ఞుడైన నాయకుడు. అతడు రెండు బ్యానర్ల కమాండర్ అయినప్పటికీ, మింగ్ రాజవంశం కొత్తగా సంపాదించిన పోర్చుగీసు ఫిరంగుల కారణంగా, 1627 లో జుర్చెన్‌లు ఓటమిని చవిచూశారు. సాంకేతిక వ్యాత్యాసం, సంఖ్యాపరమైన వ్యత్యాసాలను సరిచేయడానికి హోంగ్ తైజీ, 1634 లో తన సొంత ఫిరంగి దళాన్ని ఏర్పాటు చేసాడు. వారు పారిపోయి వచ్చిన చైనీస్ లోహ శాస్త్రవేత్తల సహాయంతో యూరోపియన్ నమూనాలో తమ సొంత ఫిరంగులను పోత పోశారు. హోంగ్ తైజీ పాలనలోని ముఖ్య సంఘటనలలో ఒకటి, నవంబర్ 1635లో ఏకీకృత జుర్చెన్ ప్రజలకు "మంజు" అనే పేరును అధికారికంగా స్వీకరించడం. 1635ల మంచులకు మిత్రులైన మంగోలులు పూర్తిగా మంచు ప్రత్యక్ష ఆధీనంలో ఒక ప్రత్యేక బ్యానర్ సోపానక్రమంలో విలీనం చేయబడ్డారు. ఏప్రిల్ 1636లో, లోపలి మంగోలియాకు చెందిన మంగోలు ప్రభువులు, మంచు ప్రభువులు, హాన్ మాండరిను‌లు తరువాతి జిన్ ఖాన్‌గా ఉన్న హోంగ్‌ను గ్రేట్ క్వింగ్ చక్రవర్తిగా ఉండాలని సిఫార్సు చేశారు. మంగోలుల చివరి ఖగను ఓటమి తర్వాత అతనికి సామ్రాజ్య ముద్ర సమర్పించబడినప్పుడు. హోంగు తైజీ తన రాజ్యాన్ని "గ్రేటు జిన్" నుండి "గ్రేటు క్వింగు"గా మార్చాడు, తన హోదాను ఖాన్ నుండి చక్రవర్తిగా పెంచుకున్నాడు. ఇది మంచు భూభాగాలను ఏకం చేయడంతో పాటు సామ్రాజ్య ఆకాంక్షలను సూచిస్తుంది. ఆ తర్వాత హోంగ్ తైజీ 1636లో మళ్ళీ కొరియా మీద దండయాత్ర చేశాడు.

మంజు లిపిలో హాంగ్ తైజీ నాణేలు
ఇంతలో హాంగ్ తైజీ మింగు నమూనా ఆధారంగా ఒక ప్రాథమిక పరిపాలనా వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేశాడు. ఆయన 1631లో ఆర్థిక, సిబ్బంది, ఆచారాలు, సైనిక, శిక్షలు, ప్రజా పనులను పర్యవేక్షించడానికి ఆరు బోర్డులు లేదా కార్యనిర్వాహక స్థాయి మంత్రిత్వ శాఖలను స్థాపించాడు. అయితే, ప్రారంభంలో ఈ పరిపాలనా సంస్థలకు చాలా తక్కువ పాత్ర ఉండేది. పది సంవత్సరాల తరువాత విజయాన్ని పూర్తి చేయడానికి ముందు వరకు అవి తమ ప్రభుత్వ పాత్రలను నెరవేర్చలేదు.

హాంగ్ తైజీ తన పరిపాలనలో లొంగిపోయిన కొత్త మింగ్ అధికారులతో సహా చాలా మంది హాన్ చైనీయులను నియమించుకున్నాడు, కానీ ఉన్నత పదవులకు జాతి కోటాను కేటాయించడం ద్వారా మంజు ఆధిపత్యాన్ని నిర్ధారించాడు. హాంగు తైజీ పాలనలో తన హాన్ చైనీసు ప్రజల పట్ల విధానంలో కూడా ఒక ప్రాథమిక మార్పు వచ్చింది. నూర్హాచి లియావోడాంగ్‌లోని హాన్ ప్రజలను వారి వద్ద ఉన్న ధాన్యం పరిమాణాన్ని బట్టి చూసేవాడు. 1623లో జరిగిన హాన్ తిరుగుబాటు కారణంగా, నూర్హాచి వారికి వ్యతిరేకంగా మారి, వారిపై వివక్షాపూరిత విధానాలను, హత్యలను అమలు చేశాడు. 1619కి ముందు జుర్చెన్‌లలో (జిలిన్‌లో) కలిసిపోయిన హాన్ ప్రజలను లియావోడాంగ్‌లో జయించబడిన హాన్ ప్రజల వలె కాకుండా, జుర్చెను‌లతో సమానంగా చూడాలని అతను ఆదేశించాడు. హాంగు తైజీ హాన్ చైనీయులను ఆకర్షించాల్సిన అవసరాన్ని గుర్తించాడు, లొంగిపోయిన మింగు జనరలు హాంగు చెంగు‌చౌ పట్ల ఎందుకు ఉదారంగా వ్యవహరించాలో అయిష్టంగా ఉన్న మంజులకు వివరించాడు. హాంగ్ తైజీ హాన్ ప్రజలను సైనిక సేవ అందించడానికి బాధ్యత వహించే పౌరులుగా జుర్చెన్ రాజ్యంలోకి చేర్చుకున్నాడు. 1648 నాటికి బ్యానరు‌మెన్లలో ఆరవ వంతు కంటే తక్కువ మంది మాత్రమే మంజు వంశానికి చెందినవారు.

### స్వర్గాజ్ఞను పొందడం

డోర్గాన్ (1612–1650)
హాంగ్ తైజీ సెప్టెంబర్ 1643లో ఆకస్మికంగా మరణించాడు. జుర్చెన్ నాయకులను ప్రభువుల మండలి ఎన్నుకుంటుంది కాబట్టి, స్పష్టమైన వారసుడు ఎవరూ లేరు. అధికారం కోసం ప్రధాన పోటీదారులు హాంగ్ తైజీ పెద్ద కుమారుడు హూగే, హాంగు తైజీ సవతి సోదరుడు డోర్గాను. ఒక రాజీ ఒప్పందం ప్రకారం, హాంగ్ తైజీ ఐదేళ్ల కుమారుడు ఫులిను‌ను షున్ఝీ చక్రవర్తిగా నియమించారు. డోర్గాను సంరక్షకుడిగా, మంచూ జాతికి వాస్తవ నాయకుడిగా వ్యవహరించాడు.

ఇంతలో, మింగ్ ప్రభుత్వ అధికారులు ఆర్థిక పతనం, ఒకరిపై ఒకరు, వరుసగా జరిగిన రైతు తిరుగుబాట్లకు వ్యతిరేకంగా పోరాడారు. మంచూ వారసత్వ వివాదం, దాని ఫలితంగా వచ్చిన బాలుడైన చక్రవర్తి పరిస్థితిని వారు సద్వినియోగం చేసుకోలేకపోయారు. ఏప్రిల్ 1644లో, మాజీ చిన్న మింగ్ అధికారి అయిన లీ జిచెంగు నేతృత్వంలోని వివాదాస్పద తిరుగుబాటుదారుల కూటమి బీజింగు‌ను దోచుకుంది.ఆయన స్వల్పకాలిక షున్ రాజవంశంను స్థాపించాడు. చివరి మింగ్ పాలకుడు, చోంగ్జెను చక్రవర్తి, నగరం తిరుగుబాటుదారుల వశమైనప్పుడు ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడు, ఇది ఆ రాజవంశం వాస్తవ ముగింపును సూచించింది.

అనంతరం లీ జిచెంగు, మంచూల నేతృత్వంలోని సైన్యాల నుండి రాజధానిని రక్షించడానికి గొప్ప గోడ లోని షాన్హై పాసు వద్ద మోహరించిన మింగు జనరలు వూ సాంగుయిని ఎదుర్కోవడానికి సుమారు 2,00,000 మంది తిరుగుబాటు దళాలను నడిపించాడు. ప్రాణాలతో బయటపడటానికి, వూ తన ప్రత్యర్థులలో ఒకరితో మరొకరికి వ్యతిరేకంగా పొత్తు పెట్టుకోవలసి వచ్చింది; వారిలో ఒకరు అతని సైన్యం కంటే రెండింతలు పెద్దదైన హాన్ చైనీసు రైతు సైన్యం, కానీ ఆయన మరొకరిని ఎంచుకున్నాడు. లీ జిచెంగ్ అధికారులు, సామాజిక వ్యవస్థ మీద దాడి చేయడం పట్ల వూ అసంతృప్తి చెంది ఉండవచ్చు; లీ వూ తండ్రిని బందీగా తీసుకున్నాడు. లీ వూ ఉపపత్నిని తన కోసం తీసుకున్నాడని చెప్పబడింది. మరోవైపు, మంచూలు చైనీసు తరహా ప్రభుత్వ రూపాన్ని స్వీకరించారు. స్థిరత్వాన్ని వాగ్దానం చేశారు. వు డోర్గాను 1644 మే 2న షాను ‌హై పాస్ యుద్ధంలో లి జిచెంగు‌ను ఓడించడానికి పొత్తు పెట్టుకున్నారు.

కొత్తగా పొత్తు పెట్టుకున్న సైన్యాలు జూన్ 6న బీజింగ్‌ను స్వాధీనం చేసుకున్నాయి. షున్‌ఝీ చక్రవర్తి అక్టోబర్ 30, 1644న "స్వర్గపు పుత్రుడు"గా పట్టాభిషిక్తుడయ్యాడు. మింగ్ వంశానికి రాజకీయ వారసులుగా తమను తాము నిలబెట్టుకున్న మంచులు, చోంగ్‌జెన్ చక్రవర్తికి లాంఛనప్రాయంగా అంత్యక్రియలు నిర్వహించారు. అయితే, చైనా ప్రధాన భూభాగాన్ని పూర్తిగా జయించడానికి మింగ్ విధేయులు, వారసత్వ претенదారులు, తిరుగుబాటుదారులతో మరో పదిహేడు సంవత్సరాల పాటు పోరాడవలసి వచ్చింది. చివరి మింగ్ వారసత్వ претенదారైన జు యులాంగ్, గూయి యువరాజు, బర్మా రాజు పిండాలే మిన్ వద్ద ఆశ్రయం పొందాడు, కానీ అతన్ని వు సాంగుయి నేతృత్వంలోని క్వింగ్ దండయాత్ర సైన్యానికి అప్పగించారు. వు సాంగుయి అతన్ని తిరిగి యునాన్‌కు తీసుకువచ్చి 1662 ప్రారంభంలో ఉరితీశాడు.

క్వింగ్ వంశస్థులు మింగ్ పౌర ప్రభుత్వం సైన్యం పట్ల చూపే వివక్షను తెలివిగా ఉపయోగించుకున్నారు, మంచులు వారి నైపుణ్యాలకు విలువ ఇస్తారనే సందేశాన్ని వ్యాప్తి చేయడం ద్వారా మింగ్ సైన్యాన్ని తమ పక్షంలోకి చేరమని ప్రోత్సహించారు. 1644కు ముందు పక్షం మారిన హాన్ చైనీయులతో కూడిన పతాక దళాలను ఎనిమిది పతాక దళాలలో చేర్చారు, వారికి సామాజిక, చట్టపరమైన హక్కులను కల్పించారు. హాన్ జాతికి చెందిన పక్షాంతర సైనికులు ఎనిమిది పతాకాల సైన్యంలోకి పెద్ద సంఖ్యలో చేరడంతో, మంచూ జాతి వారు మైనారిటీగా మారిపోయారు—1648లో వారి సంఖ్య కేవలం 16% మాత్రమే, హాన్ పతాక సైనికులు 75% ఆధిపత్యం వహించగా, మిగిలిన వారు మంగోల్ పతాక సైనికులు. మస్కెట్లు, ఫిరంగిదళం వంటి గన్‌పౌడర్ ఆయుధాలను చైనీస్ పతాక సైనికులు ఉపయోగించారు. సాధారణంగా, హాన్ చైనీస్ పక్షాంతర సైనికులను ముందంజలో మోహరించేవారు, అయితే మంచూ పతాక సైనికులను జాతి మంచూల నష్టాలను తగ్గించడానికి, గరిష్ట ప్రభావంతో వేగవంతమైన దాడుల కోసం ప్రధానంగా ఉపయోగించేవారు.

ఈ బహుళ-జాతి సైన్యం క్వింగ్ వంశం కోసం మింగ్ చైనాను జయించింది. దక్షిణ చైనా విజయానికి కీలక పాత్ర పోషించిన ముగ్గురు లియావోడాంగ్ అధికారులు షాంగ్ కెక్సీ, గెంగ్ ఝోంగ్‌మింగ్, కాంగ్ యౌడే, వీరు విజయం తర్వాత క్వింగ్ తరపున వైస్రాయ్‌లుగా దక్షిణ చైనాను స్వయంప్రతిపత్తితో పాలించారు. తొలి క్వింగ్ కాలంలో గవర్నర్లలో హాన్ బ్యానర్‌మెన్‌లే అధిక సంఖ్యలో ఉండి, వారి పాలనను సుస్థిరం చేశారు. జాతి సామరస్యాన్ని ప్రోత్సహించడానికి, 1648 నాటి ఒక శాసనం హాన్ చైనీస్ పౌరులైన పురుషులను బ్యానర్లకు చెందిన మంచూ మహిళలను వివాహం చేసుకోవడానికి అనుమతించింది; అయితే, వారు అధికారులు లేదా సామాన్యుల నమోదు చేయబడిన కుమార్తెలైతే రెవెన్యూ బోర్డు అనుమతితో, నమోదు చేయబడని సామాన్యులైతే వారి బ్యానర్ కంపెనీ కెప్టెన్ అనుమతితో వివాహం చేసుకోవాల్సి ఉంటుంది. తరువాతి కాలంలో ఆ రాజవంశంలో, అంతర్వివాహాలను అనుమతించే విధానాలను రద్దు చేశారు. ఆ రాజకుటుంబం మంచూ జాతికి చెందినదైనప్పటికీ, క్వింగ్ రాజవంశం తనను తాను ఒక చైనీస్ సామ్రాజ్యంగా చిత్రీకరించుకోవడానికి అది ఆటంకం కలిగించలేదు, ప్రత్యేకించి 1644 తర్వాత, "చైనీస్" అనే పదానికి బహుళ జాతి అర్థం ఇవ్వబడినప్పుడు.
యువ షున్‌ఝీ చక్రవర్తి పాలనలోని మొదటి ఏడు సంవత్సరాలు డోర్గాన్ యొక్క రాజప్రతినిధిత్వం ఆధిపత్యంలో ఉన్నాయి. తన సొంత రాజకీయ అభద్రత కారణంగా, డోర్గాన్ ప్రత్యర్థి మంచూ యువరాజుల ఖర్చుతో చక్రవర్తి పేరు మీద పరిపాలించడం ద్వారా హాంగ్ తైజీ పద్ధతిని అనుసరించాడు, వారిలో చాలా మందిని అతను పదవీచ్యుతులను చేశాడు లేదా జైలులో పెట్టాడు. డోర్గాన్ యొక్క పూర్వ ఉదాహరణలు, పద్ధతి సుదీర్ఘ ప్రభావాన్ని చూపాయి. మొదట, డోర్గాన్ వు సాంగుయ్ విజ్ఞప్తికి నిర్ణయాత్మకంగా స్పందించినందున మంచూలు "గోడకు దక్షిణాన" ప్రవేశించారు, ఆ తర్వాత, తిరుగుబాటుదారులు చేసినట్లుగా బీజింగ్‌ను దోచుకోవడానికి బదులుగా, ఇతర మంచూ యువరాజుల నిరసనలను లెక్కచేయకుండా, డోర్గాన్ దానిని రాజవంశ రాజధానిగా చేయాలని, చాలా మంది మింగ్ అధికారులను తిరిగి నియమించాలని పట్టుబట్టాడు. ఏ ప్రధాన చైనీస్ రాజవంశం కూడా తన తక్షణ పూర్వపు రాజధానిని నేరుగా స్వాధీనం చేసుకోలేదు, కానీ మింగ్ రాజధానిని, అధికార యంత్రాంగాన్ని చెక్కుచెదరకుండా ఉంచడం పాలనను త్వరగా స్థిరీకరించడానికి సహాయపడింది, దేశంలోని మిగిలిన ప్రాంతాలను జయించడాన్ని వేగవంతం చేసింది. ఆ తర్వాత డోర్గాన్ నపుంసకుల ప్రభావాన్ని తీవ్రంగా తగ్గించాడు, మంచూ మహిళలు హాన్ చైనీస్ శైలిలో తమ పాదాలను కట్టుకోకూడదని ఆదేశించాడు.

అయితే, డోర్గాన్ యొక్క విధానాలన్నీ ఒకే విధంగా ప్రజాదరణ పొందలేదు లేదా అమలు చేయడానికి అంత సులభంగా లేవు. వివాదాస్పదమైన జూలై 1645 నాటి క్యూ ఆదేశం, మరణశిక్ష విధించబడుతుందనే బెదిరింపుతో, వయోజన హాన్ చైనీస్ పురుషులు తమ తల ముందు భాగాన్ని గొరిగించుకుని, మిగిలిన జుట్టును మంచూ పురుషులు ధరించే క్యూ కేశాలంకరణలోకి దువ్వుకోవాలని బలవంతం చేసింది. ఈ ఆదేశం గురించి ప్రచారంలో ఉన్న వర్ణన: "జుట్టును ఉంచుకుంటే, తల పోతుంది; తలను ఉంచుకుంటే, జుట్టును కత్తిరించుకోవాలి." మంచూలకు, ఈ విధానం విధేయతకు ఒక పరీక్ష, స్నేహితులను శత్రువుల నుండి వేరు చేయడానికి ఒక సహాయం. అయితే, హాన్ చైనీయులకు, ఇది సాంప్రదాయ కన్ఫ్యూషియన్ విలువలను సవాలు చేసే క్వింగ్ అధికారాన్ని గుర్తుచేసే ఒక అవమానకరమైన విషయం. ఈ ఆదేశం జియాంగ్నాన్‌లో తీవ్ర ప్రతిఘటనకు దారితీసింది. తదనంతర అశాంతిలో, సుమారు 100,000 మంది హాన్ ప్రజలు ఊచకోతకు గురయ్యారు.
డిసెంబర్ 31, 1650న, డోర్గాన్ ఆకస్మికంగా మరణించాడు, ఇది షున్‌ఝీ చక్రవర్తి వ్యక్తిగత పాలనకు నాంది పలికింది. ఆ సమయంలో చక్రవర్తికి కేవలం 12 సంవత్సరాలు మాత్రమే ఉన్నందున, చాలా నిర్ణయాలు అతని తల్లి, సామ్రాజ్ఞి డౌజర్ జియావోజువాంగ్ తరపున తీసుకోబడ్డాయి, ఆమె ఒక నైపుణ్యం కలిగిన రాజకీయ నిర్వాహకురాలిగా నిరూపించుకుంది. షున్‌ఝీ సింహాసనాన్ని అధిష్టించడానికి అతని మద్దతు అవసరమైనప్పటికీ, డోర్గాన్ తన చేతుల్లోకి చాలా అధికారాన్ని కేంద్రీకరించుకున్నాడు, అది సింహాసనానికి ప్రత్యక్ష ముప్పుగా మారింది. అంతేకాకుండా, అతని మరణానంతరం అతనికి చక్రవర్తి యి (義皇帝) అనే అసాధారణ మరణానంతర బిరుదు ప్రదానం చేయబడింది, క్వింగ్ చరిత్రలో ఒక మంచూ "రాజకుమారుడికి" (親王) ఈ విధంగా గౌరవించబడటం ఇదే ఏకైక సందర్భం. అయితే, షున్‌ఝీ వ్యక్తిగత పాలన ప్రారంభమైన రెండు నెలలకే, డోర్గాన్ తన బిరుదులను కోల్పోవడమే కాకుండా, అతని మృతదేహాన్ని సమాధి నుండి తీసి వికృతం చేశారు. డోర్గాన్ పతనం అతని కుటుంబ సభ్యులను, ఆస్థానంలోని అనుచరులను కూడా ప్రక్షాళనకు గురిచేసింది. షున్‌ఝీ యొక్క ఆశాజనకమైన పాలన 1661లో 24 సంవత్సరాల వయస్సులో మశూచి వ్యాధితో అతని అకాల మరణంతో ముగిసింది. అతని తర్వాత అతని మూడవ కుమారుడు జువాన్యే సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు, అతను కాంగ్జీ చక్రవర్తిగా పరిపాలించాడు.

మంచూలు ఫుజియాన్‌లోని కోక్సింగా యొక్క మింగ్ విధేయులతో పోరాడటానికి హాన్ బ్యానర్‌మెన్‌లను పంపారు. కోక్సింగా యొక్క మింగ్ విధేయులకు వనరులు అందకుండా చేయడానికి వారు తీరప్రాంతాల నుండి జనాభాను తరలించారు. ఇది మంచూలు నీటికి భయపడతారనే అపార్థానికి దారితీసింది. హాన్ బ్యానర్‌మెన్‌లు పోరాటం, హత్యలను నిర్వహించారు, ఇది నీటి భయం కారణంగానే తీరప్రాంత ఖాళీ, సముద్ర కార్యకలాపాలపై నిషేధం విధించారనే వాదనపై సందేహాన్ని కలిగించింది. ఒక కవిత ఫుజియాన్‌లో సామూహిక హత్యలు చేసిన సైనికులను "అనాగరికులు" అని పేర్కొన్నప్పటికీ, హాన్ గ్రీన్ స్టాండర్డ్ ఆర్మీ, హాన్ బ్యానర్‌మెన్‌లు ఇద్దరూ ఈ దారుణమైన వధలో పాలుపంచుకున్నారు. ముగ్గురు ఫ్యూడటరీలకు వ్యతిరేకంగా 200,000 బ్యానర్‌మెన్‌లతో పాటు 4,00,000 గ్రీన్ స్టాండర్డ్ ఆర్మీ సైనికులను ఉపయోగించారు.

### కాంగ్జీ చక్రవర్తి పాలన - ఏకీకరణ

కాంగ్జీ చక్రవర్తి (r. 1661 –  1722)
కాంగ్జీ చక్రవర్తి 61 సంవత్సరాల పాలన చైనా చరిత్రలో ఏ చక్రవర్తి పాలన కంటే కూడా సుదీర్ఘమైనది, ఇది రాజవంశం సామాజిక, ఆర్థిక, సైనిక శక్తి పరాకాష్టకు చేరిన ఉన్నత క్వింగు యుగంకు నాంది పలికింది. తొలి మంచూ పాలకులు తమ రాజవంశం స్థిరత్వాన్ని వివరించడానికి సహాయపడే చట్టబద్ధతకు రెండు పునాదులను స్థాపించారు. మొదటిది వారు మునుపటి రాజవంశాల నుండి స్వీకరించిన అధికారిక సంస్థలు, నవ్య-కన్ఫ్యూషియసు సంస్కృతి. మంచూ పాలకులు, హాన్ చైనీసు పండిత-అధికారి ఉన్నత వర్గాల మధ్య క్రమంగా సయోధ్య కుదిరింది. పరీక్షా విధానం హాన్ జాతి ప్రజలకు అధికారులుగా మారడానికి ఒక మార్గాన్ని అందించింది. *కాంగ్జీ నిఘంటువు*కు సామ్రాజ్య పోషణ కన్ఫ్యూషియసు విజ్ఞానం పట్ల గౌరవాన్ని ప్రదర్శించగా, 1670 నాటి పవిత్ర శాసనం కన్ఫ్యూషియసు కుటుంబ విలువలను సమర్థవంతంగా కీర్తించింది. అయితే, చైనీస్ మహిళలు పాదాల బంధనం చేయడాన్ని నిరుత్సాహపరిచే అతని ప్రయత్నాలు విఫలమయ్యాయి.

స్థిరత్వానికి రెండవ ప్రధాన ఆధారం వారి మంచూ గుర్తింపు అంతర్గత ఆసియా అంశం, ఇది మంగోలు, టిబెటను, ముస్లిం ప్రజలను ఆకట్టుకోవడానికి వారికి వీలు కల్పించింది. క్వింగు చక్రవర్తులు తమ బహుళ-జాతి సామ్రాజ్యంలో ఈ ప్రజల కోసం విభిన్న స్వరూపాలను స్వీకరించారు. కింగు రాజవంశీయులు చైనీసు, మంచు భాషలలో చక్రవర్తి (*హువాంగ్డి* లేదా *హూవాంగ్డి*) అనే బిరుదును, దానితో పాటు స్వర్గపు పుత్రుడు, *ఎజెను* అనే బిరుదులను ఉపయోగించారు. మంగోలుల నేతృత్వంలోని యువాను రాజవంశానికి చెందిన కుబ్లాయ్ ఖాన్, మింగ్ రాజవంశానికి చెందిన యోంగల్ చక్రవర్తి వలె, కియాన్లాంగ్ చక్రవర్తి వంటి క్వింగ్ పాలకుల కూడా టిబెటన్ బౌద్ధులలో తమ పాలనకు చట్టబద్ధతను నిలుపుకోవడానికి, తమను తాము బౌద్ధ ఋషి పాలకుల (చక్రవర్తుల)గా, టిబెటన్ బౌద్ధమత పోషకులుగా చిత్రీకరించుకున్నారు. మంగోల్ ప్రజలు కూడా సాధారణంగా క్వింగ్ పాలకుడిని బోగ్డా ఖాన్ అని పిలిచేవారు, అయితే టర్కిక్ ముస్లిం ప్రజలు (ప్రస్తుతం ఉయ్‌ఘర్లుగా పిలువబడేవారు) సాధారణంగా క్వింగ్ పాలకుడిని చైనీస్ ఖగన్ అని పిలిచేవారు.

యువ చక్రవర్తికి ఏడేళ్ల వయస్సు ఉన్నప్పుడు కాంగ్జీ పాలన ప్రారంభమైంది. డోర్గాన్ అధికారాన్ని గుత్తాధిపత్యం చేసిన సంఘటన పునరావృతం కాకుండా నిరోధించడానికి, అతని తండ్రి తన మరణశయ్యపై సామ్రాజ్య కుటుంబానికి దగ్గరి సంబంధం లేని, సింహాసనంపై ఎటువంటి హక్కు లేని నలుగురు సంరక్షకులను హడావిడిగా నియమించాడు. అయితే, యాదృచ్ఛికంగా, కుట్రల ద్వారా, ఆ నలుగురిలో అత్యంత చిన్నవాడైన ఓబోయ్ క్రమంగా ఆధిపత్యాన్ని సాధించి, ఒక సంభావ్య ముప్పుగా మారాడు. 1669లో, కాంగ్జీ మోసపూరితంగా ఓబోయ్‌ను నిరాయుధుడిని చేసి, జైలులో పెట్టాడు—పదిహేనేళ్ల చక్రవర్తికి ఇది ఒక ముఖ్యమైన విజయం. యువ చక్రవర్తి తన రాజ్యాన్ని నియంత్రణలో ఉంచుకోవడంలో కూడా సవాళ్లను ఎదుర్కొన్నాడు. రాజవంశ స్థాపనకు చేసిన సేవలకు గాను ప్రత్యేకంగా ఎంపిక చేయబడిన ముగ్గురు మింగు సేనాధిపతులకు దక్షిణ చైనాలో గవర్నర్‌ పదవులు మంజూరు చేయబడ్డాయి. వారు క్రమంగా మరింత స్వయంప్రతిపత్తిని పొందారు, ఇది ఎనిమిదేళ్ల పాటు సాగిన ముగ్గురు సామంతుల తిరుగుబాటుకు దారితీసింది. కొత్త తరం మంచూ సేనాధిపతుల నాయకత్వంలో ప్రతిదాడి చేయడానికి కాంగ్జీ తన బలగాలను ఏకం చేయగలిగాడు. 1681 నాటికి క్వింగు ప్రభుత్వం విధ్వంసానికి గురైన దక్షిణ చైనాపై నియంత్రణను స్థాపించింది, అది కోలుకోవడానికి అనేక దశాబ్దాలు పట్టింది.

 ఖల్ఖాలోని క్వింగు సైన్యం(1688)
మధ్య ఆసియాలో రాజవంశం నియంత్రణను విస్తరించడానికి, పటిష్టం చేయడానికి, కాంగ్జీ చక్రవర్తి స్వయంగా బాహ్య మంగోలియా లోని జుంగర్ల మీద వరుస సైనిక దండయాత్రలకు నాయకత్వం వహించాడు. కాంగ్జీ చక్రవర్తి గల్దాను ఆక్రమణ దళాలను ఈ ప్రాంతాల నుండి తరిమివేశాడు, ఆ తర్వాత అవి సామ్రాజ్యంలో విలీనం చేయబడ్డాయి. 1683లో క్వింగు దళాలు కోక్సింగా మనవడైన జెంగు కేశువాంగు నుండి ఫార్మోసా (తైవాను) లొంగుబాటును స్వీకరించాయి. కోక్సింగా క్వింగు‌కు వ్యతిరేకంగా ఒక స్థావరంగా డచు వలసవాదుల నుండి తైవాన్‌ను జయించాడు. తైవాను‌ను గెలుచుకోవడం వల్ల కాంగ్జీ బలగాలు రష్యా జార్డం సుదూర తూర్పు అవుట్పోస్టు అయిన అల్బాజిను కోసం జరిగిన వరుస యుద్ధాలలో పాల్గొనడానికి వీలు కలిగింది. 1689 నాటి నెర్చిన్స్కు ఒప్పందం ఒక యూరోపియన్ శక్తితో చైనా చేసుకున్న మొదటి అధికారిక ఒప్పందం, ఇది రెండు శతాబ్దాల పాటు సరిహద్దును శాంతియుతంగా ఉంచింది. గల్దాన్ అంతిమంగా జుంగార్-క్వింగ్ యుద్ధంలో మరణించాడు; అతని మరణానంతరం, అతని టిబెటన్ బౌద్ధ అనుచరులు తదుపరి దలైలామా ఎంపికను నియంత్రించడానికి ప్రయత్నించారు. కాంగ్జీ టిబెట్ రాజధాని అయిన లాసాకు రెండు సైన్యాలను పంపి, క్వింగ్ పట్ల సానుభూతి ఉన్న దలైలామాను నియమించాడు.

### యోంగ్జెంగు - కియాను‌లాంగు చక్రవర్తుల పాలనలు

లాసా లోని పోటాలా ప్యాలెసు నమూనాలో చెంగ్డేలో కియాను‌లాంగు చక్రవర్తి పాలనలో నిర్మించబడిన పుటువో జోంగు‌చెంగు ఆలయం
యోంగు‌జెంగు చక్రవర్తి (r. 1723 – 1735), అతని కుమారుడు, కియాను‌లాంగు చక్రవర్తి (r. 1735 – 1796) పాలనలు క్వింగ్ సామ్రాజ్యం అధికారానికి పరాకాష్టగా నిలిచాయి. అయితే, చరిత్రకారుడు జోనాథన్ స్పెన్స్, కియాన్‌లాంగ్ పాలన చివరిలో సామ్రాజ్యం "మధ్యాహ్నపు సూర్యునిలా" ఉందని పేర్కొన్నారు. "అనేక వైభవాలు" ఉన్నప్పటికీ, "క్షీణత, పతనం యొక్క సంకేతాలు స్పష్టంగా కనిపించడం ప్రారంభించాయి".

1722 శీతాకాలంలో కాంగ్జీ చక్రవర్తి మరణానంతరం, అతని నాల్గవ కుమారుడు, ప్రిన్స్ యోంగ్ (雍親王), యోంగ్‌జెంగ్ చక్రవర్తి అయ్యాడు. తన తండ్రి చివరి సంవత్సరాలలో పేరుకుపోయిన సమస్యల గురించి అతనికి తీవ్రమైన ఆందోళన కలిగింది. ఒక ఆధునిక చరిత్రకారుడి మాటల్లో చెప్పాలంటే, అతను "కఠినమైనవాడు, సందేహపరుడు, అసూయపరుడు, కానీ అత్యంత సమర్థుడు, యుక్తిపరుడు",, మరొకరి మాటల్లో, అతను "మొదటి శ్రేణికి చెందిన ఒక ఆధునిక రాజ్య నిర్మాత"గా నిరూపించుకున్నాడు. మొదట, అతను కన్ఫ్యూషియస్ సిద్ధాంతాన్ని ప్రోత్సహించాడు, అసాంప్రదాయ వర్గాలపై కఠిన చర్యలు తీసుకున్నాడు. 1723లో, అతను క్రైస్తవ మతాన్ని నిషేధించి, చాలా మంది క్రైస్తవ మిషనరీలను బహిష్కరించాడు. అతను తన తండ్రి ప్రవేశపెట్టిన రాజభవన విజ్ఞాపనల వ్యవస్థను విస్తరించాడు, ఇది స్థానిక పరిస్థితులపై నిష్కపటమైన, వివరణాత్మక నివేదికలను అధికార యంత్రాంగం అడ్డుకోకుండా నేరుగా సింహాసనానికి చేర్చింది, అతను వ్యక్తిగత సలహాదారులతో కూడిన ఒక చిన్న గ్రాండు కౌన్సిలు‌ను సృష్టించాడు. ఇది చివరికి రాజవంశం మిగిలిన కాలానికి చక్రవర్తి యొక్క వాస్తవ క్యాబినెట్‌గా ఎదిగింది. అతను తన ఆదరణపై ఆధారపడిన మంచు, హాన్ చైనీస్ అధికారులతో కీలక పదవులను తెలివిగా భర్తీ చేశాడు. ఆర్థిక సంక్షోభం యొక్క తీవ్రతను గ్రహించడం ప్రారంభించినప్పుడు, యోంగ్‌జెంగ్ తన తండ్రి స్థానిక ఉన్నత వర్గాల పట్ల అనుసరించిన ఉదార ​​వైఖరిని తిరస్కరించి, భూమి పన్ను వసూలును కఠినంగా అమలు చేశాడు. పెరిగిన ఆదాయాలను స్థానిక అధికారులలో "నిజాయితీని పెంపొందించడానికి", స్థానిక నీటిపారుదల, పాఠశాలలు, రహదారులు, దాతృత్వ కార్యక్రమాల కోసం ఉపయోగించాల్సి ఉంది. ఈ సంస్కరణలు ఉత్తరాన ప్రభావవంతంగా ఉన్నప్పటికీ, దక్షిణాదిలో, దిగువ యాంగ్జీ లోయలో అధికారులు, భూస్వాముల యొక్క సుదీర్ఘకాలంగా స్థిరపడిన నెట్‌వర్క్‌లు ఉన్నాయి. యోంగ్‌జెంగ్ తప్పుడు భూమి రిజిస్టర్లు, సంకేత భాషలో ఉన్న ఖాతా పుస్తకాల చిక్కుముడులను ఛేదించడానికి అనుభవజ్ఞులైన మంచు కమీషనర్లను పంపాడు, కానీ వారికి మోసాలు, నిష్క్రియాత్మకత, హింస కూడా ఎదురయ్యాయి. ఆర్థిక సంక్షోభం కొనసాగింది.

యోంగ్‌జెంగ్ దౌత్య, వ్యూహాత్మక సమస్యలను కూడా వారసత్వంగా పొందాడు. పూర్తిగా మంచూలతో కూడిన ఒక బృందం రష్యాతో దౌత్య సంబంధాలను పటిష్టం చేయడానికి 1727 నాటి క్యఖ్తా ఒప్పందాన్ని రూపొందించింది. భూభాగం, వాణిజ్య హక్కులకు బదులుగా, మంగోలియాలోని పరిస్థితిని ఎదుర్కోవడంలో క్వింగ్ రాజవంశానికి పూర్తి స్వేచ్ఛ లభించింది. ఆ తర్వాత యోంగ్‌జెంగ్ ఆ పరిస్థితిపై దృష్టి సారించాడు, అక్కడ జుంగర్లు తిరిగి ఉద్భవించే ప్రమాదం ఉంది, నైరుతి దిశలో, స్థానిక మియావో నాయకులు క్వింగ్ విస్తరణను ప్రతిఘటిస్తున్నారు. ఈ సైనిక చర్యలు ఖజానాను ఖాళీ చేసినప్పటికీ, సైన్యంపై, సైనిక ఆర్థిక వ్యవస్థపై చక్రవర్తి నియంత్రణను స్థాపించాయి.

1735లో యోంగ్‌జెంగ్ చక్రవర్తి మరణించినప్పుడు, అతని కుమారుడు ప్రిన్స్ బావో (寶親王) క్వియాన్‌లాంగ్ చక్రవర్తి అయ్యాడు. క్వియాన్‌లాంగ్ ప్రస్తుత జిన్‌జియాంగ్, మంగోలియాలోకి సైనిక నియంత్రణను విస్తరించడానికి పది గొప్ప సైనిక దండయాత్రలకు వ్యక్తిగతంగా నాయకత్వం వహించాడు, సిచువాన్, దక్షిణ చైనాలోని తిరుగుబాట్లను అణచివేస్తూనే టిబెట్‌పై నియంత్రణను విస్తరించాడు. క్వియాన్‌లాంగ్ చక్రవర్తి అనేక ప్రతిష్టాత్మక సాంస్కృతిక ప్రాజెక్టులను ప్రారంభించాడు, వాటిలో చైనా చరిత్రలోనే అతిపెద్ద పుస్తకాల సేకరణ అయిన సికు క్వాన్‌షు సంకలనం కూడా ఉంది. అయినప్పటికీ, క్వియాన్‌లాంగ్ వ్యతిరేకతను అణచివేయడానికి సాహిత్య విచారణను ఉపయోగించాడు. బాహ్య శ్రేయస్సు సామ్రాజ్య ఆత్మవిశ్వాసం వెనుక, క్వియాను‌లాంగు పాలన చివరి సంవత్సరాలు విపరీతమైన అవినీతి, నిర్లక్ష్యంతో నిండి ఉన్నాయి. చక్రవర్తికి ఇష్టమైన అందమైన యువకుడు హెషెను, చక్రవర్తి ఇచ్చిన స్వేచ్ఛను అవకాశంగా తీసుకుని, ఆ రాజవంశ చరిత్రలోనే అత్యంత అవినీతిపరుడైన అధికారులలో ఒకడిగా మారాడు. క్వియాను‌లాంగు కుమారుడు, జియాకింగ్ చక్రవర్తి (r. 1796 – 1820), చివరికి హెషెను‌ను ఆత్మహత్య చేసుకోమని బలవంతం చేశాడు.

జు యాంగు రచించిన *శ్రేయస్సుతో కూడిన సుజౌ* (1759)
17వ శతాబ్దం మొదటి భాగంలో జనాభా అంతర్యుద్ధాలు, అంటువ్యాధుల నుండి కోలుకోలేదు, కానీ తర్వాతి సంవత్సరాల శ్రేయస్సు, స్థిరత్వం స్థిరమైన పెరుగుదలకు దారితీశాయి. క్వియాన్‌లాంగ్ చక్రవర్తి "జనాభా పెరుగుతూనే ఉంది, కానీ భూమి పెరగడం లేదు" అని వ్యాఖ్యానిస్తూ పరిస్థితిపై విచారం వ్యక్తం చేశాడు. బంగాళాదుంప, వేరుశనగ వంటి అమెరికా నుండి వచ్చిన కొత్త పంటల ప్రవేశం పోషకాహారాన్ని కూడా మెరుగుపరిచింది, దీనితో 18వ శతాబ్దంలో జనాభా 100 మిలియన్ల నుండి 300 మిలియన్ల ప్రజలకు పెరిగింది. త్వరలోనే రైతులు మరింత చిన్న కమతాలలో తీవ్రంగా పనిచేయవలసి వచ్చింది.

1796లో, వైట్ లోటస్ సొసైటీ "అధికారులు ప్రజలను తిరుగుబాటుకు బలవంతం చేశారు" అని చెబుతూ బహిరంగ తిరుగుబాటుకు దిగింది. దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలలోని అధికారులను అవినీతి, కరువు సహాయ ధాన్యాగారాలను నిండుగా ఉంచడంలో వైఫల్యం, రహదారులు, నీటిపారుదల పనుల నిర్వహణలో లోపాలు, అధికార యంత్రాంగంలోని వర్గపోటీలకు ఇతరులు నిందించారు. త్వరలోనే స్థానిక ముస్లిం అధికారులకు వ్యతిరేకంగా "కొత్త తెగ" ముస్లింల తిరుగుబాట్లు, నైరుతి చైనాలోని మియావో గిరిజనుల తిరుగుబాట్లు చెలరేగాయి. వైట్ లోటస్ తిరుగుబాటు 1804 వరకు కొనసాగింది, అప్పటికి పేలవంగా నడపబడిన, అవినీతిమయమైన, క్రూరమైన సైనిక చర్యలు దానిని అంతం చేశాయి.

### తిరుగుబాటు, అశాంతి - బాహ్య ఒత్తిడి

బ్రిటీష్ ఆవిరి నౌక చైనీస్ యుద్ధ నౌకలను ధ్వంసం చేయడం (ఇ. డంకన్; 1843)

ప్రారంభ క్వింగ్ కాలంలో, చైనా తూర్పు ఆసియాలో ఆధిపత్య సామ్రాజ్య శక్తిగా కొనసాగింది. అధికారికంగా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ లేనప్పటికీ, ఇన్నర్ ఆసియాలోని మంగోలులు, టిబెటన్లతో సంబంధాలకు లిఫాన్ యువాన్ బాధ్యత వహించింది, అయితే మింగ్ రాజవంశం నుండి స్వీకరించిన వదులైన సంస్థలు, ఆచారాల సముదాయమైన కప్పం వ్యవస్థ, సిద్ధాంతపరంగా తూర్పు, ఆగ్నేయాసియా దేశాలతో సంబంధాలను నియంత్రించింది. 1689 నాటి నెర్చిన్స్క్ ఒప్పందం రష్యా జార్‌డమ్‌తో సంబంధాలను స్థిరీకరించింది. అయితే, 18వ శతాబ్దంలో, యూరోపియన్ సామ్రాజ్యాలు క్రమంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరించాయి, సముద్ర వాణిజ్యం, వలస దోపిడీ, సాంకేతిక పురోగతిపై ఆధారపడిన ఆర్థిక వ్యవస్థలను అభివృద్ధి చేశాయి. ఆ రాజవంశం అంతర్జాతీయ వ్యవస్థ, దేశాల మధ్య సంబంధాలకు సంబంధించిన కొత్తగా అభివృద్ధి చెందుతున్న భావనలను ఎదుర్కొంది. యూరోపియన్ వాణిజ్య స్థావరాలు ఇప్పుడు భారతదేశం, ఇండోనేషియాగా ఉన్న ప్రాంతాలలో ప్రాదేశిక నియంత్రణగా విస్తరించాయి. దీనికి ప్రతిస్పందనగా క్వింగ్ రాజవంశం 1756లో కాంటన్ వ్యవస్థను స్థాపించింది, ఇది సముద్ర వాణిజ్యాన్ని గ్వాంగ్‌జౌకు పరిమితం చేసి, ప్రైవేట్ చైనీస్ వ్యాపారులకు గుత్తాధిపత్య వాణిజ్య హక్కులను ఇచ్చింది. ఇది కొంతకాలం పాటు విజయవంతమైంది, బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ, డచ్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీలకు చాలా కాలం ముందే వారి ప్రభుత్వాలచే ఇలాంటి గుత్తాధిపత్య హక్కులు మంజూరు చేయబడ్డాయి.

1793లో, బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ, బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం మద్దతుతో, వాణిజ్యాన్ని ప్రారంభించడానికి, సంబంధాలను సమానత్వ ప్రాతిపదికన నెలకొల్పడానికి లార్డ్ మెకార్ట్నీ నేతృత్వంలో ఒక దౌత్య మిషన్‌ను చైనాకు పంపింది. సామ్రాజ్య సభ వాణిజ్యాన్ని ద్వితీయ ప్రాధాన్యత గల విషయంగా చూసింది, అయితే బ్రిటిష్ వారు సముద్ర వాణిజ్యాన్ని తమ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కీలకంగా భావించారు. క్వియాన్‌లాంగ్ చక్రవర్తి మెకార్ట్నీతో "అనేక దేశాల రాజులు అన్ని రకాల విలువైన వస్తువులతో భూమి, సముద్ర మార్గాల ద్వారా వస్తారు", "పర్యవసానంగా మాకు దేనికీ కొరత లేదు..." అని చెప్పాడు.

కాంటన్ నది దృశ్యం, నేపథ్యంలో పదమూడు కర్మాగారాలను చూపుతోంది (1850–1855)
చైనాకు యూరోపియన్ వస్తువులకు తక్కువ డిమాండు ఉన్నందున, యూరపు చైనీసు వస్తువులకు వెండిని చెల్లించింది. ఇది బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్ వర్తకవాద ప్రభుత్వాలను ఆందోళనకు గురిచేసింది. నల్లమందు కోసం పెరుగుతున్న చైనా డిమాండు దీనికి పరిష్కారాన్ని అందించింది. బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ బెంగాల్‌లో తన ఉత్పత్తిని బాగా విస్తరించింది. వెండి బయటకు రావడం, నల్లమందు ధూమపానం తన ప్రజలకు కలిగించే నష్టం రెండింటి మీద ఆందోళన చెందిన డావోగువాంగు చక్రవర్తి, నల్లమందు వ్యాపారాన్ని ముగించాలని లిన్ జెక్సును ఆదేశించాడు. 1839లో లిన్ పరిహారం లేకుండా నల్లమందు నిల్వలను జప్తు చేశాడు, దీనితో బ్రిటన్ మరుసటి సంవత్సరం సైనిక దండయాత్రను పంపింది. మొదటి నల్లమందు యుద్ధం చైనా సైన్యం పాత స్థితిని వెల్లడించింది. పూర్తిగా చెక్క నౌకాయాన జంకులుతో కూడిన క్వింగు నావికాదళం బ్రిటిషు రాయల్ నేవీ ఆధునిక వ్యూహాలు, మందుగుండు సామగ్రి ద్వారా తీవ్రంగా అధిగమించబడింది. బ్రిటిష్ సైనికులు, అధునాతన మస్కెటు‌లు, ఫిరంగిని ఉపయోగించి, భూ యుద్ధాలలో క్వింగు దళాలను సులభంగా అధిగమించి, తుపాకీతో ఓడించారు. 1842లో క్వింగు లొంగిపోవడం నిర్ణయాత్మకమైన, అవమానకరమైన దెబ్బ. "అసమాన ఒప్పందాలలో మొదటిది అయిన నాన్జింగు ఒప్పందం, యుద్ధ నష్టపరిహారాన్ని డిమాండు చేసింది, చైనా కాంటను, అమోయి, ఫుజౌ, నింగ్బో షాంఘై ఒప్పంద ఓడరేవులను పాశ్చాత్య వాణిజ్యం, మిషనరీలకు తెరవవలసి వచ్చింది. హాంకాంగు ద్వీపాన్ని బ్రిటను‌కు అప్పగించవలసి వచ్చింది. ఇది క్వింగ్ ప్రభుత్వంలోని బలహీనతలను వెల్లడించింది. పాలనకు వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటులను రేకెత్తించింది.

తైపింగు తిరుగుబాటు (1849–1864) అనేది మొదటి ప్రధాన మంచు వ్యతిరేక ఉద్యమం. విస్తృతమైన సామాజిక అశాంతి, తీవ్రమవుతున్న కరువు మధ్య, ఈ తిరుగుబాటు క్వింగ్ పాలనకు అత్యంత తీవ్రమైన ముప్పును కలిగించడమే కాకుండా, దాని 14 సంవత్సరాల కాలంలో 20 నుండి 30 మిలియన్ల మంది ప్రజలు మరణించారు. ఈ తిరుగుబాటు హాంగు జియుక్వాను (1814–1864) నాయకత్వంలో ప్రారంభమైంది. అతను సివిల్ సర్వీస్ పరీక్షలో విఫలమైన ఒక అభ్యర్థి. అనువాదం చేయబడిన పాత నిబంధన చదవడం వల్ల ప్రభావితుడై, అతనికి వరుసగా కొన్ని దివ్యదృశ్యాలు కలిగాయి, చైనాను సంస్కరించడానికి పంపబడిన దేవుని కుమారుడు, యేసుక్రీస్తు తమ్ముడు అని తనను తాను ప్రకటించుకున్నాడు. 1851లో హాంగు గ్వీజౌలో ఒక తిరుగుబాటును ప్రారంభించి, తనను తాను రాజుగా ప్రకటించుకుని తైపింగు స్వర్గపు రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. ఈ రాజ్యంలో బానిసత్వం, ఉపపత్నులను ఉంచుకోవడం, పెద్దలు కుదిర్చిన వివాహాలు, నల్లమందు సేవనం, పాదాలకు కట్లు కట్టడం, న్యాయపరమైన హింస, విగ్రహారాధన వంటివన్నీ నిషేధించబడ్డాయి. అయితే, విజయం అంతర్గత కలహాలు, పలాయనాలు, అవినీతికి దారితీసింది. అదనంగా, ఆధునిక ఆయుధాలతో కూడిన బ్రిటిష్, ఫ్రెంచ్ దళాలు క్వింగ్ సైన్యానికి సహాయం చేయడానికి వచ్చాయి. అయినప్పటికీ, 1864 వరకు జెంగు గుఫాను ఆధ్వర్యంలోని క్వింగ్ దళాలు ఈ తిరుగుబాటును అణచివేయడంలో విజయం సాధించలేదు. ఈ తిరుగుబాటు ప్రారంభమైన తర్వాత, చైనాలోని ముస్లింలు మియావో ప్రజలు కూడా క్వింగు‌కు వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాట్లు చేశారు. వీటిలో ముఖ్యమైనవి గ్వీజౌలో జరిగిన మియావో తిరుగుబాటు (1854–1873), యునానులో జరిగిన పాంథే తిరుగుబాటు (1856–1873), వాయవ్య ప్రాంతంలో జరిగిన డుంగాను తిరుగుబాటు (1862–1877).

తైపింగ్ సైన్యాలను ఓడిస్తున్న క్వింగు దళాలు
నాన్జింగ్ ఒప్పందంతో చాలా వరకు అసంతృప్తి చెందిన పాశ్చాత్య శక్తులు, తైపింగ్, నియాన్ తిరుగుబాట్ల సమయంలో క్వింగ్ ప్రభుత్వానికి అయిష్టంగా మద్దతు ఇచ్చాయి. యుద్ధాల సమయంలో విశాలమైన వ్యవసాయ భూములు నాశనం కావడం, లక్షలాది మంది ప్రాణాలు కోల్పోవడం, తిరుగుబాటుదారులతో పోరాడటానికి లెక్కలేనన్ని సైన్యాలను సమీకరించి, సన్నద్ధం చేయడంతో చైనా ఆదాయం తీవ్రంగా పడిపోయింది. 1854లో, బ్రిటన్ నాన్జింగ్ ఒప్పందాన్ని తిరిగి చర్చించడానికి ప్రయత్నించింది, చైనా నదులలోకి బ్రిటిష్ వాణిజ్య ప్రవేశాన్ని అనుమతించే నిబంధనలను, బీజింగ్‌లో శాశ్వత బ్రిటిష్ రాయబార కార్యాలయాన్ని ఏర్పాటు చేసే నిబంధనలను చేర్చింది.

1856లో, క్వింగ్ అధికారులు ఒక సముద్రపు దొంగ కోసం వెతుకుతూ, 'ఆరో' అనే ఓడపైకి ఎక్కారు. ఆ ఓడ బ్రిటిష్ జెండాను ఎగురవేస్తోందని బ్రిటిష్ వారు వాదించారు, ఈ సంఘటన రెండవ నల్లమందు యుద్ధంకు దారితీసింది. 1858లో, వేరే మార్గం లేక, జియాను‌ఫెంగు చక్రవర్తి టియాంజిను ఒప్పందంకు అంగీకరించాడు. ఈ ఒప్పందంలో చైనీయులకు తీవ్ర అవమానకరమైన నిబంధనలు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు అన్ని అధికారిక చైనా పత్రాలు ఆంగ్లంలోనే వ్రాయబడాలనే డిమాండు, బ్రిటిషు యుద్ధనౌకలకు చైనాలోని అన్ని నౌకాయాన యోగ్యమైన నదులలోకి అపరిమిత ప్రవేశం కల్పించే నిబంధన.

మరుసటి సంవత్సరం ఒప్పందానికి ఆమోదం తెలపడంతో తిరిగి శత్రుత్వాలు ప్రారంభమయ్యాయి. 1860లో ఆంగ్లో-ఫ్రెంచి దళాలు బీజింగు వైపు కదులుతుండగా, చక్రవర్తి, అతని ఆస్థానీయులు రాజధానిని విడిచిపెట్టి రెహెలోని సామ్రాజ్య వేట విడిదికి పారిపోయారు. బీజింగు‌కు చేరుకున్న తర్వాత, ఆంగ్లో-ఫ్రెంచ్ దళాలు పాత వేసవి రాజభవనంను దోచుకుని, తగులబెట్టాయి. ఇది ఆంగ్ల దౌత్య బృందాన్ని అరెస్టు చేసి, హింసించి, ఉరితీసినందుకు ప్రతీకార చర్యగా జరిగింది. చక్రవర్తికి సవతి తమ్ముడైన ప్రిన్సు గాంగు, రాజధానిలో తన సోదరుడి ప్రతినిధిగా మిగిలిపోయాడు, ఆయన బీజింగు ఒప్పందం మీద సంతకం చేయవలసి వచ్చింది. అవమానానికి గురైన చక్రవర్తి మరుసటి సంవత్సరం రెహెలో మరణించాడు.

### స్వీయ-బలోపేతం - సంస్కరణల వైఫల్యం

1861లో జియాను‌ఫెంగు చక్రవర్తి మరణం, 5 ఏళ్ల తోంగ్జీ చక్రవర్తి సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన తర్వాత క్వింగు రాజవంశం పుంజుకుంది. తోంగ్జీ పునరుద్ధరణ కాలంలో, జువో జోంగు‌టాంగు వంటి హాన్ చైనీసు అధికారులు మంచూలకు అండగా నిలబడి, ప్రాంతీయ సైన్యాలను ఏర్పాటు చేశారు. ప్రిన్సు గాంగు‌తో పొత్తు పెట్టుకున్న జెంగు గుఫాను, లీ హాంగు‌జాంగు వంటి యువ అధికారుల ఎదుగుదలకు ప్రోత్సాహం ఇచ్చారు. వీరు రాజవంశాన్ని ఆర్థికంగా తిరిగి నిలబెట్టి, స్వీయ-బలోపేత ఉద్యమంను ప్రారంభించారు. ఈ ఉద్యమం కన్ఫ్యూషియను విలువలను పరిరక్షించడానికి పాశ్చాత్య సైనిక సాంకేతికతను స్వీకరించింది. వారి సంస్థాగత సంస్కరణలలో జోంగ్లీ యామెనులో చైనా మొదటి ఏకీకృత విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ఏర్పాటు, విదేశీ దౌత్యవేత్తలు రాజధానిలో నివసించడానికి అనుమతి, ఇంపీరియలు మారిటైం కస్టమ్సు సర్వీసు స్థాపన, బీయాంగు సైన్యంతో సహా ఆధునిక నావికాదళం, సైనిక దళాల ఏర్పాటు, యూరోపియన్ల నుండి ఆయుధ కర్మాగారాల కొనుగోలు వంటివి ఉన్నాయి.

రాజవంశం క్రమంగా తన సరిహద్దు భూభాగాలపై నియంత్రణను కోల్పోయింది. బ్రిటిష్, ఫ్రెంచ్‌లకు వ్యతిరేకంగా మద్దతు ఇస్తామనే వాగ్దానాలకు ప్రతిఫలంగా, రష్యన్ సామ్రాజ్యం 1860లో ఈశాన్యంలో పెద్ద భూభాగాలను స్వాధీనం చేసుకుంది. సంస్కర్తలకు, యూరోపియను శక్తులకు మధ్య సహకార కాలం 1870 టియాంజిను ఊచకోతతో ముగిసింది. స్థానిక ఫ్రెంచి దౌత్యవేత్తల దుందుడుకు ప్రవర్తన కారణంగా ఫ్రెంచ్ సన్యాసినుల హత్య జరగడంతో ఈ ఊచకోత ప్రేరేపించబడింది. 1858లో కోచిను‌చైనా యుద్ధంతో ప్రారంభించి, ఫ్రాన్సు ఇండోచైనా మీద తన నియంత్రణను విస్తరించింది. 1883 నాటికి, ఫ్రాన్స్ ఆ ప్రాంతంపై పూర్తి నియంత్రణ సాధించి చైనా సరిహద్దుకు చేరుకుంది. ఫుజౌ వద్ద చైనా దక్షిణ నౌకాదళంపై ఫ్రెంచ్‌వారు ఆకస్మిక దాడి చేయడంతో చైనా-ఫ్రెంచి యుద్ధం ప్రారంభమైంది. ఆ తర్వాత చైనీయులు ఫ్రెంచి ‌మీద యుద్ధం ప్రకటించారు. తైవాను ‌మీద ఫ్రెంచి దండయాత్ర నిలిపివేయబడింది. టోంకిను ‌లోని బాంగు బో యుద్ధంలో ఫ్రెంచి ‌వారు భూభాగంలో ఓడిపోయారు. అయితే గాప్సిను తిరుగుబాటు కారణంగా జపాను చైనాకు వ్యతిరేకంగా యుద్ధంలోకి ప్రవేశిస్తామని బెదిరించింది. చైనా చర్చల ద్వారా యుద్ధాన్ని ముగించాలని నిర్ణయించుకుంది. ఈ యుద్ధం 1885లో టియాంజిను ఒప్పందంతో ముగిసింది, వియత్నాంలో ఫ్రెంచి సంరక్షిత రాజ్యాన్ని చైనీయులు గుర్తించారు. కొంతమంది రష్యను చైనీసు బంగారు గని కార్మికులు కూడా అమూరు నది పరీవాహక ప్రాంతంలో జెల్టుగా రిపబ్లికు (1883–1886) అని పిలువబడే ఒక స్వల్పకాలిక ఆదిమ-రాజ్యంను స్థాపించారు, అయితే దీనిని క్వింగు దళాలు త్వరలోనే అణచివేశాయి.

1884లో, క్వింగ్ చైనా కొరియాలో ఇంచియాను చైనీసు రాయితీ వంటి రాయితీలను పొందింది, కానీ సియోల్లోని జపాన్ అనుకూల కొరియన్లు గాప్సిను తిరుగుబాటుకు నాయకత్వం వహించారు. తిరుగుబాటును అణచివేయడానికి చైనా జోక్యం చేసుకున్న తర్వాత చైనా, జపాన్ మధ్య ఉద్రిక్తతలు పెరిగాయి. జపాన్ ప్రధానమంత్రి ఇటో హిరోబుమి లి హాంగ్జాంగు దళాలను ఏకకాలంలో ఉపసంహరించుకోవడానికి ఒక ఒప్పందమైన టియాంజిను కన్వెన్షను మీద సంతకం చేశారు, కానీ 1895 నాటి మొదటి సినో-జపనీసు యుద్ధం ఒక సైనిక అవమానం. షిమోనోసెకి ఒప్పందం కొరియా స్వాతంత్ర్యాన్ని గుర్తించింది. తైవాను, పెస్కాడోర్సు దీవులను జపాన్‌కు అప్పగించింది. ఒప్పంద నిబంధనలు మరింత కఠినంగా ఉండేవి, కానీ ఒక జపనీస్ పౌరుడు లి హాంగు‌జాంగు ‌మీద దాడి చేసి గాయపరిచినప్పుడు, అంతర్జాతీయ నిరసన జపాన్‌ను వాటిని సవరించడానికి సిగ్గుపడేలా చేసింది. అసలు ఒప్పందం ప్రకారం లియావోడాంగ్ ద్వీపకల్పాన్ని జపాన్‌కు అప్పగించాల్సి ఉంది, కానీ ఆ భూభాగం మీద స్వయంగా ఆశలు పెట్టుకున్న రష్యా, జర్మనీమ్ ఫ్రాన్సు‌తో కలిసి త్రైపాక్షిక జోక్యం ద్వారా జపనీయుల మీద ఒత్తిడి తెచ్చి, ఆ ద్వీపకల్పాన్ని వదులుకునేలా విజయవంతంగా చేసింది.

హ్యూబర్ట్ వోస్ గీసిన ఎంప్రెస్ డౌజర్ సిక్సీ తైలవర్ణ చిత్రం (సుమారు 1905)
ఈ సంవత్సరాలలో ఎంప్రెస్ డౌజర్ సిక్సీ రాజ్య వ్యవహారాలలో పాలుపంచుకున్నారు. సిక్సీ మొదటగా 1850లలో జియాన్‌ఫెంగ్ చక్రవర్తికి ఉపపత్నిగా రాజభవనంలోకి ప్రవేశించి, భవిష్యత్ టోంగ్‌ఝీ చక్రవర్తికి తల్లి అయ్యారు. ఐదేళ్ల వయసులో అతను సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన తర్వాత, సిక్సీ, జియాన్‌ఫెంగ్ వితంతువైన ఎంప్రెస్ డౌజర్ సియాన్, ప్రిన్స్ గాంగ్ (డావోగ్వాంగ్ చక్రవర్తి కుమారుడు) కలిసి టోంగ్‌ఝీ చక్రవర్తి యొక్క పలువురు సంరక్షకులను తొలగిస్తూ ఒక తిరుగుబాటు చేశారు. 1861, 1873 మధ్య, సిక్సీ, సియాన్ కలిసి సంరక్షకులుగా పనిచేశారు; 1875లో చక్రవర్తి మరణానంతరం, కొత్త చక్రవర్తి తదుపరి తరం వారై ఉండాలనే ఆచారాన్ని ఉల్లంఘిస్తూ, సిక్సీ మేనల్లుడు గ్వాంగ్‌జూ చక్రవర్తి సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు, మరొక సంరక్షక పాలన ప్రారంభమైంది. 1881 వసంతకాలంలో సియాన్ ఆకస్మికంగా మరణించడంతో, సిక్సీ ఏకైక సంరక్షకురాలిగా మిగిలిపోయింది.

1889 నుండి, గ్వాంగ్‌జూ స్వయంగా పరిపాలన ప్రారంభించినప్పటి నుండి 1898 వరకు, ఎంప్రెస్ డౌజర్ పాక్షిక విరమణ జీవితం గడుపుతూ, సంవత్సరంలో ఎక్కువ భాగం వేసవి రాజభవనంలో గడిపారు. 1897లో, షాన్‌డాంగ్ ప్రావిన్స్‌లోని దక్షిణ ప్రాంతంలో ఇద్దరు జర్మన్ రోమన్ కాథలిక్ మిషనరీలు హత్యకు గురయ్యారు (జూయే సంఘటన). జర్మనీ ఈ హత్యలను సాకుగా తీసుకుని జియావోజౌ బేను నావికాదళంతో ఆక్రమించింది. ఈ ఆక్రమణ 1898లో చైనా కోసం జరిగిన పోటీకి దారితీసింది, ఇందులో జియావోజౌ బేను జర్మన్ల లీజుకు తీసుకోవడం, లియావోడాంగ్‌ను రష్యన్ల లీజుకు తీసుకోవడం, హాంకాంగ్ యొక్క కొత్త భూభాగాలను బ్రిటిష్ వారు లీజుకు తీసుకోవడం, గ్వాంగ్‌జౌవాన్‌ను ఫ్రెంచ్ వారు లీజుకు తీసుకోవడం వంటివి ఉన్నాయి.

బ్రిటన్, జర్మనీ, రష్యా, ఫ్రాన్స్ జపాన్ చైనాను పంచుకుంటున్న దృశ్యం
ఈ బాహ్య పరాజయాల నేపథ్యంలో, గ్వాంగ్జు చక్రవర్తి 1898లో వంద రోజుల సంస్కరణలు ప్రారంభించాడు. కాంగు యువెయి వంటి కొత్త, మరింత తీవ్రమైన సలహాదారులకు ప్రభావవంతమైన పదవులు ఇవ్వబడ్డాయి. చక్రవర్తి వరుసగా శాసనాలను జారీ చేశాడు. అధికార యంత్రాంగాన్ని పునర్వ్యవస్థీకరించడానికి, విద్యా వ్యవస్థను పునర్నిర్మించడానికి, కొత్త అధికారులను నియమించడానికి ప్రణాళికలు రూపొందించబడ్డాయి. అధికార యంత్రాంగం నుండి వ్యతిరేకత తక్షణమే, తీవ్రంగా వచ్చింది. ఆమె ప్రారంభ సంస్కరణలలో పాలుపంచుకున్నప్పటికీ, మహారాణి తల్లి వాటిని నిలిపివేయడానికి జోక్యం చేసుకుంది, పలువురు సంస్కర్తలను అరెస్టు చేసి ఉరితీసింది. రోజువారీ విధానాల నియంత్రణను తన చేతుల్లోకి తీసుకుంది. అయినప్పటికీ, ఆ ప్రణాళికలలో చాలా వరకు అమలులో ఉన్నాయి, సంస్కరణల లక్ష్యాలు నాటబడ్డాయి.

1900 నవంబరు 28న ఫర్బిడెను సిటీ గోడల లోపల, బీజింగు యుద్ధంలో తమ విజయాన్ని జరుపుకుంటున్న ఎనిమిది దేశాల కూటమి విదేశీ సైన్యాలు
ఉత్తర చైనాలో కరువు, దానికి తోడు యూరోపియన్ శక్తుల సామ్రాజ్యవాద కుట్రలు, క్వింగ్ ప్రభుత్వం యొక్క అస్థిరత్వం, బాక్సర్ల తిరుగుబాటుకు నేపథ్య పరిస్థితులను సృష్టించాయి. 1900లో, క్వింగ్ రాజవంశానికి మద్దతు ప్రకటిస్తున్న బాక్సర్ల స్థానిక బృందాలు విదేశీ మిషనరీలను, పెద్ద సంఖ్యలో చైనీస్ క్రైస్తవులను హత్య చేశాయి, ఆ తర్వాత విదేశీ రాయబార కార్యాలయాల ప్రాంతాన్ని ముట్టడించడానికి బీజింగ్‌కు చేరుకున్నాయి. యూరోపియన్, జపనీస్, రష్యన్ సైన్యాల కూటమి (ఎనిమిది దేశాల కూటమి) దౌత్యపరమైన సమాచారం లేకుండా, అనుమతి అడగడం సంగతి అటుంచి, చైనాలోకి ప్రవేశించింది. సిక్సీ ఈ దేశాలన్నింటిపైనా యుద్ధం ప్రకటించింది, కానీ స్వల్పకాలం, అయినప్పటికీ తీవ్రంగా జరిగిన పోరాటం తర్వాత బీజింగ్‌పై నియంత్రణ కోల్పోయింది. ఆమె జియాన్‌కు పారిపోయింది. విజయం సాధించిన మిత్రరాజ్యాలు బాక్సర్ ప్రోటోకాల్ ద్వారా, చైనాపై దాడి చేయడానికి అయిన తమ ఖర్చులకు పరిహారం, ఈ కుట్రలో పాలుపంచుకున్న అధికారుల ఉరిశిక్షతో సహా తమ డిమాండ్లను క్వింగ్ ప్రభుత్వంపై బలవంతంగా అమలు చేశాయి.

### సంస్కరణలు, విప్లవం, పతనం

1895లో జపాన్ చేతిలో ఓటమి ఒక సంక్షోభ భావనను సృష్టించింది, 1898 సంస్కరణల వైఫల్యం, 1900 నాటి విపత్తులు దానిని మరింత తీవ్రతరం చేశాయి. 1901లో సిక్సీ విదేశీ సమాజాన్ని శాంతింపజేయడానికి చర్యలు తీసుకుంది, సంస్కరణల ప్రతిపాదనల కోసం పిలుపునిచ్చింది, చివరి క్వింగ్ సంస్కరణలను ప్రారంభించింది. తదుపరి కొన్ని సంవత్సరాలలో, సంస్కరణలలో జాతీయ విద్య, న్యాయ, ఆర్థిక వ్యవస్థల పునర్నిర్మాణం చేర్చబడ్డాయి, వీటిలో అత్యంత నాటకీయమైనది 1905లో సామ్రాజ్య పరీక్షా విధానాన్ని రద్దు చేయడం. రాచరిక సభ ఒక రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించాలని ఆదేశించింది, చైనా చరిత్రలో మొదటిసారిగా ప్రాంతీయ ఎన్నికలు జరిగాయి. సన్ యత్-సేన్, విప్లవకారులు, మంచూలచే పాలించబడుతున్న సామ్రాజ్యాన్ని ఆధునీకరించబడిన హాన్ చైనీస్ రాజ్యంగా ఎలా మార్చాలనే దానిపై కాంగ్ యువీ, లియాంగ్ కిచావో వంటి సంస్కరణ అధికారులు, రాజ్యాంగ రాచరికవాదులతో చర్చించారు.

గ్వాంగ్జు చక్రవర్తి 1908 నవంబర్ 14న మరణించాడు, సిక్సీ మరుసటి రోజు మరణించింది. సంతానం లేని గ్వాంగ్జు చక్రవర్తికి మేనల్లుడైన, జైఫెంగ్, ప్రిన్స్ చున్ యొక్క పెద్ద కుమారుడైన పూయీ, రెండేళ్ల వయస్సులో వారసుడిగా నియమించబడ్డాడు, దీంతో జైఫెంగ్‌కు రాజప్రతినిధిత్వం లభించింది. జైఫెంగ్ యువాన్ షికాయ్‌ను రాజీనామా చేయమని బలవంతం చేశాడు. 1911 మే 8న జైఫెంగ్, యికువాంగ్, ప్రిన్స్ క్వింగ్ నేతృత్వంలో ఒక "బాధ్యతాయుతమైన మంత్రివర్గాన్ని" ఏర్పాటు చేసినప్పుడు క్వింగ్ రాజవంశం రాజ్యాంగ రాచరిక వ్యవస్థగా మారింది. అయితే, దానిలోని పదమూడు మంది సభ్యులలో ఐదుగురు రాజకుటుంబంలో భాగమైనందున లేదా దానికి సంబంధించినవారు అయినందున, అది "రాజ మంత్రివర్గం"గా ప్రసిద్ధి చెందింది.

1911 అక్టోబర్ 10న జరిగిన వుచాంగ్ తిరుగుబాటు వరుస తిరుగుబాట్లకు దారితీసింది. నవంబర్ నాటికి, 22 ప్రావిన్సులలో 14 ప్రావిన్సులు క్వింగ్ పాలనను తిరస్కరించాయి. ఇది 1912 జనవరి 1న నాన్జింగు‌లో సన్ యత్-సేను తాత్కాలిక అధిపతిగా చైనా రిపబ్లికు స్థాపనకు దారితీసింది. పరిస్థితి విషమంగా ఉందని గ్రహించిన క్వింగ్ దర్బారు, యువాను షికాయి‌ను తిరిగి అధికారంలోకి తీసుకువచ్చింది.ఆయన బీయాంగు సైన్యం యాంగు‌జియా యుద్ధంలో వుహాను ‌లోని విప్లవకారులను అణచివేసింది. ప్రధానమంత్రి పదవిని చేపట్టిన తర్వాత, అతను మహారాణి డౌజరు లాంగ్యు మద్దతుతో తన సొంత మంత్రివర్గాన్ని ఏర్పాటు చేసుకున్నాడు. అయితే యువాను షికాయి క్వింగు రాజవంశాన్ని పడగొట్టడానికి సన్ యత్-సేన్ విప్లవకారులతో సహకరించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.

1911లో సామ్రాజ్య, విప్లవ సైన్యాల మధ్య జరిగిన భీకర యుద్ధం
1912 ఫిబ్రవరి 12న, లాంగ్యు బాలుడైన చక్రవర్తి పుయీ పదవీ త్యాగాన్ని ప్రకటించింది. సంప్రదాయవాదులు, రాజపక్ష సంస్కర్తల అభ్యంతరాలను లెక్కచేయకుండా, యువాన్ షికాయి బీయాంగు సైన్యం ఒత్తిడితో క్వింగ్ రాజవంశం పతనానికి ఇది దారితీసింది. ఇది చైనాలో 2,000 సంవత్సరాలకు పైగా ఉన్న సామ్రాజ్య పాలనకు ముగింపు పలికింది. అస్థిరత కాలానికి నాంది పలికింది. 1917 జూలైలో జాంగు జున్ నాయకత్వంలో క్వింగ్ రాజవంశాన్ని పునరుద్ధరించడానికి ఒక విఫల ప్రయత్నం జరిగింది. పుయీ తన పదవీ త్యాగం తర్వాత 1924 వరకు నిషేధిత నగరంలో నివసించడానికి అనుమతించబడ్డాడు, ఆ తర్వాత అతను టియాంజిను ‌లోని జపనీస్ రాయితీ ప్రాంతానికి వెళ్ళాడు. జపాన్ సామ్రాజ్యం ఈశాన్య చైనా మీద దండెత్తి 1932లో అక్కడ మంజుకూవోను స్థాపించింది. పుయీని దాని చక్రవర్తిగా నియమించింది. సోవియట్ యూనియన్ జపాన్‌తో పోరాడటానికి ఈశాన్య చైనా మీద దండెత్తిన తర్వాత 1945లో మంచుకూవో పతనమైంది.

## ప్రభుత్వం

ఒక క్వింగ్ రాజవంశపు మాండరిన్
తొలి క్వింగ్ చక్రవర్తులు మింగ్ రాజవంశం నుండి పరిపాలనా నిర్మాణాలను, సంస్థలను స్వీకరించారు, కానీ పరిపాలనను హాన్, మంచూల మధ్య విభజించారు, కొన్ని పదవులు మంగోలులకు కూడా ఇచ్చారు. మునుపటి రాజవంశాల మాదిరిగానే, క్వింగ్ రాజవంశం కూడా సామ్రాజ్య పరీక్షా విధానం ద్వారా అధికారులను నియమించుకుంది. ఈ విధానం 1905లో రద్దు చేయబడే వరకు ఇది కొనసాగింది. క్వింగ్ రాజవంశం పదవులను పౌర, సైనిక పదవులుగా విభజించింది, ప్రతిదానిలో తొమ్మిది గ్రేడ్‌లు లేదా ర్యాంకులు ఉన్నాయి, ప్రతిదానిని a, b విభాగాలుగా ఉపవిభజన చేశారు. పౌర నియామకాలు నిషేధిత నగరంలో చక్రవర్తికి సహాయకుడిగా లేదా గ్రాండ్ సెక్రటరీగా (అత్యున్నత) ఉండటం నుండి ఒక జిల్లా పన్ను వసూలుదారుడు, డిప్యూటీ జైలు వార్డెన్, డిప్యూటీ పోలీస్ కమిషనర్ లేదా పన్ను పరిశీలకుడిగా ఉండటం వరకు ఉండేవి. సైనిక నియామకాలు ఫీల్డ్ మార్షల్ లేదా సామ్రాజ్య అంగరక్షకుల ఛాంబర్‌లేన్‌గా ఉండటం నుండి మూడవ తరగతి సార్జెంట్, కార్పోరల్ లేదా మొదటి లేదా రెండవ తరగతి ప్రైవేట్‌గా ఉండటం వరకు ఉండేవి.

క్వింగు రాజవంశం సాంప్రదాయ చైనా కప్పం వ్యవస్థను కొనసాగించడానికి ప్రయత్నించినప్పటికీ 19వ శతాబ్దానికి క్వింగు చైనా యూరోపియను తరహా సార్వభౌమ రాజ్యంల సమాజంలో భాగమైంది, దాని పతనానికి ముందు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇరవైకి పైగా దేశాలతో అధికారిక దౌత్య సంబంధాలు స్థాపించింది. 1870ల నుండి ఇది లెగేషనులు కాన్సులేటు లను స్థాపించింది.

### కేంద్ర ప్రభుత్వ సంస్థలు

కింగ్ ప్రభుత్వ అధికారిక నిర్మాణం చక్రవర్తిని సంపూర్ణ పాలకుడిగా కేంద్రంగా చేసుకుని ఉండేది, అతను ఆరు బోర్డులకు (మంత్రిత్వ శాఖలు ),) అధ్యక్షత వహించేవాడు, ప్రతి దానికి ఇద్దరు అధ్యక్షులు నాయకత్వం వహించేవారు , నలుగురు ఉపాధ్యక్షులు సహాయం చేసేవారు. అయితే, మింగ్ వ్యవస్థకు భిన్నంగా, కింగ్ జాతి విధానం ప్రకారం, నియామకాలు మంచూ ప్రభువులు, రాష్ట్ర పరీక్షలలో అత్యున్నత స్థాయిలలో ఉత్తీర్ణులైన హాన్ అధికారుల మధ్య విభజించబడ్డాయి. మింగ్ పాలనలో ఒక ముఖ్యమైన విధాన నిర్ణాయక సంస్థగా ఉన్న గ్రాండ్ సెక్రటేరియట్, కింగ్ పాలనలో తన ప్రాముఖ్యతను కోల్పోయి, ఒక సామ్రాజ్య చాన్సులరు పరిణామం చెందింది. మింగ్ రాజవంశం నుండి వారసత్వంగా సంక్రమించిన సంస్థలు క్వింగ్ "బాహ్య దర్బారు"కు మూలస్తంభంగా నిలిచాయి, ఇది రోజువారీ వ్యవహారాలను చూసుకునేది. నిషేధిత నగరం దక్షిణ భాగంలో ఉండేది.

*ది యూనివర్సలు ట్రావెలరు నుండి చైనా చక్రవర్తి*
రోజువారీ పరిపాలన సామ్రాజ్య పాలనను పూర్తిగా ఆక్రమించుకోకుండా ఉండేందుకు, క్వింగు చక్రవర్తులు అన్ని ముఖ్యమైన విషయాలు "అంతర్గత దర్బారు"లో నిర్ణయించబడేలా చూసుకున్నారు. దీని మీద రాజకుటుంబం, మంచూ ఉన్నత వర్గాల ఆధిపత్యం ఉండేది, ఇది నిషేధిత నగరం యొక్క ఉత్తర భాగంలో ఉండేది. అంతర్గత దర్బారు ప్రధాన సంస్థ గ్రాండు కౌన్సిలు. ఇది 1720వ దశకంలో యోంగు‌జెంగు చక్రవర్తి పాలనలో మంగోలులకు వ్యతిరేకంగా క్వింగు సైనిక దండయాత్రలను నిర్వహించే బాధ్యతతో కూడిన ఒక సంస్థగా ఉద్భవించింది. కానీ త్వరలోనే ఇతర సైనిక, పరిపాలనా విధులను కూడా చేపట్టి, అధికారాన్ని చక్రవర్తి కింద కేంద్రీకరించింది. గ్రాండు కౌన్సిలర్లు చక్రవర్తికి ఒక రకమైన ప్రైవీ కౌన్సిలు వలె పనిచేశారు.

1859 నాటి 2000 క్యాషు గ్రేటు క్వింగు ట్రెజరు నోటు కరెన్సీ నోటు
ప్రారంభ క్వింగ్ కాలం నుండి, కేంద్ర ప్రభుత్వం ద్వంద్వ నియామకాల వ్యవస్థ ద్వారా వర్గీకరించబడింది, దీని ప్రకారం కేంద్ర ప్రభుత్వంలోని ప్రతి పదవికి ఒక మంచూ, ఒక హాన్ చైనీస్ వ్యక్తిని నియమించేవారు. హాన్ చైనీస్ అధికారి ప్రధానమైన పనులను చేయవలసి ఉండగా, మంచూ అధికారి క్వింగ్ పాలన పట్ల హాన్ ప్రజల విధేయతను నిర్ధారించవలసి ఉండేది.చైనాలోని మునుపటి రాజవంశాల మాదిరిగానే క్వింగ్ ప్రభుత్వం కూడా ఒక నిరంకుశ రాచరికంగా స్థాపించబడినప్పటికీ 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో క్వింగు దర్బారు రాజ్యాంగ రాచరికం వైపు పయనించడం ప్రారంభించింది. ఇందులో భాగంగా సలహా మండలి వంటి ప్రభుత్వ సంస్థలను స్థాపించడం, రాజ్యాంగ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి, పార్లమెంటరీ ఎన్నికలు నిర్వహించడం జరిగింది.

క్వింగ్ రాజవంశానికి ప్రత్యేకమైన ఇంపీరియలు హౌసు‌హోల్డు డిపార్టు‌మెంటు అనే మరో ప్రభుత్వ సంస్థ కూడా ఉండేది. ఇది మింగ్ రాజవంశం పతనానికి ముందే స్థాపించబడినప్పటికీ, షున్‌ఝీ చక్రవర్తి మరణం, అతని కుమారుడైన కాంగ్జీ చక్రవర్తి సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన తర్వాత, 1661 తర్వాత మాత్రమే పరిపూర్ణతను సాధించింది. ఆ విభాగం అసలు ఉద్దేశ్యం రాజకుటుంబం యొక్క అంతర్గత వ్యవహారాలను, అంతఃపుర కార్యకలాపాలను నిర్వహించడం (ఈ పనులలో ఇది ఎక్కువగా నపుంసకుల స్థానాన్ని భర్తీ చేసింది), కానీ ఇది క్వింగ్ రాజవంశానికి టిబెట్, మంగోలియాతో సంబంధాలలో కూడా ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించింది, వాణిజ్య కార్యకలాపాలలో (పచ్చరాయి, జిన్సెంగ్, ఉప్పు, బొచ్చు మొదలైనవి) నిమగ్నమైంది. జియాంగ్నాన్ ప్రాంతంలోని వస్త్ర కర్మాగారాలను నిర్వహించింది, పుస్తకాలను కూడా ప్రచురించింది. యాంగ్‌జౌ వంటి ప్రాంతాలలోని ఉప్పు పర్యవేక్షకులు, ఉప్పు వ్యాపారులతో సంబంధాలు ముఖ్యంగా లాభదాయకంగా ఉండేవి, ప్రత్యేకించి అవి ప్రత్యక్షంగా ఉండటం, అధికార యంత్రాంగంలోని మధ్యవర్తుల ద్వారా వెళ్ళకపోవడం దీనికి కారణం. . ఈ విభాగంలో ఉన్నత మూడు బ్యానర్లకు చెందిన 'బూయీ' లేదా "బానిస సేవకులు" పనిచేసేవారు. 19వ శతాబ్దం నాటికి, ఇది కనీసం 56 ఉపసంస్థల కార్యకలాపాలను నిర్వహించింది.

### సైన్యం

1895లో కొరియాలో జపనీస్ దళాలు క్వింగ్ బలగాలను ఓడించాయి.
క్వింగ్ రాజవంశం ఆక్రమణ ద్వారా స్థాపించబడింది. సాయుధ బలగాల ద్వారా కొనసాగించబడింది. వ్యవస్థాపక చక్రవర్తులు స్వయంగా సైన్యాలను నిర్వహించి, నాయకత్వం వహించారు, రాజవంశం నిరంతర సాంస్కృతిక, రాజకీయ చట్టబద్ధత దేశాన్ని దండయాత్రల నుండి రక్షించడం, దాని భూభాగాన్ని విస్తరించగల సామర్థ్యంపై ఆధారపడి ఉంది. అందువల్ల, సైనిక సంస్థలు, నాయకత్వం, ఆర్థిక వ్యవస్థ రాజవంశం ప్రారంభ విజయానికి, అంతిమ పతనానికి ప్రాథమికమైనవి. ప్రారంభ సైనిక వ్యవస్థ ఎనిమిది పతాకాలు చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉంది, ఇది సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ పాత్రలను కూడా పోషించిన ఒక సంకర సంస్థ. పతాకాల వ్యవస్థ 1601 నాటికి అనధికారిక ప్రాతిపదికన అభివృద్ధి చేయబడింది, 1615లో జుర్చెను నాయకుడు నూర్హాచి (1559–1626) చేత అధికారికంగా స్థాపించబడింది. ఇతను పிற்கాలంలో క్వింగు వ్యవస్థాపకుడిగా గుర్తించబడ్డాడు. ఆయన కుమారుడు హాంగు తైజీ (1592–1643), జుర్చెను‌లకు "మంజులు" అని పేరు మార్చాడు. మంజు పతాకాలకు సమానంగా ఎనిమిది మంగోలు పతాకాలను, 1644లో పూర్తిస్థాయి చైనా మీద దండయాత్ర ప్రారంభం కావడానికి ముందు క్వింగు‌కు లొంగిపోయిన చైనీయులతో కూడిన ఎనిమిది "హాన్-సైనిక" (??; *Hànjun*) పతాకాలను సృష్టించాడు. 1644 తర్వాత క్వింగు‌కు లొంగిపోయిన మింగు చైనీసు దళాలు గ్రీన్ స్టాండర్డు ఆర్మీలో విలీనం చేయబడ్డాయి. ఈ దళం చివరికి పతాకాల కంటే మూడు రెట్లు ఎక్కువగా ఉంది.

ఉన్నత క్వింగు కాలంలో మందుగుండు సామగ్రి వాడకం పశ్చిమ ఆసియాలోని మూడు మందుగుండు సామ్రాజ్యాలుతో పోటీపడగలదు. మంచూ సామ్రాజ్య యువరాజులు బ్యానర్లకు నాయకత్వం వహించి మింగ్ సైన్యాలను ఓడించారు, కానీ 1683 నుండి శాశ్వత శాంతి నెలకొన్న తర్వాత, బ్యానర్లు, గ్రీన్ స్టాండర్డు సైన్యాలు రెండూ తమ సామర్థ్యాన్ని కోల్పోవడం ప్రారంభించాయి. నగరాల్లో మోహరించిన సైనికులకు శిక్షణ పొందే అవకాశాలు చాలా తక్కువగా ఉండేవి. అయినప్పటికీ, క్వింగ్ రాజవంశం ఉన్నతమైన ఆయుధాలు, లాజిస్టిక్స్‌ను ఉపయోగించి మధ్య ఆసియాలోకి లోతుగా విస్తరించింది, 1759లో జుంగార్ మంగోలులను ఓడించి, జిన్‌జియాంగ్‌పై తమ ఆధిపత్యాన్ని పూర్తి చేసింది. క్వియాన్‌లాంగ్ చక్రవర్తి (పాలన 1735–1796) యొక్క పది గొప్ప సైనిక దండయాత్రల పట్ల రాజవంశానికి గర్వం ఉన్నప్పటికీ, 18వ శతాబ్దం చివరి నాటికి క్వింగ్ సైన్యాలు చాలా వరకు అసమర్థంగా మారాయి. సరిగా ఆయుధాలు లేని శ్వేత పద్మ తిరుగుబాటును (1795–1804) అణచివేయడానికి దాదాపు పది సంవత్సరాలు పట్టింది, భారీగా ఆర్థిక వనరులు వృధా అయ్యాయి, దీనిలో భాగంగా స్థానిక హాన్ చైనీస్ ఉన్నత వర్గాలచే నడిపించబడిన మిలీషియాలకు చట్టబద్ధత కల్పించారు. దక్షిణ చైనాలో ప్రారంభమైన పెద్ద ఎత్తున జరిగిన తైపింగ్ తిరుగుబాటు (1850–1864), 1853లో బీజింగ్‌కు కొన్ని మైళ్ల దూరం వరకు చేరుకుంది. క్వింగ్ దర్బారు తన హాన్ చైనీస్ గవర్నర్-జనరల్స్‌ను, మొదట జెంగ్ గువోఫాన్ నాయకత్వంలో, ప్రాంతీయ సైన్యాలను పెంచడానికి అనుమతించవలసి వచ్చింది. ఈ కొత్త రకం సైన్యం, నాయకత్వం తిరుగుబాటుదారులను ఓడించింది, కానీ ఇది సైనిక వ్యవస్థపై మంచూ ఆధిపత్యం ముగింపుకు సంకేతం ఇచ్చింది.

యూరోపియన్ పారిశ్రామిక విప్లవం యొక్క సైనిక సాంకేతికత చైనా ఆయుధాలు, సైన్యాన్ని వేగంగా వాడుకలో లేకుండా చేసింది. 1860లో రెండవ నల్లమందు యుద్ధంలో బ్రిటిష్, ఫ్రెంచ్ దళాలు బీజింగ్‌ను స్వాధీనం చేసుకుని, వేసవి రాజభవనాన్ని దోచుకున్నాయి. దిగ్భ్రాంతికి గురైన దర్బారు యూరోపియన్ సాంకేతికతను కొనుగోలు చేయడం ద్వారా తన సైనిక, పారిశ్రామిక సంస్థలను ఆధునీకరించడానికి ప్రయత్నించింది. ఈ స్వీయ-బలోపేత ఉద్యమం నౌకా నిర్మాణ కేంద్రాలను (ముఖ్యంగా జియాంగ్నాన్ ఆయుధాగారం, ఫూచౌ ఆయుధాగారం) స్థాపించింది, ఐరోపాలో ఆధునిక తుపాకులు, యుద్ధనౌకలను కొనుగోలు చేసింది. క్వింగ్ నావికాదళం తూర్పు ఆసియాలో అతిపెద్దదిగా మారింది. కానీ సంస్థాగత నిర్మాణం, లాజిస్టిక్స్ సరిపోలేదు, అధికారుల శిక్షణ లోపభూయిష్టంగా ఉంది, అవినీతి విపరీతంగా వ్యాపించింది. 1895 నాటి మొదటి చైనా-జపాన్ యుద్ధంలో బీయాంగ్ నౌకాదళం వాస్తవంగా నాశనమైంది, ఆధునీకరించబడిన భూ బలగాలు ఓడిపోయాయి. క్వింగ్ రాజవంశం ఒక కొత్త సైన్యాన్ని సృష్టించినప్పటికీ, 1900లో బాక్సర్ తిరుగుబాటును అణచివేయడానికి చైనాపై దాడి చేసిన ఎనిమిది దేశాల కూటమిని నిరోధించలేకపోయింది. 1911లో కొత్త సైన్యంలోని ఒక దళం చేసిన తిరుగుబాటు జిన్‌హాయ్ విప్లవానికి, రాజవంశం పతనానికి దారితీసింది.

### పరిపాలనా విభాగాలు

1875లో చైనా ప్రాపరు పద్దెనిమిది ప్రావిన్సులు
1832లో క్వింగ్ చైనా
సుమారు 1820 నాటి క్వింగు భూభాగం, పసుపు రంగులో ప్రావిన్సులు, లేత పసుపు రంగులో సైనిక గవర్నరేట్లు, సంరక్షిత ప్రాంతాలు, నారింజ రంగులో సామంతుల రాజ్యాలు
18వ శతాబ్దంలో క్వింగ్ సామ్రాజ్యం తన గరిష్ట విస్తీర్ణానికి చేరుకుంది, ఆ సమయంలో ఇది చైనా ప్రాపరు (పద్దెనిమిది ప్రావిన్సులు)తో పాటు ప్రస్తుత ఈశాన్య చైనా, లోపలి మంగోలియా, బయటి మంగోలియా, జిను‌జియాంగు, టిబెట్ ప్రాంతాలను సుమారు 13,000,000 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో పరిపాలించింది. వాస్తవానికి 18 ప్రావిన్సులు ఉండేవి, అవన్నీ చైనా ప్రాపర్‌లో ఉండేవి, కానీ ఈ సంఖ్య తరువాత 22కి పెరిగింది, మంచూరియా, జిన్‌జియాంగ్‌లను విభజించడం లేదా ప్రావిన్సులుగా మార్చడం జరిగింది. వాస్తవానికి ఫుజియానులో భాగంగా ఉన్న తైవాన్, 19వ శతాబ్దంలో ఒక ప్రత్యేక ప్రావిన్స్‌గా మారింది, కానీ 1895లో మొదటి సినో-జపనీసు యుద్ధం తరువాత జపాన్‌కు అప్పగించబడింది. చైనా ఈ క్రింది ప్రాంతాలతో పాటు అన్ని కోటలు, యుద్ధ సామాగ్రి కర్మాగారాలు, వాటి యొక్క ప్రజా ఆస్తులు ... మొత్తం తైవాన్ ద్వీపం, అన్ని అనుబంధ ద్వీపాలను నిర్వహించే హక్కులను శాశ్వతంగా జపాన్‌కు ఇస్తుంది ... పెంఘు ద్వీపసమూహం

### ప్రాదేశిక పరిపాలన

ప్రావిన్సెసు క్వింగు సంస్థ మింగు రాజవంశం ఏర్పాటు చేసిన పదిహేను అడ్మినిస్ట్రేటివు యూనిటు‌ల మీద ఆధారపడింది. తరువాత పద్దెనిమిది ప్రావిన్సులుగా మార్చబడింది, ఉదాహరణకు హుగువాంగు హుబీమ్ హునాను ప్రావిన్సులుగా విభజించబడింది. యు, త్రీ బ్యూరో, సివిలు శ్రేణిలో ప్రాదేశిక అధికారాలు, పౌర అధికారాలు కొనసాగాయి. సెన్సోరేటు, లేదా నిఘా. ప్రతి ప్రావిన్స్ గవర్నర్, ప్రావిన్షియలు మిలిటరీ కమాండరుచే నిర్వహించబడుతోంది. ప్రావిన్స్‌కి దిగువన అండర్‌కో ఆపరేటింగు జెడ్, ప్రిఫెక్చర్‌లను అనుసరించింది.సబ్ప్రెఫెక్చరు‌లు సబ్ప్రెఫెక్టు కింద. అత్యంత చిన్న పరిపాలనా విభాగం కౌంటీగా ఉండేది, దీనిని ఒక కౌంటీ మేజిస్ట్రేటు పర్యవేక్షించేవారు. ఈ పద్దెనిమిది ప్రావిన్సులను "చైనా ప్రాపరు" అని కూడా పిలుస్తారు. ప్రావిన్సుల పరిపాలనలో వైస్రాయి పదవి అత్యున్నతమైనది. చైనా ప్రాపరు‌లో ఎనిమిది మంది ప్రాంతీయ వైస్రాయి‌లు ఉండేవారు. వీరిలో ప్రతి ఒక్కరూ సాధారణంగా రెండు లేదా మూడు ప్రావిన్సులకు బాధ్యత వహించేవారు. బీజింగు చుట్టుపక్కల ప్రాంతానికి బాధ్యత వహించే జిలీ వైస్రాయిని ఆ ఎనిమిది మందిలో అత్యంత గౌరవనీయమైన, శక్తివంతమైన వైస్రాయ్‌గా పరిగణిస్తారు.

18వ శతాబ్దం మధ్య నాటికి, క్వింగ్ రాజవంశం బాహ్య ప్రాంతాలను విజయవంతంగా తమ నియంత్రణలోకి తెచ్చుకుంది. మంగోలియా, టిబెట్‌ల వ్యవహారాలను పర్యవేక్షించడానికి సామ్రాజ్య కమీషనర్లు, సైనిక దళాలను పంపారు. ఈ భూభాగాలు 'లిఫాన్ యువాన్' అనే కేంద్ర ప్రభుత్వ సంస్థ పర్యవేక్షణలో కూడా ఉండేవి. క్వింగు ‌హై కూడా క్వింగు ఆస్థానం ప్రత్యక్ష నియంత్రణలోకి తీసుకురాబడింది. చైనీసు తుర్కెస్తాను అని కూడా పిలువబడే జిన్‌జియాంగ్, టియాన్ షాన్ పర్వతాలకు ఉత్తర, దక్షిణాన ఉన్న ప్రాంతాలుగా విభజించబడింది. వీటిని ఈ రోజు వరుసగా జుంగారియా, తారిమ్ బేసిన్ అని పిలుస్తారు, అయితే ఈ రెండు ప్రాంతాలపై ఏకీకృత సైనిక, పరిపాలనా అధికార పరిధిని అమలు చేయడానికి 1762లో ఇలి జనరల్ పదవిని స్థాపించారు. క్వియాను‌లాంగు చక్రవర్తి ప్రారంభం నుండే జుంగారియాను హాన్ ప్రజల వలసల కోసం పూర్తిగా తెరిచారు. హాన్ వలసదారులను మొదట తారిం బేసిను‌లో శాశ్వతంగా స్థిరపడకుండా నిషేధించారు, కానీ 1820లలో జహంగీరు ఖోజా దండయాత్ర తర్వాత ఆ నిషేధాన్ని ఎత్తివేశారు. అదేవిధంగా, మంచూరియాను కూడా ప్రావిన్సులుగా విభజించే వరకు సైనిక జనరల్సు పాలించారు. అయితే 19వ శతాబ్దం మధ్యలో జిన్‌జియాంగ్, ఈశాన్య చైనాలోని కొన్ని ప్రాంతాలు రష్యన్ సామ్రాజ్యం వశమయ్యాయి. మంచూరియా వాస్తవానికి చైనా ప్రధాన భూభాగం నుండి అంతర్గత విల్లో కంచె ద్వారా వేరు చేయబడింది. ఇది హాన్ చైనీయుల కదలికలను పరిమితం చేయడానికి ఉద్దేశించిన విల్లో చెట్లతో నాటిన కందకం, కట్ట. ఎందుకంటే ప్రభుత్వం ఆ ప్రాంతాన్ని వలసరాజ్యం చేయడం ప్రారంభించే వరకు, ముఖ్యంగా 1860ల నుండి, ఆ ప్రాంతం పౌర హాన్ చైనీయులకు నిషేధిత ప్రాంతంగా ఉండేది.

ఈ బాహ్య ప్రాంతాల విషయానికొస్తే, క్వింగు రాజవంశం సామ్రాజ్య నియంత్రణను కొనసాగించింది, చక్రవర్తి మంగోలు ఖాన్‌గా, టిబెటను బౌద్ధమత పోషకుడిగా, ముస్లింల రక్షకుడిగా వ్యవహరించాడు. అయితే, 1884లో జిన్‌జియాంగ్ ప్రావిన్స్ స్థాపనతో క్వింగ్ విధానం మారింది. గ్రేట్ గేమ్ సమయంలో, వాయవ్య చైనాలోని డూంగాన్ తిరుగుబాటును (1862–1877) అవకాశంగా తీసుకుని, యాకుబ్ బేగ్ బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యం మద్దతుతో మధ్య ఆసియా నుండి జిన్‌జియాంగ్‌పై దండెత్తి, కాష్గారియా రాజ్యానికి పాలకుడిగా తనను తాను ప్రకటించుకున్నాడు. క్వింగ్ దర్బారు యాకుబ్ బేగ్‌ను ఓడించడానికి బలగాలను పంపింది, జిన్‌జియాంగ్‌ను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకుంది, ఆ తర్వాత చైనా ప్రధాన భూభాగంలోని రాజకీయ వ్యవస్థను అధికారికంగా జిన్‌జియాంగ్‌కు వర్తింపజేశారు. 1757లో జుంగర్లను ఓడించడంలో క్వింగ్‌కు సహాయం చేసిన తర్వాత సామంతులుగా క్వింగ్ రాజవంశంలో విలీనం చేయబడిన కుముల్ ఖానేట్, జిన్‌జియాంగ్ ఒక ప్రావిన్స్‌గా మారిన తర్వాత కూడా, సిన్హాయ్ విప్లవంతో రాజవంశం అంతమయ్యే వరకు 1930 వరకు తన హోదాను కొనసాగించింది. 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, బ్రిటన్ టిబెట్‌కు ఒక యాత్ర దళాన్ని పంపి, టిబెటన్లతో ఒక ఒప్పందంపై సంతకం చేయమని బలవంతం చేసింది. దీనికి ప్రతిస్పందనగా క్వింగ్ దర్బారు టిబెట్‌పై చైనా సార్వభౌమాధికారాన్ని నొక్కి చెప్పింది, ఫలితంగా బ్రిటను, చైనా మధ్య 1906 ఆంగ్లో-చైనీస్ ఒప్పందం కుదిరింది. బ్రిటీష్ వారు టిబెటన్ భూభాగాన్ని స్వాధీనం చేసుకోకూడదని లేదా టిబెట్ పరిపాలనలో జోక్యం చేసుకోకూడదని అంగీకరించారు, అదే సమయంలో టిబెట్ భూభాగం లేదా అంతర్గత పరిపాలనలో ఏ ఇతర విదేశీ రాజ్యమూ జోక్యం చేసుకోకుండా నిరోధిస్తామని చైనా హామీ ఇచ్చింది. క్వింగ్ ప్రభుత్వం 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో మంచూరియాను మూడు ప్రావిన్సులుగా విభజించింది, వీటిని అధికారికంగా "మూడు ఈశాన్య ప్రావిన్సులు" అని పిలిచేవారు. ఈ ప్రావిన్సులను పర్యవేక్షించడానికి మూడు ఈశాన్య ప్రావిన్సుల వైస్రాయి పదవిని స్థాపించింది.

## సమాజం

### జనాభా పెరుగుదల - చలనశీలత

జనాభా సంఖ్య, సాంద్రత, చలనశీలత పెరిగాయి. 1700లో జనాభా సుమారు 150 మిలియన్లు ఉండేది, ఇది ఒక శతాబ్దం ముందు ఉన్నంతగానే ఉంది, ఆ తర్వాత తదుపరి శతాబ్దంలో రెట్టింపు అయింది, 1850లో తైపింగ్ తిరుగుబాటుకు ముందు 450 మిలియన్ల గరిష్ట స్థాయికి చేరుకుంది. మొక్కజొన్న, వేరుశనగ, చిలగడదుంపలు, బంగాళాదుంపలు వంటి నూతన ప్రపంచ పంటల వ్యాప్తి పోషకాహార లోపం వల్ల సంభవించే మరణాల సంఖ్యను తగ్గించింది. టీకాల పెరుగుదల ద్వారా మశూచి వంటి వ్యాధులు నియంత్రణలోకి తీసుకురాబడ్డాయి. అదనంగా, శిశుహత్యలకు వ్యతిరేకంగా చేపట్టిన ప్రచారాల వల్ల, వైద్యులు, మంత్రసానులు చేసే ప్రసవ పద్ధతులలో వచ్చిన మెరుగుదలల వల్ల, ప్రజలకు అందుబాటులో ఉన్న వైద్య పుస్తకాల సంఖ్య పెరగడం వల్ల శిశు మరణాలు తగ్గాయి. ఈ కాలంలో యూరోపియన్ జనాభా పెరుగుదల నగరాల్లో అత్యధికంగా ఉంది, కానీ చైనాలో నగరాల్లో, దిగువ యాంగ్జీ ప్రాంతంలో జనాభా పెరుగుదల నెమ్మదిగా మాత్రమే ఉంది. అత్యధిక పెరుగుదల సరిహద్దు ప్రాంతాలలో, పర్వత ప్రాంతాలలో కనిపించింది, ఇక్కడ రైతులు విస్తారమైన చిత్తడి నేలలు, అడవులను సద్వినియోగం చేసుకోవడానికి వలస వెళ్లారు.

జనాభాలో అసాధారణమైన చలనశీలత ఉంది. బహుశా చైనా చరిత్రలో ఏ కాలంలోనూ లేనంతగా. 18వ శతాబ్దంలో లక్షలాది మంది హాన్ చైనీయులు యునాన్, గ్వీజౌకు, అలాగే తైవాన్‌కు వలస వెళ్లారు. 1750లు, 1760ల నాటి విజయాల తర్వాత, రాజసభ జిన్‌జియాంగ్‌లో వ్యవసాయ కాలనీలను ఏర్పాటు చేసింది. ఈ చలనశీలతలో, వాణిజ్యం, ఇతర ఆర్థిక అవకాశాలను పొందడం కోసం క్వింగ్ పౌరులు ప్రైవేటుగా విదేశాలకు, ప్రధానంగా ఆగ్నేయాసియాకు వలస వెళ్లడం కూడా ఉంది.

అయితే, కొంతమంది బ్యానర్‌మెన్‌లకు మినహా, మంచూరియా అధికారికంగా విల్లో పాలిసేడ్ ద్వారా హాన్ ప్రజల స్థిరనివాసానికి మూసివేయబడింది. అయినప్పటికీ, 1780 నాటికి, హాన్ చైనీయులు జనాభాలో 80% మందిగా మారారు. సాపేక్షంగా తక్కువ జనాభా ఉండటం వల్ల ఈ భూభాగం రష్యన్ ఆక్రమణకు గురయ్యే అవకాశం ఏర్పడింది. దీనికి ప్రతిస్పందనగా, 1860లో క్వింగ్ అధికారులు గ్వాంగ్‌డాంగ్ ప్రాంతంలోని కొన్ని భాగాలను చైనీస్ పౌర రైతు వలసదారుల కోసం తెరవాలని ప్రతిపాదించారు. 19వ శతాబ్దం చివరలో మంచూరియాను హాన్ వలసదారుల కోసం తెరవడంతో, మరింత విస్తృతమైన వలసలు జరిగాయి. 20వ శతాబ్దం ప్రారంభం నాటికి, పెరుగుతున్న రష్యన్ ప్రభావాన్ని ఎదుర్కోవడానికి ప్రధానంగా ప్రయత్నిస్తూ, క్వింగ్ పాలకులు మంచూరియాలో ఉన్న పరిపాలనా వ్యవస్థను రద్దు చేశారు, ఆ ప్రాంతానికి వలస వచ్చిన వారందరినీ "పౌరులు" బదులుగా "హాన్"గా పునఃవర్గీకరించారు, ప్రాంతీయ జనరల్స్ స్థానంలో ప్రాంతీయ గవర్నర్లను నియమించారు. 1902 నుండి 1911 వరకు, ఆ ప్రాంతంలో పెరుగుతున్న జనాభా కారణంగా మంచూరియాలో 70 పౌర పరిపాలనా విభాగాలు సృష్టించబడ్డాయి.

### సామాజిక హోదా

చట్టం ప్రకారం, క్వింగ్ సమాజం సాపేక్షంగా మూసి ఉన్న వర్గాలుగా విభజించబడింది, వాటిలో స్థూలంగా ఐదు వర్గాలు ఉండేవి. అధికారుల వర్గాలు, సాపేక్షంగా చాలా చిన్నదైన ఉన్నత వర్గం, డిగ్రీలు పొందిన పండిత-అధికారుల వర్గాలతో పాటు, సాధారణ చైనీయులలో సామాన్యులు, తక్కువ హోదా ఉన్న ప్రజల మధ్య కూడా ఒక ప్రధాన విభజన ఉండేది. వారు రెండు వర్గాలుగా విభజించబడ్డారు: వారిలో ఒకరు మంచి "సామాన్య" ప్రజలు, మరొకరు నీచమైన, సేవకులుగా భావించబడిన "నీచ" ప్రజలు. జనాభాలో అధిక భాగం మొదటి వర్గానికి చెందినవారు, వారిని *లియాంగ్‌మిన్* అని పిలిచేవారు, ఇది మంచి ప్రజలు అని అర్థం వచ్చే ఒక చట్టపరమైన పదం, దీనికి విరుద్ధంగా *జియాన్‌మిన్* అంటే నీచమైన (లేదా హీనమైన) ప్రజలు. క్వింగ్ చట్టం సాంప్రదాయ నాలుగు వృత్తులు (పండితులు, రైతులు, చేతివృత్తులవారు, వ్యాపారులు) "మంచివి" లేదా సామాన్యుల హోదాను కలిగి ఉన్నాయని స్పష్టంగా పేర్కొంది. మరోవైపు, బానిసలు లేదా సేవకులు, వినోదకారులు (వేశ్యలు, నటులతో సహా), పచ్చబొట్లు పొడిపించుకున్న నేరస్థులు, ప్రభుత్వ అధికారుల తక్కువ స్థాయి ఉద్యోగులు "నీచ ప్రజలు". నీచ ప్రజలు చట్టపరంగా సామాన్యుల కంటే తక్కువ హోదా కలవారు, అసమానమైన వివక్షకు గురయ్యేవారు, ఉదాహరణకు సామ్రాజ్య పరీక్ష రాయడానికి వారికి అనుమతి ఉండేది కాదు. అంతేకాకుండా, అటువంటి వ్యక్తులను సాధారణంగా స్వేచ్ఛాయుత సామాన్యులతో వివాహం చేసుకోవడానికి అనుమతించేవారు కాదు, వారు సమాజంలో తమ హీనమైన స్థితిని నమస్కరించడం వంటి చర్యల ద్వారా అంగీకరించవలసి వచ్చేది. అయితే, క్వింగ్ రాజవంశం కాలమంతటా, చక్రవర్తి, అతని ఆస్థానం, అలాగే అధికార యంత్రాంగం, హీనమైన వర్గాల వారికి, స్వేచ్ఛా పౌరులకు మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాలను తగ్గించడానికి కృషి చేశాయి, కానీ వారి పాలన ముగిసే సమయానికి కూడా ఆ రెండు వర్గాలను పూర్తిగా విలీనం చేయడంలో విజయం సాధించలేకపోయాయి.

#### క్వింగ్ పెద్దమనుషులు

సాంగు రాజవంశం నుండి శక్తివంతమైన వంశపారంపర్య కులీనులు లేనప్పటికీ, పెద్దమనుషులు, వారి బ్రిటిష్ సహచరుల మాదిరిగానే, సామ్రాజ్య అధికారాలను అనుభవించారు, స్థానిక వ్యవహారాలను నిర్వహించారు. పండిత-అధికారుల హోదా కనీసం మొదటి స్థాయి సివిల్ సర్వీస్ పరీక్షలలో ఉత్తీర్ణత సాధించడం, డిగ్రీని కలిగి ఉండటం ద్వారా నిర్వచించబడింది, ఇది అతను సామ్రాజ్య పదవిని నిర్వహించడానికి అర్హతను ఇచ్చింది, అయినప్పటికీ అతను వాస్తవానికి అలా చేయకపోవచ్చు. పెద్దమనుషులు చట్టబద్ధంగా పెద్దమనుషుల వస్త్రాలను ధరించవచ్చు, అధికారులతో సమానంగా మాట్లాడవచ్చు. అనధికారికంగా, పెద్దమనుషులు అప్పుడు స్థానిక సమాజానికి నాయకత్వం వహించారు, వారి సంబంధాలను ఉపయోగించి మేజిస్ట్రేట్‌ను ప్రభావితం చేయవచ్చు, భూమిని సంపాదించవచ్చు, పెద్ద గృహాలను నిర్వహించవచ్చు. ఈ విధంగా పెద్దమనుషులలో డిగ్రీలు పొందిన పురుషులు మాత్రమే కాకుండా వారి భార్యలు, వారి బంధువులు కూడా ఉన్నారు.

క్వింగ్ కాలంలో పెద్దమనుషుల సంస్కృతికి చిహ్నంగా ఉన్న బ్రష్ కంటైనర్
పెద్దమనుషుల తరగతిని సమూహాలుగా విభజించారు. వ్యాపారి కుటుంబాలు డిగ్రీలు కొనుగోలు చేయగలగడంతో పదవులు నిర్వహించిన వారందరూ అక్షరాస్యులు కాదు, పరీక్షలలో ఉత్తీర్ణులైన వారందరూ అధికారులుగా ఉద్యోగం పొందలేదు, ఎందుకంటే డిగ్రీ హోల్డర్ల సంఖ్య ఖాళీల సంఖ్య కంటే ఎక్కువగా ఉంది. పెద్దమనుషుల తరగతి వారి ఆదాయ మూలం, మొత్తంలో కూడా భిన్నంగా ఉండేది. అక్షరాస్యత కుటుంబాలు భూమిని కలిగి ఉండటం ద్వారా, అలాగే డబ్బును అప్పుగా ఇవ్వడం ద్వారా ఆదాయాన్ని పొందాయి. అధికారులు జీతం పొందారు, ఇది సంవత్సరాలు గడిచేకొద్దీ తక్కువగా, తగినంతగా లేదు, ఇది "స్క్వీజ్", క్రమరహిత చెల్లింపులపై విస్తృతంగా ఆధారపడటానికి దారితీసింది. పరీక్షలకు సిద్ధమైనప్పటికీ విఫలమైన వారు, ఉత్తీర్ణులై పదవులకు నియమించబడని వారిలాగే, ట్యూటర్లు లేదా ఉపాధ్యాయులు, సిట్టింగ్ అధికారులకు ప్రైవేట్ సెక్రటరీలు, గిల్డ్‌లు లేదా దేవాలయాల నిర్వాహకులు లేదా అక్షరాస్యత అవసరమయ్యే ఇతర పదవులు కావచ్చు. మరికొందరు ఇంజనీరింగ్, వైద్యం లేదా చట్టం వంటి రంగాల వైపు మొగ్గు చూపారు, పంతొమ్మిదవ శతాబ్దం నాటికి వీటికి ప్రత్యేక అభ్యాసం అవసరం. పంతొమ్మిదవ శతాబ్దం నాటికి, కల్పన రచయిత లేదా ప్రచురణకర్తగా మారడం ఇకపై అవమానకరంగా లేదు.

క్వింగ్ వంశస్థులు వారి చట్టపరమైన స్థితితో పాటు సంస్కారవంతమైన జీవనశైలి కోసం వారి ఆకాంక్షతో కూడా గుర్తించబడ్డారు. వారు సామాన్యుల కంటే మరింత శుద్ధి చేయబడిన, సౌకర్యవంతమైన జీవితాలను గడిపారు, ఏదైనా గణనీయమైన దూరం ప్రయాణించడానికి సెడాన్-చైర్‌లను ఉపయోగించారు. వారు తమ పాండిత్యాన్ని ప్రదర్శించడానికి, పండితుల రాళ్లు, పింగాణీ వస్తువులు లేదా కళాఖండాల వంటి వస్తువులను వాటి అందం కోసం సేకరించేవారు, ఇది వారిని తక్కువ విద్యావంతులైన సామాన్యుల నుండి వేరుచేసేది.

### మతం

మంజు పాలకులు ఒక బహుళ-జాతి సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించారు, "స్వర్గం క్రింద ఉన్న సమస్తానికీ" బాధ్యుడిగా భావించబడిన చక్రవర్తి, అన్ని మతాలను, విశ్వాస వ్యవస్థలను పోషించాడు, వాటికి బాధ్యత వహించాడు. సామ్రాజ్యం యొక్క "ఆధ్యాత్మిక గురుత్వాకర్షణ కేంద్రం" "మత-రాజకీయ రాజ్యం". సామ్రాజ్యం స్వర్గాజ్ఞను ప్రసాదించే విశ్వ క్రమంలో భాగం కాబట్టి, "స్వర్గపు కుమారుడు" అయిన చక్రవర్తి రాజకీయ వ్యవస్థకు అధిపతిగా, రాజ్యారాధన యొక్క ప్రధాన పూజారిగా ఉండేవాడు. చక్రవర్తి, అతని వ్యక్తిగత ప్రతినిధులైన అతని అధికారులు, సామ్రాజ్యంలోని అన్ని అంశాలపై, ముఖ్యంగా ఆధ్యాత్మిక జీవితం, మత సంస్థలు, ఆచారాలపై బాధ్యత వహించారు. చక్రవర్తి యొక్క రాజకీయ, ఆధ్యాత్మిక ప్రతినిధిగా, కౌంటీ మేజిస్ట్రేట్ అధికారికంగా గుర్తించబడిన దేవాలయాలలో నైవేద్యాలు సమర్పించేవాడు. పౌర నైతికతను ప్రోత్సహించడానికి మేజిస్ట్రేట్ చక్రవర్తి యొక్క పవిత్ర శాసనంపై ఉపన్యాసాలు ఇచ్చేవాడు; రాష్ట్ర సార్వభౌమాధికారానికి, మతపరమైన విశేషాధికారానికి ముప్పు కలిగించే అవకాశం ఉన్న మత సంస్థలపై అతను నిశితంగా నిఘా ఉంచాడు.

#### మంజు - సామ్రాజ్య మతం

బీజింగు‌లోని యోంగు‌హే లామాసరీ వద్ద మంజు, చైనీస్, టిబెటన్, మంగోలియన్ భాషలలో (కుడి నుండి ఎడమకు) ఉన్న ఫలకం
మంజు సామ్రాజ్య కుటుంబం టిబెట్ నుండి మంగోలియాకు వ్యాపించిన పసుపు శాఖ లేదా గెలుగు బౌద్ధమతం పట్ల ప్రత్యేకంగా ఆకర్షితులయ్యారు. మంజులు బీజింగ్‌ను స్వాధీనం చేసుకునే కొద్దికాలం ముందు, 1642లో అధికారం పొందిన ఐదవ దలైలామా, క్వింగు ఆస్థానం నుండి మద్దతు కోరారు. కాంగ్జీ, కియాన్‌లాంగ్ చక్రవర్తులు ఈ టిబెటన్ బౌద్ధ రూపాన్ని తమ గృహ మతాలలో ఒకటిగా ఆచరించారు. బీజింగు‌ను దాని కేంద్రాలలో ఒకటిగా మార్చే దేవాలయాలను నిర్మించారు. అలాగే రెహే లోని తమ వేసవి విడిదిలో లాసాలోని పోటాలా ప్యాలెసు ప్రతిరూపాన్ని నిర్మించారు.

మంజు ప్రజలలో అత్యంత సాధారణ మతమైన షమానిజం, వారి తుంగుసికు పూర్వీకుల నుండి సంక్రమించిన ఒక ఆధ్యాత్మిక వారసత్వం, ఇది వారిని హాన్ చైనీయుల నుండి వేరు చేసింది. తమ మంజు సాంస్కృతిక గుర్తింపును కాపాడుకోవడానికి, ఈశాన్యంలోని గిరిజనులలో తమ సామ్రాజ్య చట్టబద్ధతను ప్రోత్సహించడానికి రాజకుటుంబానికి రాష్ట్ర షమానిజం ముఖ్యమైనది. సామ్రాజ్య బాధ్యతలలో చైనీసు నూతన సంవత్సరం మొదటి రోజున ఒక షమానిక్ మందిరం (టాంగ్సే) వద్ద చేసే ఆచారాలు కూడా ఉన్నాయి. మంజు కుటుంబాలలో ఆచారాలలో పూర్వీకులకు బలులు అర్పించడం, తరచుగా మహిళలైన షమన్లను ఉపయోగించడం వంటివి ఉన్నాయి. వీరు స్వస్థత లేదా భూతవైద్యం కోసం సమాధి స్థితిలోకి వెళ్ళేవారు.

#### జనప్రియ మతం

చైనీస్ జానపద మతం పితృస్వామ్య కుటుంబం, షెన్ లేదా ఆత్మల చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉండేది. సాధారణ ఆచారాలలో పూర్వీకుల ఆరాధన, పితృభక్తి, స్థానిక దేవతలు, ఆత్మలు ఉండేవి. కర్మకాండలలో సంతాపం, అంత్యక్రియలు, ఖననం వంటి ఆచారాలు ఉండేవి. అవి ప్రత్యేకమైన విధేయతను కోరనందున, కన్ఫ్యూషియనిజం, బౌద్ధమతం, టావోయిజం యొక్క రూపాలు, శాఖలు ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడి ఉండేవి, ఉదాహరణకు సమన్వయవాద త్రివిధ బోధనలలో. చైనీస్ జానపద మతం ఈ మూడింటిలోని అంశాలను స్థానిక వైవిధ్యాలతో కలిపి ఉండేది. స్థానిక శాంతిభద్రతలను కాపాడగల సామర్థ్యం ఆధారంగా గ్రేడ్‌లు, పదోన్నతులు పొందే కౌంటీ మేజిస్ట్రేట్‌లు, స్థానిక వర్గాలు క్రమబద్ధంగా ఉన్నంత వరకు వాటిని సహించేవారు, స్థానిక దేవాలయాలను కూడా పోషించేవారు, కానీ ప్రభుత్వ అధికారాన్ని ధిక్కరించి, సామ్రాజ్య సిద్ధాంతాలను తిరస్కరించే అన్యమత వర్గాల పట్ల అనుమానంతో ఉండేవారు. ఈ వర్గాలలో కొన్నింటికి నిజానికి తిరుగుబాటుల సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంది, ఉదాహరణకు, టావో మతం నుండి ఉద్భవించిన పూర్వ స్వర్గ మార్గం (వే ఆఫ్ ఫార్మర్ హెవెన్), సహస్రాబ్దపు బౌద్ధమతం నుండి ఉద్భవించిన శ్వేత పద్మ సమాజం. సహస్రాబ్దపు క్రైస్తవ్యం నుండి ఉద్భవించిన తైపింగ్ తిరుగుబాటు వలెనే, శ్వేత పద్మ తిరుగుబాటు (1796–1804) కూడా అధికారిక అనుమానాలను ధృవీకరించింది.

#### క్రైస్తవ్యం, జుడాయిజం - ఇస్లాం

అబ్రహమిక్ మతాలు టాంగ్ రాజవంశం కాలం నాటికే పశ్చిమ ఆసియా నుండి వచ్చాయి, కానీ ఇతర మతాలను మినహాయించి తమ మతాలనే ఆచరించాలనే వాటి పట్టుదల, వాటిని బౌద్ధమతం కంటే తక్కువ అనుకూలమైనవిగా చేసింది, బౌద్ధమతం త్వరగా స్థానిక మతంగా అంగీకరించబడింది. సామ్రాజ్యం యొక్క మధ్య ఆసియా ప్రాంతాలలో ఇస్లాం ప్రబలంగా ఉంది, అయితే చైనాలో జుడాయిజం, చైనాలో క్రైస్తవ్యం సుస్థిరమైన కానీ స్వయం సమృద్ధి గల సమాజాలలో ఆచరించబడ్డాయి.

1860 తర్వాత, ఒప్పందాల అమలు మిషనరీలకు ఒప్పంద నౌకాశ్రయాల వెలుపల కూడా తమ సువార్త ప్రచార ప్రయత్నాలను విస్తరించడానికి అనుమతించింది. వారి ఉనికి సాంస్కృతిక రాజకీయ వ్యతిరేకతను సృష్టించింది. చరిత్రకారుడు జాన్ కె. ఫెయిరు‌బ్యాంకు ఇలా పేర్కొన్నారు. ["పండిత-అభిజాత్య వర్గానికి, క్రైస్తవ మిషనరీలు విదేశీ విధ్వంసకారులు, వారి అనైతిక ప్రవర్తన, బోధనలకు యుద్ధనౌకల మద్దతు ఉంది]". తరువాతి దశాబ్దాలలో, గ్రామ క్రైస్తవులకు, క్రైస్తవేతరులకు మధ్య సుమారు 800 సంఘర్షణలు జరిగాయి, ఇవి ఎక్కువగా భూ హక్కులు లేదా స్థానిక పన్నులు వంటి మతపరమైనవి కాని సమస్యల గురించే అయినప్పటికీ, ఇటువంటి కేసుల వెనుక తరచుగా మతపరమైన సంఘర్షణ ఉండేది. 1900 వేసవిలో, విదేశీ శక్తులు చైనాను విభజించడం గురించి ఆలోచిస్తున్నప్పుడు, బాక్సర్లుగా పిలువబడే, చైనీస్ యుద్ధ కళలు, ఆధ్యాత్మిక పద్ధతులను అభ్యసించే గ్రామ యువకులు, బాక్సర్ల తిరుగుబాటులో చైనీసు క్రైస్తవుల మీద విదేశీ మిషనరీల మీద దాడి చేసి హత్య చేశారు. సామ్రాజ్యవాద శక్తులు మరోసారి దాడి చేసి గణనీయమైన నష్టపరిహారాన్ని విధించాయి. ఈ ఓటమి విద్యావంతులైన ఉన్నత వర్గాలలో చాలా మందిని జనాదరణ పొందిన మతం ఆధునిక దేశంగా చైనా అభివృద్ధికి ఒక అడ్డంకి అని నమ్మేలా చేసింది. కొందరు దానిని నిర్మించడానికి ఒక ఆధ్యాత్మిక సాధనంగా క్రైస్తవ్యం వైపు మళ్లారు.

1900 నాటికి, చైనాలో దాదాపు 1,400 మంది కాథలిక్ పూజారులు, సన్యాసినులు దాదాపు 1 మిలియన్ కాథలిక్కులకు సేవ చేస్తున్నారు. చైనాలోని 250,000 మంది ప్రొటెస్టంట్ క్రైస్తవులలో 3,000 మందికి పైగా ప్రొటెస్టంట్ మిషనరీలు చురుకుగా పనిచేస్తున్నారు. పాశ్చాత్య వైద్య మిషనరీలు క్లినిక్‌లు, ఆసుపత్రులను స్థాపించి, చైనాలో వైద్య శిక్షణకు నాయకత్వం వహించారు. 1880ల చివరలో మిషనరీలు నర్సుల శిక్షణా పాఠశాలలను స్థాపించడం ప్రారంభించారు, కానీ మహిళలు అనారోగ్యంతో ఉన్న పురుషులకు నర్సింగ్ చేయడం స్థానిక సంప్రదాయం ద్వారా తిరస్కరించబడింది, కాబట్టి 1930ల వరకు విద్యార్థుల సంఖ్య తక్కువగా ఉండేది.

## ఆర్థిక వ్యవస్థ

క్వింగ్ కాలం నాటి రాగి నాణెం
యాంటాయి నుండి ఒక క్వింగు తపాలా బిళ్ళ
17వ శతాబ్దం చివరి నాటికి మింగు రాజవంశం పతనం కావడానికి కారణమైన యుద్ధాల వల్ల కలిగిన విధ్వంసం నుండి చైనా ఆర్థిక వ్యవస్థ కోలుకుంది. తర్వాతి శతాబ్దంలో, మార్కెట్లు విస్తరిస్తూనే ఉన్నాయి, కానీ ప్రాంతాల మధ్య వాణిజ్యం పెరగడం, విదేశీ మార్కెట్లపై అధిక ఆధారపడటం, జనాభా విపరీతంగా పెరగడంతో ఇది జరిగింది. 18వ శతాబ్దం చివరి నాటికి జనాభా పెరిగి మింగ్ రాజవంశం చివరి కాలంలో జనాభా సుమారు 150 మిలియన్ల నుండి 300 మిలియన్లకు పెరిగింది. జనాభాలో ఈ నాటకీయ పెరుగుదలకు అనేక కారణాలు ఉన్నాయి, వాటిలో 18వ శతాబ్దంలో సుదీర్ఘ శాంతి, స్థిరత్వం, అలాగే అమెరికా నుండి చైనాకు దిగుమతి అయిన వేరుశనగ, చిలగడదుంపలు, మొక్కజొన్న వంటి కొత్త పంటలు ముఖ్యమైనవి. ఆగ్నేయాసియా నుండి వచ్చిన కొత్త రకాల వరి ధాన్యం ఉత్పత్తిలో భారీ పెరుగుదలకు దారితీసింది. అభివృద్ధి చెందుతున్న అన్ని చైనీస్ నగరాలలో వ్యాపార సంఘాలు విపరీతంగా పెరిగాయి, తరచుగా గొప్ప సామాజిక, రాజకీయ ప్రభావాన్ని కూడా పొందాయి. అధికారిక సంబంధాలు ఉన్న ధనిక వ్యాపారులు భారీ సంపదను కూడబెట్టుకున్నారు, సాహిత్యం, నాటకరంగం, కళలను పోషించారు. వస్త్ర, చేతివృత్తుల ఉత్పత్తి విపరీతంగా వృద్ధి చెందింది.

మింగ్ రాజవంశం చివరి కాలంలో భూమి పన్ను చెల్లించలేని కుటుంబాలు పెద్ద భూస్వాములకు అమ్మేసిన భూములను తిరిగి ఇవ్వడం ద్వారా ప్రభుత్వం భూ యాజమాన్యాన్ని విస్తరించింది. ప్రజలను మార్కెట్‌లో పాల్గొనేలా ప్రోత్సహించడానికి, వారు మింగ్ కాలంతో పోలిస్తే పన్ను భారాన్ని తగ్గించారు, వెట్టిచాకిరీ వ్యవస్థ స్థానంలో కార్మికులను నియమించుకోవడానికి ఉపయోగించే తలసరి పన్నును ప్రవేశపెట్టారు. గ్రాండ్ కెనాల్ పరిపాలనను మరింత సమర్థవంతంగా మార్చారు, రవాణాను ప్రైవేట్ వ్యాపారులకు తెరిచారు. ధాన్యాల ధరలను పర్యవేక్షించే వ్యవస్థ తీవ్రమైన కొరతలను తొలగించింది, 18వ శతాబ్దం అంతటా బియ్యం ధర నెమ్మదిగా, సజావుగా పెరగడానికి వీలు కల్పించింది. ధనిక వ్యాపారుల అధికారం పట్ల జాగ్రత్త వహించి, క్వింగ్ పాలకులు వారి వ్యాపార లైసెన్సులను పరిమితం చేశారు, పేద ప్రాంతాలలో తప్ప, కొత్త గనులను తెరవడానికి వారికి సాధారణంగా అనుమతి నిరాకరించారు. దేశీయ వనరుల అన్వేషణపై, అలాగే విదేశీ వాణిజ్యంపై విధించిన ఈ పరిమితులను, పశ్చిమ దేశాలు ఆర్థికంగా చైనాను అధిగమించడానికి కారణమైన 'గ్రేట్ డైవర్జెన్స్'కు ఒక కారణంగా కొంతమంది పండితులు విమర్శిస్తున్నారు. మింగ్-క్వింగ్ కాలంలో (1368–1911) చైనా ఆర్థిక వ్యవస్థలో అతిపెద్ద అభివృద్ధి ఏమిటంటే, అది ఆదేశిత ఆర్థిక వ్యవస్థ నుండి మార్కెట్ ఆర్థిక వ్యవస్థగా మారడం, ఇది క్వింగ్ పాలనలో మరింత విస్తృతంగా వ్యాపించింది. సుమారు 1550, 1800 మధ్య, చైనాలో రెండవ వాణిజ్య విప్లవం సంభవించింది, ఇది సాంగ్ కాలంలో జరిగిన మొదటి వాణిజ్య విప్లవం నుండి సహజంగా అభివృద్ధి చెందింది. మొదటి విప్లవంలో విలాసవంతమైన వస్తువుల సుదూర అంతర్-ప్రాంతీయ వాణిజ్యం ఆవిర్భవించింది. రెండవ వాణిజ్య విప్లవంలో, మొదటిసారిగా, అధిక శాతం వ్యవసాయ కుటుంబాలు తమ సొంత వినియోగం కోసం లేదా సాంప్రదాయ ఆర్థిక వ్యవస్థలో వస్తుమార్పిడి కోసం కాకుండా, స్థానిక, జాతీయ మార్కెట్లలో అమ్మకం కోసం పంటలను పండించడం ప్రారంభించాయి. మిగులు పంటలను అమ్మకం కోసం జాతీయ మార్కెట్లో ఉంచారు, తద్వారా రైతులను ప్రాథమిక స్థాయి నుండే వాణిజ్య ఆర్థిక వ్యవస్థలో విలీనం చేశారు. దీని ఫలితంగా, చైనా ఆర్థిక వ్యవస్థ పత్తి, ధాన్యం, బీన్స్, కూరగాయల నూనెలు, అటవీ ఉత్పత్తులు, జంతు ఉత్పత్తులు, ఎరువులు వంటి భారీ ప్రాథమిక వస్తువుల అంతర్-ప్రాంతీయ వాణిజ్యంపై ఎక్కువగా ఆధారపడటంతో, కొన్ని ప్రాంతాలు ఎగుమతి కోసం నిర్దిష్ట వాణిజ్య పంటలలో ప్రత్యేకత సాధించాయి.

### వెండి

వెండి నాణెం: 1 యువాన్/డాలర్ జువాను‌టాంగు 3వ సంవత్సరం – 1911 చాపు‌మార్కు
1570వ దశకంలో స్పానిష్ వారు ఫిలిప్పీన్స్‌ను జయించిన తర్వాత కొత్త ప్రపంచంలోని గనుల నుండి వెండి పెద్ద పరిమాణంలో దిగుమతి అయింది. 17వ శతాబ్దం చివరలో మూసివేయబడిన ఆగ్నేయ తీరాన్ని తిరిగి తెరవడం వల్ల వాణిజ్యం త్వరగా పుంజుకుంది, ఇది 18వ శతాబ్దం చివరి భాగమంతటా సంవత్సరానికి 4% చొప్పున విస్తరించింది. చైనా తేయాకు, పట్టు, తయారీ వస్తువులను ఎగుమతి చేస్తూ, పశ్చిమ దేశాలతో పెద్ద, అనుకూలమైన వాణిజ్య సమతుల్యతను సృష్టించింది. దీని ఫలితంగా ద్రవ్య సరఫరా విస్తరణ పోటీతత్వ, స్థిరమైన మార్కెట్లకు మద్దతు ఇచ్చింది. మింగ్ కాలం మధ్యలో చైనా పెద్ద ఎత్తున లావాదేవీల కోసం ప్రామాణిక కరెన్సీగా క్రమంగా వెండికి మారింది. కాంగ్జీ కాలం చివరి నాటికి, భూమి పన్ను అంచనా, వసూలు వెండిలో జరిగేది. భూస్వాములు పంటలకు బదులుగా కేవలం వెండి రూపంలోనే అద్దె చెల్లింపులను అంగీకరించడం ప్రారంభించారు, ఇది రైతులు తమ వ్యక్తిగత వినియోగం లేదా వస్తు మార్పిడి కోసం కాకుండా, స్థానిక, జాతీయ మార్కెట్లలో అమ్మకం కోసం పంటలను పండించడానికి ప్రోత్సహించింది. ప్రధానంగా చిన్న లావాదేవీల కోసం ఉపయోగించే రాగి నాణేలు, 'ఖియాన్' లేదా క్యాష్ వలె కాకుండా, వెండిని నమ్మకంగా నాణేలుగా ముద్రించలేదు, బదులుగా దానిని బరువు యూనిట్లలో వర్తకం చేసేవారు: 'లియాంగ్' లేదా 'టేల్', ఇది సుమారుగా 1.3 ఔన్సుల వెండికి సమానం. వెండి బరువు, స్వచ్ఛతను అంచనా వేయడానికి ఒక మూడవ పక్షాన్ని తీసుకురావాల్సి వచ్చేది, దీని ఫలితంగా లావాదేవీ ధరపై అదనపు "కరిగించే రుసుము" జోడించబడింది. అంతేకాకుండా, "కరిగించే రుసుము" నియంత్రణలో లేనందున అది అవినీతికి మూలంగా మారింది. యోంగ్‌జెంగ్ చక్రవర్తి అవినీతితో కూడిన "కరిగించే రుసుము"లపై కఠిన చర్యలు తీసుకుని, వాటిని చట్టబద్ధం చేసి, నియంత్రించి, పన్నుగా వసూలు చేసేలా చేశాడు. ఈ కొత్తగా పెరిగిన ప్రభుత్వ ఖజానా నుండి, యోంగ్‌జెంగ్ చక్రవర్తి వాటిని వసూలు చేసే అధికారుల జీతాలను పెంచారు, తద్వారా వెండిని క్వింగ్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ప్రామాణిక కరెన్సీగా మరింతగా చట్టబద్ధం చేశారు.

### పట్టణీకరణ - వాణిజ్య పట్టణాల విస్తరణ

రెండవ వాణిజ్య విప్లవం క్వింగ్ ప్రజల విస్తరణపై కూడా తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపింది. చివరి మింగ్ కాలం వరకు గ్రామీణ ప్రాంతాలకు, నగరాలకు మధ్య స్పష్టమైన వ్యత్యాసం ఉండేది, ఎందుకంటే గ్రామీణ ప్రాంతాల నుండి మిగులు పంటలను సేకరించడం సాంప్రదాయకంగా రాష్ట్రం ద్వారా జరిగేది. అయితే, చివరి మింగ్, ప్రారంభ క్వింగ్ కాలంలో వాణిజ్యీకరణ విస్తరించడంతో, దేశీయ వాణిజ్య ప్రవాహాన్ని నిర్దేశించడానికి మధ్య తరహా నగరాలు పుట్టుకురావడం ప్రారంభించాయి. ఈ స్వభావం గల కొన్ని పట్టణాల గుండా ఇంత పెద్ద ఎత్తున వాణిజ్యం, వ్యాపారులు ప్రవహించడంతో అవి పూర్తి స్థాయి వాణిజ్య పట్టణాలుగా అభివృద్ధి చెందాయి. ఈ మరింత చురుకైన వాణిజ్య పట్టణాలలో కొన్ని చిన్న నగరాలుగా కూడా అభివృద్ధి చెంది, కొత్తగా ఎదుగుతున్న వ్యాపార వర్గానికి నిలయంగా మారాయి. ఈ మధ్య తరహా నగరాల విస్తరణ సుదూర రవాణా, కమ్యూనికేషన్‌లో వచ్చిన పురోగతి వల్ల మాత్రమే సాధ్యమైంది. ఎక్కువ మంది చైనీస్ పౌరులు దేశమంతటా ప్రయాణిస్తూ వ్యాపారం చేస్తున్నప్పుడు, వారు తమకు బస చేయడానికి ఒక చోటు అవసరమయ్యే సుదూర ప్రాంతంలో తమను తాము తరచుగా కనుగొన్నారు; దీనికి ప్రతిస్పందనగా, ఈ వ్యాపారులకు ఆశ్రయం కల్పించడానికి మార్కెట్‌లో గిల్డ్ హాళ్ల విస్తరణ కనిపించింది.

పూర్తిస్థాయి వాణిజ్య సంఘాలు ఉద్భవించాయి, ఇవి ఇతర విషయాలతో పాటు, నియంత్రణ నియమావళిని, ధరల పట్టికలను జారీ చేశాయి, ప్రయాణించే వ్యాపారులకు బస చేయడానికి, వారి వ్యాపారాన్ని నిర్వహించడానికి ఒక స్థలాన్ని అందించాయి. 'హుయిగువాన్' వాణిజ్య సంఘాలతో పాటు, మరింత నిర్దిష్ట వృత్తులకు అంకితమైన సంఘ భవనాలు, 'గాంగ్సువో', కనిపించడం ప్రారంభించాయి, వడ్రంగి, నేత, బ్యాంకింగ్, వైద్యం వంటి వాణిజ్య చేతివృత్తులు లేదా కళాత్మక పరిశ్రమలను నియంత్రించాయి. పంతొమ్మిదవ శతాబ్దానికి, సంఘ భవనాలు పట్టణ ప్రాంతాలను విశ్వనగరాలుగా, బహుళ-సాంస్కృతిక కేంద్రాలుగా మార్చడానికి కృషి చేశాయి, సాధారణ ప్రజల కోసం నాటక ప్రదర్శనలను ఏర్పాటు చేశాయి, ట్రస్ట్ తరహాలో నిధులను సమీకరించి రియల్ ఎస్టేట్‌ను అభివృద్ధి చేశాయి, కొన్ని వీధుల నిర్వహణ, నీటి సరఫరా, మురుగునీటి సౌకర్యాల వంటి సామాజిక సేవల అభివృద్ధికి కూడా తోడ్పడ్డాయి.

### పశ్చిమ దేశాలతో వాణిజ్యం

1685లో, కాంగ్జీ చక్రవర్తి తీరం వెంబడి ప్రైవేట్ సముద్ర వాణిజ్యాన్ని చట్టబద్ధం చేసి, ప్రధాన ఓడరేవు నగరాలలో వరుస కస్టమ్స్ స్టేషన్లను స్థాపించారు. గ్వాంగ్‌జౌలోని కస్టమ్స్ స్టేషన్ విదేశీ వాణిజ్యంలో అత్యంత చురుకైనదిగా మారింది; కాంగ్జీ పాలన చివరి నాటికి, పశ్చిమ దేశాలతో వాణిజ్యంలో ప్రత్యేకత కలిగిన నలభైకి పైగా వాణిజ్య సంస్థలు వెలిశాయి. యోంగ్‌జెంగ్ చక్రవర్తి 1725లో ఆ నలభై వ్యక్తిగత సంస్థలను కలిపి ఒక మాతృ సంస్థను ఏర్పాటు చేశారు, దీనిని కోహాంగ్ వ్యవస్థగా పిలిచేవారు. 1757 నాటికి పటిష్టంగా స్థాపించబడిన కాంటన్ కోహాంగ్, కాంటన్‌లో పాశ్చాత్య వ్యాపారులతో వాణిజ్యం చేయడానికి ప్రత్యేక హక్కులు పొందిన పదమూడు వ్యాపార సంస్థల సంఘం. 1842లో నల్లమందు యుద్ధం తర్వాత రద్దు అయ్యే వరకు, కాంటన్ కోహాంగ్ వ్యవస్థ చైనాలోకి పాశ్చాత్య వాణిజ్యానికి అనుమతించబడిన ఏకైక మార్గం, అందువల్ల ఇది అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి అభివృద్ధి చెందుతున్న కేంద్రంగా మారింది. పద్దెనిమిదవ శతాబ్దానికి, చైనా యొక్క అత్యంత ముఖ్యమైన ఎగుమతి తేయాకు. 1880వ దశకంలో ఉత్తర భారతదేశంలోని కొండ ప్రాంతాలలో తామే స్వయంగా తేయాకును పండించడం ఎలాగో తెలుసుకునే వరకు, బ్రిటీష్ వారి తేయాకుకు ఉన్న డిమాండ్ విపరీతంగా పెరిగింది. పద్దెనిమిదవ శతాబ్దం చివరి నాటికి, కాంటన్ కోహాంగ్ వ్యవస్థ ద్వారా జరిగే తేయాకు ఎగుమతుల నుండి వచ్చే ఆదాయం, బ్రిటీష్ వారి నుండి వసూలు చేసే పన్నుల ద్వారా వచ్చే ఆదాయంలో పదో వంతుకు, బ్రిటీష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ మొత్తం ఆదాయంలో దాదాపు పూర్తి భాగానికి సమానంగా ఉండేది; వాస్తవానికి, పంతొమ్మిదవ శతాబ్దం ప్రారంభం వరకు కాంటన్ నుండి జరిగే ఎగుమతులలో తొంభై శాతం తేయాకు రూపంలోనే ఉండేది.

### ఆదాయం

18వ శతాబ్దం, 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో కేంద్ర క్వింగ్ ప్రభుత్వపు నమోదిత ఆదాయం స్వల్పంగా పెరిగింది, 1725లో 36,106,483 టేల్స్‌గా ఉన్న ఆదాయం 1812 నాటికి 43,343,978 టేల్స్‌కు చేరి, ఆ తర్వాత 1841లో 38,600,570 టేల్స్‌కు తగ్గింది. భూమి శిస్తు కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ప్రధాన ఆదాయ వనరుగా ఉండగా, ఉప్పు, కస్టమ్స్, తలసరి పన్నులు ముఖ్యమైన ద్వితీయ వనరులుగా ఉండేవి. నల్లమందు యుద్ధాలు, విదేశీ వాణిజ్యం కోసం చైనా ద్వారాలు తెరవడం, అలాగే శతాబ్దం మధ్యకాలంలో జరిగిన తిరుగుబాట్ల తరువాత, మరో రెండు ముఖ్యమైన ఆదాయ వనరులు జోడించబడ్డాయి: విదేశీ సముద్ర కస్టమ్స్ ఆదాయం, 'లికిన్' ఆదాయం. అయితే, లికిన్ ఆదాయంలో కేవలం 20% మాత్రమే ప్రావిన్సులచే బీజింగ్‌లోని హు పు (ఆదాయ మంత్రిత్వ శాఖ)కి ఇవ్వబడింది, మిగిలినది ప్రావిన్సుల చేతిలోనే ఉండిపోయింది. హు పు కొన్ని ఇతర పన్నులను కూడా వసూలు చేయగలిగింది, ఉప్పు పన్ను రేటును పెంచింది. ఈ చర్యల వల్ల 19వ శతాబ్దం చివరి నాటికి ఆదాయం రెట్టింపు అయింది. అయితే, ఈ కాలంలో అనేక సంక్షోభాలు, యుద్ధాలను ఎదుర్కొంటున్న కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ఇది సరిపోలేదు, 1890కి ముందు క్వింగ్ ప్రభుత్వం 40 మిలియన్ టేల్స్‌కు పైగా విలువైన 9 విదేశీ రుణాలను తీసుకుంది.

1850వ దశకంలో, రాజధాని బీజింగ్, యాంగ్జీ డెల్టా ప్రాంతంలో ఒక రైతుకు నెలకు వేతనం 0.99 నుండి 1.02 టేల్స్ మధ్య ఉంటుందని అంచనా వేయబడింది; ప్రతిరోజూ పనిచేశారని భావిస్తే, ఇది సంవత్సరానికి సుమారు 12 టేల్స్‌కు సమానం అవుతుంది. 1890లో 400,000,000 కంటే ఎక్కువ మంది పౌరులు ఉన్నందున, పన్నుల స్థాయి చాలా తక్కువగా ఉండేది.

రాజవంశం యొక్క ఆర్థిక పునర్వ్యవస్థీకరణ బ్యూరో (1909లో స్థాపించబడింది) మొత్తం ఆదాయాన్ని 292,000,000 టేల్స్‌గా అంచనా వేసింది. 1900ల ప్రారంభంలో హెచ్.బి. మోర్స్ మొత్తం 284,150,000 టేల్స్‌గా అంచనా వేశారు, ఇందులో 99,062,000 టేల్స్‌ను కేంద్ర ప్రభుత్వం, 142,374,000 టేల్స్‌ను రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, మిగిలిన మొత్తాన్ని స్థానిక ప్రభుత్వం ఖర్చు చేశాయి. 1911లో సంప్రదింపుల సభ మొత్తం ఆదాయాన్ని 301,910,297 టేల్స్‌గా అంచనా వేసింది. ఈ అంచనాలో లికిన్ నుండి వచ్చిన 44,000,000 టేల్స్‌కు పైగా మొత్తం కూడా ఉంది, అయితే అందులో కేవలం 13,000,000 మాత్రమే బీజింగ్‌కు నివేదించబడింది.

మొదటి సినో-జపనీస్ యుద్ధం సమయంలో, ఆ తర్వాత, క్వింగ్ ప్రభుత్వం తన వ్యయ అవసరాలను తీర్చడానికి రుణాలను ఎక్కువగా తీసుకుంది, మొత్తం 746,220,453 టేల్స్ కాగా, అందులో 330,000,000 టేల్స్‌కు పైగా రైల్వేల నిర్మాణానికి కేటాయించబడింది, ఈ రుణాల చెల్లింపు రైల్వేల ఆదాయాల నుండే జరగాల్సి ఉన్నందున, ఈ రుణాలు కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆర్థిక వ్యవస్థపై భారం మోపలేదు. పారిశ్రామిక ప్రాజెక్టుల కోసం 25,500,000 టేల్స్‌కు పైగా సాపేక్షంగా చిన్న మొత్తం అప్పుగా తీసుకోబడింది, టెలిగ్రాఫ్ లైన్ల కోసం 5,000,000 టేల్స్‌కు పైగా, ఇతర చిన్న చిన్న అవసరాల కోసం 1,000,000 టేల్స్ కంటే తక్కువ అప్పు తీసుకోబడింది. మిగిలిన మొత్తం ప్రధానంగా సినో-జపనీస్ యుద్ధ ఖర్చులకు, షిమోనోసెకి ఒప్పందంలోని నష్టపరిహారానికి కేటాయించబడింది, ఇది 382,000,000 టేల్స్‌కు పైగా ఉంది.

తాజు గమనించిన దాని ప్రకారం, అధికారిక పన్నుల ద్వారా వచ్చే ఈ లెక్కలు మొత్తం పన్నులు, ప్రభుత్వ ఆదాయంలో సగం మాత్రమే ఉన్నాయి. ఈ అదనపు పన్నులు స్థానిక స్థాయిలో స్థానిక అధికారులచే విధించబడ్డాయి, వీరు ప్రాథమిక పరిపాలనను నిర్వహించడానికి కూడా పన్నుల స్థాయి చాలా తక్కువగా ఉందని భావించారు, అయినప్పటికీ అదనపు పన్నులు విధించే అధికారం కేవలం కేంద్ర ప్రభుత్వానికి మాత్రమే చెంది ఉంది.

## విజ్ఞాన శాస్త్రం - సాంకేతికత

చైనీస్ పండితులు, ఆస్థాన విద్యాసంస్థలు, స్థానిక అధికారులు చివరి మింగ్ రాజవంశం ఖగోళ శాస్త్రం, గణితం, భూగోళ శాస్త్రంలో ఉన్న నైపుణ్యాలను, అలాగే సిరామిక్సు, లోహశాస్త్రం, జల రవాణా, ముద్రణ వంటి సాంకేతికతలను కొనసాగించారు. కొన్ని పాశ్చాత్య రచనలలోని మూస ధోరణులకు విరుద్ధంగా, 16వ, 17వ శతాబ్దాల నాటి క్వింగు రాజవంశపు అధికారులు, పండితులు జెస్యూటు మిషనరీలు ప్రవేశపెట్టిన సాంకేతికత విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని ఆసక్తిగా అన్వేషించారు. మంచూ నాయకులు చైనాను జయించే క్రమంలో ఫిరంగులు, గన్‌పౌడర్‌ను సమర్థవంతంగా ఉపయోగించుకోవడానికి జెస్యూటు‌లను నియమించుకున్నారు. రాజసభ వారి ఖగోళ శాస్త్ర పరిశోధనలకు ప్రోత్సాహం అందించింది. అయితే, ఈ ప్రయత్నాల లక్ష్యం వారసత్వంగా వచ్చిన విజ్ఞాన శాస్త్రం, సాంకేతికతను సంస్కరించి, మెరుగుపరచడమే తప్ప, దానిని పూర్తిగా భర్తీ చేయడం కాదు. క్వింగ్ కాలంలో శాస్త్రీయ విజ్ఞానం అభివృద్ధి చెందింది, కానీ ఈ విజ్ఞానాన్ని వ్యవస్థీకరించే విధానంలో గానీ, శాస్త్రీయ సాక్ష్యాలను నిర్వచించే విధానంలో గానీ, లేదా దాని సత్యాన్ని పరీక్షించే విధానంలో గానీ ఎటువంటి మార్పు రాలేదు. భౌతిక విశ్వాన్ని అధ్యయనం చేసిన వారు తమ పరిశోధన ఫలితాలను ఒకరితో ఒకరు పంచుకున్నారు, తమను తాము విజ్ఞాన శాస్త్రవేత్తలుగా గుర్తించుకున్నారు, కానీ వారికి సొంత శిక్షణ, పురోగతితో కూడిన ప్రత్యేకమైన, స్వతంత్ర వృత్తిపరమైన పాత్ర లేదు. వారు అప్పటికీ పండితులుగానే ఉన్నారు.

అయితే నల్లమందు యుద్ధాలు పశ్చిమ దేశాలలో ఇటీవల ఆచరణలోకి వచ్చిన ఆవిరి యంత్రం, సైనిక సాంకేతికత శక్తిని ప్రదర్శించాయి. 1860లు, 1870లలో జరిగిన స్వీయ-బలోపేత ఉద్యమం సమయంలో, అనేక తీరప్రాంత ప్రావిన్సులలోని కన్ఫ్యూషియను అధికారులు సైనిక సాంకేతికతలో ఒక పారిశ్రామిక స్థావరాన్ని స్థాపించారు. చైనాలోకి రైల్వేల ప్రవేశం సాంకేతికత కంటే రాజకీయపరమైన ప్రశ్నలను ఎక్కువగా లేవనెత్తింది. ఒక బ్రిటిష్ కంపెనీ 1876లో షాంఘై–వూసాంగ్ మార్గాన్ని 12 మైళ్ల (19 కి.మీ.) పొడవున నిర్మించింది, భూమిని తప్పుడు సాకులతో సంపాదించింది, అది త్వరలోనే కూల్చివేయబడింది. స్థానిక ప్రజల అభిప్రాయానికి, అలాగే రైల్వేలు ఆక్రమణదారులకు సహాయపడతాయని, వ్యవసాయ భూములకు హాని చేస్తాయని, ఫెంగు షుయి‌కు ఆటంకం కలిగిస్తాయని కోర్టు అధికారులు భయపడ్డారు. అభివృద్ధిని చైనీయుల చేతుల్లోనే ఉంచడానికి, క్వింగ్ ప్రభుత్వం 1894, 1911 మధ్య రైల్వే నిర్మాణానికి విదేశీ రుణదాతల నుండి 34 బిలియన్ టేల్స్ వెండిని అప్పుగా తీసుకుంది. 1900 నాటికి, కేవలం 292 మైళ్లు (470 కి.మీ.) మాత్రమే రైల్వే మార్గం కార్యకలాపాల్లో ఉండేది. చివరకు, 5200 మైళ్ల (8400 కి.మీ.) రైల్వే మార్గం పూర్తయింది. 1905 తర్వాత బ్రిటిష్, ఫ్రెంచ్ వారు బర్మా, వియత్నాంకు రైలు మార్గాలను ప్రారంభించారు.

1830ల నాటికి ప్రొటెస్టంట్ మిషనరీలు పాశ్చాత్య విజ్ఞాన శాస్త్ర, వైద్య పాఠ్యపుస్తకాలను అనువదించి ముద్రించారు. ఈ పాఠ్యపుస్తకాలు వేగంగా విస్తరిస్తున్న మిషనరీ పాఠశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాల నెట్‌వర్క్‌లో స్థానం సంపాదించాయి. ఈ పాఠ్యపుస్తకాలు విజ్ఞాన శాస్త్రంపై ఆసక్తి ఉన్న కొద్దిమంది చైనీస్ విద్యార్థులకు, సాంకేతికతపై ఆసక్తి ఉన్న అతి కొద్దిమందికి అభ్యాస అవకాశాలను తెరిచాయి. 1900 తర్వాత, చైనీస్ ప్రజలకు ఆధునిక విజ్ఞాన శాస్త్రం, సాంకేతికతను అందించడంలో జపాన్ పెద్ద పాత్ర పోషించింది, కానీ అప్పుడు కూడా అవి ప్రధానంగా ధనిక భూస్వామ్య వర్గాల పిల్లలకే చేరాయి.

## కళలు సంస్కృతి

*పైన్, ప్లమ్, క్రేన్స్*, 1759, షెన్ క్వాన్ ద్వారా
కింగ్ పాలనలో, వారసత్వంగా వచ్చిన కళారూపాలు వర్ధిల్లాయి, అనేక స్థాయిలలో, అనేక రకాలలో ఆవిష్కరణలు జరిగాయి. ఉన్నత స్థాయి అక్షరాస్యత, విజయవంతమైన ప్రచురణ రంగం, సంపన్న నగరాలు, సాగుపై కన్ఫ్యూషియస్ యొక్క ప్రాధాన్యత అన్నీ కలిసి ఒక ఉత్సాహభరితమైన, సృజనాత్మక సాంస్కృతిక రంగాలకు దోహదపడ్డాయి.

19వ శతాబ్దం చివరి నాటికి, జాతీయ కళాత్మక సాంస్కృతిక ప్రపంచాలు పాశ్చాత్య, జపాన్ విశ్వజనీన సంస్కృతితో సర్దుబాటు చేసుకోవడం ప్రారంభించాయి. పాత రూపాలలోనే కొనసాగాలా లేదా పాశ్చాత్య నమూనాలను స్వాగతించాలా అనే నిర్ణయం ఇప్పుడు ఒక స్పృహతో కూడిన ఎంపికగా మారింది. లియాంగు క్విచావో, వాంగు గువోవీ వంటి శాస్త్రీయంగా శిక్షణ పొందిన కన్ఫ్యూషియసు పండితులు విస్తృతంగా చదివి, సౌందర్య, విమర్శనాత్మక రంగాలలో కొత్త పునాదులు వేశారు. వాటిని తర్వాత నూతన సంస్కృతి ఉద్యమంలో మరింతగా అభివృద్ధి చేశారు.

### లలిత కళలు

ఒక దావోగ్వాంగ్ కాలం నాటి పెకింగ్ గ్లాస్ కూజా. క్వింగ్ రాజవంశంతో దాని అనుబంధం కారణంగా దీనికి "ఇంపీరియల్ పసుపు" రంగు వేయబడింది.
క్వింగ్ చక్రవర్తులు సాధారణంగా కవిత్వంలో నిపుణులుగా ఉండేవారు, తరచుగా చిత్రలేఖనంలో కూడా నైపుణ్యం కలిగి ఉండేవారు, వారు కన్ఫ్యూషియన్ సంస్కృతికి తమ పోషణను అందించారు. ఉదాహరణకు, కాంగ్జీ, క్వియాన్‌లాంగ్ చక్రవర్తులు చైనీస్ సంప్రదాయాలను నియంత్రించడానికి, తమ సొంత చట్టబద్ధతను ప్రకటించుకోవడానికి వాటిని స్వీకరించారు. కాంగ్జీ చక్రవర్తి 1711లో ప్రచురించబడిన 'పీవెన్ యున్‌ఫు' అనే ప్రాస నిఘంటువును, 1716లో ప్రచురించబడిన 'కాంగ్జీ నిఘంటువు'ను పోషించారు, ఇది నేటికీ ఒక ప్రామాణిక గ్రంథంగా ఉంది. క్వియాన్‌లాంగ్ చక్రవర్తి చైనా చరిత్రలోనే అతిపెద్ద రచనల సేకరణ అయిన 'కంప్లీట్ లైబ్రరీ ఆఫ్ ది ఫోర్ ట్రెజరీస్'కు పోషణ అందించారు, ఇది 1782లో పూర్తయింది. ఆస్థాన చిత్రకారులు సాంగ్ కాలపు కళాఖండమైన, ఝాంగ్ జెడువాన్ యొక్క 'అలాంగ్ ది రివర్ డ్యూరింగ్ ది క్వింగ్‌మింగ్ ఫెస్టివల్'కు కొత్త రూపాలను సృష్టించారు, ఇది ఒక సంపన్నమైన, సంతోషకరమైన రాజ్యాన్ని వర్ణించడం ద్వారా చక్రవర్తి యొక్క దాతృత్వాన్ని ప్రదర్శించింది. చక్రవర్తులు దక్షిణాదిలో పర్యటనలు చేపట్టారు, ఆ సందర్భం యొక్క వైభవాన్ని వర్ణించడానికి భారీ చిత్రపటాలను తయారు చేయించారు. సామ్రాజ్య పోషణ సిరామిక్సు చైనీసు ఎగుమతి పింగాణీ పారిశ్రామిక ఉత్పత్తిని కూడా ప్రోత్సహించింది. జెసూట్ మిషనరీలు బీజింగ్‌కు యూరోపియన్ గాజు తయారీ ప్రక్రియలను పరిచయం చేసిన తర్వాత పెకింగు గ్లాసు వస్తువులు ప్రాచుర్యం పొందాయి. ఈ కాలంలో, చైనాతో వాణిజ్యం పెరగడం, ప్రాచ్యవాదం అనే విస్తృత ధోరణి కారణంగా, చినోయిసరీ అని పిలువబడే చైనీస్ కళా సంప్రదాయాలను అనుకరించే యూరోపియను ధోరణి కూడా ఐరోపాలో గొప్ప ప్రజాదరణ పొందింది.

వాంగ్ గాయ్ చిత్రించిన ప్రకృతి దృశ్యం, 1694
అయినప్పటికీ, అత్యంత ఆకట్టుకునే సౌందర్య కళాఖండాలు పండితులు, పట్టణ ఉన్నత వర్గాల మధ్య సృష్టించబడ్డాయి. కాలిగ్రఫీ, చిత్రలేఖనం రెండూ ఆస్థాన చిత్రకారులకు, పండిత-అధికారులకు ప్రధాన ఆసక్తిని కలిగించే అంశాలుగా నిలిచాయి, వారు నాలుగు కళలను తమ సాంస్కృతిక గుర్తింపు, సామాజిక హోదాలో భాగంగా భావించారు. రాజవంశం యొక్క తొలి సంవత్సరాల చిత్రలేఖనంలో సాంప్రదాయవాదులైన నలుగురు వాంగ్‌లు, వ్యక్తివాదులైన బాడా షాన్రెన్, షితావో వంటి చిత్రకారులు ఉన్నారు. ఆ రాజవంశపు ఆస్థాన చిత్రకళ కూడా కొంతమంది పాశ్చాత్య కళాకారులచే బాగా ప్రభావితమైంది. 19వ శతాబ్దంలో షాంఘై స్కూల్, లింగ్నాన్ స్కూల్ వంటి నూతన ఆవిష్కరణలు వెలుగు చూశాయి, ఇవి ఆధునిక చిత్రకళకు వేదికను సిద్ధం చేయడానికి సాంప్రదాయ సాంకేతిక నైపుణ్యాలను ఉపయోగించుకున్నాయి.

### సాంప్రదాయ విద్య - సాహిత్యం

సాంప్రదాయ విద్య విలసిల్లింది. ముఖ్యంగా డై జెను గూ యాన్వు వంటి మింగు రాజవంశ విధేయులలో ఇది ఎక్కువగా కనిపించింది. కానీ సాక్ష్యాధార అధ్యయన పాఠశాల పండితులు సందేహాస్పద గ్రంథ పాండిత్యంలో నూతన ఆవిష్కరణలు చేశారు. లిన్ జెక్సు, వీ యువాను వంటి పండిత-అధికారులు, శాస్త్రీయ తత్వశాస్త్రంలో పాతుకుపోయిన ఆచరణాత్మక రాజనీతి పాఠశాలను అభివృద్ధి చేశారు. ఇది అధికార యంత్రాంగ సంస్కరణలు, పునర్నిర్మాణానికి దారితీసింది.

బ్రిటిషు మ్యూజియంలో ప్రదర్శనలో ఉన్న ఖియాను‌లాంగు కాలం నాటి పచ్చరాయి పుస్తకం
ఖింగ్ కాలంలో తత్వశాస్త్రం, సాహిత్యం కొత్త శిఖరాలకు చేరుకున్నాయి. కవిత్వం విద్యావంతుడైన పెద్దమనిషికి ఒక చిహ్నంగా కొనసాగింది. కానీ మహిళలు పెద్ద సంఖ్యలో కవిత్వం రాశారు, కవులు సమాజంలోని అన్ని వర్గాల నుండి వచ్చారు. ఖింగ్ రాజవంశపు కవిత్వం ఒక సజీవ పరిశోధనా రంగం, దీనిని ( మింగు రాజవంశపు కవిత్వంతో పాటు) చైనీసు ఒపెరాతో దాని అనుబంధం, శాస్త్రీయ చైనీస్ కవిత్వం అభివృద్ధి ధోరణులు, ప్రామాణిక భాషకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం వైపు పరివర్తన, మహిళల కవిత్వం కోసం అధ్యయనం చేస్తున్నారు. క్వింగ్ రాజవంశ కాలం సాహిత్య సంకలనం, విమర్శలకు ఒక స్వర్ణయుగం, శాస్త్రీయ చైనీస్ కవితల ఆధునిక ప్రజాదరణ పొందిన సంస్కరణలలో చాలా వరకు 'కంప్లీట్ టాంగ్ పోయమ్స్', 'త్రీ హండ్రెడ్ టాంగ్ పోయమ్స్' వంటి క్వింగ్ రాజవంశ సంకలనాల ద్వారా ప్రచారం చేయబడ్డాయి. కవిత్వానికి ఉన్నంత ప్రతిష్ట కల్పనా సాహిత్యానికి లేనప్పటికీ, నవలలు విరివిగా వృద్ధి చెందాయి. 18వ శతాబ్దం మధ్యలో ప్రచురించబడిన తన 'స్ట్రేంజ్ టేల్స్ ఫ్రమ్ ఎ చైనీస్ స్టూడియో'లో పు సాంగ్లింగ్ చిన్న కథను ఒక కొత్త స్థాయికి తీసుకువెళ్లాడు, 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వ్రాయబడి, కానీ 1877లో మాత్రమే ప్రచురించబడిన 'సిక్స్ చాప్టర్స్ ఆఫ్ ఎ ఫ్లోటింగ్ లైఫ్'లో షెన్ ఫు అనధికారిక జ్ఞాపకాలలోని ఆకర్షణను ప్రదర్శించాడు. నవలా కళ కావో జుయెకిన్ యొక్క 'డ్రీమ్ ఆఫ్ ది రెడ్ ఛాంబర్'లో పరాకాష్టకు చేరుకుంది, అయితే దానిలోని సామాజిక వ్యాఖ్యానం, మానసిక అంతర్దృష్టి యొక్క సమ్మేళనం వు జింగ్జీ యొక్క 'ది స్కాలర్స్' (1750), లి రుజెన్ యొక్క 'ఫ్లవర్స్ ఇన్ ది మిర్రర్' (1827) వంటి అత్యంత నైపుణ్యం కలిగిన నవలలలో ప్రతిధ్వనించింది.

### వంటకాలు

వంటకాలు సాంస్కృతిక గర్వాన్ని ప్రతిబింబించాయి. కొత్త ప్రపంచపు పంటలు ఉత్పత్తులు రోజువారీ జీవితంలోకి ప్రవేశించిన సమయంలో, యువాను మెయి వంటి ఉన్నత వర్గాల ఆహార ప్రియులు వంట, తినడం టీని ఆస్వాదించే కళకు సౌందర్య ప్రమాణాలను వర్తింపజేశారు. యువాను *సుయువాను షిడాను* అనేక వంటకాలతో పాటు, పాకశాస్త్ర సౌందర్యం, సిద్ధాంతాన్ని వివరించింది. మంజు-హాన్ సామ్రాజ్య విందు రాజసభలో ఉద్భవించింది. ఈ విందు బహుశా ఎప్పుడూ సర్వసాధారణం కానప్పటికీ, ఇది మంజు పాక ఆచారాల పట్ల ఉన్న ఆదరణను ప్రతిబింబించింది. కొత్తగా దిగుమతి చేసుకున్న ఆహార పదార్థాలను కూడా క్వింగ్ వంటకాలలో చేర్చారు. ఫిలిప్పీన్స్ నుండి వచ్చిన చిలగడదుంపలు, పెరూ నుండి వచ్చిన బంగాళాదుంపలను వీధి మూలల్లో, మార్కెట్లలో కాల్చేవారు. మొక్కజొన్న కంకులు, వేరుశనగ వంటి ఇతర ఆహార పదార్థాలను కూడా క్వింగు వంటకాలలో చేర్చారు.

### స్వలింగ సంపర్కం

మొదట్లో, క్వింగ్ రాజవంశానికి చెందిన చాలా మంది తొలి రచయితలు పురుషుల మధ్య ప్రేమ బంధాలు, సన్నిహిత సంబంధాల గురించి అన్వేషించారు. 'ది అమోరస్ హిస్టరీ ఆఫ్ ది పీచ్ ఫ్లవర్స్ గార్డెన్' (桃花豔史), 'ది జర్నీ ఆఫ్ మేల్ మెన్సియస్'స్ మదర్స్ టీచింగ్ అండ్ త్రీ రిలొకేషన్స్' (男孟母教合遷) వంటి రచనలు స్వలింగ సంపర్క లైంగిక సంబంధాలను స్పష్టమైన భాషలో వివరించాయి. అయితే, ఈ రచనలలోని నైతిక పాఠాలు పాయువు సంయోగాన్ని అపవిత్రమైనదిగా, ఆధ్యాత్మికంగా పరధ్యానానికి గురిచేసేదిగా ఖండించాయి. మరోవైపు, 'బియాన్ ఎర్ చాయ్' వంటి చివరి మింగ్ కాలపు రచనలు స్వలింగ సంపర్క చర్యలను, బాలురతో లైంగిక సంబంధాలను వీరోచితంగా చిత్రీకరించే ప్రసిద్ధ కథలుగా నిలిచాయి. అయినప్పటికీ, కథల చివరలో కథానాయకులు భార్యలను వివాహం చేసుకుని, కుటుంబాలను పోషించడం ద్వారా కన్ఫ్యూషియస్ సిద్ధాంతాన్ని అనుసరిస్తారు. పుట 958-978</ref>

చివరికి 1740లో గ్రేటు క్వింగ్ లీగలు కోడు ప్రకారం స్వలింగ సంపర్కం చట్టవిరుద్ధం చేయబడింది. *బియాన్ ఎర్ చాయ్* వంటి రచనలు పదేపదే నిషేధించబడ్డాయి. చివరి క్వింగ్ కాలంలో, శారీరక సాన్నిహిత్యం అనైతికమైనదిగా పరిగణించబడి పరిశీలనకు గురైంది, దీనికి 1849 నాటి *ప్రెషియస్ మిర్రర్ ఆఫ్ ర్యాంక్డ్ ఫ్లవర్స్* (品花寶鑒) అనే రచన నిదర్శనం. ఒపెరా లోని నటుల జీవితాలను చిత్రిస్తూ, ఈ కథానాయకుడు శారీరక స్పర్శ లేకుండానే మరొక పురుషుడితో ప్రేమాయణంలో పాల్గొంటాడు. దీనికి విరుద్ధంగా, కథలోని ప్రతినాయకులు శారీరక లైంగిక సంబంధంలో పాల్గొంటారు.

## చరిత్ర రచన

సాంప్రదాయ చైనా చరిత్ర రచనలో, ఉద్భవించి పతనమైన వరుస పాలక వంశాల పరంగా చైనా గతాన్ని వ్యవస్థీకరించడానికి రాజవంశ చక్రం అనే కన్ఫ్యూషియను భావన ఉపయోగించబడింది. క్వింగ్ రాజవంశం 2000 సంవత్సరాల సామ్రాజ్య చైనా చరిత్రలో చివరి అధ్యాయం. హార్వర్డు విశ్వవిద్యాలయంకు చెందిన జాన్ కింగు ఫెయిరు‌బ్యాంకు, యునైటెడు స్టేట్సులో ఆధునిక చైనా చరిత్రను స్థాపించిన ఘనత పొందిన చరిత్రకారుడు, చైనా గత అర్ధ సహస్రాబ్దపు చరిత్రను 1842 చుట్టూ విభజించే దృక్పథాన్ని స్థిరంగా కొనసాగించారు. దానికి ముందు జరిగినదంతా "సాంప్రదాయ చైనా"లో భాగంగా మిగిలిపోయింది, మొదటి నల్లమందు యుద్ధం పాశ్చాత్య "ఆఘాతం", దాని ఫలితంగా కుదిరిన నాన్కింగు ఒప్పందంతో, "ఆధునిక చైనా" ఆవిర్భవించింది. ఈ విధంగా క్వింగ్ రాజవంశం రెండుగా విభజించబడింది. సమకాలీన చైనాలో కూడా, ఇటువంటి విభజన పట్ల ఇదే విధమైన దృక్పథం ఉంది.

న్యూ క్వింగు హిస్టరీ అనేది 1990ల మధ్యలో ఉద్భవించిన ఒక పునఃపరిశీలనాత్మక చరిత్ర రచన పాఠశాల, ఇది రాజవంశం ప్రత్యేక మంచూ లక్షణాన్ని నొక్కి చెబుతుంది. అంతకు ముందు చరిత్రకారులు వివిధ విజేతలను హాను చైనీకరణ చేసే నమూనాపై దృష్టి సారించారు. 1980వ దశకంలో, 1990వ దశకం ప్రారంభంలో, అమెరికన్ పండితులు మంచూ భాషను నేర్చుకోవడం ప్రారంభించారు. తైపీ, బీజింగ్‌లో చాలా కాలంగా ఉన్న, కానీ అంతకు ముందు పండితుల దృష్టిని పెద్దగా ఆకర్షించని, ఈ, ఇతర చైనాయేతర భాషలలోని ఆర్కైవల్ పత్రాలను వారు ఉపయోగించుకున్నారు. ఈ పరిశోధన ప్రకారం, మంచూ పాలకులు మంచూ గుర్తింపు భావనను పెంపొందించడం ద్వారా తమ ప్రజలను 'ప్రభావితం' చేశారు, తరచుగా కన్ఫ్యూషియస్ నమూనాలతో పాటు మధ్య ఆసియా పాలనా నమూనాలను కూడా స్వీకరించారు. ఈ అధ్యయనాల యొక్క అత్యంత ప్రముఖ లక్షణం, మంచూల పట్ల, చైనా, చైనీస్ సంస్కృతితో వారి సంబంధం పట్ల, అలాగే బీజింగ్ పాలనలో ఉన్న ఇతర హాన్-యేతర సమూహాల పట్ల పునరుద్ధరించబడిన ఆసక్తిగా వర్గీకరించబడింది.

జాన్స్ హాప్కిన్స్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన విలియం టి. రోవ్ ఇలా రాశారు: "చైనా" (中國; 中華) అనే పేరు సాధారణంగా మింగ్ రాజవంశం కాలంలో హాన్ చైనీయుల రాజకీయ సామ్రాజ్యాన్ని సూచిస్తుందని అర్థం చేసుకున్నారు, ఈ అవగాహన హాన్ చైనీయులలో ప్రారంభ క్వింగ్ రాజవంశం వరకు కొనసాగింది, మింగ్-క్వింగ్ పరివర్తనకు ముందు ఐసిన్ గియోరో పాలకులకు కూడా ఈ అవగాహన ఉంది. అయితే, క్వింగ్ రాజవంశం ఈ పరిణామం జరిగిన కొన్ని దశాబ్దాలలోనే, తమ మరింత విస్తృతమైన సామ్రాజ్యాన్ని "మహా క్వింగ్" అని మాత్రమే కాకుండా, దాదాపు పర్యాయపదంగా "చైనా" అని కూడా పిలవడం ప్రారంభించింది. జాతిపరమైన హాన్ చైనీస్ రాజ్యమనే మునుపటి (మింగ్) భావనకు బదులుగా, ఈ కొత్త క్వింగ్ చైనా ఒక "స్వయం-స్పృహ కలిగిన బహుళ-జాతి రాజ్యంగా" అవతరించింది. హాన్ చైనీస్ పండితులకు దీనికి అలవాటు పడటానికి కొంత సమయం పట్టింది, కానీ 19వ శతాబ్దానికి, కొత్త, గణనీయంగా విస్తరించిన సరిహద్దులతో కూడిన బహుళ-జాతీయ రాజ్యంగా చైనా అనే భావన హాన్ చైనీస్ రచయితలకు ప్రామాణిక పదజాలంగా మారింది. "ఈ రోజు మనం చూస్తున్న చైనాకు ఇవే మూలాలు" అని రోవ్ పేర్కొన్నారు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* క్వింగ్ వ్యతిరేక భావన
* మాండరిను స్క్వేరు – క్వింగ్ అధికారుల దుస్తులు
* క్వింగ్ రాజవంశం యొక్క విదేశీ సంబంధాలు
* సామ్రాజ్య చైనా అంతఃపుర వ్యవస్థ
* అంతర్జాతీయ సంబంధాలు (1814–1919)
* క్వింగు రాజవంశం కాలంలో ఇస్లాం
* క్వింగు రాజవంశం దౌత్య కార్యాలయాల జాబితా
* క్వింగు రాజవంశ చక్రవర్తుల జాబితా
* చైనాలోని తిరుగుబాట్ల జాబితా
* చైనా నుండి కప్పం పొందిన వారి జాబితా
* చైనీసు చక్రవర్తుల జాబితా
* క్వింగు పాలనలో మంచూరియా
* 1912కి ముందు చైనా సైనిక చరిత్ర
* క్వింగు పాలనలో మంగోలియా
* క్వింగు చక్రవర్తుల వంశవృక్షం
* లోపలి ఆసియాలో క్వింగు రాజవంశం
* క్వింగు అధికారిక శిరస్త్రాణం
* *ది రైజ్ అండ్ ఫాల్ ఆఫ్ క్వింగ్ డైనాస్టీ*
* క్వింగు రాజవంశం రాజ, ఉన్నత శ్రేణులు
* క్వింగు పాలనలో తైవాను
* క్వింగు పాలనలో టిబెటు
* చైనా చరిత్ర కాలక్రమం
* చివరి క్వింగు వ్యతిరేక తిరుగుబాట్ల కాలక్రమం
* క్వింగు పాలనలో జిను‌జియాంగు

## మూలాలు

ఉల్లేఖన లోపం: "lower-alpha" అనే గ్రూపులో `<ref>` ట్యాగులు ఉన్నాయి గానీ, దానికి సంబంధించిన `<references group="lower-alpha"/>` ట్యాగు కనబడలేదు