# భారత సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ

| Ministry of Culture (India)
 |
| --- |
|  |
| Branch of Government of India
 |
|  |
| Ministry of Culture
 |
| సంస్థ అవలోకనం
 |
| అధికార పరిధి
 | Government of India
 |
| ప్రధాన కార్యాలయం
 | C-wing Shastri Bhawan New Delhi |
| వార్షిక బడ్జెట్
 | ₹3,399.65 crore (US$430 million) (2023-24 est.) |
| Ministers responsible
 | Gajendra Singh Shekhawat, Cabinet Minister Rao Inderjit Singh, Minister of State
 |

సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ అనేది భారత ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖ, ఇది భారతదేశ కళ & సంస్కృతిని పరిరక్షించడం, ప్రోత్సహించడం. గజేంద్ర సింగ్ షెకావత్ ప్రస్తుత సాంస్కృతిక శాఖ మంత్రి. ఇటీవల ప్రభుత్వం ఈ మంత్రిత్వ శాఖ కింద నేషనల్ మిషన్ ఆన్ లైబ్రరీస్ ఇండియాను ఏర్పాటు చేసింది.

## సంస్థ

* **అనుబంధ కార్యాలయాలు**
	+ ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా
	+ సెంట్రల్ సెక్రటేరియట్ లైబ్రరీ
	+ నేషనల్ ఆర్కైవ్స్ ఆఫ్ ఇండియా
* **సబార్డినేట్ కార్యాలయాలు**
	+ ఆంత్రోపోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా, కోల్‌కతా
	+ సెంట్రల్ రిఫరెన్స్ లైబ్రరీ, కోల్‌కతా
	+ నేషనల్ రీసెర్చ్ లాబొరేటరీ ఫర్ కన్జర్వేషన్ ఆఫ్ కల్చరల్ ప్రాపర్టీ, లక్నో
	+ నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ మోడరన్ ఆర్ట్, న్యూఢిల్లీ
	+ నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ మోడరన్ ఆర్ట్, ముంబై
	+ నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ మోడరన్ ఆర్ట్, బెంగళూరు
	+ నేషనల్ లైబ్రరీ ఆఫ్ ఇండియా, కోల్‌కతా
	+ నేషనల్ మ్యూజియం, న్యూఢిల్లీ
* **స్వయంప్రతిపత్త సంస్థలు**
	+ నేషనల్ మిషన్ ఫర్ మాన్యుస్క్రిప్ట్స్, ఢిల్లీ
	+ అలహాబాద్ మ్యూజియం, ప్రయాగ్‌రాజ్
	+ ఏషియాటిక్ సొసైటీ, కోల్‌కతా
	+ సెంట్రల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ బౌద్ధ అధ్యయనాలు, జమ్మూ, కాశ్మీర్
	+ సెంట్రల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హయ్యర్ టిబెటన్ స్టడీస్ (CIHTS)
	+ సెంటర్ ఫర్ కల్చరల్ రిసోర్సెస్ అండ్ ట్రైనింగ్, న్యూ ఢిల్లీ
	+ ఢిల్లీ పబ్లిక్ లైబ్రరీ, ఢిల్లీ
	+ గాంధీ స్మృతి, దర్శన్ సమితి, న్యూఢిల్లీ
	+ ఇండియన్ మ్యూజియం, కోల్‌కతా
	+ ఇందిరా గాంధీ నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ ఆర్ట్స్ (IGNCA), న్యూఢిల్లీ
	+ ఇందిరా గాంధీ రాష్ట్రీయ మానవ సంగ్రహాలయ, భోపాల్
	+ కళాక్షేత్ర ఫౌండేషన్, తిరువాన్మియూర్, చెన్నై
	+ ఖుదా బక్ష్ ఓరియంటల్ పబ్లిక్ లైబ్రరీ, పాట్నా
	+ లలిత కళా అకాడమీ, న్యూఢిల్లీ
	+ మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఏషియన్ స్టడీస్ (MAKAIAS), కోల్‌కతా
	+ నేషనల్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ సైన్స్ మ్యూజియమ్స్, కోల్‌కతా
	+ నేషనల్ మ్యూజియం ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ది హిస్టరీ ఆఫ్ ఆర్ట్, కన్జర్వేషన్ అండ్ మ్యూజియాలజీ (NMIHACM), ఢిల్లీ
	+ నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామా, న్యూఢిల్లీ
	+ నవ నలంద మహావిహార, నలంద, బీహార్
	+ నెహ్రూ మెమోరియల్ మ్యూజియం అండ్ లైబ్రరీ, న్యూఢిల్లీ ( తీన్ మూర్తి భవన్ )
	+ రాజా రామ్ మోహన్ రాయ్ లైబ్రరీ ఫౌండేషన్, కోల్‌కతా, పశ్చిమ బెంగాల్ సొసైటీస్ రిజిస్ట్రేషన్ యాక్ట్, 1961
	+ రజా లైబ్రరీ, రాంపూర్
	+ సాహిత్య అకాడమీ (SA), న్యూఢిల్లీ
	+ సాలార్ జంగ్ మ్యూజియం, హైదరాబాద్
	+ సంగీత నాటక అకాడమీ (SNA), న్యూఢిల్లీ
	+ సరస్వతి మహల్ లైబ్రరీ, తంజావూరు
	+ విక్టోరియా మెమోరియల్ హాల్, కోల్‌కతా
* **జోనల్ సాంస్కృతిక కేంద్రాలు ( భారతదేశంలోని సాంస్కృతిక మండలాల ఆధారంగా )**
	+ తూర్పు జోనల్ కల్చరల్ సెంటర్, కోల్‌కతా
	+ నార్త్ సెంట్రల్ జోన్ కల్చరల్ సెంటర్, అలహాబాద్
	+ నార్త్ ఈస్ట్ జోన్ కల్చరల్ సెంటర్
	+ నార్త్ జోన్ కల్చరల్ సెంటర్
	+ సౌత్ సెంట్రల్ జోన్ కల్చరల్ సెంటర్, నాగ్‌పూర్
	+ సౌత్ జోన్ కల్చర్ సెంటర్, తంజావూరు, తమిళనాడు
	+ వెస్ట్ జోన్ కల్చరల్ సెంటర్

## మంత్రుల జాబితా

### కేబినెట్ మంత్రులు

* **గమనిక:** MoS, I/C – రాష్ట్ర మంత్రి (స్వతంత్ర బాధ్యత)

| నం. | ఫోటో
 | మంత్రి
(జనన-మరణ)
నియోజకవర్గం

 | పదవీకాలం
 | రాజకీయ పార్టీ
 | మంత్రిత్వ శాఖ
 | ప్రధాన మంత్రి
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| నుండి
 | కు
 | కాలం
 |
| 1
 |  | **అనంత్ కుమార్**
(1959–2018) బెంగళూరు సౌత్
ఎంపీ

 | 1999 అక్టోబరు 13
 | 2001 సెప్టెంబరు 1
 | 1 సంవత్సరం, 323 రోజులు
 | భారతీయ జనతా పార్టీ
 | **వాజ్‌పేయి III** | అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి
 |
| 2
 |  | **మేనకా గాంధీ**
(జననం 1956) పిలిభిత్
ఎంపీ
(MoS, I/C)

 | 2001 సెప్టెంబరు 1
 | 2001 నవంబరు 18
 | 78 రోజులు
 |
| 3
 |  | **జగ్మోహన్**
(1927–2021) న్యూఢిల్లీ
ఎంపీ

 | 2001 నవంబరు 18
 | 2004 మే 22
 | 2 సంవత్సరాలు, 186 రోజులు
 |
| 4
 |  | **జైపాల్ రెడ్డి**
(1942–2018) మిర్యాలగూడ
ఎంపీ

 | 2004 మే 23
 | 2006 జనవరి 29
 | 1 సంవత్సరం, 251 రోజులు
 | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
 | **మన్మోహన్ ఐ** | మన్మోహన్ సింగ్
 |
| 5
 |  | **అంబికా సోని**
(జననం 1942) పంజాబ్
ఎంపీ (రాజ్యసభ)

 | 2006 జనవరి 29
 | 2009 మే 22
 | 3 సంవత్సరాలు, 113 రోజులు
 |
| 6
 |  | **మన్మోహన్ సింగ్**
(జననం 1932) అస్సాం
ఎంపీ (రాజ్యసభ)
(ప్రధాని)

 | 2009 మే 22
 | 2011 జనవరి 19
 | 1 సంవత్సరం, 242 రోజులు
 | **మన్మోహన్ II** |
| 7
 |  | **సెల్జా కుమారి**
(జననం 1962) అంబాలా
ఎంపీ

 | 2011 జనవరి 19
 | 2012 అక్టోబరు 28
 | 1 సంవత్సరం, 283 రోజులు
 |
| 8
 |  | **చంద్రేష్ కుమారి కటోచ్**
(జననం 1944) జోధ్‌పూర్
ఎంపీ

 | 2012 అక్టోబరు 28
 | 2014 మే 26
 | 1 సంవత్సరం, 210 రోజులు
 |
| 9
 |  | **శ్రీపాద్ నాయక్**
(జననం 1952) ఉత్తర గోవా
ఎంపీ
(MoS, I/C)

 | 2014 మే 26
 | 2014 నవంబరు 9
 | 167 రోజులు
 | భారతీయ జనతా పార్టీ
 | **మోదీ ఐ** | నరేంద్ర మోదీ
 |
| 10
 |  | **మహేష్ శర్మ**
(జననం 1959) గౌతమ్ బుద్ధ నగర్
(MoS, I/C) ఎంపీ

 | 2014 నవంబరు 9
 | 2019 మే 30
 | 4 సంవత్సరాలు, 202 రోజులు
 |
| 11
 |  | **ప్రహ్లాద్ సింగ్ పటేల్**
(జననం 1960) దామోహ్
(MoS, I/C) కొరకు MP

 | 2019 మే 31
 | 2021 జూలై 7
 | 2 సంవత్సరాలు, 37 రోజులు
 | **మోడీ II** |
| 12
 |  | **జి. కిషన్ రెడ్డి**
(జననం 1964) సికింద్రాబాద్
ఎంపీ

 | 2021 జూలై 7
 | 2024 జూన్ 11
 | 3 సంవత్సరాలు, 44 రోజులు
 |
| 13
 |  | **గజేంద్ర సింగ్ షెకావత్**
(జననం 1967) జోధ్‌పూర్
ఎంపీ

 | 2024 జూన్ 11
 | *అధికారంలో ఉంది* | **70 రోజులు** | మోడీ III
 |

### సహాయ మంత్రులు

| ఫోటో
 | మంత్రి
(జనన-మరణ)
నియోజకవర్గం

 | పదవీకాలం
 | రాజకీయ పార్టీ
 | మంత్రిత్వ శాఖ
 | ప్రధాన మంత్రి
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| నుండి
 | కు
 | కాలం
 |
|  | **కాంతి సింగ్**
(జననం 1957) అర్రా
ఎంపీ

 | 2008 ఏప్రిల్ 6
 | 2009 మే 22
 | 1 సంవత్సరం, 46 రోజులు
 | రాష్ట్రీయ జనతా దళ్
 | **మన్మోహన్ ఐ** | మన్మోహన్ సింగ్
 |
|  | **అర్జున్ రామ్ మేఘ్వాల్**
(జననం 1953) బికనీర్
ఎంపీ

 | 2021 జూలై 7
 | 2024 జూన్ 11
 | 2 సంవత్సరాలు, 340 రోజులు
 | భారతీయ జనతా పార్టీ
 | **మోడీ II** | నరేంద్ర మోదీ
 |
|  | **మీనాక్షి లేఖి**
(జననం 1967) న్యూఢిల్లీ
ఎంపీ

 |
|  | **రావ్ ఇంద్రజిత్ సింగ్**
(జననం 1951) గుర్గావ్
ఎంపీ

 | 2024 జూన్ 11
 |  |  | **మోడీ III** |

## మూలాలు