# 1967 నాగపూర్ అల్లర్లు

| 1927 నాగ్‌పూర్ అల్లర్లు |
| --- |
| తేదీ | 4 సెప్టెంబర్ 1927 |
| స్థలం | నాగ్‌పూర్, సెంట్రల్ ప్రావిన్సెస్ & బెరార్, బ్రిటిష్ రాజ్ |
| జననష్టం |
| మరణాలు | 27 |
| క్షతగాత్రులు | 200+ |

**1927 నాగ్‌పూర్ అల్లర్లు** అనేవి 1920ల కాలంలో బ్రిటిష్ భారతదేశంలోని అనేక నగరాలలో వరుసగా చోటుచేసుకున్న అల్లర్ల శ్రేణిలో భాగంగా ఉన్నాయి. అప్పట్లో నాగ్‌పూర్ అనేది బ్రిటిష్ భారతదేశంలోని సెంట్రల్ ప్రావిన్సెస్ అండ్ బెరార్ (CP&B) రాష్ట్ర రాజధానిగా ఉండేది. ఈ అల్లర్లు 1927 సెప్టెంబరు 4న జరిగాయి.

ఆ రోజున మహాలక్ష్మి కోసం ఒక ఊరేగింపు జరుగుతుండగా, అది ముస్లిం ప్రాంతానికి చేరుకున్నప్పుడు ముస్లింలు దానిని అడ్డుకున్నారు. మధ్యాహ్న సమయంలో ఆ ప్రాంతంలోని హిందూ ఇళ్ల సమీపంలో అల్లర్లు చెలరేగాయి. అవి మూడు రోజుల పాటు కొనసాగాయి.

## నేపథ్యం

1923 అల్లర్ల తరువాత కేశవ బలిరాం హెగ్డేవార్ రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక సంఘ్ను స్థాపించారు.
1920ల కాలంలో హిందూ, ముస్లిం సముదాయాల మధ్య పరస్పర విశ్వాసం తీవ్రంగా తగ్గిపోయింది. ఫలితంగా భారతదేశంలోని అనేక నగరాలలో తరచుగా అల్లర్లు చోటు చేసుకున్నాయి. 1923లో భారతదేశంలో మొత్తం పదకొండు అల్లర్లు జరిగాయి. 1924లో పద్దెనిమిది అల్లర్లు, 1925లో పదహారు అల్లర్లు, 1926లో ముప్పై ఐదు అల్లర్లు నమోదయ్యాయి.

1926 మే నుండి 1926 ఏప్రిల్ వరకు పన్నెండు నెలల వ్యవధిలో దేశంలోని వివిధ నగరాలలో మరో 40 అల్లర్లు చోటుచేసుకున్నాయి. ఈ అల్లర్లలో చాలా భాగం బెంగాల్, పంజాబ్, నార్త్-వెస్ట్ ఫ్రంటియర్ ప్రావిన్స్, యునైటెడ్ ప్రావిన్సెస్ ప్రాంతాలలో జరిగాయి.

1927 ఆగస్టులో జరిగిన లాహోర్ అల్లర్లు ఈ శ్రేణిలో అత్యంత ప్రాణాంతక అల్లర్లుగా నమోదు అయ్యాయి. 1923లో జరిగిన ముందరి అల్లర్లు, హిందూ మహాసభ సభ్యులు ఒక ఊరేగింపును నిర్వహించి, పెద్ద శబ్దంతో సంగీతం వాయిస్తూ ఒక మసీదు ముందు నుంచి వెళ్లినప్పుడు ప్రారంభమయ్యాయి. దీనిపై ముస్లిం సమాజం అభ్యంతరం వ్యక్తం చేయడంతో, రెండు వర్గాల మధ్య ఘర్షణ మొదలైంది. ఈ అల్లర్లు కె. బి. హెడ్డెవార్ పై గాఢమైన ప్రభావం చూపాయి. దాని ఫలితంగా ఆయన 1925లో ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద హిందూ సంస్థలలో ఒకటైన, హిందూ జాతీయవాద సంస్థ అయిన రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక సంఘం (ఆర్‌ఎస్‌ఎస్)ను స్థాపించారు.

క్రిస్టోఫ్ జాఫ్రెలో తన *The Hindu Nationalist Movement and Indian Politics* అనే పుస్తకంలో, హెడ్డెవార్ 1927లో గణేశ ఊరేగింపును నడిపారని, సాధారణంగా మసీదు ముందు సంగీతంతో వెళ్లకూడదనే సంప్రదాయాన్ని లెక్కచేయకుండా డప్పులు మోగిస్తూ ఊరేగింపును కొనసాగించారని ఒక సాక్ష్యం నమోదు చేశారు. ఈ సంఘటనలన్నీ రెండు సమాజాల మధ్య ఉద్రిక్తతలను పెంచే ప్రేరణగా పనిచేశాయి.

## అల్లర్లు

సోమవారం, సెప్టెంబరు 4న లక్ష్మీ పూజ రోజు వచ్చింది. ప్రతి ఏడాది మాదిరిగానే, హిందువులు రాజప్రాసాద ప్రాంతంలోని మసీదు ముందు నుంచి లక్ష్మీ ఊరేగింపును తీసుకెళ్లారు. కానీ ఈసారి పెద్ద శబ్దంతో సంగీతం వాయిస్తున్నారని కారణంతో ముస్లింలు ఊరేగింపును ఆపేశారు. దీంతో రెండు వైపులా ఉద్రిక్త పరిస్థితి నెలకొంది. *ది వాషింగ్టన్ పోస్ట్* నివేదిక ప్రకారం, రెండు రోజుల పాటు కొనసాగిన ఈ అల్లర్లలో 22 మంది మరణించగా, 100 మందికి పైగా గాయపడ్డారు. అనంతరం శాంతిని పునరుద్ధరించేందుకు ప్రభుత్వం నగరంలోకి సైన్యాన్ని పంపించాలని ఆదేశించింది. అల్లర్ల సమయంలో, ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ నగరమంతటా విస్తరించి ఉన్న 16 *శాఖ*లలో తన కార్యకర్తలను సమీకరించి, హిందూ సమాజాన్ని రక్షించేందుకు ఏర్పాటు చేసింది.

## అనంతర పరిణామాలు

అల్లర్ల అనంతరం అనేక ఇళ్ళు, మతపరమైన ప్రదేశాలు ధ్వంసం చేయబడ్డాయి. పెద్ద సంఖ్యలో హిందువులు హత్యకు గురయ్యారు. ఇందులో కోపోద్రిక్తమైన ముస్లిం గుంపు చేతిలో హింసాత్మకంగా చంపబడిన 13 ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ సభ్యులు కూడా ఉన్నారు. అల్లర్ల సమయంలో హిందువులను రక్షించడంలో తమ పాత్రను ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ ప్రదర్శించిందని పేర్కొనబడింది. ఈ సంఘటన వార్తలు దేశవ్యాప్తంగా వ్యాపించడంతో సంస్థ ప్రజాదరణ పెరిగింది, అలాగే సభ్యత్వంలో గణనీయమైన పెరుగుదల కనిపించింది.

1929 నాటికి సంస్థ ఒక విస్తృతమైన క్రమబద్ధమైన శ్రేణీకృత నిర్మాణాన్ని ఏర్పాటు చేసుకుంది. 1931–1939 మధ్యకాలంలో దీని శాఖల సంఖ్య 60 నుంచి 500 కు పెరిగింది. ఈ సమయానికి సభ్యుల సంఖ్య 60,000 కు చేరుకుంది.

## ఆధారాలు