# జేన్ గూడాల్

**డేమ్ జేన్ మోరిస్ గూడాల్** డి.బి.ఇ (/1934/; జననం వలేరీ జేన్ మోరిస్-గూడాల్; 3 ఏప్రిల్ 1934), పూర్వం బారోనెస్ జేన్ వాన్ లావిక్-గూడాల్, ఆంగ్ల జంతుశాస్త్రవేత్త, ప్రైమటాలజిస్ట్, ఆంత్రోపాలజిస్ట్. అడవి చింపాంజీల సామాజిక, కుటుంబ పరస్పర చర్యలను 60 సంవత్సరాలు అధ్యయనం చేసిన తరువాత ఆమె చింపాంజీలపై ప్రపంచంలోనే అగ్రగామి నిపుణురాలిగా పరిగణించబడుతుంది. గూడాల్ మొదటిసారి 1960 లో టాంజానియాలోని గోంబే స్ట్రీమ్ నేషనల్ పార్క్ కు దాని చింపాంజీలను పరిశీలించడానికి వెళ్ళారు.

ఆమె జేన్ గూడాల్ ఇన్స్టిట్యూట్, రూట్స్ & షూట్స్ ప్రోగ్రామ్ వ్యవస్థాపకురాలు, సంరక్షణ, జంతు సంక్షేమ సమస్యలపై విస్తృతంగా పనిచేసింది. 2022 నాటికి ఆమె నాన్ హ్యూమన్ రైట్స్ ప్రాజెక్ట్ బోర్డులో ఉన్నారు. 2002 ఏప్రిల్ లో ఆమెకు యునైట్ గా నామకరణం చేశారు.

## ప్రారంభ జీవితం

వాలెరీ జేన్ మోరిస్-గూడాల్ ఏప్రిల్ 1934 లో లండన్ లోని హాంప్ స్టెడ్ లో జన్మించింది, వ్యాపారవేత్త మోర్టిమర్ హెర్బర్ట్ మోరిస్-గూడాల్ (1907-2001), మార్గరెట్ మైఫాన్వే జోసెఫ్ (1906-2000), పెంబ్రోక్ షైర్ లోని మిల్ ఫోర్డ్ హెవెన్ కు చెందిన నవలా రచయిత్రి, వాన్నె మోరిస్-గూడాల్ పేరుతో రాశారు.

కుటుంబం తరువాత బౌర్న్మౌత్కు మారింది, గూడాల్ సమీపంలోని పూలేలోని ఒక స్వతంత్ర పాఠశాల అయిన అప్లాండ్స్ పాఠశాలలో చదివారు.

చిన్నతనంలో, గూడాల్ తండ్రి ఆమెకు టెడ్డీబేర్కు ప్రత్యామ్నాయంగా జూబ్లీ అనే స్టఫ్డ్ బొమ్మ చింపాంజీని ఇచ్చారు. దాని పట్ల తనకున్న అభిమానం తనకు మొదట్లో జంతువుల పట్ల ప్రేమను రేకెత్తించిందని, "ఈ బొమ్మ నన్ను భయపెడుతుందని, పీడకలలు ఇస్తుందని నా తల్లి స్నేహితులు భయపడ్డారు" అని గూడాల్ వ్యాఖ్యానించింది. జూబ్లీ ఇప్పటికీ లండన్ లోని గూడాల్ డ్రెస్సర్ లో ఉంది.

## వ్యక్తిగత జీవితం

గూడాల్ రెండు పెళ్లిళ్లు చేసుకున్నారు. 1964 మార్చి 28 న, ఆమె లండన్ లోని చెల్సియా ఓల్డ్ చర్చిలో డచ్ కుబేరుడు, వైల్డ్ లైఫ్ ఫోటోగ్రాఫర్ బారన్ హ్యూగో వాన్ లాయిక్ ను వివాహం చేసుకుంది, వారి వివాహ సమయంలో బారోనెస్ జేన్ వాన్ లావిక్-గూడాల్ గా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ దంపతులకు హ్యూగో ఎరిక్ లూయిస్ (జననం 1967) అనే కుమారుడు జన్మించారు; 1974లో విడాకులు తీసుకున్నారు. మరుసటి సంవత్సరం, ఆమె టాంజానియా పార్లమెంటు సభ్యురాలు, ఆ దేశ జాతీయ ఉద్యానవనాల డైరెక్టర్ డెరెక్ బ్రైసన్ ను వివాహం చేసుకుంది. బ్రైసన్ 1980 అక్టోబరులో క్యాన్సర్ తో మరణించారు. టాంజానియా ప్రభుత్వంలో దేశ జాతీయ ఉద్యానవన వ్యవస్థకు అధిపతిగా ఉన్న కారణంగా, బ్రైసన్ గూడాల్ పరిశోధన ప్రాజెక్టును రక్షించగలరు, గోంబే వద్ద పర్యాటకంపై నిషేధాన్ని అమలు చేయగలరు.

కుక్కలు తనకు ఇష్టమైన జంతువు అని గూడాల్ పేర్కొంది.

గూడాల్కు ప్రోసోపాగ్నోసియా ఉంది, ఇది తెలిసిన ముఖాలను గుర్తించడం కష్టతరం చేస్తుంది.

## పురస్కారాలు, గుర్తింపు

గూడాల్ తన పర్యావరణ, మానవతా కృషికి, అలాగే ఇతరులకు అనేక గౌరవాలను పొందింది. 2004 లో బకింగ్ హామ్ ప్యాలెస్ లో జరిగిన ఒక పరిశోధనలో ఆమె డేమ్ కమాండర్ ఆఫ్ ది ఆర్డర్ ఆఫ్ ది బ్రిటిష్ ఎంపైర్ గా ఎంపికైంది. 2002 ఏప్రిల్ లో సెక్రటరీ జనరల్ కోఫీ అన్నన్ గూడాల్ ను ఐక్యరాజ్యసమితి శాంతి దూతగా పేర్కొన్నారు. టైలర్ ప్రైజ్ ఫర్ ఎన్విరాన్మెంటల్ అచీవ్మెంట్, ఫ్రెంచ్ లీజియన్ ఆఫ్ హానర్, మెడల్ ఆఫ్ టాంజానియా, జపాన్ ప్రతిష్టాత్మక క్యోటో ప్రైజ్, బెంజమిన్ ఫ్రాంక్లిన్ మెడల్ ఇన్ లైఫ్ సైన్స్, గాంధీ-కింగ్ అవార్డు ఫర్ అహింస, స్పానిష్ ప్రిన్స్ ఆఫ్ అస్టూరియాస్ అవార్డులు ఆమె ఇతర గౌరవాలలో ఉన్నాయి.

గూడాల్ బిబిసి వైల్డ్ లైఫ్ మ్యాగజైన్ సలహా మండలిలో సభ్యురాలు, పాపులేషన్ మ్యాటర్స్ (గతంలో ఆప్టిమమ్ పాపులేషన్ ట్రస్ట్) పోషకురాలు.

గూడాల్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా స్థానిక ప్రభుత్వాలు, పాఠశాలలు, సంస్థలు, స్వచ్ఛంద సంస్థల నుండి అనేక నివాళులు, గౌరవాలు, అవార్డులను అందుకున్నారు. ది వాల్ట్ డిస్నీ కంపెనీ ద్వారా డిస్నీ యానిమల్ కింగ్ డమ్ థీమ్ పార్కులో ట్రీ ఆఫ్ లైఫ్ పై ఒక ఫలకంతో పాటు, ఆమె ప్రియమైన డేవిడ్ గ్రేబీర్డ్ శిల్పంతో పాటు, గొంబేలో ఆమె మొదటి సంవత్సరంలో గూడాల్ ను సంప్రదించిన అసలు చింపాంజీ చెక్కబడింది. ఆమె అమెరికన్ అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ అండ్ సైన్సెస్, అమెరికన్ ఫిలాసఫికల్ సొసైటీ రెండింటిలోనూ సభ్యురాలు.

## మూలాలు