Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# భావన (నటి)

| భావన |
| --- |
| భావన |
| జననం | కార్తీక మీనన్  (1986-06-06) 1986 జూన్ 6 త్రిస్సూర్, కేరళ, భారతదేశం |
| వృత్తి | * నటి
* దర్శకురాలు
 |
| క్రియాశీలక సంవత్సరాలు | 2002 – ప్రస్తుతం |
| భాగస్వామి |
నవీన్ ​(m. 2018)​ |

**భావన** (జననం 1986 జూన్ 6), ప్రముఖ దక్షిణ భారత సినీ నటి. ఆమె అసలు పేరు కార్తికా మీనన్. మలయాళంలో దర్శకుడు కమల్ తీసిన నమ్మళ్(2002) సినిమాతో నటిగా తెరంగేట్రం చేశారు భావన. ఈ సినిమాలోని నటనకు ఆమె మంచి ప్రశంసలు అందుకున్నారు. దశబ్దం పాటు కొనసాగిన ఆమె కెరీర్ లో దాదాపు 70 సినిమాల్లో నటించిన భావన, రెండు కేరళ రాష్ట్ర సినీ పురస్కారాలు అందుకుంది.

## తొలినాళ్ళ జీవితం

కేరళలోని త్రిస్సూర్ జిల్లాలో ఆమె జన్మించింది. ఆమె తండ్రి జి.బాలచంద్రన్ సినిమాల్లో అసిస్టెంట్ సినిమాటోగ్రాఫర్, తల్లి పుష్ప గృహిణి. ఆమె త్రండ్రి 2015 సెప్టెంబరు 24న మరణించాడు. ఆమెకు ఒక అన్నయ్య జయదేవ్. ఉన్నాడు. ఆమె త్రిస్సూర్ లోని చెంబుక్కవులో హోలీ ఫ్యామిలీ గర్ల్స్ హై స్కూల్ లో చదువుకుంది. భావన అన్నయ్య జయదేవ్ తమిళ సినిమా పట్టినప్పాక్కంతో దర్శకుడిగా పరిచయమయ్యాడు.

తనకు చిన్నప్పటినుంచీ నటి కావాలని కోరిక ఉండేదని భావన ఒక ఇంటర్వ్యూలో వివరించారు. తన ఐదేళ్ళ వయసు నుంచి అమలకు అభిమాని అని, మలయాళ చిత్రం ఎంటె సూర్యపుత్రిక్కులో అమల నటనను అద్దంలో చూస్తూ అనుకరిస్తుండేదని తెలిపింది. ఆ సినిమాలో అమల ఒక సీన్ లో బిల్డింగ్ పైనుంచీ దూకడం చూసి, భావన కూడా అలాగే దూకి, చేయి విరగ్గొట్టుకున్నానంది.

## కెరీర్

ఆమె 16వ ఏట మలయాళ చిత్రం నమ్మాళ్ తో వెండితెరకు పరిచయమయింది. ఈ సినిమా సమయంలోనే తన పేరు భావనగా ఆమె మార్చుకుంది. ఈ సినిమా మంచి విజయం సాధించడమే కాక, ఆమె నటనకు ప్రశంసలు లభించాయి. ఈ విజయంతో ఆమెకు ఎన్నో సినిమా అవకాశాలు వచ్చాయి. కేరళ రాష్ట్ర స్పెషల్ జ్యూరీ పురస్కారం కూడా అందుకుంది. ఆ సినిమాలో నటించేప్పుడు ఆమె 11వ తరగతి చదువుతోంది. మలయాళ సినీ రంగంలో ఆ సమయంలో ఉన్న దాదాపు అందరి నటులతోనూ ఆమె కలిసి చేసింది. తమిళ సినిమాల్లో కూడా ఆమె నటించింది. తమిళ ప్రముఖ హీరోలైన అజిత్ కుమార్, మాధవన్, జయం రవి, భరత్, జీవా, శ్రీకాంత్ వంటి  వారి  పక్కన హీరోయిన్ గా నటింంచింది.

2010లో పునీత్ రాజ్‌కుమార్ సరసన జాకీ అనే కన్నడ సినిమాలో ఆమె నటించింది. ఇది ఆమె మొట్టమొదటి కన్నడ చిత్రం. ఈ సినిమా బ్లాక్ బస్టర్ హిట్ గా నిలిచింది. ఈ సినిమా విజయవంతం కావడంతో తెలుగు, మలయాళ భాషల్లోకి కూడా డబ్ చేశారు. ఇమ్రాన్ హష్మి, అమితాబ్ బచ్చన్ వంటి హీరోలతో బాలీవుడ్ సినిమాలనూ ఆమె నటిస్తానని ప్రకటించింది. విష్ణువర్ధన్, సుదీప్ లతో కలసి ఆమె తన రెండో కన్నడ సినిమా చేసింది. ఈ సినిమాకు మంచి స్పందన లభించింది. 2012లో హనీ బీ, 2013లో ఎళమతే వరవు అనే మలయాళ చిత్రాల్లో నటించింది. తరువాత శ్యాంప్రసాద్ దర్శకత్వం వహించిన క్రైమ్ థ్రిల్లర్ ఇవిడేలో ఐటీ కంపెనీలో పనిచేసే సింగిల్ మదర్ పాత్రలో ఆమె నటించిమెప్పించింది. ఈ సినిమాలో అమెరికాలో వరుసగా ఐటి ప్రొఫెషనల్స్ ను చంపుతుంటారు. ఈ సినిమాలో ఆమె నటనకు విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకుంది.

## తెలుగు సినిమాలు

* ఒంటరి (2008)
* హీరో (2008)
* మహాత్మ (2009)నిప్పు

## మూలాలు
# 1800

**1800** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క లీపు సంవత్సరము.

|  |  |
| --- | --- |
| **సంవత్సరాలు:** | 1797 1798 1799 - **1800** - 1801 1802 1803
 |
| **దశాబ్దాలు:** | 1780లు 1790లు - **1800లు** - 1810లు 1820లు
 |
| **శతాబ్దాలు:** | 18 వ శతాబ్దం - **19 వ శతాబ్దం** - 20 వ శతాబ్దం
 |

లార్డ్ మెకాలే

## సంఘటనలు

* నవంబర్ 17: అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల మొదటి కాంగ్రెస్ సమావేశం వాషింగ్టన్, డి.సి.లో జరిగింది.
* అక్టోబర్ 12: నిజాం నవాబు అనంతపురం, కర్నూలు, కడప, బళ్ళారి ప్రాంతాలను బ్రిటిష్ సైన్యానికి దత్తత ఇచ్చాడు.
* స్కాటిష్ శాస్త్రవేత్త విలియం కంబర్‌లాండ్ క్రూయిక్షాంక్ కార్బన్ మొనాక్సైడ్ వాయువులో కార్బన్, ఆక్సిజన్ కలిగి ఉన్నదని నిరూపించాడు.

## జననాలు

* జనవరి 7: మిల్లర్డ్ ఫిల్మోర్ - అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల 13వ అధ్యక్షుడు. (మ.1874)
* జూలై 31: ఫ్రెడ్రిక్‌ ఓలర్ - జర్మన్ రసాయనిక శాస్త్రవేత్త. ఆర్గానిక్‌ కెమిస్ట్రీ పితామహుడు. (మ.1882)
* సెప్టెంబర్ 22: జార్జి బెంథామ్ - బ్రిటిష్ వృక్ష శాస్త్రవేత్త. (మ.1884)
* అక్టోబర్ 25 : లార్డ్ మెకాలే - భారతశిక్షాస్మృతి సృష్టికర్త, మొదటి లా కమిషన్ ఛైర్మన్, భారతదేశంలో ఆంగ్ల విద్యాబోధనకు పునాది వేసినవాడు. (మ.1859)
* డిసెంబర్ 3 : ఫ్రాన్స్ ప్రీసెరెన్ - స్లోవేనియాకు చెందిన జాతీయకవి. (మ.1849)

### తేదీ వివరాలు తెలియనివి

పండిట్ మధుసూదన్ గుప్త
* మోమిన్ ఖాన్ మోమిన్ - భారతదేశానికి చెందిన ఉర్దూ గజల్ కవి. (మ.1851)
* మధుసూదన్ గుప్త - అల్లోపతి వైద్యంలో డిప్లొమో పొందిన మొదటి భారతీయుడు. (మ.1856)

## మరణాలు

* మార్చి 13 : నానా ఫడ్నవీసు - మరాఠా సామ్రాజ్యంలో పీష్వాల మంత్రి (జ.1742)

## పురస్కారాలు
# 1814

**1814** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.

|  |  |
| --- | --- |
| **సంవత్సరాలు:** | 1811 1812 1813 - 1814 - 1815 1816 1817
 |
| **దశాబ్దాలు:** | 1790లు 1800లు - **1810లు** - 1820లు 1830లు
 |
| **శతాబ్దాలు:** | 18 వ శతాబ్దం - **19 వ శతాబ్దం** - 20 వ శతాబ్దం
 |

## సంఘటనలు

* ఫిబ్రవరి 1: ఫిలిప్పీన్స్ లోని మాయోన్ అగ్నిపర్వతం విస్ఫోటనం చెందింది
* ఫిబ్రవరి 1: లార్డ్ బైరన్ రాసిన ది కార్సెయిర్ అనే ఆత్మకథ విడుదలై ఈ రోజున 10,000 కాపీలు ఆమ్ముడైంది.
* ఫిబ్రవరి 11: నార్వే స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించుకుంది.
* మే 30: మొదటి పారిస్ ఒప్పందం కుదిరింది. అదే రోజున నెపోలియన్‌ను ఎల్బా ద్వీపానికి ద్వీపాంతరవాస శిక్షను విధించరు. దాని ప్రకారం కారైక్కల్ ప్రాంతం ఫ్రెంచి వారి వశమైంది. మాల్టా ఒక బ్రిటిషు కాలనీగా మారిపోయింది.
* జూలై 25: జార్జ్ స్టీఫెన్సన్ తన తొలి ఆవిరి లోకోమోటివ్ ను పరీక్షించాడు.
* ఆగస్టు 13: లండన్‌లో ఆంగ్లో డచ్చి ఒప్పందం కుదిరింది. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం 1803 తరువాత డచ్చి వారినుండి ఇంగ్లాండు ఆక్రమించుకున్న భూభాగాలు చాలావరకు వెనక్కి ఇచ్చెయ్యాలి. కొచ్చిన్‌ను డచ్చివారు బ్రిటిషు వారికి ఇచ్చెయ్యాలి. ఈ ఒప్పందంతో భారతదేశంలో డచ్చి వారి ఉనికి లేకుండా పోయింది.
* ఆగస్టు 24-25: బర్నింగ్ ఆఫ్ వాషింగ్టన్ దాడి జరిగింది.
* సెప్టెంబరు 16: థామస్ మన్రో, మద్రాస్ గవర్నర్ పదవి స్వీకరించాడు
* నవంబరు 30: బ్రిటిషు సైన్యం డెహ్రాడూన్‌ను స్వాధీనం చేసుకుంది
* తేదీ తెలియదు: 31 వ శృంగేరి శారదా పీఠాధిపతిగా అభినవ సచ్చిదానంద భారతి II అధిరోహించాడు.
* తేదీ తెలియదు: కలకత్తా మ్యూజియాన్ని స్థాపించారు

## జననాలు

Robert Caldwell
* మే 7: రాబర్ట్ కాల్డ్వెల్: ప్రఖ్యాత ద్రవిడ భాషావేత్త. (మ. 1891)
* తేదీ తెలియదు: తాంతియా తోపే, స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు (మ. 1859)
* తేదీ తెలియదు: మన్నెంకొండ హనుమద్దాసు, వాగ్గేయకారుడు. (మ. 1874)
* తేదీ తెలియదు: భానుభక్త ఆచార్య, నేపాలీ కవి (మ.1868)

## మరణాలు

* జూన్ 14: డేవిడ్ బ్రౌన్, భారతదేశానికి వచ్చిన క్రైస్తవ మతప్రవక్త. ఇతడు ఆంధ్రభాషాభివృద్ధికి విశేషమైన కృషి చేసిన ఛార్లెస్ ఫిలిప్ బ్రౌన్ తండ్రి. (జ.1763 )

## పురస్కారాలు

## మూలాలు
# 1870

**1870** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.

|  |  |
| --- | --- |
| **సంవత్సరాలు:** | 1867 1868 1869 - 1870 - 1871 1872 1873
 |
| **దశాబ్దాలు:** | 1850లు 1860లు - **1870లు** - 1880లు 1890లు
 |
| **శతాబ్దాలు:** | 18 వ శతాబ్దం - **19 వ శతాబ్దం** - 20 వ శతాబ్దం
 |

## సంఘటనలు

## జననాలు

రాయసం వెంకట శివుడు
* జూలై 23: రాయసం వెంకట శివుడు, రచయిత, పత్రికా సంపాదకులు, సంఘసంస్కర్త. (మ.1954)
* ఆగస్టు 8: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి, అవధాన విద్యకు రూపురేకలు తీర్చిదిద్ది, వన్నెవాసి సమకూర్చిన తిరుపతి వేంకట కవులులో ఒకరు. (మ.1950)
* నవంబర్ 5: చిత్తరంజన్ దాస్, భారత స్వాతంత్ర్య పోరాట నాయకుడు.
* డిసెంబరు 31: ఎంబా ఘోటో, 146 సంవత్సరాలు జీవించిన ఇండోనేషియా జాతీయుడు. (మ.2017)
* : ఉయ్యాలవాడ నరసింహారెడ్డి, బ్రిటిషు దుష్టపాలనపై ఎదిరించి తిరుగుబాటు చేసిన తెలుగు వీరుడు. (మ.1920)

## మరణాలు

## పురస్కారాలు
# పారిస్

| పారిస్ Paris |
| --- |
| Clockwise from top: skyline of Paris on the Seine with the Eiffel Tower, Notre-Dame de Paris, the Louvre and its large pyramid, and the Arc de Triomphe |
| FlagCoat of arms |
| Motto(s): *Fluctuat nec mergitur* "Tossed but never sunk" |
| Wikimedia | © OpenStreetMapInteractive map of పారిస్ Paris |
| దేశం | ఫ్రాన్సు |
| Region | Île-de-France |
| Department | Paris |
| Subdivisions | 20 arrondissements |
| Government |
|  • Mayor (2014–2020)  | Anne Hidalgo (PS) |
| Area |
|  • Land1 | 105.4 కి.మీ2 (40.7 చ. మై) |
| Population (2018) |
|  • Population2 | 22,06,488 |
|  • Population2 density | 21,000/కి.మీ2 (54,000/చ. మై.) |
| Demonym(s) | Parisian *Parisien(ne)* (fr) |
| INSEE/Postal code | 75056 / 75001–75020, 75116 |
| Website | www.paris.fr |
| 1 French Land Register data, which excludes lakes, ponds, glaciers > 1 km² (0.386 sq mi or 247 acres) and river estuaries.
2 *Population without double counting*: residents of multiple communes (e.g., students and military personnel) only counted once. |

**పారిస్** ఫ్రాన్స్ దేశ రాజధాని, ఆ దేశపు అతిపెద్ద నగరం. ఉత్తర ఫ్రాన్సులో సీన్ నదీతీరాన ఉన్న పారిస్‌కు రెండువేల సంవత్సరాల చరిత్రపైనే ఉంది. నవీన యుగానికి చెందిన వింతలలో ఒకటిగా భావించబడే ఈఫిల్ టవర్ ఈ నగరములోనే నిర్మించబడింది

## ఇవి కూడ చూడండి

* హెలెన్ బిన్యాన్
* 2015 పారిస్ బాంబు దాడులు
* అగస్టే రోడిన్

మోపానాసే టవర్ నుండి సాయంసంధ్య వేళ ఈఫిల్ టవర్, ఆకాశహర్మ్యములతో కనపడు పారిస్ పశ్చిమ భాగం
## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# ఔత్సాహిక శాస్త్రజ్ఞులు

**ఔత్సాహికులు** (Amateurs) అనగా ఏదైనా రంగంలో విషయాన్ని ప్రధాన వృత్తిగా కాక అదనపు ప్రవృత్తిగా ఆచరించేవారు. ఇందుకు భిన్నంగా అదే వృత్తిగా స్వీకరించినవారిని 'ప్రొఫెషనల్స్' (Professionals) అంటారు. ఈ పదాలు అన్ని రంగాలకూ వర్తిస్తాయి. కాని క్రీడారంగం, ఫొటోగ్రఫీ, విజ్ఞానశాస్త్రం, రేడియో వంటి విషయాల్లో ఈ మాటను ఎక్కువగా వాడుతారు. ఇదే పదం ఆధారంగా ఒక విజ్ఞాన శాస్త్ర రంగంలో నూతనంగా ప్రవేశించిన, అంతగా అనుభవంలేకపోయినా, చాలా ఉత్సాహం కలిగిన వారిని **ఔత్సాహిక శాస్త్రజ్ఞులు** అనవచ్చును.

ఔత్సాహికులు అంటే ఎవరు? అన్న విషయంపై భిన్నాభిప్రాయాలున్నాయి. ఆయా అభిప్రాయాలకు కొన్ని మినహాయింపులూ ఉంటాయి.

* సాధారణంగా ఔత్సాహికులు ఆయా రంగంలోకి క్రొత్తగా వచ్చి ఉంటారు. కానీ ఒకే రంగంలో చాలా కాలం పాటు పనిచేసే ఔత్సాహికులు కూడా ఉంటారు.
* ఔత్సాహికులకు అంతగా అనుభవం, జ్ఞానం ఉండకపోవచ్చును. (ఇది కూడా అన్నిసందర్భాలలో నిజం కాదు. ప్రొఫెషనల్స్ కంటే నిష్ణాతులైన ఔత్సాహికులు ఉంటూ ఉంటారు.)
* ఔత్సాహికుల వద్ద పరికరాలు అంతంత మాత్రమే ఉంటాయి. (కానీ కొందరు ఔత్సాహికులు ప్రొఫెషనల్స్ కంటే, పరిశోధనాశాలలకంటే మంచి పరికరాలు సాధిస్తారు)

కనుక ఒక రంగాన్ని ప్రధాన వృత్తిగా ఆచరించనివారిని ఔత్సాహికులు అనడం ఉచితం.

## ప్రముఖ ఔత్సాహిక ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞులు

జాన్ డాబ్సన్
* జాన్ డాబ్సన్ యొక్క డాబ్సోనియన్ టెలీస్కోపు . ఈ టెక్నిక్ వల్ల పెద్ద పెద్ద టెలీస్కోపుల నిర్మాణము ముందంజ వేసింది.
* విలియమ్ డి. ఫెర్రిస్ అనేక తోకచుక్కలను కనుగొన్నాడు.
* డేవిడ్ హెచ్. లెవీ ఒక సహధ్యాయితో కలిసి షూమేకర్ లెవీ 9 నుగొనెను.
* లెస్లీ పెల్టీయె అనేక తోక చుక్కలను కనుగొనెను. వివిధ నక్షత్రాలను గమనించాడు.
* ఐజాక్ రాబర్ట్స్ మొదటి సారి ఖగోళ శాస్త్రానికి ఫొటోగ్రఫీని ఉపయోగించాడు.

## మూలాలు
# బాబిలోనియా

| ప్రాచీన మెసొపొటేమియా |
| --- |
|  |
| యూఫ్రేట్స్ **·** టిగ్రిస్ |
| సామ్రాజ్యాలు / నగరాలు |
| సుమేర్ |
| యరీదు **·** కిష్ **·** ఉరుక్ **·** ఉర్ లగాష్ **·** నిప్పూర్ **·** నిగిర్‌సు
 |
| ఇలమ్ |
| సుసా
 |
| అక్కద్ సామ్రాజ్యం |
| అక్కద్ **·** మారి
 |
| అమోరైట్ |
| ఇసిన్ **·** లార్సా
 |
| బాబిలోనియా |
| బాబిలోన్ **·** చాల్దియా
 |
| అస్సీరియా |
| అస్సూర్ **·** నమ్రూద్ దుర్-షరూకిన్ **·** నైనెవెహ్
 |
| హిట్టైట్  **·** కస్సైట్ హుర్రియన్ / మితాన్ని |
| క్రోనాలజీ |
| మెసొపొటేమియా |
| సుమేర్ (రాజుల జాబితా) |
| అస్సీరియా రాజులు బాబిలోనియా రాజులు |
| ధర్మ శాస్త్రము |
| ఎనూమా ఎలిష్ **·** గిల్‌గమేష్ |
| అస్సీరియో-బాబిలోనియా మతము |
| భాష |
| సుమేరియన్ **·** ఎలమైట్ |
| అక్కాదీ **·** అరామాయిక్ |
| హుర్రియన్ **·** హిట్టైట్ |

**బాబిలోనియా(Babylonia)**, మెసొపొటేమియా (నవీన ఇరాక్) దక్షిణ భాగంలోని ఒక రాష్ట్రం. ఇది సుమేర్, అక్కాద్ ప్రాంతాలను కలుపుతోంది. బాబిలోన్ నగర ప్రస్తావన అక్కాద్‌కు చెందిన సర్గోన్ పాలనలో గల శిలాఫలకం (క్రీ.పూ.23వ శతాబ్దం) ద్వారా తెలుస్తోంది.

## బాబిలోనియా సంస్కృతి

## చిత్రమాలిక

* కస్సైట్ వంశ కాలంలో బాబిలోనియా సామ్రాజ్య విస్తరణను చూపించే పటం
* బాబిలోనియా వేలాడో తోటలు 16వ శతాబ్దపు మార్టిన్ హీమ్స్ కెర్క్ ఊహాచిత్రం.

## ఇవీ చూడండి

* వ్రేలాడే తోటలు-బాబిలోనియా
* నాగరికత
* మెసొపొటేమియా
* హమ్మురాబి

## బయటి లింకులు

* Babylonian Mathematics Archived 2005-04-25 at the Wayback Machine
* Babylonian Numerals Archived 2007-09-27 at the Wayback Machine
* Babylonian Astronomy/Astrology
* Bibliography of Babylonian Astronomy/Astrology
* The Religion of Babylonia and Assyria by Theophilus G. Pinches (Many deities' names are now read differently, but this detailed 1906 Work is a classic)
* Chronology of Babylonia and Assyria
* Legends of Babylon and Egypt in Relation to Hebrew Tradition Archived 2005-02-15 at the Wayback Machine, by Leonard W. King, 1918 *(a searchable facsimile at the University of Georgia Libraries; DjVu & layered PDF Archived 2006-02-19 at the Wayback Machine format)*
* The Babylonian Legends of the Creation Archived 2005-03-14 at the Wayback Machine and the Fight between Bel and the Dragon, as told by Assyrian Tablets from Nineveh, 1921 *(a searchable facsimile at the University of Georgia Libraries; DjVu & layered PDF Archived 2006-02-19 at the Wayback Machine format)*
* The Civilization of Babylonia and Assyria Archived 2006-09-21 at the Wayback Machine; its remains, language, history, religion, commerce, law, art, and literature, by Morris Jastrow, Jr. ... with map and 164 illustrations, 1915 *(a searchable facsimile at the University of Georgia Libraries; DjVu & layered PDF Archived 2006-09-21 at the Wayback Machine format)*

*Many of these articles were originally based on content from the 1911 Encyclopædia Britannica.*
# ఖగోళ వేధశాల

**ఖగోళ వేధశాల** (ఆంగ్లం **Oservatory**) లేదా *వేధశాల*, ఖగోళాన్నీ, అంతరిక్షాన్నీ, వాటిలో వుండే వస్తువులనూ, శకలాలనూ, వింతలనూ తిలకించడానికీ, శోధించడానికి ఉపయోగపడే కేంద్రం. ఇందులో ప్రధానంగా ఉండేవి దూరదర్శినులు (టెలిస్కోప్). ఖగోళ శాస్త్రము, భూగోళ శాస్త్రము, సముద్ర శాస్త్రము, అగ్నిపర్వత శాస్త్రము, వాతావరణ శాస్త్రము మొదలగువాటిని శోధించుటకునూ ఈ ఖగోళ వేధశాలలు నిర్మింపబడినవి. చారిత్రకంగా ఇవి, సౌరమండలము (సౌరకుటుంబము), అంతరిక్ష శాస్త్రము, ఖగోళ శాస్త్రము, గ్రహాలను, నక్షత్రాలను శోధించడం, వాటి గమనాలను పరిశీలించడం, వాటిమధ్య దూరాలను తెలుకుకోవడం కొరకు ఏర్పాటుచేయబడిన కేంద్రాలే.

## అంతరిక్ష వేధశాలలు

ఖగోళ వేధశాలలనే అంతరిక్ష వేధశాలలని కూడా అంటారు.

### భూమైదానాల వేధశాలలు

పరనల్ వేధశాల, ఇక్కడ అతి పెద్ద టెలీస్కోపు ను ఏర్పాటు చేశారు. 8.2 మీటర్ల వ్యాసముగల 4 టెలీస్కోపుల సమూహం ఇక్కడ వున్నది.
భూమి పై నిర్మింపబడ్డ కేంద్రాలు.

### ప్రాచీన అంతరిక్ష వేధశాలలు

ఆగ్నేయాసియా లో ప్రాచీన వేధశాల చెమ్సియోంగ్డే, 632 -646 లో నిర్మింపబడింది
## ఇవీ చూండండి

* భారత ఖగోళ-భౌతికశాస్త్ర సంస్థ
* భారత అంతరిక్ష వేధశాల
* జంతర్ మంతర్ వేధశాల
* జంతర్ మంతర్
* యంత్ర మందిరం
* నక్షత్ర వేధశాల
* అంతరిక్ష వేధశాలల జాబితా

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* Dearborn Observatory Records, Northwestern University Archives, Evanston, Illinois
* Coordinates and satellite images of astronomical observatories on Earth
* Earth-based Observatories Profile by NASA's Solar System Exploration
* Ocean Observatory Information, Woods Hole Oceanographic Institution
* Climate Change Observing Systems Information from the Ocean & Climate Change Institute Archived 2006-08-28 at the Wayback Machine, Woods Hole Oceanographic Institution
* Milkyweb Astronomical Observatory Guide world's largest database of astronomical observatories since 2001 - about 2000 entries
* Coastal Observatory Information from the Coastal Ocean Institute Archived 2006-05-01 at the Wayback Machine, Woods Hole Oceanographic Institution
* Map: Planetaria and Observatories

* List of amateur and professional observatories in North America with custom weather forecasts
# ప్రణవ్ శర్మ

| ప్రణవ్ శర్మ |
| --- |
| అగర్తలాలో జరిగిన జీ20-సైన్స్20 సమావేశం 2023లో ప్రణవ్ శర్మ |

**ప్రణవ్ శర్మ** (హిందీః प्रणव शर्मा) ఒక ఖగోళ శాస్త్రవేత్త, విజ్ఞాన చరిత్రకారుడు. ఆయన భారతీయ అంతరిక్ష కార్యక్రమం చరిత్రపై చేసిన కృషికి ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయన హైదరాబాదులోని బి. ఎమ్. బిర్లా సైన్స్ సెంటర్ లో స్పేస్ మ్యూజియంను నిర్వహించాడు. భారతదేశంలోని ఫ్రాన్స్ రాయబార కార్యాలయం మద్దతు ఇచ్చిన ఇండో-ఫ్రెంచ్ శాస్త్రీయ భాగస్వామ్య ప్రాజెక్టుకు ఆయన బాధ్యత వహించాడు. ఆయన జాతీయ అవార్డు గెలుచుకున్న సైన్స్ కమ్యూనికేటర్, భారతదేశంలో ఖగోళ శాస్త్ర విద్యను ప్రాచుర్యం పొందడంలో విస్తృతంగా పనిచేసాడు.

ఆయన ఐక్యరాజ్యసమితి అంతర్జాతీయ గణన కేంద్రానికి పాలసీ, దౌత్య సలహాదారుగా, జి 20-సైన్స్ 20 కోసం సభ్య కార్యదర్శి (పాలసీ, ట్రాన్స్డిసిప్లినరీ డిస్రప్టివ్ సైన్స్, కమ్యూనికేషన్స్)గా కూడా పనిచేసాడు.

ఆయన డేటా-డ్రైవ్ ఖగోళ శాస్త్ర ప్రాజెక్ట్ చరిత్రకు సహ-నాయకుడు, రామన్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్ అనుబంధ పరిశోధకుడు, ఆర్క్ వెంచర్స్ కు శాస్త్రీయ సలహాదారు, ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ సైన్స్ డిప్లొమసీ కన్సల్టెంట్, భూటాన్ లోని ది డ్రూక్ గ్యాల్పోస్ ఇన్స్టిట్యూట్లో విజిటింగ్ ఫ్యాకల్టీ. ఆయన ఆస్ట్రనామికల్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా అసోసియేట్ సభ్యుడు.

ఆయన ఎసెన్షియల్ ఆస్ట్రోఫిజిక్స్ః ఇంటర్స్టెల్లార్ మీడియం టు స్టెల్లార్ రెమినాంట్స్, సిఆర్సి ప్రెస్, 2019 అనే పుస్తకానికి సహ రచయిత కూడా.

## మూలాలు
# ఒట్టన్ తుల్లాల్

కేరళలో ఒట్టంతుల్లాల్ ప్రదర్శన
**ఒట్టన్ తుల్లాల్** భారతదేశంలోని కేరళ యొక్క పఠన-నృత్య కళారూపం. దీనిని పద్దెనిమిదవ శతాబ్దంలో ప్రచిన కవిత్రయం (ముగ్గురు ప్రసిద్ధ మలయాళ భాషా కవులు) లో ఒకరైన కుంచన్ నంబియార్ ప్రవేశపెట్టాడు. సమాజాన్ని విమర్శించడానికి ఉద్దేశించిన హాస్యంతో కూడిన జానపద ప్రదర్శనలో మృదంగం (బ్యారెల్ ఆకారంలో ఉన్న రెండు తలల డ్రమ్) లేదా సులభమైన ఇడక్కాతో పాటు ఒక జత ఇలతాళం తాళాలు ఉంటాయి.

## చరిత్ర

 ఆలయ పండుగ సందర్భంగా ఒట్టంతుల్లాల్ ప్రదర్శన
 ఒట్టంతుల్లాల్
 ఒట్టంతుల్లాల్
చాలా భారతీయ ప్రదర్శన కళారూపాల మాదిరిగానే, ఒట్టమ్తుల్లాల్ కూడా నాట్య శాస్త్రం (క్రీ.పూ. 2 వ శతాబ్దం) ద్వారా ప్రభావితమైన సూత్రాలను కలిగి ఉంది. తుల్లాల్ అనే పదానికి మలయాళ భాషలో "దూకడం" లేదా "దూకడం" అని అర్థం. చాక్యార్ కూతు ప్రదర్శన కోసం మిజావు డ్రమ్ వాయిస్తూ కవి నంబియార్ నిద్రలోకి జారుకున్నాడని, ఇది చాక్యార్ నుండి అపహాస్యాన్ని ఆహ్వానించిందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. దీనికి ప్రతిస్పందనగా, నంబియార్ ఒట్టమ్తుల్లాల్ ను అభివృద్ధి చేశారు, ఇది ప్రబలమైన సామాజిక రాజకీయ ప్రశ్నలను లేవనెత్తింది , మానవ వంశపారంపర్యం , దురభిప్రాయాల వ్యంగ్యాన్ని రూపొందించింది. చాక్యార్ నంబియార్ నిర్మాణం గురించి చెంబకాస్సేరి రాజుకు ఫిర్యాదు చేశాడు. అంబలపుళ ఆలయ సముదాయం నుండి ఒట్టంతుల్లాల్ ప్రదర్శనలను రాజు నిషేధించాడు. దగ్గరి సంబంధం ఉన్న కళారూపాలు సీతంకన్ తుల్లాల్ , పారాయన్ తుల్లాల్. ఆధునిక ప్రేక్షకుల కోసం మాథుర్ పణిక్కర్ ఒట్టంతుల్లాల్ ను ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు. ఒట్టంతుల్లాల్ పోటీలు నిర్వహించి సామాజిక సందేశాన్ని వ్యాప్తి చేయడానికి ఈ కళారూపాన్ని ఉపయోగించవచ్చు.

## ప్రదర్శకులు

ఒట్టమ్తుల్లాల్ లో, ఆకుపచ్చ మేకప్ , రంగురంగుల వేషధారణతో (పొడవైన ఎరుపు , తెలుపు బ్యాండ్ , పెయింట్ చేసిన చెక్క ఆభరణాలతో అలంకరించబడింది), నృత్యం (తుల్లాల్) (సాహిత్యం) పఠిస్తూ ప్రదర్శనలు , నృత్యాలు చేస్తారు. ఒక కోరస్ లేదా ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది కళాకారులు ప్రతి వాక్యాన్ని పూర్తి చేసినప్పుడు పునరావృతం చేస్తారు. ఇటీవల, ఒట్టంతుల్లాల్ ఒక సోలో మహిళా నటుడితో , భారీ తారాగణంతో ప్రదర్శించబడింది.

## థీమ్

నంబియార్ భూస్వాములు, ఇతర ప్రముఖ పౌరుల మార్గాలను, కొన్నిసార్లు రాజుగా కూడా అనుకరించాడు. ఉదాహరణకు, *మహాభారత* ఇతిహాసంలోని భీముడి పాత్ర ఓఫ్‌గా చిత్రీకరించబడింది. బ్రాహ్మణులతో సహా ఉన్నత కులాలను విడిచిపెట్టలేదు.

## భాష

ఒట్టన్ తుల్లాల్ మలయాళంలో ప్రదర్శించబడుతుంది, ఇది స్థానిక ప్రేక్షకులను మెప్పిస్తుంది. పాత సామెతలు, జానపద అంశాలు ఉపయోగించబడతాయి.

## పనిచేస్తుంది

64 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ఒట్టంతుల్లాల్ రచనలు ఉండవచ్చు. ఉదాహరణలు:

* *కళ్యాణ సౌగంధికం* (అరుదైన పుష్పం), భీముడు పుష్పం కోసం వెతుకుతున్నాడు, అతని అన్నయ్య హనుమంతునితో సుదీర్ఘ సంభాషణ చేస్తున్నాడు.
* *కిరాతం, గరుడగర్వ భంగం, సంతానగోపాలం, ఘోషయాత్ర మొదలైనవి...*

## సంబంధిత చిత్రాలు

* చాక్యార్ కూతు
* శీతంకాన్ తుల్లాల్
* మేకప్

## ఇవి కూడా చూడండి

* కళామండలం దేవకి
* కథాకళి
* మోహినియాట్టం
* కేరళ కళామండలం

## మూలాలు
# పారాయణ్ తుల్లాల్

**పరయన్ తుళ్ళల్** భారతదేశంలోని కేరళ రాష్ట్రంలో ప్రబలంగా ఉన్న ఒక నృత్య, కవితా ప్రదర్శన రూపం. కేరళలో ప్రబలంగా ఉన్న మూడు ప్రధాన తుల్లా రూపాలలో ఇది ఒకటి. ఇతరులు ఓట్టన్ **తుళ్ళల్**, శీతంకన్ **తుళ్ళల్**. సాధారణంగా ఉదయం పూట నిర్వహిస్తారు. సంస్కృత ఛందస్సు మల్లికను సాధారణంగా ఈ కళారూపంలో ఉపయోగిస్తారు.

## ప్రదర్శిస్తున్నారు

ఈ కళారూపం యొక్క టెంపో చాలా నెమ్మదిగా ఉంటుంది. ప్రదర్శకుడు హావభావాలను ఉపయోగించి పాటల అర్థాలను వివరిస్తాడు. ఈ కళారూపంలో నృత్య అంశం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది, చాలాసార్లు ప్రదర్శకుడు నిటారుగా నిలబడతాడు. సాధారణంగా పరాయన్ తుల్లాల్ కథలు ఆధ్యాత్మిక విషయాలకు సంబంధించినవి.

## కాస్ట్యూమ్

పారాయణ్ తుల్లాల్ వేషధారణ శేషాను పోలి ఉంటుంది. కళను ప్రదర్శించే వ్యక్తి పాము ఆకారంలో దుస్తులు, కిరీటాన్ని ధరిస్తాడు. నడుముపై ఎర్రటి వస్త్రం ధరిస్తారు. ముఖాన్ని పసుపు రంగుతో అలంకరిస్తారు.

## కొన్ని పారాయణ తుళ్లాల జాబితా

* సభాప్రవేశం
* త్రిపురదానం
* కుంభకర్ణవధం
* దక్షాయగం
* కీచకవధం
* పులిండిమోక్షం
* సుండోపసుండోపాఖ్యానం
* నలయనిచరితం
* హరిచంద్రచరితం

## ఇది కూడ చూడు

* ఒట్టన్ తుల్లాల్
* కథాకళి
* మోహినియాట్టం
* కేరళ కళామండలం

## మూలాలు
# శీతంకాన్ తుల్లాల్

శీతంకాన్ తుల్లాల్
 త్రిప్పుణితుర ఆలయంలో శీతంకాన్ తుల్లాల్ నిర్వహించారు.
**శీతంకన్ తుల్లాల్** భారతదేశంలోని కేరళలోని ఒక నృత్య, కవితా ప్రదర్శన రూపం. కేరళలో ప్రబలంగా ఉన్న మూడు ప్రధాన తుల్లా రూపాలలో ఇది ఒకటి. ఇతరులు ఒటాన్ తుల్లాల్, పరాయన్ తుల్లాల్. ఈ నృత్యాన్ని చాలా స్లో టెంపోలో ప్రదర్శిస్తారు. ఇది స్వర చర్యల కంటే హావభావాలకు ప్రాముఖ్యత ఇస్తుంది.

## ప్రదర్శన

సాధారణంగా శీతంకన్ తుల్లాల్ ను అర్ధరాత్రి పూట నిర్వహిస్తారు. కానీ స్టేజ్ మీద ఎలాంటి దీపాలు వాడకుండా పగటిపూట కూడా ప్రదర్శించవచ్చు. పనితీరు కోసం కనీసం ముగ్గురు వ్యక్తులు అవసరం. ఒకటి ప్రదర్శన ఇవ్వడానికి, మరొకటి సంగీత వాయిద్యాలు వాయించడానికి.

## కాస్ట్యూమ్

తుల్లాల్ కోసం ప్రదర్శకుడు ప్రత్యేక వేషధారణలో ఉంటాడు. ముఖానికి పసుపు రంగు పొడిని, కొబ్బరి ఆకులతో చేసిన దుస్తులను వాడతారు. సాధారణంగా కాకాళి అనేది ఈ నృత్య రూపకంలో ఉపయోగించే ఛందస్సు.

## మూలం

శీతంకాన్ తుల్లాల్‌ను ప్రముఖ మలయాళ కవి కుంచన్ నంబియార్ అంబలప్పుజలో కనుగొన్నారు.

## ఇది కూడ చూడు

* ఒట్టన్ తుల్లాల్
* పారాయణ్ తుల్లాల్

## మూలాలు
# టి.కె.మూర్తి

| టి.కె.మూర్తి |
| --- |
| భారత ఉపరాష్ట్రపతి హమీద్ అన్సారి చేతుల మీదుగా సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్‌ను స్వీకరిస్తున్న టి.కె.మూర్తి |
| Background information |
| Born | థాను కృష్ణమూర్తి  (1922-08-13) 1922 ఆగస్టు 13 |
| Genres | కర్ణాటక సంగీతం |
| Instruments | మృదంగం, కొనక్కోల్ |
| Years active | 1934–ప్రస్తుతం |
|  |
| Website | T K Murthy |

**టి.కె.మూర్తి**గా పిలువబడే **థాను కృష్ణమూర్తి** ఒక కర్ణాటక సంగీత మృదంగ వాద్య కళాకారుడు. పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీత.

## వ్యక్తిగత జీవితం

ఇతడు 1922 ఆగష్టు 13 వ తేదీన కేరళ రాష్ట్రంలోని నయతంగరై గ్రామంలో థాను భాగవతార్, అన్నపూర్ణి దంపతులకు జన్మించాడు. ఇతడు ఎటువంటి శిక్షణ లేకుండా తన 8వ ఏట మృదంగ వాద్యాన్ని ప్రదర్శించడం ప్రారంభించాడు. తంజావూరు వైద్యనాథ అయ్యర్ ఒక కచేరీలో ఇతని మృదంగ వాద్యాన్ని విని ఆకర్షితుడై, మృదంగంలో మెరుగైన శిక్షణ ఇవ్వడానికి ఇతడిని తనతో పాటు తంజావూరు తీసుకువెళ్ళాడు. ఇతడు వైద్యనాథ అయ్యర్ వద్ద పాల్గాట్ మణి అయ్యర్, తంబుస్వామిలతో కలిసి మృదంగం నేర్చుకున్నాడు.

ఇతని పూర్వీకులు అందరూ ఆస్థాన సంగీత విద్వాంసులు. ఇతడు ఐదవ తరానికి చెందిన సంగీత విద్వాంసుడు. ఇతనికి కుమారుడు టి.కె.జయరామన్ ఆకాశవాణిలో సంగీత స్వరకర్త, మనుమడు కార్తికేయ మూర్తి సినిమా సంగీత దర్శకుడు.

## వృత్తి

మూర్తి తన 11వ యేట కోయంబత్తూరులో ముసిరి సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్ గాత్ర సంగీత కచేరీలో మొట్టమొదట నైపుణ్యం కలిగిన మృదంగ విద్వాంసునిగా తన ప్రదర్శన ఇచ్చాడు. ఇతడు 15000లకు పైగా కచేరీలలో మృదంగ సహకారం అందించాడు. ఇతడు 80 సంవత్సరాలకు పైగా అనేక తరాల సంగీత విద్వాంసులతో కలిసి కచేరీలు చేశాడు. ఇతడు మృదంగ సహకారం అందించిన వారిలో హరికేశనల్లూరు ముత్తయ్య భాగవతార్, అరియకుడి రామానుజ అయ్యంగార్, చెంబై వైద్యనాథ భాగవతార్, సెమ్మంగుడి శ్రీనివాస అయ్యర్, ఎం.ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి, మదురై ఎస్.సోమసుందరం, డి.కె.జయరామన్, మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ, కున్నక్కూడి వైద్యనాథన్, లాల్గుడి జయరామన్, టి.వి.శంకరనారాయణన్, మాండొలిన్ శ్రీనివాస్ వంటి వారు ఉన్నారు. మృదంగంలో ఇతని శైలి తంజావూరు బాణీకి చెందినప్పటికీ ఇతడు పళని సుబ్రహ్మణ్యం పిళ్ళైకి చెందిన పుదుక్కోటై శైలి పట్ల ఆకర్షితుడయ్యాడు. తంజావూరు శైలినీ, పుదుక్కోటై శైలినీ మిశ్రమం చేసి ఇతడు తనదైన ప్రత్యేకమైన మృదంగ శైలిని అలవరచుకున్నాడు.

## గుర్తింపు

ఇతడికి అనేక పురస్కారాలు, సన్మానాలు లభించాయి. వాటిలో కొన్ని:

* ఋషీకేశ్ శివానంద సరస్వతి స్వామి వారిచే "లయరత్నాకర" బిరుదు.
* "తమిళనాడు ఐయల్ ఇసై నాటక మన్రమ్" వారిచే కళైమామణి పురస్కారం
* చెంబై వైద్యనాథ భాగవతార్ గారిచే "మృదంగ భూపతి" బిరుదు.
* కాంచీపురం శంకరాచార్యచే "మృదంగ భూషణం" బిరుదు.
* 1987లో సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు
* పెర్కూసివ్ ఆర్ట్స్ సెంటర్, బెంగళూరు వారిచే "పాల్గాట్ మణి అయ్యర్ అవార్డు"
* సుర్ సింగార్ సంసద్, ముంబై వారిచే "తాళ విలాస్" అవార్డు.
* కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ వారి ఫెలోషిప్
* మద్రాసు సంగీత అకాడమీ వారిచే సంగీత కళానిధి పురస్కారం.
* 2010లో కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ వారి ఫెలోషిప్.
* 2017లో భారత ప్రభుత్వంచే పద్మశ్రీ పురస్కారం

ఇతడు త్రివేండ్రం ప్యాలెస్‌లో ఆస్థాన విద్వాంసుడిగా ఉన్నాడు. ప్రసార భారతి ఇతడికి "జాతీయ కళాకారుడి"గా గుర్తించింది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* "T K Murthy". Official website.
* Dr. T. K. Murthy at Allmusic