Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ఊపిరితిత్తులు

రొమ్ము కుహరములో *ఊపిరి తిత్తులు* గుండె, ప్రధాన నాళాలు.
**ఊపిరితిత్తులు** మానవుల్లోనే కాకుండా ఇతర జంతు జాతుల్లోనూ, కొన్ని చేపల, నత్తల శ్వాసవ్యవస్థలోని ప్రధాన అవయువాలు. ఇవి క్షీరదాల్లో, ఇంకా చాలా సకశేరుకాల్లో వెన్నెముక సమీపంలో గుండెకు ఇరువైపులా అమర్చబడి ఉంటాయి. ప్రక్కటెముకలు వీటిని రక్షిస్తూ ఉంటాయి. బయటి వాతావరణంనుండి ప్రాణవాయువు (oxygen) ను రక్త ప్రవాహంలోనికి పంపించడం, అక్కడి నుంచి బొగ్గుపులుసు వాయువు (carbon dioxide) ను ఊపిరి ద్వారా బయటకు పంపించడం వీటి ముఖ్యమైన పని. శ్వాస తీసుకోవడం వివిధ రకాల జీవుల్లో వేర్వేరు కండర వ్యవస్థల ప్రభావంతో జరుగుతుంది. మానవుల్లో ఈ ప్రక్రియ ఉదర వితానం (diaphragm) ద్వారా ప్రేరేపింపబడుతుంది. మానవులు మాట్లాడటానికి అవసరమైన గాలిని ఉత్పత్తి చేసేవి కూడా ఊపిరితిత్తులే.

మనుషుల్లో రెండు (ఎడమ, కుడి) ఊపిరితిత్తులు ఉంటాయి. ఇవి వక్షస్థల భాగంలో ఉరఃకుహరంలో (thorasic cavity) ఉంటాయి. కుడి ఊపిరితిత్తి ఎడమ దానికన్నా పెద్దదిగా ఉంటుంది. ఉరఃకుహరంలో ఎడమవైపు స్థలాన్ని ఎడమ ఊపిరితిత్తి, గుండె పంచుకుంటాయి. ఊపిరితిత్తులు రెండూ కలిపి సుమారు 1.3 కేజీల బరువు ఉంటాయి. ఎడమదానికన్నా కుడి ఊపిరితిత్తి బరువుగా ఉంటుంది.

ఊపిరితిత్తుల్లోని కణజాలం వివిధ రకాలైన శ్వాసకోశ సంబంధిత వ్యాధుల వలన దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది. వీటిలో న్యుమోనియా, ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ ప్రధానమైనవి.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* Lung Function Fundamentals.
* Dr D.R. Johnson: Introductory anatomy, respiratory system Archived 2009-11-24 at the Wayback Machine
* Franlink Institute Online: The Respiratory System
* Lungs 'best in late afternoon'
* Chronic Respiratory Disease - leading research and articles on respiratory disease Archived 2006-10-17 at the Wayback Machine.
# పెద్ద ప్రేగు

| *పెద్ద ప్రేగు* |
| --- |
|  |
| Front of abdomen, showing the large intestine, with the stomach and small intestine in dashed outline. |
|  |
| Front of abdomen, showing surface markings for liver (red), and the stomach and large intestine (blue). |
| లాటిన్
 | *intestinum crassum* |
| గ్రే'స్
 | *subject #249 1177* |
| లింఫు
 | inferior mesenteric lymph nodes
 |
| Dorlands/Elsevier
 | *i\_11/12456545* |

పెద్ద ప్రేగు (Large intestine) జీర్ణ వ్యవస్థలో చివరిభాగం. జీర్ణక్రియతర్వాత భాగంనుండి నీరు, విటమిన్లను తిరిగి శరీరంలోనికి పీల్చుకొని మిగిలిన జీర్ణంకాని వ్యర్థపదార్ధాల్ని బయటకు పంపించడం దీని పని. దీనికి 12-25 గంటలు పడుతుంది. పెద్ద ప్రేగు ఇంచుమించు 1.5 మీటర్ల పొడుగుంటుంది. పెద్ద ప్రేగులో 700 రకాలైన బాక్టీరియాలుంటాయి.

## చరిత్ర

మన ఆరోగ్యం, నిర్ణయించడంలో పెద్ద ప్రేగుకు కీలక పాత్ర ఉందని ఇటీవలి పరిశోధనలో వెల్లడైంది. దీని పొడవు చిన్న ప్రేగు కన్నా తక్కువ గా ఉంటుంది . దీని పొడవు 1.5 మీటర్లు . ఇది ఇలీయమ్ నుంచి ఆనస్ వరకు ఉండును . పెద్ద ప్రేగును నాలుగు భాగములుగా విభజించవచ్చును . అవి సీకమ్ ( అంధ నాళము ) , కోలన్ ( బృహందాంత్రము ) , రెక్టమ్ ( పురీష నాళము ) ,ఎనస్ (పాయువు ) . సీకమ్ పొడవు 6 సెం .మీ ఇది పెద్ద ప్రేగు యొక్క మొదటి భాగము,ఇలీయమ్ నుండి పెద్ద ప్రేగు లోనికి ఆహార పదార్థములను పంపును , కానీ వెనుకకు రానివ్వదు. కోలన్ సీకమ్ తరువాత భాగము , నాళము లాగ ఉండి నాలుగు భాగములుగా విభజించబడినది . ఇది చేయు పని నీరు, లవణములను , విటమిన్లను , వంటి సూక్ష్మ పదార్థములను గ్రహించి , జీర్ణము గాని పదార్థమును గట్టిపరచును. దీనినే "మలము " అంటారు .పెరిస్టాలిక్ చలనమును కలుగ చేసి మలమును రెక్టము వరకు పంపును . పెరిస్టాలిక్ చలనము ద్వారా ముందుకు సాగునట్లుగా మ్యూకస్ ను తయారు చేయును . రెక్టమ్ ఇది 12 సెం .మీ పొడవు ఉండును, క్రిందికి సాగి పాయువుతో కలియును. ఇది పెల్విస్ భాగములో ఉండును. రెక్టమ్ మలముతో నిండగానే బయటకు పంపును . పాయువు 3 సెం .మీ పొడవు తో పెద్ద ప్రేగు చివర భాగము. మల విసర్జన సమయం లో , దీనిలో ఉన్న స్పిన్క్ట్రర్ మజిల్స్ సహాయము చేయును. పెద్ద ప్రేగులో అనేక విధులు ఉన్నాయని భావిస్తారు, వీటిలో ఎలక్ట్రోలైట్స్, విటమిన్లు, వ్యర్థ పదార్థాల నుండి నీరు మల ఏర్పడటం, తొలగించడం వంటివి ఉంటాయి.ఆహారం తీసుకున్న తరువాత, చిన్న ప్రేగు మొదట సుమారు 90% తీసుకున్న నీటిని గ్రహిస్తుంది, పెద్ద ప్రేగు మిగిలిన నీటిని పీల్చుకుంటుంది. ఈ ప్రక్రియలో అవశేషాలను మలంగా మార్చడం జరుగుతుంది. మలం లేదా బల్లలు జీర్ణమయ్యే ఆహారం, బ్యాక్టీరియా, అకర్బన లవణాలు, శోషించని పదార్థాలు, ఎపిథీలియల్ కణాలతో కూడి ఉంటాయి, శరీరానికి బయటకు వెళ్ళడానికి తగిన నీటితో పాటు,మల కండరాల సంకోచం శరీరం నుండి మలం తొలగించడానికి సహాయపడుతుంది. ఈ విధానం ఉదర గోడలు, డయాఫ్రాగమ్ యొక్క సంకోచం ద్వారా సహాయపడుతుంది, ఇంట్రా-ఉదర పీడనాన్ని పెంచుతుంది, దీని ఫలితంగా గ్లోటిస్ మూసివేయబడుతుంది.

పెద్ద , చిన్న ప్రేగుల మధ్య తేడాలు చేస్తే పెద్ద ప్రేగు చిన్న ప్రేగు నుండి భౌతిక రూపంలో అనేక విధాలుగా భిన్నంగా ఉంటుంది. పెద్ద ప్రేగు చాలా విస్తృతమైనది, కండరాల యొక్క రేఖాంశ పొరలు మూడు, తానియా కోలి అని పిలువబడే పట్టీ లాంటి నిర్మాణాలకు తగ్గించబడతాయి.పెద్ద ప్రేగు ఎపిథీలియంతో కప్పబడి ఉంటుంది. చిన్న ప్రేగు (విల్లి) యొక్క ఆవిర్భావాలను కలిగి ఉండటానికి బదులుగా, పెద్ద పేగులో ఇన్వాజియేషన్స్ (పేగు గ్రంథులు) ఉన్నాయి.చిన్న ప్రేగు పెద్ద ప్రేగు రెండూ గోబ్లెట్ కణాలను కలిగి ఉండగా, అవి పెద్ద ప్రేగులలో ఎక్కువగా ఉంటాయి.

## వ్యాధులు

* డైవర్టిక్యులోసిస్, డైవర్టిక్యులైటిస్

## మూలాలు
# చిన్న ప్రేగు

| *Small intestine* |
| --- |
|  |
| Diagram showing the small intestine |
| లాటిన్
 | *intestinum tenue* |
| గ్రే'స్
 | *subject #248 1168* |
| నాడి
 | celiac ganglia, vagus
 |
| MeSH
 | *Small+intestine* |
| Dorlands/Elsevier
 | *i\_11/12456563* |

ప్రేగులలో ఇది జీర్ణకోశం, పెద్ద ప్రేగుల మధ్య ఉంటుంది. జీర్ణక్రియ, శోషణము చాలా వరకు ఇక్కడే జరుగుతుంది. ఇది 4-7 మీటర్లు పొడుగుంటుంది. దీన్ని మూడు భాగాలుగా చేయవచ్చు. 1. ప్రథమాంత్రం (Duodenum), 2. మధ్యాంత్రం (Jejunum), 3. శేషాంత్రం (Ileum). చిన్న ప్రేగు, పెద్ద ప్రేగు కలిసే సంగమమును 'ఇలియో-సీకల్ సంగమము' అంటారు.

## చరిత్ర

చిన్న ప్రేగు యొక్క లోపలి కణజాలం వేళ్ళవంటి మొనలలో ముందుకు చొచ్చుకొన్నట్లు అమర్చబడి ఉంటుంది. ఈ ప్రతి విల్లస్ మైక్రోవిల్లి అని పిలువబడే చిన్న వేలు లాంటి నిర్మాణాలలో కప్పబడి ఉంటుంది. ఈ విల్లి, మైక్రోవిల్లి పోషకాలను తీసుకోవడానికి అందుబాటులో ఉన్న ఉపరితల వైశాల్యాన్ని పెంచుతాయి, కడుపు లో ఉన్న. ఈ రసాయనాలలో కొన్ని ల్యూమన్ (పేగు మధ్యలో ఉన్న బోలు ప్రాంతం) లో స్రవిస్తాయి, అయితే మరికొన్ని ప్యాంక్రియాస్, కాలేయం వంటి ఇతర అవయవాల నుండి పేగుకు చేరవేయ బడతాయి. శోషణ జరిగే చోట పోషకాలు లేదా విటమిన్ గ్రహించే రకాన్ని బట్టి ఉంటుంది.రసాయన స్థాయికి పూర్తిగా తగ్గించిన తర్వాత, గ్రహించబోయే అణువులు పేగు గోడల గుండా రక్తప్రవాహంలోకి వెళతాయి. పెరిస్టాల్సిస్, కండరాల గోడల సంకోచం, చిన్న ప్రేగు ద్వారా పదార్థాన్ని నడిపించే శక్తి. ఇది నెమ్మదిగా జరిగే ప్రక్రియ, ఆహార పదార్థం జీర్ణ రసాలతో కలవడం జరుగుతుంది

చిన్న ప్రేగు ప్రధాన విధులు. చిన్న ప్రేగు యొక్క ఎపిథీలియల్ కణాలు రసాయనములను స్రవిస్తాయి, ఇవి చిన్న కణాలలోకి జీర్ణం చేస్తాయి, ఇవి జీర్ణమునకు అందుబాటులో ఉంటాయి. కార్బోహైడ్రేట్లు, కొవ్వులు , ప్రోటీన్ల జీర్ణక్రియను కొనసాగించడానికి డ్యూడెనమ్ పిత్త, ప్యాంక్రియాటిక్ రసాయనములతో ఆహారాన్ని కలపడం జరుగుతుంది. కార్బోహైడ్రేట్లు, ప్రోటీన్లు వరుసగా డుయోడెనమ్, జెజునమ్‌లో కలిసిపోతాయి. జెజునమ్ చాలా కొవ్వులను పీల్చుకోవడానికి పనిచేస్తుంది. ఇలియం ఫంక్షన్ విటమిన్ బి 12, పిత్త లవణాలు, డ్యూడెనమ్, జెజునమ్లలో గ్రహించని అన్ని జీర్ణక్రియ ఉత్పత్తులను గ్రహించడం. మూడు చిన్న ప్రేగు విభాగాలు నీరు, ఎలక్ట్రోలైట్లను గ్రహిస్తాయి చిన్న ప్రేగు అనేది ఉదర కుహరంలో ఒక గొట్టపు నిర్మాణం, ఇది పెద్ద ప్రేగు పురీషనాళం వరకు , పాయువు ద్వారా శరీరం నుండి బయటికి పెద్దప్రేగు వరకు కడుపుతో నిరంతరాయంగా ఆహారాన్ని తీసుకువెళుతుంది. ఈ అవయవం యొక్క ప్రధాన పని జీర్ణక్రియకు సహాయ పడడం. ఒక వ్యక్తి పెరిగేకొద్దీ చిన్న ప్రేగు అపుడే పుట్టిన శిశువులో 200 సెం.మీ నుండి పెద్దవారిలో దాదాపు 6 మీ వరకు 20 రెట్లు పెరుగుతుంది. చిన్న ప్రేగు యొక్క పొడవు శిశువు యొక్క పొడవు లేదా పిల్లల లేదా పెద్దల ఎత్తు కంటే మూడు రెట్లు అంచనా వేయబడుతుంది.డ్యూడెనమ్ పొడవు 25 సెం.మీ (10 అంగుళాలు); జెజునమ్ పొడవు 2.5 మీ (8 అడుగులు, ఇలియం 3.6 మీ (12 అడుగులు) పొడవు ఉంటుంది. చిన్న ప్రేగు సరైన విధములో లేకుంటే కడుపుకు సంబంధించిన వ్యాధులు , చిన్న ప్రేగు క్యాన్సర్ , హెర్నియా , పక్షవాతం వంటి వ్యాధులు వచ్చే అవకాశం ఉన్నది

## మూలాలు
# ఎముక మజ్జ

**ఎముక మజ్జ** అనబడే ఈ మృదువైన కణజాలము ఎముక లోపలి భాగములో ఉంటుంది. ఇది మనుషులలో, ఇతర క్షీరదాల్లో ఎర్ర రక్త కణాలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఒక్క మనిషిలో నాలుగు శాతం బరువు ఈ ఎముక మజ్జదే. ఎముక మజ్జలో ప్రతి రోజూ 50,000కోట్ల రక్త కణాల ఉత్పత్తి అవుతాయి. ఎముక మజ్జలో నుండి సూక్ష్మ రక్తనాళాల ద్వారా ఆ కణాలు రక్తము లోనికి కలుస్తాయి.

## ఎముక మజ్జ రకాలు

ఎరుపు, పసుపు మజ్జలు
మనుషుల్లో రెండు రకాల మజ్జలున్నాయి.

మొదటి రకము
*మెడులా ఒస్సియం రుబ్ర (medulla ossium rubra)* అనగా ఎరుపు మజ్జ. ఈ మజ్జలో రక్తకణాల ఉత్పత్తి భాగమే ఉంటుంది. ఇది ఎర్ర రక్తకణాలను, తెల్ల రక్తకణాలు, రక్త పటికలును ఉత్పతి చేస్తుంది.
రెండవది
*మెడులా ఒస్సియం ఫ్లావా (medulla ossium flava)* అనగా పసుపు మజ్జ. దీనిలో చాలా వరకు కొవ్వు కణాలుంటయి.
## ఎముక మజ్జ పొర (స్ట్రోమా)

ఎముక మజ్జ పొర లేదా స్ట్రోమా రక్త కణాల ఉత్పత్తిలో ప్రత్యక్షముగా పాల్గొనదు. ఇది చాలా వరకు పసుపు మజ్జలోనే వుంటుంది. కానీ ఇది రక్త కణాల ఉత్పత్తి (హెమటోపొసిస్) కి అవసరమైన
కొన్ని రకాల దోహక పదార్థములను ఉత్పత్తి చేయడము ద్వారా రక్త కణాల ఉత్పత్తిలో పరోక్షంగా తోడ్పడుతుంది. ఎముక మజ్జ పొరలోనున్న కణాలు.

* ఫిబ్రోబ్లాస్ట్ (fibroblasts)
* మెక్రోఫెజ్స్ (macrophages)
* అడిఫొసైట్స్ (adipocytes)
* ఉస్టియోబ్లాస్ట్స్ (osteoblasts)
* ఉస్టియోక్లాస్ట్స్ (osteoclasts)
* యెండోతీలియల్ కణాలు (endothelial cells)

### ఎముక మజ్జ సరిహద్దు

ఎముక మజ్జ సరిహద్దు లేదా బోన్ మెరో బెరియర్ ఎముక మజ్జలోని కణాలను రక్త ప్రసరణలో కలవకుండా అడ్డుకుంటుంది. కేవలము బాగా పరిణితి లేదా అభివృద్ధి చెందిన కణాలు మాత్రమే వాటి
పైన ఉన్న మాంసకృత్తుల సహాయముతో రక్త ప్రసరనలోనికి ప్రవేశిస్తాయి. కాని కొన్ని విభాజ్యకణములు (stem cells) రక్తప్రసరణలో కలుస్తుంటాయి.
# గోండీ

| గోండీ
 |
| --- |
| :
 |  |
| మాట్లాడే దేశాలు:
 | భారతదేశం
 |
| ప్రాంతం:
 | ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ఛత్తీస్ గఢ్, మహారాష్ట్ర, ఒడిషా, మధ్యప్రదేశ్,గుజరాత్
 |
| మాట్లాడేవారి సంఖ్య:
 | 29 లక్షలు (మాతృభాష, భారత దేశం 2011)
 |
| భాషా కుటుంబము:
 | ద్రవిడ  దక్షిణ-మధ్య   **గోండీ** |
| వ్రాసే పద్ధతి:
 | గోండీ లిపి, తెలుగు లిపి, దేవనాగరి లిపి
 |
| అధికారిక స్థాయి
 |
| అధికార భాష:
 | భారతదేశం
 |
| నియంత్రణ:
 | *అధికారిక నియంత్రణ లేదు* |
| భాషా సంజ్ఞలు
 |
| ISO 639-1:
 | *none* |
| ISO 639-2:
 | gon |
| ISO 639-3:
 | either: `ggo` — దక్షిణ గోండి `gno` — ఉత్తర గోండి
 |
|

**గోండి** భాష దక్షిణ-మధ్య ద్రావిడ భాషా కుటుంబానికి చెందినది. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ఛత్తీస్ గఢ్, మహారాష్ట్ర, ఒడిషా, మధ్యప్రదేశ్, గుజరాత్, తెలంగాణలో 2011 జన గణన ప్రకారం13 మిలియన్ మంది తమను తాము గోండులుగా నమోదించుకున్నప్పటికీ ఈ భాషని కేవలం సుమారు 30 లక్షల మందే మాట్లాడుతున్నారు. గోండు భాష అంతరించే భాషలలో ఒకటిగా ఉంది.

**వ్యుత్పత్తి శాస్త్రం**

గోండు అనే పేరు యొక్క మూలం ఇప్పటికీ అనిశ్చితంగా ఉంది. ఒడిషాలోని ఖోండ్‌ల మాదిరిగానే కొండ అనే అర్థం వచ్చే ద్రావిడ కోండ్ నుండి ఈ పదం ఉద్భవించిందని కొందరు నమ్ముతున్నారు.

గోండులు తమను తాము కోయ్తూర్ గా పిలుచుకుంటారు.

## **లిపి**

గోండీ భాషకు రెండు లిపులు ఉన్నాయి అవి గుంజాల గోండి లిపి, మెస్రం గోండి లిపి

మెస్రం గోండి లిపిని ఉత్తర భారతదేశంలో వాడుకలో ఉంది, దక్షిణ భారతదేశంలో గోండీ భాషకు ఉన్న తనదైన సొంత లిపి గుంజాల గోండి లిపి (ఆదిలాబాదు జిల్లా గుంజాల వద్ద). ఆంధ్రప్రదేశ్ ఓరియంటల్ మానుస్క్రిప్ట్స్ లైబ్రరీ అండ్ రిసెర్చ్ సెంటర్ యొక్క మాజీ డైరక్టర్ [[జయధీర్ తిరుమలరావు]] గారు, ఈ లిపిలోని అనేక వ్రాతప్రతులను సేకరించారు. గోండులలో ఈ లిపిని పునరుద్ధరించే ప్రయత్నాలు మొదలవుతున్నాయి.

**గోండు పదాలు ( దక్షిణ గోండి )**

బెయ్యే - అమ్మ

బావల్ - నాన్న

మూర - ఆవు

రోన్ - ఇల్లు

కాండీ -అబ్బాయి

పేడి - అమ్మాయి

కాకో, ఆజీ -అమ్మమ్మ ,నాన్నమ్మ

అక్కో - తాదో-- అమ్మ యొక్క తండ్రి తాత, నాన్న యొక్క తండ్రి తాత.

**భాష నమూనా**

మొమోట్ కోయ్తూర్ అందుమ్ కోయంగ్ వడ్కంతోమ్ . ఏత్మాసూర్ పెందున్, పెర్సపెన్దూన్, జంగుబాయిన్, అని నాగోబా తున్ కాల్ కెరంతోమ్ .

**అనువాదం**

మమ్మల్ని కోయ్తూర్ లేదా గోండు అంటారు మేము గోండి(కోయంగ్) భాష మాట్లాడతాం.మేము పూజించే దేవుళ్ళలో ఏత్మాసూర్, పెర్సపెన్ జంగుబాయి నాగోబా మొదలైనవాళ్ళు ఉంటారు.

## మూలాలు
# నాగపూర్ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం

| నాగపూర్ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం |
| --- |
| మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం |
|
పైనుంచి సవ్యదిశలో: దీక్షభూమి, నాగపూర్ నారింజ, విదర్బ క్రికెట్ అసోసియేషన్ స్టేడియం, నాగపూర్ పట్టణం, స్వామి నారయణ్ దేవాలయం |
|  |
| దేశం |  భారతదేశం |
| రాష్ట్రం | మహారాష్ట్ర |
| జిల్లా | నాగపూర్ |
| తాలూకా | * నాగపూర్ గ్రామీణ
* కంప్టీ
* హింగనా
* పర్శివ్ని
* మౌదా
* సవ్నీర్
* ఉమ్రెడ్
* కల్మేశ్వర్
* కుహి
 |
| విస్తీర్ణం |
|  • Metro | 3,780 కి.మీ2 (1,460 చ. మై) |
| కాల మండలం | UTC+5:30 (IST) |
| అభివృద్ధి సంస్థ | నాగపూర్ మహానగర అభివృద్ధి సంస్థ |
| చైర్మన్ | ఉద్దవ్‌ థాకరే, ముఖ్యమంత్రి, మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం |
| మెట్రోపాలిటన్ కమీషనర్ | శ్రీమతి. షీతల్ తేలి-ఉగలే (ఐఏఎస్) |

**నాగపూర్ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం** మహారాష్ట్రలోని నాగపూర్ నగరం చుట్టూ ఉన్న మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం. ఇది 3780 చదరపు కిలోమీటర్ల వైశాల్యాన్ని కలిగివుంది. ఈ ప్రాంతాన్ని నాగపూర్ మహానగర అభివృద్ధి సంస్థ పర్యవేక్షిస్తోంది. ఈ సంస్థ పట్టణ ప్రణాళిక, అభివృద్ధి, రవాణా, గృహాల బాధ్యత నిర్వర్తించే మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సంస్థ.

నాగపూర్ నగరం జనాభాలో భారతదేశంలో 13వ స్థానంలో ఉంది. ఇది ప్రపంచంలో 114వ అతిపెద్ద నగరం, భౌగోళికంగా భారతదేశానికి కేంద్ర స్థానంలో ఉంది. ఈ నగరం మీదుగా ప్రవహించే నాగ్ నది వల్ల దీనికి నాగ్‌పూర్ అనే పేరు పెట్టారు. పాత నాగ్‌పూర్ (నేడు 'మహల్' అని పిలుస్తారు) నగరం, నాగ్ నదికి ఉత్తర ఒడ్డున ఉంది. పూర్ భారతీయ భాషలలో "నగరం" అని అర్ధం.

## చరిత్ర

18వ శతాబ్దపు తొలినాళ్ళలో గోండ్ రాజవంశం నాయకుడు బఖ్త్ బులాండ్ షా ఈ నగరాన్ని నిర్మించాడు. ఆ తరువాత, డియోగ రాజ్ చాంద్ సుల్తాన్, కొండల క్రింద ఉన్న దేశంలో నివసిస్తూ నాగపూర్ ను తన రాజధానిగా చేసుకున్నాడు. నాగపూర్ నగరం స్థాపించబడి 300 సంవత్సరాలు పూర్తిచేసుకున్న సందర్భంగా 2002లో ఒక పెద్ద వేడుక నిర్వహించబడింది.

1999లో మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఇచ్చిన నోటిఫికేషన్ ద్వారా నాగపూర్ పట్టణం, నాగపూర్ గ్రామీణ, హింగనా, పర్శివ్ని, మౌదా, కంప్టీ తాలూకాలోని సవ్నీర్, కల్మేశ్వర్, ఉమ్రెడ్, కుహి తదితరుల ప్రాంతాలతో కలిపి నాగపూర్ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంగా ఏర్పడింది. నగరపాలక సంస్థ పరిమితుల చుట్టూ ఉన్న మెట్రో ప్రాంత సరిహద్దులు ఏర్పాటుచేయబడ్డాయి. 1999 నోటిఫికేషన్‌కు సంబంధించి, ఎన్‌ఐటి చట్టం -1936 లోని 1 నిబంధన ప్రకారం "నాగ్‌పూర్ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం" కింద ఎన్‌ఎంసి, ఎన్ఐటి వరకు అధికార పరిధి విస్తరించింది. ఇది సుమారు 25 నుండి 40 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.

## మెట్రోపాలిటన్ ప్రణాళిక ప్రాంతం

|  |  |
| --- | --- |
| నాగపూర్ ప్రాంతం/జిల్లా ప్రాంతం
 | 9810 కి.మీ.2 |
| మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతానికి ప్రతిపాదించిన ప్రాంతం
 | 25 నుండి 40 వరకు కి.మీ.
 |
| నాగపూర్ పురపాలక పరిమితి చుట్టూ ఉన్న ప్రాంతం
 | 3780 కి.మీ.2 |
| ఎన్‌ఎంసి పరిమితిలో ఉన్న ప్రాంతం
 | 216 కి.మీ.2 |

## ప్రతిపాదిత మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంత రెండు దశలు

మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంత ప్రణాళికను ఎన్‌ఐటి రెండు దశల్లో ప్రతిపాదించింది:

* మొదటి దశ: ప్రాంతం -1520 కి.మీ.2
* రెండవ దశ: ప్రాంతం -2260 కి.మీ.2

మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంత ప్రణాళిక కోసం ఎన్‌ఐటి విధానాన్ని రూపొందించింది. ప్రణాళిక ఖరారైన తర్వాత, అభివృద్ధి కోసం వివిధ పట్టణ ప్రణాళిక పథకాలు చేపట్టబడుతున్నాయి.

## ఇవికూడా చూడండి

* ముంబై మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం
* పూణే మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం
* భారతదేశంలోని మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాల జాబితా

## మూలాలు
# నితిన్ గడ్కరి

|  |
| --- |
| నితిన్ గడ్కరి |
|
 |
|

---

కేంద్ర మంత్రి
 |
| **ప్రస్తుత పదవిలో** |
| **అధికార కాలం** మే 26, 2014
 |
|

---

వ్యక్తిగత వివరాలు
 |

---

 |
| జననం
 |  (1957-05-27) 1957 మే 27 నాగ్పూర్,
 |
| రాజకీయ పార్టీ
 | భారతీయ జనతా పార్టీ
 |
| జీవిత భాగస్వామి
 | కామ్చన్ గడ్కరి
 |
| సంతానం
 | నిఖిల్, సారంగ్, కెట్కి
 |
| వృత్తి
 | న్యాయవాది, పారిశ్రామికవేత్త
 |
| మతం
 | హిందూమతము
 |
| వెబ్‌సైటు
 | nitingadkari.in
 |

**నితిన్ గడ్కరి** మహారాష్ట్రకు చెందిన ప్రముఖ పారిశ్రామికవేత్త, రాజకీయవేత్త. మే 27, 1957న జన్మించిన గడ్కరి భారతీయ జనతా పార్టీ జాతీయ అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు. మహారాష్ట్ర మంత్రివర్గంలో ప్రజాపనుల శాఖ మంత్రిగా ఉన్నప్పుడు చేపట్టిన అనేక నిర్మాణాత్మక పనులు ముఖ్యంగా ముంబాయి-పూనా ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే వలన మంచిపేరు సంపాదించారు. 26 మే, 2014 నాడు నరేంద్రమోడి కేబినెట్‌లో కేంద్రమంత్రిగా నియమితులైనారు.

## బాల్యం, విద్యాభ్యాసం

నితిన్ గడ్కరి ఒక మధ్యతరగతి బ్రాహ్మణ కుటుంబములో నాగ్పూర్ లో జన్మించారు. చిన్న వయస్సులోనే భారతీయ జనతా యువమోర్చా, భారతీయ జనతా పార్టీ అనుబంధ విద్యార్థి సంస్థ అఖిల భారతీయ విద్యార్థి పరిషత్తులో పనిచేశారు. క్రిందిస్థాయి కార్యకర్తగా రాజకీయ జీవనాన్ని ప్రారంభించారు. మహారాష్ట్రలోనే M.Com, L.L.B., D.B.Mలను పూర్తిచేశారు.

## కుటుంబం

నితిన్ గడ్కరి భార్య కాంచన్. వారికి ముగ్గురు సంతానం, నిఖిల్, సారంగ్, కెట్కి. నితిన్ నాగ్పూర్ లోని రాష్ట్రీయ స్వయం సేవక్ సంఘ్ కార్యాలయం ప్రక్కనే నివాసముంటున్నారు.

## రాజకీయ జీవితం

1995 నుండి 1999 వరకు మహరాష్ట్ర ప్రభుత్వంలో నితిన్ గడ్కరి ప్రజాపనుల శాఖ మంత్రిగా పనిచేశారు. ఆ సమయములోనే అనేక నిర్మాణాత్మక పనులు చేపట్టి పేరు సంపాదించారు. తాను చేపట్టిన శాఖను పై నుండి క్రిందివరకు పూర్తిగా వ్యవస్థీకరించినారు. 26 మే, 2014 నాడు నరేంద్రమోడి కేబినెట్‌లో కేంద్రమంత్రిగా నియమితులైనారు.

## మూలాలు
# నాగపూర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

నాగ్పూర్ లోకసభ నియోజకవర్గం

లోక్‌సభ నియోజకవర్గం| దేశం | భారతదేశం  |
| వున్న పరిపాలనా ప్రాంతం | మహారాష్ట్ర  |
| కాల మండలం | UTC+05:30  |
| అక్షాంశ రేఖాంశాలు | 21°6′0″N 79°6′0″E  |

  From Wikidata
నాగ్పూర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం (Nagpur Lok Sabha constituency) మహారాష్ట్రలోని 48 లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఇప్పటి వరకు జరిగిన 15 ఎన్నికలలో ఇక్కడి నుంచి కాంగ్రెస్ పార్టీ 12 సార్లు విజయం సాధించింది. భారతీయ జనతా పార్టీ, ఆలిండియా ఫార్వర్డ్ బ్లాక్, ఇండిపెండెంట్ సభ్యుడు ఒక్కోసారి విజయం సాధించారు.

## నియోజకవర్గంలోని సెగ్మెంట్లు

1. నాగపూర్ సౌత్ వెస్ట్
2. నాగపూర్ దక్షిణ
3. నాగ్పూర్ తూర్పు
4. నాగ్పూర్ మధ్య
5. నాగ్పూర్ పశ్చిమ
6. నాగ్పూర్ ఉత్తర

## విజయం సాధించిన అభ్యర్థులు

* 1951: అనుసూయాభాయ్ పురుషోత్తం కాలె (కాంగ్రెస్ పార్టీ)
* 1957: అనుసూయాభాయ్ పురుషోత్తం కాలె (కాంగ్రెస్ పార్టీ)
* 1962: మాధవ్ శ్రీహరి అనే (ఇండిపెండెంట్)
* 1967: నరేంద్ర-ఎస్-దియోఘరె (కాంగ్రెస్ పార్టీ)
* 1971: జంబువంత్‌రావ్ ధోటె (ఆలిండియా ఫార్వర్డ్ బ్లాక్)
* 1977: గేవ్ మాంచెర్సా అవారి (కాంగ్రెస్ పార్టీ)
* 1980: జంబువంత్‌రావ్ ధోటె (కాంగ్రెస్ పార్టీ)
* 1984: బన్వారిలాల్ పురోహిత్ (కాంగ్రెస్ పార్టీ)
* 1989: బన్వారిలాల్ పురోహిత్ (కాంగ్రెస్ పార్టీ)
* 1991: దత్తా మేఘే (కాంగ్రెస్ పార్టీ)
* 1996: బన్వారిలాల్ పురోహిత్ (భారతీయ జనతా పార్టీ)
* 1998: విలాస్ ముత్తెమ్వార్ (కాంగ్రెస్ పార్టీ)
* 1999: విలాస్ ముత్తెమ్వార్ (కాంగ్రెస్ పార్టీ)
* 2004: విలాస్ ముత్తెమ్వార్ (కాంగ్రెస్ పార్టీ)
* 2009: విలాస్ ముత్తెమ్వార్ (కాంగ్రెస్ పార్టీ)

## 2009 ఎన్నికలు

2009 ఎన్నికలలో కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థి విలాస్ ముత్తెమ్వార్ తన సమీప ప్రత్యర్థి భారతీయ జనతా పార్టీకి చెందిన బన్వారిలాల్ పురోహిత్‌పై 24,399 ఓట్ల మెజారిటీతో విజయం సాధించాడు. విలాస్‌కు 3,15,148 ఓట్లు రాగా, బన్వారీలాల్‌కు 2,90,749 ఓట్లు లభించాయి. బీఎస్పీ అభ్యర్థి మాణిక్‌రావ్ వైద్యకు 1,18,741 ఓట్లు లభించాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి

* నాగ్పూర్
* నాగ్పూర్ జిల్లా

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# రఘుజీ భోంసాలే II

| రఘుజీ భోంస్లే II |
| --- |
| *నాగపూర్ మహారాజు \_* |
| రఘుజీ భోంస్లే II |
| పరిపాలన | 1788 మార్చి 19– 1816 మార్చి 22 |
| మరణం | 1816 మార్చి 22 నాగ్‌పూర్ |
| Spouse | బకా బాయి |
| వంశము | పరసోజీ II భోంస్లే ధర్మాజీ భోంస్లే రఘుజీ భోంస్లే III (దత్తపుత్రుడు) |
| రాజ్యం | నాగ్‌పూర్ భోంస్లేస్ |
| తండ్రి | మాధోజీ భోంస్లే |
| మతం | హిందూమతం |

**రఘుజీ భోంసాలే II** (మరణం 22 మార్చి 1816) లేదా **రఘుజీ II భోంసాలే** 1788 నుండి 1816 వరకు మధ్య భారతదేశంలోని నాగ్‌పూర్ రాజ్యానికి మరాఠా పాలకుడు.

## వ్యక్తిగత జీవితం

రఘోజీ II ఇష్టమైన రాణి బకాబాయి .  అతను "భక్తి , తన తల్లికి అంకితభావం".

## పాలన

రఘుజీని అతని మేనమామ జనోజీ భోంస్లే తన ఎంపిక చేసిన వారసుడిగా దత్తత తీసుకున్నాడు. జనోజీ 1772లో మరణించాడు,అతని సోదరులు వారసత్వం కోసం పోరాడారు, మాధోజీ నాగ్‌పూర్‌కు దక్షిణంగా ఆరు మైళ్ల దూరంలో ఉన్న పంచగావ్ యుద్ధంలో మరొకరిని కాల్చిచంపారు ,రఘుజీ తరపున రీజెన్సీకి విజయం సాధించాడు.రఘుజీ పాలన మొదటి అర్ధభాగంలో నాగపూర్ రాజ్యం దాని గొప్ప స్థాయికి చేరుకుంది."రాకుమారుడు," కోల్‌బ్రూక్ వ్రాశాడు , "వాస్తుశిల్పం పట్ల అభిరుచిని కలిగి ఉన్నాడు, దానిని అతను తన కోసం నిర్మించిన ప్యాలెస్‌లో ప్రదర్శించాడు.

## బ్రిటిష్ వారితో యుద్ధాలు

రఘోజీ II 1796, 1798 మధ్య హోషంగాబాద్, దిగువ నర్మదా లోయను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.1803లో రఘుజీ రెండవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధంలో బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి వ్యతిరేకంగా గ్వాలియర్‌కు చెందిన దౌలత్ రావ్ సింధియాతో ఏకమయ్యాడు. ఇద్దరు మరాఠా పాలకులు అస్సాయే, అర్గావ్‌లలో నిర్ణయాత్మకంగా ఓడిపోయారు, ఆ సంవత్సరం దేవగావ్ ఒప్పందం ద్వారా రఘుజీ కటక్ , దక్షిణ బెరార్, సంబల్‌పూర్‌లను బ్రిటిష్ వారికి అప్పగించారు, అయినప్పటికీ సంబల్‌పూర్, పాట్నా 1806 వరకు వదులుకోలేదు.

భోంస్లే-ఇంగ్లీష్ యుద్ధాల సమయంలో భోపాల్ నవాబు భోంస్లేస్ నుండి హుసంగాబాద్, శివానిని తీసుకున్నాడు. 1807లో రఘుజీ తన సైన్యాన్ని పంపి భోపాల్ భూభాగంలోని కైన్‌పూర్వాడి, కాంకిగాడ్‌లను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. తరువాత అతను భోపాల్‌పై ఏకీకృత దాడికి షిండేస్‌తో ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాడు .రెండు సైన్యాలు 1814లో భోపాల్ కోటను ముట్టడించాయి. అయితే భోపాల్ నవాబు బ్రిటిష్ సహాయం కోరడంతో రఘుజీ తన బలగాలను ఉపసంహరించుకున్నాడు.

## మూలాలు
# సమిధ గురు

| సమిధ గురు |
| --- |
| జననం |  (1980-08-06) 1980 ఆగస్టు 6 నాగ్‌పూర్, మహారాష్ట్ర, భారతదేశం |
| వృత్తి | సినిమా & టెలివిజన్ నటి |
| భాగస్వామి | అభిజిత్ గురు |
| పిల్లలు | దూర్వా గురువు |

**సమిధ గురు** (జననం 1980 ఆగస్టు 6) భారతదేశంలోని నాగపూర్ కు చెందిన మరాఠీ నాటక, చలనచిత్ర, టెలివిజన్ నటి. కపుస్కొండ్యాచ గోష్టా చిత్రానికి గాను ఆమె *మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర ఉత్తమ నటి అవార్డు* అందుకున్నది. గెట్ వెల్ సూన్ నాటకానికి గాను ఆమె ఉత్తమ నటిగా ఎం. ఎం. డబ్ల్యూ గౌరవ్ అవార్డును కూడా అందుకుంది.

నృత్యం, రచన, నటనలలో కుటుంబ నేపథ్యం ఉన్న సమిధ, సోనిచా ఉంబారా ద్వారా టెలివిజన్ లో తన నటనను ప్రారంభించింది, కానీ ఆమె *అవాఘాచి సంసార్* లో గుర్తించబడింది, ఇందులో ఆమె కోపంగా ఉన్న యువ మహిళగా నటించింది. దీని తరువాత, ఆమె జీవలాగ, జుంజ్, యా వలనావర్, దేవయానీ, గాంధ్ ఫులంచ గేలా సంగున్, కమలా, తుజ్విన్ సాఖ్యా రే వంటి అనేక ప్రముఖ సీరియల్స్ లో ప్రముఖ పాత్రలు పోషించింది.

సమిద నాగపూర్ లో అనేక రంగస్థల నాటకాలలో కూడా నటించింది, పెద్ద తెరపై, గురు కాయద్యాచే బోలా, మాఝా మే, ధటింగ్ ధింగానా, పన్హాలా, తుకారాం చిత్రాలలో కూడా ప్రముఖ పాత్రలు పోషించింది, ఇందులో ఆమె నటన ప్రశంసించబడింది.

## జీవిత విశేషాలు

ఆమె తండ్రి సురేష్ దేశ్‌పాండే ప్రముఖ రచయిత, మరాఠీ నాటకాలు, చిత్రాలకు దర్శకుడు. ఆమె తల్లి మీనా దేశ్‌పాండే కథక్ అలంకార్, నృత్య ఉపాధ్యాయురాలు, నాటకాలలో నటి. ఆమె సోదరి మృణాల్ దేశ్‌పాండే కథక్ విశారద్, నటి.

సమిధ ప్రసిద్ధ రచయిత, నటుడు, దర్శకుడు అయిన అభిజిత్ గురును వివాహం చేసుకున్నది.

నాగపూర్ ఎమ్.పి.డి.ఎస్ లోకంచి షాలాలో ఆమె చదువుకుంది. ఆమె బి. ఎస్సి (మైక్రోబయోలజీ), బి.ఎ (ఇంగ్లీష్ లిటరేచర్) పూర్తి చేసింది. ముంబైకి మారడానికి ముందు, ఆమె నాటకంలో చురుకుగా పాల్గొంది. కొన్ని సంవత్సరాలు బోధనా ఉద్యోగం కూడా చేసింది.

## ఫిల్మోగ్రఫీ

* *మోగ్రా ఫులాలా* (2019)
* *భీర్ భీర్* (రాబోయేది)
* *లాల్ ఇష్క్* (2016)
* *పన్హాలా* (2015)
* కపుస్కొండ్యాచ గోష్ట్ (2014)
* మాఝా మీ (2014)
* ధటింగ్ ధింగానా (2014)
* తుకారాం (2013)
* కాయద్యాచ్ బోలా (2010)

## వేదిక

* గెట్ వెల్ సూన్ (రచయిత్రిః ప్రశాంత్ దల్వి & దర్శకుడుః చంద్రకాంత్ కుల్కర్ణి)
* తల్యాత్ మల్యాట్ (రచన & దర్శకత్వంః అభిజిత్ గురు)

## టీవీ సీరియల్స్

* అజునాహి బర్సాత్ అహే (సోనీ మరాఠీ)
* శుభ్మంగల్ ఆన్లైన్ (కలర్స్ మరాఠీ)
* క్రైమ్ పెట్రోల్ (సోనీ ఎంటర్టైన్మెంట్ టెలివిజన్)
* కమలా (కలర్స్ మరాఠీ)
* గాంధ్ ఫులంచ గేలా సంగున్ (ఈ. టి. వి. మరాఠీ)
* తుజ్విన్ సాఖ్యా రే (స్టార్ ప్రవహ్)
* ఘే భరారి (మి మరాఠీ)
* దేవయానీ (స్టార్ ప్రవాహా)
* విలక్షణ్ (సామ్ టీవీ)
* యా వలనావర్ (ఈ. టి. వి. మరాఠీ)
* జీవ్లాగా (స్టార్ ప్రవాహా)
* జుంజ్ (స్టార్ ప్రవహ్)
* అవాఘాచి సంసార్ (జీ మరాఠీ)
* సోనిచా ఉంబారా (ఈ. టి. వి. మరాఠీ)
* గనే తుమ్చే ఆమ్చే (ఈ. టి. వి. మరాఠీ)
* కనికగా *నా ఉమ్రా కీ సీమా హో* (స్టార్ భారత్)

## అవార్డులు, గౌరవాలు

* ఉత్తమ నటి-'కపుస్కొండ్యాచ గోష్ట్' చిత్రం-మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర పురస్కారాలు 2014
* ఉత్తమ నటి-'కాపుస్కొండ్యాచ గోష్ట్' (2017)
* ఉత్తమ నటి చిత్రం 'కాపుస్కొండ్యాచ గోష్ట్'-చిత్రపత్ పడర్పన్ అవార్డ్స్ 2017
* ఉత్తమ నటి-'గెట్ వెల్ సూన్'-ఎం. ఎం. డబ్ల్యూ. గౌరవ్ అవార్డ్స్ 2014

## మూలాలు
# వైభవ్ అనిల్ కాలె

| కల్నల్వైభవ్ అనిల్ కాలె |
| --- |
| జననం | 1978 (1978) నాగపూర్, భారతదేశం |
| మరణం | 2024 మే 13(2024-05-13) (వయసు: 45–46) |
| చదువు | జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ యూనివర్సిటీ (బి.ఎ.) దేవి అహల్య విశ్వవిద్యాలయ (డిప్లొమా) |
| క్రియాశీలక సంవత్సరాలు | 1998 - 2022 (భారత సైన్యం) ఐక్యరాజ్యసమితి రక్షణ, భద్రతా విభాగం సమన్వయకర్త (2024-2024) |

కల్నల్ **వైభవ్ అనిల్ కాలె** (ఆంగ్లం: Waibhav Anil Kale; 1978 - 2024) సాయుధ దళాలలో రెండు దశాబ్దాలకు పైగా పనిచేసిన రిటైర్డ్ భారత ఆర్మీ అధికారి. అతను ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా సేవా సమన్వయకర్తగా పనిచేస్తున్నప్పుడు, అతను ప్రయాణిస్తున్న వాహనం గాజా రాఫా ప్రాంతంలో ఇజ్రాయెల్ రక్షణ దళాలు (ఐడిఎఫ్) దాడులకు గురై మృత్యువాత పడ్డాడు.

## ప్రారంభ జీవితం

నాగపూర్ లో జన్మించిన ఆయన సోమల్వార్ ఉన్నత పాఠశాలలో పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేసాడు. ఉన్నత విద్య కోసం, జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయం (న్యూ ఢిల్లీ) నుండి హ్యుమానిటీస్ లో బిఎ డిగ్రీని అభ్యసించాడు, ఇండోర్ లోని దేవి అహిల్యా విశ్వవిద్యాలయం నుండి సీనియర్ డిఫెన్స్ మేనేజ్మెంట్ లో డిప్లొమా పొందాడు.

## కెరీర్

ఆయన కాశ్మీర్ 11 జెఎకె రైఫిల్స్ కు నాయకత్వం వహించాడు, మహోలోని ఆర్మీ ఇన్ఫాంట్రీ స్కూల్లో బోధకుడిగా పనిచేసాడు. ఆయన ఈశాన్య, సియాచిన్ హిమానీనదంలో కూడా పనిచేసాడు, అక్కడ గూఢచార నిరోధక, ఉగ్రవాద నిరోధక కార్యకలాపాలలో ఆయన చురుకుగా నిమగ్నమై ఉన్నాడు.

## మరణం

ఇజ్రాయెల్-హమాస్ వివాదం ప్రారంభమైన తరువాత ఐక్యరాజ్యసమితి మొదటి అంతర్జాతీయ ప్రమాదాన్ని అతని మరణంగా గుర్తించింది. ఆయనకు భార్య అమృత, ఇద్దరు పిల్లలు ఉన్నారు.

ఈ సంఘటనపై దర్యాప్తు జరపాలని ఐక్యరాజ్యసమితి, భారతదేశం రెండూ పిలుపునిచ్చాయి. ఆయన భౌతికకాయాన్ని భారతదేశానికి తిరిగి తీసుకురావడానికి భారత విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ అన్ని విధాలా సహాయాన్ని అందించింది.

## మూలాలు