Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# సి.ఎల్.ఎన్.గాంధి

హేతువాది సిఎల్‌ఎన్‌ గాంధి

## రవాణాశాఖలో జాయింట్ కమిషనర్ గా

గాంధి రవాణాశాఖలో జాయింట్ కమిషనర్ గా ఉన్నప్పుడు, కంప్యూటరైజేషన్‌ చేసి ప్రజలకు సత్వర సేవలు అందించడానికి శ్రీకారం చుట్టాడు. హైదరాబాదులో రవాణాశాఖకు స్వంత భవనాన్ని సమకూర్చడంలో గాంధీ కృషి ఎంతో ఉంది. ఈ కార్యాలయంలో కుడ్య చిత్రీకరణ, పూల తోట పెంపకంలో గాంధి కృషికి ప్రభుత్వం నుంచి మంచి గుర్తింపు లభించింది.

## హేతువాదిగా

మూడు దశాబ్దాలుగా హేతువాద ఉద్యమంలో కొనసాగుతున్న గాంధి, ఉద్యమానికి అనేక సందర్భాలలో ఆర్థిక సాయమందించాడు. ప్రస్తుతం హైదరాబాదు హేతువాద సంఘానికి అధ్యక్షుడు. హేతువాద భావాలతో నడిచే మానవ వికాస వేదికకు గౌరవ అధ్యక్షుడు. గతంలో, గాంధిని మాజీ మంత్రి దివాకరరెడ్డి తమ్ముడు కులం పేరుతో దూషించినందుకు మంగలి వారంతా నిరసన తెలిపి క్షమాపణలు చెప్పించారు. గాంధి మాత్రం తనకు ఏ కులమూ లేదని, తనది మానవకులమని చెప్పాడు.

## కుటుంబం

ఈయన భార్య రాధారాణి (ప్రముఖ హేతువాది గురిజాల సీతారామయ్య కుమార్తె) ప్రస్తుతం హైదారాబాదులో న్యాయమూర్తిగా పనిచేస్తున్నది.వీరిద్దరిదీ కులాంతర వివాహం. భార్యాభర్తలిద్దరూ మానవతావాదులే. సమావేశాలకు జంటగా హాజరవుతూ ఉంటారు.
పిల్లలు: ఇరువురు కుమార్తెలు - చేతన రాధాగాంధి, మానవి రాధాగాంధి. ఇక్కడ గమనించవలసిన విషయమేమంటే పిల్లలకు ఇంటి పేరు స్థానం లో, తల్లితండ్రుల పేరు ఉంచి, నూతన సంప్రదాయానికి నాంది పలికారు గాంధి, రాధారాణి. ఇద్దరు కుమార్తెలకు కులాంతర వివాహం జరిపించారు.

## ప్రస్తుతం

గాంధి రవాణా శాఖ అడిషినల్‌ కమిషనర్‌గా మే 2011 లో పదవీ విరమణ చేసి, ప్రస్తుతం హైకోర్టులో న్యాయవాదిగా కొనసాగుతున్నాడు.
# ఆకురాతి గోపాలకృష్ణ

కవిశ్రీ **ఆకురాతి గోపాలకృష్ణ** ప్రఖ్యాత రచయిత, హేతువాది.1931 లో అమ్మనబ్రోలులో ఆకురాతి వెంకటకృష్ణయ్య, రత్నమ్మలకు జన్మించారు.పొదలకూరు, రేవూరు, కోవూరు, ఏ.యస్.పేట, కలిగిరి లలో ఉద్యోగబాధ్యతలు నిర్వహించారు.1.12.2018న మరణించారు.

## రచనలు

* నడమంత్రపు ఊహల్లో నరులు
* దేవుడెక్కడ?
* ఆకురాతి శతకం
* మన పెంపుడు శతృవులు
* తెలిసినడుచుకొమ్ము తెలుగు బిడ్డ ఇది 105 పద్యాల శతకం.

## కొన్ని పద్యాలు

**ఆకురాతి శతకం**లో ఒక పద్యం:

రాయి వేల్పుకాదు రక్షించికాపాడ

తాడుపాము కాదు తరిమికరువ

వట్టి భ్రమల నమ్మి నట్టేట మునుగకు

ఆకురాతి మాట అణు బరాట!!

**తెలిసినడుచుకొమ్ము తెలుగు బిడ్డ** లో ఒక పద్యం:

అమ్మ యనెడి తెలుగు కమ్మని పిలుపును

మమ్మి వచ్చి చేరి మట్టు పెట్టె

మేక వన్నె పులిని సాకిన ఫలమిది

తెలిసి నడుచు కొమ్ము తెలుగు బిడ్డ ||

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు

## ఇవీ చూడండి

*
# పి.అంకమ్మ చౌదరి

న్యాయమూర్తి జస్టిస్ **పి.అంకమ్మ చౌదరి**. హేతువాది, మానవతావాది.మానవతా విలువలున్న న్యాయమూర్తి .గుంటూరు జిల్లా బాపట్ల మండలం నర్సాయపాలెంలో జన్మించారు.
అనారోగ్యంగా ఉన్నా పెద్ద వయసులోనూ ఇటీవల ఓటు వేయడానికి పోలింగ్ బూత్‌కు వెళ్లారు.. బతికినంతకాలం స్వయం నిర్ణయాధికారం గురించి సైద్ధాంతిక సూత్రాలను వివరించి చరిత్ర సంఘటనలతో రంగరించి తెలియజెప్పారు. స్వయంపాలనాధికారం కోసం జనం పోరాటాన్ని సమర్థించే వారు.స్వయం పాలన సూత్రాన్ని ఆధారం చేసుకుని ఒక ప్రాంతంలోని తెలివైన వారు మరొక ప్రాంతంలోని అమాయకత్వాన్ని ఆసరా చేసుకుని వనరులను వాడుకోవడం న్యాయం కాదనే సార్వజనిక న్యాయసూత్రాన్ని వివరించారు. కుల, మత, ప్రాంత, యాస, ఆర్థిక దోపిడీ వాదాల ఆధారంగా మరొక ప్రాంతాన్ని వాడుకో చూసే వారికి జస్టిస్ చౌదరి మాట ఓ పాఠం, గుణపాఠం. రాజ్యాంగసూత్రం, ధర్మనియమం, ( మే 18 2014 /18.5.2014 న హైదరాబాదులో మరణించారు.

## మంచి తీర్పరి

* భార్యలంటే ఆస్తీ పాస్తీ కాదు. భార్యలూ మనుషులే.నన్ను పెళ్ళి చేసుకున్నావు కనుక నేను ఎప్పుడు రమ్మంటే అప్పుడు పడకెక్కాలని భార్యను బలవంతం చేసే హక్కు భర్తకు ఇవ్వడం ఎక్కడి న్యాయం?

విడాకుల కోసం కోర్టులో పోరాడుతున్న భార్యను బలవంతంగా అనుభవించడం నేరం కాదన్న తీర్పుకు వ్యతిరేకంగా ఆనాడే గొప్ప తీర్పు చెప్పిన న్యాయమూర్తి .

* రాజ్యాంగానికి సంబంధించి ఆయన రాయని అంశం లేదు. ఓ వంద దండల పెళ్ళిళ్లు చేసిన యువకుడాయన. మహిళలకు ఆస్తిలో సమానహక్కులు ఇవ్వడం ద్వారా మాత్రమే వరకట్న నేరాలను పరిష్కరించవచ్చని ఆయన వాదించే వారు. సమానత ఆయనకు ప్రాణప్రథమైన సిద్ధాంతం.

## మూలాలు
# బైరి నరేష్

Dr.Bairi Naresh is a social activist,phd scholar, motivational speaker Psycologist.He was part in the organization of ," Bharatha Nasthikha samajam" in the past.Now,he started organization called ,"Mudanammakala Nirmulana sangam(MNS)".He was also a youtuber.His channel Name Dr.Bairi Naresh .He studied in Osmania University and also Telangana activist.

## తొలినాళ్లలో

బైరి నరేష్ తెలంగాణ రాష్ట్రం హనుమకొండ జిల్లా కమలాపూర్ మండలంలోని రాములపల్లి గ్రామంలో జన్మించాడు. తల్లి అన్నపూర్ణమ్మ బీడీ కార్మికురాలుగా పనిచేసెది, తండ్రి ధర్మయ్య చేనేత కార్మికుడు. చిన్నతనంలోనే తన తండ్రి హేతువాద అంశాల వల్ల ప్రేరేపితం అవడం చూసిన నరేష్ నాస్తికుడిగా మారాడు,  చిన్నతనం నుండే ఈయన భౌతిక వాదం వైపు మక్కువ చూపాడు.

బైరి నరేష్ 2009 సంవత్సరంలో గాండ్ల సుజాతని కులాంతర వివాహం చేసుకున్నాడు.

## జీవితం

బైరి నరేష్ ప్రాథమిక విద్య పూర్తి చేసుకున్న తర్వాత హుజురాబాద్ లో ఇంటర్మీడియట్ చదువుకున్నాడు. ఆ తర్వాత జమ్మికుంటలో ఓపెన్ డిగ్రీలో చేరి అదే సమయంలో కన్నూరు లోని సిద్ధార్థ స్కూల్లో టీచర్గా కూడా పనిచేసేవాడు. డిగ్రీ పూర్తి చేసుకున్న తర్వాత ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుండి 2007లో పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ పట్టా పొందాడు.

నరేష్ 2009లో కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎం.ఎస్సి సైకాలజీ, 2010లో హుజురాబాద్ నుండి బి.ఎడ్, 2011లో సైకాలజీలో డిప్లమాలు పూర్తి చేసాడు. పెరియార్ పట్ల ఆకర్షితుడైన నరేష్ “మూఢనమ్మకాలు, ప్రభుత్వ పాలనపై ప్రభావం” అనే అంశంపై 2023లో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుండి పి.హెచ్.డి పట్టా పొందాడు.

ఒకవైపు తన చదువులను కొనసాగిస్తూనే నరేష్ తెలంగాణా ఉద్యమం కోసం కృషి చేసాడు. సింగరేణి క్షేత్రాలలో ప్రసంగాలు, సకల జనుల సమ్మె, రైలు రోకో వంటి కార్యక్రమాలలో పాల్గొని తెలంగాణా ఉద్యమాన్ని బలోపేతం చేసాడు.

### మూఢ నమ్మకాల నిర్మూలన సంఘం

నాస్తికవాదం, హేతువాదం, మూఢనమ్మకాల నిర్మూలన అంశాలపై చిన్న తనం నుండి కృషి చేస్తున్న నరేష్ 2023 సంవత్సరంలో తన సతీమణి సుజాతతో కలిసి మూఢ నమ్మకాల నిర్మూలన సంఘం స్థాపించాడు.

## మూలాలు
# పైథాగరస్

| Pythagoras Pre-Socratic philosophy |
| --- |
|
Bust of Pythagoras of Samos in the Capitoline Museums, Rome |
| పేరు:
 | Pythagoras (Πυθαγόρας)
 |
| జననం:
 | c. 580 BC – 572 BC
 |
| మరణం: | c. 500 BC – 490 BC |
| సిద్ధాంతం / సంప్రదాయం:
 | Pythagoreanism
 |
| ముఖ్య వ్యాపకాలు: | Metaphysics, Music, Mathematics, Ethics, Politics |
| ప్రముఖ తత్వం: | Musica universalis, Golden ratio, Pythagorean tuning, Pythagorean theorem |
| ప్రభావితం చేసినవారు: | Thales, Anaximander, Pherecydes |
| ప్రభావితమైనవారు: | Philolaus, Alcmaeon, Parmenides, Plato, Euclid, Empedocles, Hippasus, Kepler |

**పైథాగరస్** ప్రపంచ ప్రసిద్ధి గాంచిన ఒక గ్రీకు గణితశాస్త్రజ్ఞుడు. ఈయన పేరు విననివారు ఉండరు. పైధోగొరస్ సిద్ధాంతం తెలియని వారు ఉండవు. గణిత శాస్త్రములో ముఖ్యంగా - సమీర్ విభాగాములో ఈయన గురించి తప్పక చదవుతారు.

## బాల్యం-విద్యాభ్యాసం

గణిత వేత్త, తత్వవేత్త అయిన పైథోగొరస్ క్రీస్తు పూర్వం 580-500 మధ్య కాలానికి చెందిన వాడు. గ్రీసు లోని సామౌస్ అనే చోట జన్మించాడు. ఈ సామౌస్ ద్వీపం అప్పట్లో పద్ద వర్తక కేంద్రంగా, విద్యా కేంద్రంగా ఉండేది. పైధోగరస్ ధనవంతుల బిడ్డ కాబట్టి బాగానె చదువుకున్నాడు. చిన్నప్పటినుండి ఈయన అసమాన ప్రజ్ఞాపాటవాలు ప్రదర్శించాడు. ఈయన ప్రశ్నలకు అధ్యాపకులే సమాధానాలు చెప్పలేక తలమునకలయ్యేవారు. ఈయనకు చదువు నిమిత్తం థేల్స్ ఆఫ్ మిలెటస్ సు పంపడం జరిగింది. అప్పుడే పైధోగొరస్ విశ్వవిఖ్యాతమైన తన సిద్ధాంతాన్ని రూపొందించాడు. ఒకరకంగా చెప్పాలంటె జ్యామితీయ గణితానికి బీజాలు వేసినవారిలో ఈయన కూడా ఒకరు.

## సిద్ధాంతాలు

ఒక త్రిభుజం లోని కోణాల మొత్తం అంటే 180 డిగ్రీలు లేదా రెండు లంబకోణాలని ఆయన చెప్పారు. బ్లెయిస్ పాస్కల్ కూడా అదే విషయాన్ని ఋజువు చేసారు. అదే విధంగా ఒక లంబ కోణ త్రిభుజంలో కర్ణం మీదివర్గం మిగిలిని భుజాల మీది వర్గాల మొత్తానికి సమానం అనేది పైథోగొరస్ సిద్ధాంతం. ఒక త్రిభుజంలో భుజాల కొలతలు 3,4 అయి కర్ణం 5 అయితే 32+42=52అవుతుంది.

## పరిశీలనలు

ఆ కాలంలో పుస్తకాలు లేవు చర్చల ద్వారానే విషయాల పట్ల అవగాహన యేర్పరచుకొనేవారు. ఈయన పెర్షియా, బాబిలోనియా, అరేబియా, భారతదేశంలో కొంతభాగం వరకు వెళ్లాడు. ఎన్నో విషయాలు తెలుసుకున్నాడు. ఈజిప్ట్లో ఎక్కువ కాలం ఉండి సంగీతం నేర్చుకున్నాడు. సంగీతానికి, అంకగణితము నకు మధ్య గల సంబంధముల గూర్చి పరిశీలనలు చేశాడు.

## గురువుగా

దక్షిణ ఇటలీ లోని క్రోటోనేలో క్రీ.పూ 529 లో ఒక పాఠశాల ప్రారంభించాడు. 300 మంది శిష్య గణం ఉన్న ఈ పాఠసాలలో అంకగణితం, జ్యామితి, సంగీతం, ఖగోళ శాస్త్రాల గూర్చి బోధించేవారు. గ్రీకు తత్వ శాస్త్రం కూడా చెప్ఫేవారు. పైధోగరస్ అతి సామాన్యంగా జీవించారు. సంఖ్యా శాస్త్రం పట్ల ఈయనకు చక్కటి అవగాహన ఉండేది. పిరమిడ్లను క్యూబ్ లను చిత్రించేవాడు.రాత్రింబవళ్ళు భూమి సూర్యుని చుట్టూ లేదా సూర్యుని లాంటి ఖగోళ నిర్మాణాల చుట్టూ తిరుగుతూ ఉండటం వల్ల ఏర్పడుతున్నాయని ఈయన ఊహించాడు. ఏ సాధనాలు లేనప్పుడు ఇన్ని విషయాలు చెప్పే పైధాగరస్ అభినందనీయుడు.

## ముగింపు

అనవసర రాజకీయాలు ముదిరి పైధాగరస్ ను ప్రక్కకు నెట్టడం జరిగింది. ఆయన అజ్ఞాత వాసంలోకి వెళ్ళక తప్పలేదు. ఆ దిగులు తోనే ఎనభై యేళ్ళ వరకు బ్రతికి ఆ తరువాత ఇటలీ లోని మెటో పోంటంలో క్రీ.పూ 500 లో కన్నుమూసాడు. ఈయన మరణించిన 200 సంవత్సరాల తర్వాత గ్రీకులు ఈయన గొప్ప తనాన్ని గ్రహించి రోంలో ఒక విగ్రహాన్ని యెర్పాటు చేశారు. "అతి తెలివైన సాహసి"గా కితాబిచ్చారు.
# ప్లాటినస్

| పాశ్చాత్య తత్వశాస్త్రం ప్రాచీన తత్వశాస్త్రం |
| --- |
|
ప్లాటినస్ |
| పేరు:
 | ప్లాటినస్
 |
| జననం:
 | సిర్కా 204 - 204 క్రీ.పూ., ఏథెన్స్
 |
| మరణం: | సిర్కా 270 - 270 క్రీ.పూ., ఏథెన్స్ |
| సిద్ధాంతం / సంప్రదాయం:
 | అనుభూతివాదం
 |
| ముఖ్య వ్యాపకాలు: | రెటరిక్, కళలు, సాహిత్యం, ఎపిస్టెమాలజీ, న్యాయం, వర్చూ, రాజకీయాలు, విద్య, కుటుంబం, మిలిటరిజం |
| ప్రముఖ తత్వం: | ద ఎన్నిడ్స్ |
| ప్రభావితం చేసినవారు: | ప్లేటో సోక్రటీసు, హోమర్, హెసియాడ్, అరిస్టోఫేన్స్, అయిసోప్, ప్రొటాగొరాస్, పర్మనైడులు, పైథాగొరాస్, హెరాక్లిటస్, ఆర్ఫానిజం |
| ప్రభావితమైనవారు: | అరిస్టాటిల్, నియోప్లాటోనిజం, సిసిరో, ప్లూటార్చ్, స్టాయిసిజం, అన్‌సెల్మ్, డెస్‌క్రేట్స్, హొబ్బెస్, లీబ్‌నిజ్, మిల్, స్కోపెన్‌హార్, నీట్జ్‌షే, హీడెగ్గర్, అరెండ్‌ట్, గడామర్, అనేక ఇతర పాశ్చాత్య తత్వవేత్తలు, మత శాస్త్రవేత్తలు |

పాశ్చాత్య కళాతత్త్వ వ్యాఖ్యాతలలో సోక్రటీసు, ప్లేటో, అరిస్టాటిల్ లు సూత్రకర్తలు కాగా ధియోప్రాస్టస్, క్వింటీలియన్, డయనోసియస్ లు ఆసూత్ర వృత్తికారులు.ఆవర్గంలో వాడే ప్లాటినస్. అంతకు ముందువాళ్ళు సాహిత్యంలో వాగ్వాపార నిర్వహణను గురుంచి ఆలోచిస్తే ఇతను అనుభవ వాదాన్ని తాత్త్విక, తార్కిక, మనః పరుధుల్లో వ్యాఖ్యానించడంలో ప్లాటినస్ అసమాన ప్రతిభను కనబరిచాడు.

అరిస్టాటిల్ ప్రకారం రసానుభవం (ఈస్తటిక్ ఎక్స్పీరియంస్) నిజ జీవితానుభవం కన్నా స్వభావతః భిన్నమైందికాదు.కాకపోతే సాహిత్యంలో ఆ ఉద్విగ్నత అత్యున్నతదశలో ఉంటుందని అతని అభిప్రాయం. త్రాసద (ట్రాజడీ) సృజనం మాత్రమే, క్షాళన (కెధార్సిస్) సమర్ధం కావడంలో పర్య్వసిస్తుంది.కళాస్రష్ట ఇక్కడే వేదాంతితో సమానుడౌతాడు.ఇది ప్లాటో అరిస్టాటిల్ ఇద్దరూ అంగీకరించిన అభిప్రాయం. కాని ప్లాటినస్ ప్రకారం ఇది కేవలం అనుభవోద్విగ్నత-మగ్నతకాదు. అనుభవం ఉపరి మనోంతర భాగాల్ని తాకే లక్షణం కలిగి ఉంది. దీనికి భౌతిక మానసిక ఆధ్యాత్మిక దశాంతరాలున్నాయి.ఈ కక్ష్యాంతరాల్ని దాటి పోవడంలో కళ తన స్వతంత్ర ప్రతిపత్తిని సార్ధకం చేసుకోంటుంది.అందుచేత కేవలం నీతి ప్రభోధకం కావడమో కాకపోవడమో కళాప్రయోజనంకాదు.అది అందించే అనుభవం యోగానుభవసదృసం అంటాడు ప్లాటినస్.

## అభాస-ధియరీ ఆఫ్ ఎమనేషన్

ఈ పదార్ధ జగత్తు ప్లాటో భావించినట్లు భావప్రతిబింబం మాత్రమేకాదు. లేక అరిస్టాటిల్ చెప్పినట్లు రూప నిర్దిష్ట పదార్ధ పరిణామం కాదు.అది కేవలం ఏకైక సత్యవస్తువు పొందే అభాసం-సూర్యకాంతి ఒకేబింబం నుంచి ప్రపంచాన్నంతా ఆశ్రయించినట్లు.ఆవస్తువు (తత్ పదార్ధం-భారతీయ పరిభాషలో) ప్లాటో చెప్పినట్లు భావజగత్తు కాదు అంటాడు ఇందులో ప్లాటినస్. దైవ, చైతన్య, ఆత్మలనే తత్త్వత్రయం ఈ సత్యవసువు స్వభావ వ్యంజకాలు.ఇవి కేవలం ఆ వస్తువుకు సంకేతాలు మాత్రమే.ఆ వస్తువు పరిపూర్ణం, స్వతంత్రం, సంపూర్ణం.ప్లాటినస్ అభిప్రాయం-సమకాలీన విజ్ఞానుల నిరూపణను ఆధారంగా కల్గిందే.సూర్యుడు ప్రపంచానికి ఇంతకాంతిని ఇస్తున్నా తాను నష్టపోతున్నదేమీ లేదని-శాస్త్ర నిరూపణ. ద్వద్య జగత్తు సూర్యుణ్ణి ఏవిధంగా ప్రభావతం చేయడం లేదు.ప్రకాశించడం సూర్యుని సహజ స్వభావం.ఈ ద్రవ్యజగత్తంతా ఒక సృజనాత్మక విన్యాసం తప్పా ఇదే అదికాదు అంటాడు ప్లాటినస్.

ప్లాటినస్ దివ్యమానవ తత్త్వ పరిధుల్లో మూడు దశల్ని గుర్తించాడు. 1. దేహేంద్రియ అనుభవశక్తి-భౌతికానుభవం.2. చిత్తానుభవం. 3. చైతన్యానుభవం. ఇవి దేశకాల పరిధులకు లోబడి ఉంటాయి. అంటాడు ప్లాటినస్.

## మూలాలు

* 1982 భారతి మాసపత్రిక- వ్యాసము:ప్లాటినస్, వ్యాసకర్త: డా. హెచ్.ఎస్.బ్రహ్మానంద.

## వెలుపలి లంకెలు
# గాట్‌ఫ్రైడ్ విల్‌హెల్మ్ లెబ్నిజ్

గాట్‌ఫ్రైడ్ విల్‌హెల్మ్ లెబ్నిజ్| Portrait by Christoph Bernhard Francke |
| జననం | 1 July 1646 Leipzig, Electorate of Saxony, Holy Roman Empire |
| మరణం | 1716 నవంబరు 14(1716-11-14) (వయసు: 70) Hanover, Electorate of Hanover, Holy Roman Empire |
| జాతీయత | German |
| యుగం | 17th-/18th-century philosophy |
| ప్రాంతం | Western philosophy |
| తత్వ శాస్త్ర పాఠశాలలు | Rationalism |
| ప్రధాన అభిరుచులు | Mathematics, physics, geology, medicine, biology, embryology, epidemiology, veterinary medicine, paleontology, psychology, engineering, linguistics, philology, sociology, metaphysics, ethics, economics, diplomacy, history, politics, music theory, poetry, logic, theodicy, universal language, universal science |
| ప్రసిద్ధ ప్రసిద్ధ ఆలోచనలు | విస్తరించు
 * Calculus Monads Best of all possible worlds Pre-established harmony Identity of indiscernibles Matrix (mathematics) Leibniz integral rule Principle of sufficient reason Notation for differentiation Product rule *Vis viva* Boolean algebra Salva veritate Stepped reckoner Symbolic logic Semiotics *Analysis situs* Law of Continuity Transcendental law of homogeneity *Ars combinatoria* Calculus ratiocinator Leibniz's notation *Characteristica universalis* Problem of why there is anything at all Pluralistic idealism Metaphysical dynamism Apperception
 |
| విస్తరించు
ప్రభావితులు
* Scholasticism, Suárez, Descartes, Hobbes, Malebranche, Spinoza, Bossuet, Pascal, Confucius
 |
| విస్తరించు
ప్రభావితమైనవారు
* Berkeley, Platner, Voltaire, Hume, Kant, Russell, Wiener, Gödel, Riemann, Gauss, Lagrange, Euler, Heidegger, Peirce, Benoit Mandelbrot, Wundt, Frege, Rescher
 |
| సంతకం |  |

**గాట్ఫ్రైడ్ విల్హెమ్ (వాన్) లిబ్నిజ్** (/ laɪbnɪts /; [5] జర్మన్: [ɡɔtfʁiːt vɪlhɛlm fɔn laɪbnɪts] [లేదా] [laɪpnɪts]; [7] ఫ్రెంచ్: గోడ్ఫ్రోయ్ గిల్లాయ లీబ్నిట్జ్ ( 1646 జూలై 1  - 1716 నవంబరు 14 )  జర్మనీ దేశానికి చెండిన గణిత శాస్త్రవేత్త, తత్వవేత్త.  సర్ ఇజాక్ న్యూటన్ సృష్టించిన కలన గణిత శాస్త్రాన్ని అభివృద్ధి చేశాడు. ఈయన 1685 లో ఒక పిన్వీల్ కాలిక్యులేటర్ను, లిబ్నిజ్ చక్రాన్ని కనిపెట్టాడు. ఇవి గణిత శాస్త్రంలో   మొట్టమొదట ఉత్పత్తి చేసిన యాంత్రిక  గణన యంత్రాలు.  కంప్యూటర్ పరిజ్ఞానంలో బైనరి సంఖ్యను అభివృద్ధి చేశాడు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* నికోలస్ ఐ బెర్నౌలీ

## మూలాలు
# మేఘ్రాజ్ మిట్టర్

మేఘ్రాజ్ మిట్టర్
**మేఘ్రాజ్ మిట్టర్** పంజాబ్ కు చెందిన నాస్తికుడు. ఇతను తర్కశీల్ సొసైటీ కి సహ వ్యవస్థాపకుడు. అతను సర్జిత్ తల్వార్ తో కలసి ఈ సంస్థను స్థాపించాడు. మత ఛాందసవాదం, మతతత్వం, కుల వ్యవస్థ, అంటరానితనం, మూఢ నమ్మకాలను నిర్మూలించడానికి, భారతీయ ప్రజలలో హేతువాద ఆలోచనలను, శాస్త్రీయ దృక్పధాన్ని వ్యాప్తి చేయడమే తర్కశీల్ సొసైటీ లక్ష్యం. ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియన్ హేతువాద సంఘాలకు అనుబంధంగా ఉన్న తర్కశీల్ సొసైటీ మతం, విద్యను వేరుచేయాలని సూచించింది. ప్రస్తుతం పంజాబ్‌లోని దాదాపు అన్ని గ్రామాలు, పట్టణాల్లో యూనిట్లు ఉన్నాయి. ప్రధానంగా పంజాబ్ రాష్ట్రానికి పరిమితం అయినప్పటికీ, సొసైటీ ఇప్పుడు పొరుగు రాష్ట్రాలైన హర్యానా, హిమాచల్ ప్రదేశ్, రాజస్థాన్, ఢిల్లీ, ఛత్తీస్‌గఢ్, ఉత్తర ప్రదేశ్, మధ్యప్రదేశ్, జమ్మూ కాశ్మీర్లలో కూడా పనిచేస్తుంది. దక్షిణాసియా జనాభా అధికంగా ఉన్నందున, కెనడాలోని మూడు ప్రధాన నగరాల్లో వాంకోవర్, కాల్గరీ, టొరంటోలలో కూడా ఈ సొసైటీ చురుకుగా ఉంది.

అతను విజ్ఞాన్ జోత్ పత్రిక సంపాదకుడు. బాబాలు, సన్యాసులు, బైరాగులు, మంత్రగాళ్ళు, జ్యోతిష్యులు ఇంకెవరైనా దేవుడు, మంత్రాలు, మహిమలు, జాతకాలు లాంటివి నిజమని నిరూపిస్తే 20 లక్షలు బహుమతి ఇస్తామని అతను చాలెంజ్ చేశారు. ఇతను 1984లో పంజాబ్ లో రేషనలిస్ట్ సొసైటీ పేరుతో సంస్థను స్థాపించాడు. తరువాత ఆ సంస్థ పేరుని తర్క్ శీల్ సొసైటీగా మార్చారు. ఇతను పంజాబీ భాషలో 15 పుస్తకాలు వ్రాసారు. అందులో కొన్నింటిని ఇతర భాషలలోకి అనువదించడం జరిగింది.

## మూలాలు
# మంగంపేట (ఓబులవారిపల్లె)

**మంగంపేట**,ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా, ఓబులవారిపల్లె మండలానికి చెందిన జనగణన పట్టణం.

## జనాభా గణాంకాలు

మంగంపేట వైఎస్ఆర్ జిల్లా, ఓబులవారిపల్లె మండలంలో ఉన్న ఒక జనాభా లెక్కల పట్టణం. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం మంగంపేట పట్టణంలో మొత్తం 1,190 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. మంగంపేట మొత్తం జనాభా 5,175 అందులో పురుషులు 2,750, స్త్రీలు 2,425, మంగంపేట సగటు లింగ నిష్పత్తి 882.

## గ్రామ విశేషాలు

ఈ గ్రామం కోడూరు శాసనసభ నియోజకవర్గంలో ఉంది. ప్రపంచంలోనే అత్యంత నాణ్యవంతమైన ముగ్గురాయి నిక్షేపాలున్న గ్రామం ఇది. స్వాతంత్ర్యానికి పూర్వం అగ్రహారంగా ఉన్న ఈ ఊరు, 1954 లో ఖనిజాన్ని కనుగొన్న తరువాత పంచాయతీగా రూపొందింది. ఆ తరువాత కాలక్రమేణా పారిశ్రామికవాడగా అభివృద్ధి చెందుచున్నది. రోజుకు ఒకటిన్నర కోట్ల రూపాయల టర్నోవర్ ఉన్న ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఖనిజాభివృద్ధి సంస్థ మంగంపేట పరిధిలోనే ఉంది.

## దేవాలయాలు

**శ్రీ రామాలయo:** ఈ గ్రామపరిధిలోని కొత్తమంగంపేటలోని ఆరవ వీధిలో నూతనంగా నిర్మించిన రామాలయాన్ని, 2013 సెప్టెంబరు 8న ప్రారంభించారు.

**శ్రీ ఆంజనేయస్వామి ఆలయం :** 2014, ఫిబ్రవరి 15 శనివారంనాడు, శ్రీ ఆంజనేయస్వామి ఆలయ పునః ప్రతిష్ఠ కార్యక్రమాలు వైభవంగా నిర్వహించారు. 16వ శతాబ్దంలో శ్రీ కృష్ణ దేవరాయల కాలంలో, శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి దర్శనార్ధం, చిట్వేలి-మంగపేట దారిన వెళ్తుఇన్నప్పుడు, శ్రీ ఖడ్గతిక్కన ప్రతిష్ఠించినట్లు చెప్పబడుతున్న ఈ ఆలయం శిథిలావస్థకు చేరుకున్నది. తాజాగా గ్రామస్థులు పునరుద్ధరించి, "నీరుంపల్లి ఆంజనేయస్వామి"గా పునహ్ ప్రతిష్ఠ చేశారు. ఆఖరిరోజు మంగళవాయిద్యాలు, వేదమంత్రాలతో స్వామివారికి గణపతి పూజ, ఇతర ప్రత్యేకపూజలు జరిపారు. అనంతరం భక్తులందరికీ తీర్ధప్రసాదాలు అందజేశారు. 17 ఉదయం ధ్వజస్తంభం ఏర్పాటు, నాగప్రతిష్ఠ నిర్వహించారు. అనంతరం భక్తులకు అన్నదానం నిర్వహించారు. రాత్రికి సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు ఏర్పాటుచేశారు.

**శ్రీ కట్టా పుట్టలమ్మ అమ్మవారి దేవాలయం:** పురాతన కాలంనాటి ఈ దేవాలయం ఎంతో ప్రసిద్ధమైనది. ఇక్కడ వేల సంఖ్యలో వివాహాలు జరిగినవి. ప్రస్తుతం ఆలయం శిథిలావస్థలో ఉంది. ఆదరణ లేక ధూప, దీప, నైవేద్యాలు కరువైనవి. త్వరిత గతిన పునర్నిర్మాణం చేయవలసిన అవసరం ఉంది. ఈ ఆలయంలో 2014,జూన్-7 శనివారం నుండి అమ్మవారి జాతర ఉత్సవాలు ప్రారంభమైనవి. ఆదివారం ఉదయం నుండియే అమ్మవారికి ప్రత్యేకపూజలు, అభిషేకాలు నిర్వహించారు. పొంగళ్ళను నిర్వహించి భజన కార్యక్రమాలు చేపట్టినారు. దీనితో రెండురోజులు నిర్వహించిన జతర ముగించారు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# కోడూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం

కోడూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం

ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం| దేశం | భారతదేశం  |
| వున్న పరిపాలనా ప్రాంతం | తిరుపతి జిల్లా  |
| అక్షాంశ రేఖాంశాలు | 13°57′36″N 79°21′0″E  |

Wikimedia | © OpenStreetMap  From Wikidata
**కోడూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం** ఆంధ్రప్రదేశ్, తిరుపతి జిల్లాలో ఉంది. ఇది రాజంపేట లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోనిది.

## నియోజకవర్గంలోని మండలాలు

* ఓబులవారిపల్లె
* కోడూరు
* చిట్వేలు
* పుల్లంపేట
* పెనగలూరు

## ఇంతవరకు ఎన్నికైన శాసనసభ్యులు

| Year
 | సంఖ్య
 | నియోజకవర్గ పేరు
 | రకం
 | విజేత పేరు
 | Sex
 | పార్టీ
 | ఓట్లు
 | సమీప ప్రత్యర్థి
 | Sex
 | పార్టీ
 | ఓట్లు
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2024
 | 127
 | కోడూరు
 | (SC)
 | అరవ శ్రీధర్
 | పు
 | జనసేన పార్టీ
 | 78594
 | కొరముట్ల శ్రీనివాసులు
 | పు
 | వైఎస్‌ఆర్‌సీపీ
 | 67493
 |
| 2019
 | 127
 | కోడూరు
 | (SC)
 | కొరముట్ల శ్రీనివాసులు
 | పు
 | వైఎస్‌ఆర్‌సీపీ
 | 78,312
 | పంతగాని నరసింహ ప్రసాద్
 | పు
 | తె.దే.పా
 | 43,433
 |
| 2014
 | 127
 | కోడూరు
 | (SC)
 | కొరముట్ల శ్రీనివాసులు
 | పు
 | వైఎస్‌ఆర్‌సీపీ
 | 66820
 | ఓబిలి సుబ్బరామయ్య
 | పు
 | తె.దే.పా
 | 64848
 |
| 2012
 | **Bye Poll** | కోడూరు
 | (SC)
 | కొరముట్ల శ్రీనివాసులు
 | పు
 | వైఎస్‌ఆర్‌సీపీ
 | 66456
 | E. Kanuparthi
 | M
 | ఐఎన్‌సీ
 | 34465
 |
| 2009
 | 246
 | కోడూరు
 | (SC)
 | కొరముట్ల శ్రీనివాసులు
 | పు
 | ఐఎన్‌సీ
 | 51747
 | Ajay Babu Nandavaram Benjimin
 | M
 | తె.దే.పా
 | 39359
 |
| 2004
 | 150
 | కోడూరు
 | (SC)
 | డా|| గుంటి వెంకటేశ్వర ప్రసాద్
 | పు
 | ఐఎన్‌సీ
 | 55135
 | Smt. Jayamma Yerrathota
 | F
 | తె.దే.పా
 | 38713
 |
| 1999
 | 150
 | కోడూరు
 | (SC)
 | సోమినేని సరస్వతి
 | స్త్రీ
 | తె.దే.పా
 | 38228
 | Dr. Gunti Venkateswara Prasad
 | M
 | ఐఎన్‌సీ
 | 27986
 |
| 1994
 | 150
 | కోడూరు
 | (SC)
 | వడ్డి చెన్నయ్య
 | పు
 | తె.దే.పా
 | 52335
 | Kotapati Dhanunjaya
 | M
 | ఐఎన్‌సీ
 | 37573
 |
| 1989
 | 150
 | కోడూరు
 | (SC)
 | తూమాటి పెంచలయ్య
 | పు
 | తె.దే.పా
 | 50239
 | Kotapati Dhananjaya
 | M
 | ఐఎన్‌సీ
 | 49173
 |
| 1985
 | 150
 | కోడూరు
 | (SC)
 | తూమాటి పెంచలయ్య
 | పు
 | తె.దే.పా
 | 40311
 | Nediganti Venkatasubbaiah
 | M
 | ఐఎన్‌సీ
 | 24806
 |
| 1983
 | 150
 | కోడూరు
 | (SC)
 | డా|| శెట్టిపల్లి శ్రీనివాసులు
 | పు
 | స్వతంత్ర
 | 45889
 | Sriramulu Gunti
 | M
 | ఐఎన్‌సీ
 | 21650
 |
| 1978
 | 150
 | కోడూరు
 | (SC)
 | నిదిగంటి వెంకట సుబ్బయ్య
 | పు
 | జనతా పార్టీ
 | 19079
 | Yerrathota Venkatasubbaiah
 | M
 | స్వతంత్ర
 | 17391
 |
| 1972
 | 150
 | కోడూరు
 | (SC)
 | గుంటి శ్రీరాములు
 | పు
 | ఐఎన్‌సీ
 | 23410
 | Y. Venkata Subbaiah
 | M
 | స్వతంత్ర
 | 11833
 |
| 1967
 | 147
 | కోడూరు
 | (SC)
 | N. పెంచలయ్య
 | పు
 | స్వతంత్ర పార్టీ
 | 16683
 | P. V. Subbaiah
 | M
 | ఐఎన్‌సీ
 | 13677
 |
| 1962
 | 154
 | కోడూరు
 | (SC)
 | N. పెంచలయ్య
 | పు
 | స్వతంత్ర పార్టీ
 | 10135
 | Pala Venkatasubbaiah
 | M
 | ఐఎన్‌సీ
 | 8116

 |

## ఇవి కూడా చూడండి

* ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ సభ్యుల జాబితాలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# రాచవేటి వీరభద్ర స్వామి దేవాలయము

**రాచవేటి వీరభద్ర స్వామి దేవాలయము** ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో, అన్నమయ్య జిల్లాలో రాయచోటి పక్కన ఉన్న మాండవ్య నది ఒడ్డున ఉంది. వీరశైవుల పుణ్య క్షేత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ ఆలయానికి పొరుగు రాష్ట్రమైన కర్ణాటక నుంచి పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు వస్తారు. ఈ దేవాలయం రాయల కాలం నుండి అత్యంత ప్రసిద్ధి గాంచింది.

రాచవీటి వీరభద్రస్వామి దేవాలయం
## చరిత్ర

పూర్వ కాలంలో సామంతరాజులు ఈ ప్రాంతానికి విచ్చేసిన సమయంలో మాండవ్య నది ఒడ్డున సేద తీరుతూ ఉండేవారని ప్రతీతి. ఆ కాలంలోనే భద్రకాళి సమేత వీరభద్రస్వామి దేవాలయాన్ని భక్తి ప్రపత్తులతో నిర్మించినట్లు పురాణాలు చెబుతున్నాయి. అప్పటి నుండి ఇప్పటి వరకు మాండవ్య నది ఒడ్డున వెలసిన వీరభద్రస్వామి దేవాలయం భక్తులతో కళకళలాడుతోంది. గతంలో రాచవీడుగా పిలువబడిన నేటి రాయచోటికి పేరు ప్రఖ్యాతలు రావడానికి వీరభద్రస్వామి దేవాలయమేనని పెద్దలు పేర్కొంటున్నారు.

చోళ సామ్రాజ్య విస్తరణలో భాగంగా యుద్ధాలు చేసి ఆలసిపోయిన రాజరాజ చోళుడు మానసిక ప్రశాంతత కోసం దేశాటనకు బయలుదేరి ఇక్కడి మాండవ్య నది తీరానికి చేరుకున్నాడు. కొండల, గుట్టల నడుమ ప్రవహిస్తున్న మాండవ్య నది ఒడ్డున సాగైన పూల తోటలతో ఈ ప్రాంతం ఆయనను విశేషంగా ఆకర్షించిందని, దీంతో ఆయన ఇక్కడే తన పరివారంతో నిలిచిపోయి భద్రకాళి సమేత వీరభద్రుని కొలిచి జీర్ణావస్థలో ఉన్న ఆలయాన్ని పునః నిర్మించాడని చరిత్ర చెబుతోంది.

## ఆలయ విశేషాలు

వీరభద్ర ఆలయం వీరశైవుల పుణ్య క్షేత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. స్వయంగా వీరభద్రుడే విగ్రహ మూర్తిగా ఇక్కడ కొలువైనందున రాయచోటి వీరభద్ర ఆలయాన్ని దక్షణ భారత దేశ వీరభద్ర ఆలయానికి మూలవిరాట్‌గా పేర్కొంటుంటారు.

వీరభద్రునికి రాచరాయుడు అనే పేరు కూడా ఉంది. బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహణ అనంతరం మార్చి నెలలో 21 నుండి 24వ తేదీల మధ్యలో ఎన్నో ద్వారాలు దాటుకొని సూర్యకిరణాలు స్వామి వారి పాదాలను తాకడం విశేషం. ఆలయ వాస్తు నిర్మాణ చాతుర్యానికి అది నిదర్శనమని చెప్పవచ్చు.

వీరభద్రుని హిందువులతో పాటు ముస్లింలు దర్శించుకుంటారు. ముస్లింలోని దేశముఖ్‌తేకు చెందిన వారు బ్రహ్మోత్సవాల సందర్భంగా స్వామి వారికి పూజా సామాగ్రి పంపుతారు. ఆలయ కమిటీ వారు వాటిని స్వీకరించి పూజలు చేయించి తీర్థ ప్రసాదాలను తిరిగి వారికి పంపడం ఆనవాయితీగా వస్తోంది.

ఆలయ గాలిగోపురం ముందు భాగంలో 56 అడుగుల ఎత్తు గల ఏక శిలారాతి దీప స్తంభం ఉంది. ఇది ఆలయానికి ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది. ఇంత పెద్ద ఏకశిల దీపస్తంభం దక్షణ భారత దేశంలోనే మరెక్కడా లేదని చెప్పవచ్చు. ప్రతి ఏటా కార్తీక మాసంలో ఈ స్తంభంపై భాగంలో దీపం వెలిగించి స్వామిని ఆరాధించడం ఆనవాయితీగా వస్తోంది.

## మూలాలు
# యముడు

కోరలతో ఉన్న యముని చిత్రం.
యముని ఆస్థానంలో **యముడు**, యమి, చిత్రగుప్తుడు (17వ శతాబ్దానికి చెందిన పట చిత్రం)
టిబెటన్ సంప్రదాయంలో యముని చిత్రం
**యముడు** లేదా **యమధర్మరాజు** (*Yama*) హిందూ పురాణాలలో తరచు కనవచ్చే ఒక పాత్ర. నరక లోకానికి అధిపతి. సూర్యుని కుమారుడు. పాపుల పాపములను లెక్క వేయుచూ, సమయము ఆసన్నమైనపుడు ప్రాణములు తీయుట యముని పని. యముడు దక్షిణ దిశకు అధిపతి.

* యముని పాశమును కాలపాశము అని పిలుస్తారు.
* యముని వాహనము దున్నపోతు.
* యముని నగరమును యమపురి, నరకము అంటారు.
* యముని వద్ద కొలువు కూటములో పాపుల పద్దులను లెక్కించుటకు చిత్రగుప్తుడు అను సహాయకుడు ఉంటాడు.

## సమవర్తి

యముడు ధర్మానుసారం సమయమాసన్నమైనపుడు జీవుల ప్రాణాలను హరిస్తాడని చెబుతారు. యముని చెంత ఏ విధమైన పక్షపాతానికి, అధర్మానికి స్థానం ఉండదు. యముని నియమాలు కఠోరమైనవి. కనుకనే దండించేవారిలో తాను యముడనని శ్రీకృష్ణుడు భగవద్గీత, విభూతి యోగంలో చెప్పాడు.

పుణ్యాత్ములైన జీవులకు యముడు సహజంగా సౌమ్యంగానే కనపడతాడని చెబుతారు. పాఫులకు మాత్రం భయంకరమైన రూపంతో, రక్త నేత్రాలతో, మెఱుపులు చిమ్మే నాలుకతో, నిక్కబొడుచుకొన్న వెండ్రుకలతో చేతిలో కాలదండం ధరించి కనబడతాడు (స్కంద పురాణము, కాశీ ఖండము - 8/55,56).

యముడు గొప్ప జ్ఞాని. భగవద్భక్తుడు. నచికేతునికి ఆత్మ తత్వ జ్ఞానం ఉపదేశించాడు (కఠోపనిషత్తు). తన దూతలకు భగవంతుని మహాత్మ్యాన్ని వర్ణించాడు (స్కంద పురాణము).

భూలోకంలో మొట్టమొదట మరణము పొంది, పరలోకమునకు వెళ్లిన వాడే యముడు.

## యముని బంధుగణం

* సోదరులు : వైవస్వతుడు, శని
* సోదరీమణులు: యమున, తపతి

## సినిమాలద్వారా యముడు

తెలుగు సినిమాలలో మొదటి నుండి యమునికి పెద్ద పీటనే వేసారు. నలుపు తెలుపు చిత్రాల నుండి ఇప్పటి సరికొత్త చిత్రాలైన యమదొంగ, యమగోల వరకూ యమునిపై అనేక కథనాలతో, రకరకాలుగా వాడుకొన్నారు

## వనరులు, మూలాలు

* శ్రీ మద్భగవద్గీత - తత్వ వివేచనీ వ్యాఖ్య - జయదయాల్ గోయంగ్‌కా వ్యాఖ్యానం (గీతా ప్రెస్, గోరఖ్‌పూర్ ప్రచురణ)
# సోనియా సింగ్

| సోనియా సింగ్ |
| --- |
|  |
| జాతీయత | భారతదేశం |
| వృత్తి | నటి |
| క్రియాశీలక సంవత్సరాలు | 2003–ప్రస్తుతం |
| భార్య / భర్త | అవినాష్ బాబి |

**సోనియా సింగ్** భారతీయ టెలివిజన్ నటి. స్టార్ వన్ టెలివిజన్ చానల్లో ప్రసారమైన ధారావాహిక *దిల్ మిల్* గయే లో డా. కీర్తి మెహ్రా పాత్రకు ఆమె ప్రసిద్ధి చెందింది.

ఆమె పరిచయ్‌లో రిచా థక్రాల్, భాభిలో సుష్మా, కుంకుమ్‌ – ఏక్ ప్యారా సా బంధన్ లో అంటారా పాత్రలు పోషించింది. ఇక 2020లో కాల్ సెంటర్ ద్వారా ఆమె వెబ్ సిరీస్ లోకి అడుగుపెట్టింది. పత్రా పెటికా బిండియా (2022)లోనూ ఆమె నటించింది.

## మూలాలు