Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ఓం

ఓంకారం (అయోమయ నివృత్తి)

ఓం కారం
ఓంకారయ నమోనమః
**ఓం**, **ఓమ్**, లేదా **ఓంకారం** త్రిమూర్తి స్వరూపముగా చెప్పబడుతోంది. అకార, ఉకార, మకార శబ్దములతో ఏర్పడింది ఓంకారం. ఓంకారమ్ శభ్ధాలలో మొదటిది. హిందూమతానికి కేంద్ర బిందువు. పరమాత్మకు శబ్దరూప ప్రతీక. దీనికి నాలుగు పాదాలున్నాయి. అకారం జాగృదావస్థకు, ఉకారం స్వప్నావస్థకు, మకారం సుషుప్తావస్థకు శబ్దరూప ప్రతీకలు. వాటికి అతీతమైన తురీయావస్థకు ప్రతీక శబ్దరహితమైన ఓంకారం. దాన్ని గ్రహించినవాడు తనను పరమాత్మతో ఏకం చేసుకోగలడు.ఇదొక ఏకాక్షర మంత్రము.**సృ**ష్టి ఉత్పత్తి ప్రక్రియ శబ్దముతోబాటు జరిగింది. ఎప్పుడైతే మహావిస్ఫోటనం  **(బిగ్ బ్యాంగ్)** జరిగిందో అప్పుడే ఆదినాదము (ప్రథమ శబ్దము) ఉత్పన్నం జరిగింది. ఆ మూల ధ్వనికే సంకేతము ఓం అని చెప్పబడింది.పతంజలి యోగ సూత్రములు పతంజలి మహర్షి దీనిని 'తస్యవాచక ప్రణవః'అని దీని ప్రకటికరణ రూపం ఓం అని చెప్పినారు. మాండూక్యోపనిషత్తులో ఇలా చెప్పబడింది:

ఓమిత్యేతదక్షరమిదమ్ సర్వం తస్యోపవ్యాఖ్యానం||

భూతం భవద్భవిష్యదితి సర్వమోజ్మార ఏవ||

యచ్యాన్యత్ త్రికాలాతీతం తదప్యోంకార ఏవ||

అనగా ఓం అనేది అక్షరం, అవినాశ స్వరూపం. ఈ సంపూర్ణ జగత్తు అంతా దాని (ఓం) యొక్క ఉపవాక్యానమే. ఎది గడిచిపోయిందో, ఏది ప్రస్తుతం ఉన్నదో, ఏది జరుగనున్నదో - ఈ సమస్త జగత్తు అంతా ఓంకారమే అయియున్నది. అట్లే పైన చెప్పిన త్రికాలములకు అతి అతీతమైన అన్య తత్వ ఏదైతే ఉన్నదో అదికూడా ఓంకారమే.ఈ ప్రథమనాదమే భిన్న రూపాలలో సృష్టి యందు అభివ్యక్తం అగును. అదియే మానవులలో వాణి రూపములో అభివ్యక్తమవుతున్నది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

* మూలం:భారతీయ ఉజ్వల వైజ్ఞానిక పరంపర
# స్తోత్రము

**స్తోత్రము** : హిందూమత ధర్మములో **స్తోత్రము** అనగా స్థుతిస్తూ గానము చేసేది లేక ప్రశంశములతో కూడిన గానం (ప్రశంశా గానం) లేదా కీర్తన లేదా పాట. ఈ స్తోత్రములు దేవీ, శివుడు లేదా విష్ణువు కొరకు నిర్దేశింపబడినవి. స్వామి తపస్యానందుల వారి ప్రకారం, శ్లోకాలను శబ్దపూరితంగా, తన్మయం చెందుతూ, భగవన్నామ కీర్తన జేయడం.

స్తోత్రములు, ప్రసిద్ధిపొందిన ధార్మిక సాహిత్యం, వీటిని దైనందిన జీవితంలో నిత్యమూ ఉపయోగిస్తుంటారు.

## స్తోత్ర భాగాలు

* ప్రార్థన
* ప్రధానమైన స్తోత్రము
* ఫలశృతి : ఏదేని స్తోత్రం చదివినప్పుడు వచ్చే ఫలన్ని తెలియజెప్పే శృతి. ఉదాహరణకు : విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్రము చూడండి.

## మతాలలో స్తోత్రములు

### హిందూ మతము

* విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్రము: శ్రీ మహావిష్ణువు యొక్క సహస్ర (1000) నామములను స్మరిస్తూ కీర్తించడం.
* శివ సహస్రనామ స్తోత్రము: పరమశివుని సమస్ర నామములను స్మరిస్తూ కీర్తించడం.
* సౌందర్యలహరి: ఆదిశంకరుడు శ్రీదేవిని స్తుతిస్తూ స్మరిస్తూ రచించిన స్తోత్రం.
* శ్రీ వేంకటేశ్వర సుప్రభాతం: అణ్ణన్ స్వామి శ్రీవేంకటేశ్వరుని స్తుతిస్తూ రచించిన స్తోత్రం.

### క్రైస్తవ మతము

క్రైస్తవ మతములో యెహోవాను (భగవంతుణ్ణి) కీర్తించడాన్ని హిమ్న్ అని అంటారు.

### ఇస్లాం మతం

ఇస్లాం మతములో అల్లాహ్ను (భగవంతుణ్ణి) కీర్తించడాన్ని హమ్ద్ అని అంటారు.

## నోట్స్

## మూలాలు

* {{{Last}}} ({{{Year}}})

## బయటి లింకులు

* స్తోత్రాలు వివిధ భాషల్లో చదవండి
# యోగం (పంచాంగం)

పంచాంగం

హిందూ జ్యోతిష శాస్త్రంలో పంచాంగంలో ఒక అంశం యోగం. పంచాంగం అనగా తిథి, వారం, నక్షత్రం, **కరణం**, యోగం - ఈ ఐదు భాగముల కలయిక. పంచాంగం దుర్ముహూర్తములు, శుభముహూర్తములు తెలుపుతుంది. పంచాంగములు రెండు రకములు. చాంద్రమాన పంచాంగం (చంద్రుని సంచరణతో అనుసంధానమైనది), సూర్యమాన పంచాంగం (సూర్యుని సంచరణతో అనుసంధానమైనది).

తెలుగువారు చంద్రమానాన్నే అనుసరిస్తారు.

పంచాంగం ప్రకారం యోగ నామములు: 27.

1. ఆయుష్మాన్
2. సౌభాగ్యము
3. శోభనము
4. అతిగండము
5. సుకర్మము
6. వ్యాఘాతము
7. హర్షణము
8. వజ్రము
9. సిద్ధి= సిద్ధి యోగం
10. వ్యతీపాతము
11. సిద్ధము
12. సాధ్యము
13. శుభము
14. శుక్రము == శుక్లము
15. బ్రహ్మము
16. ఐంద్రము

## ఇవి కూడా చూడండి

* బ్రహ్మ పురాణము
* నక్షత్రం

## మూలాలు
# శివ పంచాక్షరీ మంత్రం

ఓం నమః శివాయ, శివ విగ్రహం
**ఓం నమః శివాయ** లేదా **ఓం నమశ్శివాయశివ పంచాక్షరీ మంత్రము** శైవంలో భక్తులు ధ్యానించే దివ్య మంత్రం. ఈ సృష్టిలో బ్రహ్మ, విష్ణు,అత్యంత శక్తివంతమైన దేవుడు మహా శివుడు ఆయనే శివ శంభు. ఓం నమః శివాయ అనే మంత్రం ఆ మహా శివుడికి చాలా ప్రత్యేకమైనది. ఈ మంత్ర స్మరణ యజుర్వేదం ప్రకారం ఈ మంత్రాన్ని శ్రీ రుద్ర చమకం పూజలో ప్రస్తావించారు. ఈ మంత్రం ప్రకృతికి సంబంధించిన భూమి, నీరు అగ్ని, గాలి, ఆకాశాన్ని సూచిస్తుంది.

## వ్యత్పత్తి

శివుడి ఐదు ముఖాలపు పంచ బ్రహ్మలుగా పండితులు చెబుతారు. వాటి పేర్లు 'సద్యో జాత, వామ దేవ, అఘెరా, తత్పురష, ఈశాన'. ఈ ఐదు ముఖాల్లోంచే 'న, మ, శి, వా, య' అనే పంచాక్షరి మంత్రం ఉద్భవించింది. ‘న, మ, శి, వా, య‘ అనే ఐదు ముఖాలకు చైతన్యం ఇచ్చేది సాక్షాత్తు పరమేశ్వరుడు. అందుకే ఈ దేవుడిని ప్రపంచ నాయకుడిగా కొలుస్తారు.

## విశేషం

శైవంలోని స్వార్ధంలేనితనం, శివునిలోని భోలాతనం కలగలిపిన నిరాడంబరత, నిస్వార్థం అవలంబించటంతో జీవి పరిపూర్ణ స్థితిలో భక్తిలో మామేకమై శరీరధర్మాల నుండి ఆ సర్వేశ్వరుని పాదాల చెంతచేరి ముక్తిని ప్రసాదించమని వేడుకోవటం ఈ మంత్రంలోని విశేషం.

వశిష్ట మహర్షి తన శిష్యబృందం చేత పలక మీద మొదటగా వ్రాయించేది ఈ శివ పంచాక్షరీ మంత్రమని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. పంచాక్షరి అనగా ఆదిశక్తి, ఆదిదేవుడు, ఓంకారం, బిందువు, శివశక్తిల కలయికయే నాథబిందు కళోపాసన.

## స్మరణ

ఓం నమ శివాయ మంత్రాన్ని ఎప్పుడు పడితే అప్పుడు స్మరించకూడదు. ఈ మంత్రాన్ని జపించేందుకు కొన్ని నియమాలు కూడా ఉన్నాయి. తెల్లవారు జామునే స్నానం చేసి, నిటారుగా కూర్చోవాలి. కళ్లు మూసుకుని, జప మాల తీసుకుని ‘ఓం నమ: శివాయ‘ మంత్రాన్ని జపించడం మొదలుపెట్టాలి.

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు

* Sale, Venkatesh (2020-02-20). "ఓం 'నమ శివాయ' (పంచాక్షరి) మంత్రం ఎలా ఉద్భవించిందో తెలుసా..." *telugu.boldsky.com*. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2020-08-31.
# కలశం

**కలశంకలశం** లేదా **కలశి** అనగా సన్నని మూతి కలిగి నీటితో నింపబడిన చిన్న పాత్ర.. కలశాన్ని త్రిమూర్త్యాత్మకంగా భావించి పూజించడం, విజయం కోసం ఆశీస్సులు కోరడం హిందువుల సాంప్రదాయం. మానవ జీవితాన్ని నీటితో నిండిన కుండతో పోలుస్తారు. అంటే అది ప్రాణానికి ప్రతీక. అందువలన ప్రార్థనలలో, పుణ్యకార్యాలలో, పట్టాభిషేకాలలో, నూతన గృహ ప్రవేశాలలో, తీర్థయాత్ర ప్రారంభ సమయాలలో ఇలాంటి అనేక సందర్భాలలో కలశ ఆరాధన లేదా కలశ పూజ చేయడం ఆనవాయితీగా మారింది.

## భాషా విశేషాలు

తెలుగు భాషలో కలశము అనే పదానికి వివిధ ప్రయోగాలున్నాయి. కలశము లేదా కలశి అనగా నామవాచకం A vase, flagon, or water pot: కుండ అని అర్ధం. హస్తసాముద్రంలో కలశరేఖలు certain lines in the palm of the hand. కలశమునిలుపు or కలశముపెట్టు or కలశస్థాపనము చేయు the preliminary rite of solemnly placing a vase. కలశపూజ the adoration paid to that vessel, being the principal rite in all religious celebrations. కలశాబ్ధి అనగా పాల సముద్రం The ocean of milk. కలశబ్ధిజ అనగా లక్ష్మీదేవి. కలశీసుతుడు or కలశీసంభవుడు The "Vase-born" కలశం నుండి జన్మించిన అగస్త్యుడు. who was born in a pot.

## కలశ పూజ

శ్రీ దుర్ముఖి నామ ఉగాది పండగ వేడుకలలో ఏర్పాటుచేసిన కలశం
మంత్ర జలంతో నింపబడిన కలశాన్ని పూజా మందిరంలో స్థాపించాలి. అందుకోసం కలశానికి చుట్టూ పసుపు రాసి, మూడు చోట్ల కుంకుమ బొట్లు పెట్టాలి. కలశ జలంలో గంధం, అక్షతలు, పుష్పాలు ఉంచాలి.

కలశస్య ముఖే విష్ణుః కంఠే రుద్ర స్సమాశ్రితః |
మూలే తత్ర స్థితో బ్రహ్మా మధ్యే మాతృగణాః స్మృతాః | |
కుక్షౌతు సాగరా స్సర్వే సప్త ద్వీపా వసుంధరా |
ఋగ్వేదో థ యజుర్వేద స్సామవేదో హ్యధర్వణః | |
అంగైశ్చ సహితా స్సర్వే కలశాంబు సమాశ్రితాః |
ఆయాంతు దేవ పూజార్థం సకల దురిత క్షయ కారకాః | |
**అర్ధం**: కలశ ముఖంలో విష్ణుమూర్తి, కంఠ భాగంలో శివుడు, మూల భాగంలో బ్రహ్మదేవుడు, మధ్య భాగంలో మాతృగణాలు ఆశ్రయించి ఉన్నారు. కలశంలోని జలాల్లో సాగరాలన్నీ, సప్తద్వీపాలతో కూడిన భూమి, ఋగ్వేద, యజుర్వేద, సామవేద, అధర్వణ వేదాలు, వేదాంగాలతో సహా సమస్త దేవతా గణాలు ఆశ్రయించి ఉన్నారు. సమస్త పాపాలను తొలగించడానికి వారంతా వచ్చెదరు గాక !

## మూలాలు

* కలశ పూజా విధానం, ఆచార వ్యవహారాలు - అంతరార్ధాలు - 20, రెంటాల జయదేవ, శ్రీ రామకృష్ణ ప్రభ, అక్టోబరు 2007 పత్రికలో ప్రచురించిన వ్యాసం, పేజీ: 35.
# పిండం

మానవ పిండం
**పిండం** లేదా **భ్రూణం** అనేది ఒక బిడ్డ శిశువుగా పుట్టకముందు అభివృద్ధి చెందుతున్న దశ. మానవులలో పిండం అనేది పిండోత్పత్తి దశ తరువాత దశ (అభివృద్ధి సమయం). మానవులలో ఈ పిండం దశ ఫలదీకరణం తరువాత తొమ్మిదవ వారం (లేదా గర్భధారణ వయస్సు 11 వారాలు) నుండి ప్రారంభమై పుట్టుక వరకు కొనసాగుతుంది. మానవులలో పిండమును 'గర్భస్తశిశువు' అని అంటారు, లేదా ఫలదీకరణం తరువాత ఇంచుమించు రెండు నెలలు లేదా 8 వారాల తర్వాత నుండి పురిటి సమయం వరకు 'గర్భస్తశిశువు' అని పిలుస్తారు. జనన పూర్వ అభివృద్ధి అనేది ఒక నిరంతరక్రియ, పిండం నుండి గర్భస్తశిశువును వేరుచేసే స్పష్టమైన లక్షణం లేదు. ఏదేమైనా, పిండం అన్ని ప్రధాన శరీర అవయవాల ఉనికిని కలిగి ఉంటుంది, అయినప్పటికీ అవి ఇంకా పూర్తిగా అభివృద్ధి చెందివుండవు, క్రియాత్మకంగా ఉండవు, కొన్ని వాటి తుది శరీర నిర్మాణ సంబంధమైన ప్రదేశంలో ఉండివుండవు.

మానవ గర్భంలో సాధారణంగా ఒక పిండం వుంటుంది, చాలా అరుదుగా రెండు లేదా అంతకుమించి పిండాలు ఏర్పడతాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి

* పిండం (ఎంబ్రయో)

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# తిలకం

నుదిటిపై *తిలకం* పెట్టుకున్న నేపాలీ మహిళ
హిందూ వివాహంలో వరుడిని స్వాగతించడానికి *తిలకం* కార్యక్రమం జరుగుతోంది
19వ శతాబ్దపు పండితుడు రస్సెల్ సంగ్రహించిన బ్రిటిష్ ఇండియాలో తిలకం ఉదాహరణలు
**తిలకం** అనేది హిందువుల, ముఖ్యంగా వైష్ణవులు, శైవులు నుదిటిపై పెట్టుకునే ఒక రకం బొట్టు లేదా శుభ చిహ్నం. భారతదేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలలో దీనిని బిండి లేదా పొట్టు అని కూడా పిలుస్తారు. తిలక గుర్తును గంధపు పేస్ట్, పసుపు, వెర్మిలియన్ లేదా విభూది వంటి వివిధ పదార్థాలతో తయారు చేయవచ్చు.

తిలక గుర్తు సాధారణంగా చుక్క లేదా చుక్కలతో పాటు నిలువు రేఖ లేదా పంక్తులను కలిగి ఉంటుంది. పంక్తులు, చుక్కల ఆకారం, రంగు, సంఖ్య విభాగం, సంప్రదాయం, సందర్భాన్ని బట్టి మారవచ్చు. ఉదాహరణకు, వైష్ణవులు తరచుగా తమ దేవతని సూచించే U- ఆకారంలో లేదా V- ఆకారపు చిహ్నంతో కూడిన తిలకం గుర్తును ధరిస్తారు, అయితే శైవులు శివుని మూడు కళ్లకు ప్రతీకగా మూడు సమాంతర రేఖలను ధరిస్తారు.

హిందూ సంస్కృతిలో తిలక గుర్తుకు మతపరమైన, సామాజిక ప్రాముఖ్యత ఉంది. ఇది జ్ఞానం, అంతర్ దృష్టి యొక్క స్థానం అయిన మూడవ కన్నును సక్రియం చేస్తుందని నమ్ముతారు, దైవిక భక్తిని తనకు, ఇతరులకు గుర్తుచేసే మార్గంగా కూడా పరిగణించబడుతుంది. ఇది మహిళలకు వైవాహిక స్థితికి చిహ్నంగా కూడా పరిగణించబడుతుంది, తిలకం గుర్తును ధరించడం తరచుగా సాంప్రదాయ హిందూ వివాహ అలంకరణలో ఒక భాగం.

ఈ పదం ఒకరి నుదిటిపై గంధం లేదా వెర్మిలియన్ వంటి సువాసనగల పేస్ట్‌తో గుర్తు పెట్టే హిందూ ఆచారాన్ని కూడా సూచిస్తుంది, వారు వచ్చినప్పుడు స్వాగతం, గౌరవప్రదంగా.

తిలకాలు వైష్ణవులు (హిందూమతంలోని ఒక విభాగం) ధరించే నిలువు గుర్తులు. వైష్ణవ తిలకం వెంట్రుక రేఖకు దిగువ నుండి దాదాపు ఒకరి ముక్కు కొన చివరి వరకు పొడవైన నిలువు గుర్తును కలిగి ఉంటుంది, వాటిని ఊర్ధ్వ పుండ్ర అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది పొడుగుచేసిన U ద్వారా మధ్యలో అడ్డగించబడుతుంది. దేవాలయాలపై కూడా రెండు గుర్తులు ఉండవచ్చు. ఈ తిలకం సాంప్రదాయకంగా గంధపు చెక్కతో తయారు చేయబడుతుంది.

రుద్ర-తిలక, త్రిపుండ్ర పేర్లతో పిలువబడే ఇతర ప్రధాన తిలకం రూపాన్ని శివ అనుచరులు తరచుగా ధరిస్తారు. ఇది ఒక నిలువు బ్యాండ్ లేదా మధ్యలో వృత్తంతో నుదిటిపై మూడు సమాంతర బ్యాండ్‌లను కలిగి ఉంటుంది. ఇది సాంప్రదాయకంగా అగ్ని త్యాగాల నుండి పవిత్రమైన బూడిదతో చేయబడుతుంది. ఈ రూపాంతరం రెండింటిలో చాలా పురాతనమైనది, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ధరించే ఒకే విధమైన గుర్తులతో అనేక సాధారణ అంశాలను పంచుకుంటుంది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* బొట్టు
* సిందూరం

## మూలాలు
# జంద్యము

ఉపనయన కార్యక్రమంలో జంధ్యం ధరిస్తున్న బ్రాహ్మణుడు
మను స్మృతి ప్రకారం ఉపనయనం (ఒడుగు) జరిగి యజ్ఞోపవీత ధారణ చేస్తే తప్ప వేదాలను అభ్యసించే అధికారం కాని, నిత్య కర్మలు (పితృ సంస్కారాలతో సహా) అనుష్ఠానం చేసే అవకాశం గాని లేదు. బ్రాహ్మణులకు తల్లి గర్భంతో కూడి 8వ ఏట, క్షత్రియులకు
సూర్యవంశం రాజులు, చంద్రవంశం రాజులు, భట్ట రాజులు గర్భధారణతో కలిపి 11 ఏట, వైశ్యులకు గర్భధారణ సంవత్సరంతో కలిపి 12వ ఏట ఉపనయనం చేయాలని వేదం చెబుతోంది. యజ్ఞోపవీతాన్ని వాడుకలో **జందెం**, **జందియం**, **జంద్యం** అని కూడా అంటారు.

యజ్ఞోపవీతం బ్రాహ్మణకన్య చేత భమిడి ప్రత్తితో వడక బడి బ్రాహ్మణుడి చేత మెలికలు వేయబడుతుంది. జంద్యం యొక్క ప్రతి విషయానికి అత్యంత ప్రాముఖ్యత ఉంది. జంద్యం పొడవు నాలుగు వ్రేళ్ళ వెడల్పుకి 24 రెట్లు అంటే సుమారుగా సాధారణ వ్యక్తి ఎత్తుకు సమానంగా ఉంటుంది (ఆరు అడుగులు). నాలుగు వ్రేళ్ళు మనిషి యొక్క జాగరణ, స్వప్న, నిస్వపన, బ్రాహ్మ (తురీయ ) స్థితులు అనే నాలుగు ఆత్మ స్థితులను తెలియజేస్తాయి. ప్రతి జంద్యానికి మూడు పోగులు ఒక ముడి చేత కట్టబడి ఉంటాయి ఈ ముడినే బ్రహ్మ గ్రంధి అని అంటారు. ఈ మూడు పోగులు సత్త్వము, రజస్సు, తమస్సు అనే మూడు గుణాలను తెలియ జేస్తాయి. ఈ మూడు పోగులను ధరించినప్పుడు అవి మనకు ఋషి ఋణం, పితృ ఋణం, దేవ ఋణాలను గుర్తు చేస్తాయి. ఆ మూడు పోగులను కలిపి ముడి వేయబడిన బ్రహ్మ గ్రంథి త్రిమూర్తులైన బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరు లను కలిసి ఏకంగా ఉండడాన్ని సూచిస్తుంది.

మామూలు సమయములోను, శుభ కార్యాలలోను యజ్ఞోపవీతాన్ని ఎడమ భుజం మీద నుండి వ్రేలాడుతూ కుడి వైపు నడుము చేరేటట్లు (సవ్యంగా) వేసుకుంటారు. అశుభ కర్మలప్పుడు కుడి భుజం మీదుగా ఎడమ వైపు నడుమును తగిలేటట్లు (ప్రాచీనావీతిగా) వేసుకుంటారు. మూత్ర, మల విసర్జన సమయాలలో మెడలో దండ లేదా తావళం (నివీతం) లాగా ఉండేటట్లు వేసుకుంటారు. సంవత్సరానికి ఒక సారైనా, శ్రావణ పూర్ణిమ నాడు తప్పకుండా నూతన యజ్ఞోపవీతధారణ చేస్తుంటారు. అందుకే ఆ రోజుకు *జంద్యాల పూర్ణిమ* అని పేరుకూడా వచ్చింది. పాల్కురికి సోమనాథుడు రచించిన పండితారాధ్య చరిత్రలో జంద్యాల పూర్ణిమ గురించి సవివరంగా వర్ణించాడు.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| “
 | యజ్ఞోపవీతం పరమం పవిత్రం ప్రజాపతేః యత్సహజం పురస్తాత్
ఆయుష్యం అగ్రియం ప్రతిముంచ శుభ్రం యజ్ఞోపవితం బలమస్తు తేజః

 | ”
 |

ఈ విధంగా జపిస్తూ క్రొత్త జంద్యం వేసుకోవాలి.
ఉపవీతం ఛిన్నతంతుం జీర్ణం కశ్మలదూషితం విసృజామి యశోబ్రహ్మవర్భో దీర్ఘాయురస్తుమే
ఈ విధంగా జపిస్తూ పాత జంద్యం తీసి వేయాలి.

## మూలాలు
# పారాణి

పసుపుతో పాటు పాదాల అలంకారానికి వాడేది పారాణి. పసుపును సున్నం నీరుతో కలిపితే ఎర్రని పారాణి తయారవుతుంది. ఈ ద్రవం చిక్కగా ఉంటే దానిని పారాణి అనీ, పల్చగా ఉంటే దానిని వసంతం అని పిలుస్తారు. పూర్వం వసంతం అడటానికి పిచికారి గొట్టంలో ఈ ఎర్రని ద్రవాన్నే పోసే వారు. ఈ రంగులు సహజమైనవి కనుక ప్రమాదకారి కావు.

పారాణిని పెళ్ళి సమయంలో పెళ్ళికొడుకు, పెళ్ళికూతురు కాళ్ళకు చేతులకు పూసి అందంగా తీర్చిదిద్దుతారు. ఇది గోరింటాకు వలె ఉన్నప్పటికి వాడినప్పటికి దీనికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. దీనిని పెళ్ళి సమయంలో వధువరుల అలంకరణలో ఒక సాంప్రదాయంగా వాడుతున్నారు. దిష్టి తియ్యటానికి, ముఖ్యంగా శుభ సందర్భాలలో పారాణి నీటిని ఉపయోగిస్తారు. ప్రత్యేకమైన పూజలు చేసేప్పుడు పూజ చేసే వారూ, వారి చేత ముత్తైదువలుగా పూజింప బడే వారూ పాదాలకి పసుపు పారాణి విధిగా అలంకరించుకోవలసి  ఉంటుంది. అప్పుడప్పుడు పారాణి పెట్టుకోటం కాలి గోళ్ళ ఆరోగ్యానికి మంచిది.

పసుపులో సున్నం కలపటం వల్ల ఇది పసుపు కన్నా తీవ్రమైన క్రిమి సంహారకం, ఘాటుగా ఉంటుంది. అందుకనే గోరు చుట్టు వస్తే పారాణి ముద్దని గోరింటాకు లాగా పెట్టి కట్టు కడతారు.

## మూలాలు
# పులుసు

పప్పు పులుసు
పెసరపప్పు పులుసు
పుల్లని రుచి గల చింతపండు, పులుసు నిమ్మ వంటి వాటితో తయారైన ద్రవ రూప కూరలను పులుసు అంటారు. కొన్ని రకాల పులుసులను తియ్యగా కూడా చేసుకుంటారు.

## రకాలు

### పచ్చిపులుసు

పచ్చి మిరపకాయలు, చింతపండు ఉపయోగించి తయారు చేసిన పులుసును పచ్చిపులుసు అంటారు.

### తోటకూర పులుసు

తోటకూర, చింతపండు ఉపయోగించి తయారుచేసిన పులుసును తోటకూర పులుసు అంటారు.

### పులిహోర పులుసు

పులిహోర తయారు చేయడానికి తయారు చేసుకున్న చింతపండు పులుసును పులిహోర పులుసు అంటారు.

### చేపల పులుసు

మాంసాహారంగా చేపలనుపయోగించి చేసుకుంటే రుచికరమైన చేపల పులుసు అవుతుంది.

## మూలాలు
# పంచగవ్యం

**పంచగవ్యం** అంటే ఐదు గోసంబంధమైన పదార్థాలను కలిపి చేసిన మిశ్రమం. దీనిని భారతీయ సాంప్రదాయ కార్యక్రమాల్లో వినియోగిస్తారు. భారతదేశ ప్రాచీన వైద్య విధానం, ఆయుర్వేదంలో ఆవుకు చాలా ప్రాధాన్యత ఉంది. ఆవు ద్వారా మనకు వచ్చే ఐదు వస్తువులను పంచ గవ్యాలు అంటారు. ఇవి ప్రకృతి వైద్యంలో వాడతారు. పంచ గవ్యాన్ని పవిత్ర హోమాల్లో, పూజల్లో వినియోగిస్తారు.

## పదార్థాలు

1. గోక్షీరము - ఆవు పాలు
2. గోఘ్రుతము - ఆవు నెయ్యి
3. గోదధి - ఆవు పెరుగు
4. గోమూత్రము - ఆవు మూత్రము
5. గోమయము - ఆవు పేడ

## ఉపయోగాలు

దీనినే పంటలకు ఎరువు గానూ, క్రిమి సంహారిణిగానూ వాడతారు. కానీ ఫలితాలు మాత్రం శాస్త్రీయంగా నిరూపించబడలేదు.

## మూలాలు
# డోలక్

డోలక్ ను వాయిస్తున్న వాయిద్య కారుడు. వనస్థలిపురం లోతీసిన చిత్రముడోలక్ సంగీత వాద్యం. ఇది బారెల్ ఆకారంలో రెండు తలలు కలిగిన భారతీయ ఘాత వాయిద్యం. డోలక్ ప్రధానంగా దేశంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో విస్తృతంగా ఉపయోగించే జానపద సంగీత పరికరం. ఈ పరికరం రెండు తలలను కలిగి ఉంటుంది, ఒకటి ట్రెబుల్, మరొకటి బాస్. దీనికి ప్రత్యేకమైన పిచ్‌కు ట్యూనింగ్ లేదు. అయితే రెండు తలలు నాల్గవ, ఐదవ లేదా అష్టపది విరామంలో ట్యూన్ చేయబడతాయి.

ధోలాక్ యొక్క చిన్న ఉపరితలం పదునైన స్వరాల కోసం మేక చర్మంతో తయారు చేయబడుతుంది. పెద్ద ఉపరితలం తక్కువ పిచ్‌ల కోసం ఆవు చర్మంతో తయారు చేయబడుతుంది. ఇది లయబద్ధంగా ఎక్కువ, తక్కువ పిచ్‌లతో బాస్, ట్రెబెల్ కలయికను అనుమతిస్తుంది.

## మూలాలు

డోలక్
# సిందూరం (1997 సినిమా)

|  |  |
| --- | --- |
|  | తెలుగు సినిమా\*వేదిక |

|  |
| --- |
| **సింధూరం** (1997 తెలుగు సినిమా) |
|  |
| దర్శకత్వం | కృష్ణ వంశీ  |
| తారాగణం | బ్రహ్మాజీ, రవితేజ, సంఘవి |
| సంగీతం | శ్రీ |
| నిర్మాణ సంస్థ | ఆంధ్రా టాకీస్  |
| భాష | తెలుగు |

**సింధూరం** 1997 లో కృష్ణవంశీ దర్శకత్వంలో నక్సలిజం నేపథ్యంలో వచ్చిన చిత్రం. ఇందులో రవితేజ, బ్రహ్మాజీ, సంఘవి ముఖ్యపాత్రలు పోషించారు.

## తారాగణం

* చంటి గా రవితేజ
* బుల్లిరాజు గా బ్రహ్మాజీ
* బేబీ గా సంఘవి
* గోపాల్ రెడ్డి గా నరసింహ రాజు
* భానుచందర్
* చలపతి రావు
* బైరాగి గా పరుచూరి వెంకటేశ్వరరావు
* పృథ్వీ రాజ్
* శివాజీ రాజా
* సూర్య
* అన్నపూర్ణ
* రాజబాబు

## పాటలు

ఈ చిత్రానికి శ్రీ సంగీతం అందించాడు.

1. అర్ధ శతాబ్దపు అజ్ఞానాన్ని స్వతంత్రమందామా - రచన : సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి, గానం : ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం
2. ఏడు మల్లెలెత్తు సుకుమారికి - రచన : సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి;గానం : కృష్ణంరాజు, ప్రదీప్, మాధవపెద్ది సత్యం
3. హై రే హై - రచన: చంద్రబోస్; గానం : శ్రీ
4. ఓ చెలీ అనార్కలి - రచన : సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి; గానం : సురేష్ పీటర్స్
5. ఓ లేలె - రచన : సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి; గానం : మలేసియా వాసుదేవన్, మోహన్ దాస్, శ్రీనివాస్ చక్రవర్తి
6. ఊరికే ఉండదే -రచన : సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి, గానం : కె. ఎస్. చిత్ర

## అవార్డులు

* ఈ చిత్రంలోని అర్ధ శతాబ్దపు అజ్ఞానాన్ని స్వతంత్రమందామా (పాట) కి ఉత్తమ గీత రచయితగా సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రికి నంది పురస్కారం లభించింది.
* ఉత్తమ ద్వితీయ చిత్రంగా రజిత నంది అవార్డు కు ఎంపిక.

## మూలాలు
# హార్మోనియం

కాలితో తొక్కే హార్మోనియం
చేతితో వాయించే హార్మోనియం
**హార్మోనియం** ఒక సంగీత వాయిద్య పరికరం. దీనిని 1842 లో యూరోపుకు చెందిన అలెగ్జాండ్రి డిబైన్ అనే ఆయన రూపొందించాడు. దాదాపు ఇదే కాలంలో వేరే చోట్ల కూడా ఇలాంటి పరికరాల్నే కనుగొన్నారు.

## ఉపయోగం

కోల్కతకు చెందిన ద్విజేంద్రనాథ్ ఠాగూర్ దీన్ని 1860 లో ఒక ప్రైవేటు ప్రదర్శనలో వాడినట్టు తెలుస్తోంది. అది కాలితో తొక్కి వాయించే హార్మోనియం అయిఉండవచ్చు. మొదట్లో అందరూ ఆసక్తిగా చూసినా తరువాత మెల్లగా వాడటం మొదలు పెట్టారు. తరువాత డ్వార్కిన్ అనే కంపెనీకి చెందిన ద్వారకనాథ్ ఘోష్ విదేశాల నుంచి దిగుమతి చేసుకున్న ఈ హార్మోనియాన్ని భారతీయ సంగీతానికి అవసరమైన కొన్ని మార్పులు చేసి చేతితో వాయించగలిగే హార్మోనియంగా తయారు చేశాడు. అప్పట్లో సంగీతం పలికించే వారంతా నేల మీదనో వేదిక మీదనో కూర్చుని వాయిద్య పరికరం ముందు పెట్టుకుని వాయించేవారు. బల్లలు, కుర్చీలు అంతగా ప్రాచుర్యంలో ఉండేవి కావు. ఇది తర్వాత క్రమంగా భారతీయ సంగీతంలో భాగమైంది. పాశ్చాత్య సంగీతం హార్మోనిక్స్ మీద ఆధారపడి ఉంటుంది కనుక వాయిద్యకారుడి రెండు చేతులు హార్మోనియం మీద ఉండాల్సిన అవసరం ఉండేదు. కాబట్టి వారు గాలి పంపుచేయడానికి కాళ్ళు ఉపయాగించారు. భారతీయ సంగీతం మెలోడీ ప్రధానంగా సాగుతుంది కాబట్టి. ఒకచేత్తో గాలిని పంపు చేస్తూ మరో చేత్తో మీటలు వాయించగలిగే వీలుండేది.

హార్మోనియాన్ని మొదట్లో భారతీయ సంగీతంలో ముఖ్యంగా పార్శీ, మరాఠీ సంగీత వేదికలమీద బాగా వాడేవారు. అయితే ఇరవయ్యో శతాబ్దపు మొదటి భాగంలో వచ్చిన జాతీయోద్యమం వల్ల దీన్ని ఓ విదేశీ వాయిద్యంగా భావించారు. సాంకేతికంగా కూడా హార్మోనియం భారతీయ సంగీతంలో అన్ని శృతులనూ పలికించలేకపోయేది. అంతే కాకుండా ఒక ప్రదర్శనలో మొదట్లో ఒకసారి శృతి చేసిన తర్వాత అది అయిపోయేంతవరూ దాన్ని మార్చడానికి వీలయ్యేది కాదు.

హార్మోనియం అనేక భారతీయ సంగీత సంప్రదాయాల్లో ఇప్పటికీ ఉపయోగిస్తున్నారు. ఉత్తర భారతదేశ శాస్త్రీయ సంగీత కచేరీల్లో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంటుంది. ఖవ్వాలీ పాటల్లో కూడా ఇది ముఖ్యమైన వాయిద్యం. తెలుగు సాంప్రదాయమైన పౌరాణిక పద్య నాటకాలలో, భజన పాటల్లో హార్మోనియం విరివిగా ఉపయోగిస్తారు.

## మూలాలు
# పిండి

**పిండి**, **పొడి** లేదా **చూర్ణం** ఆహారధాన్యాల నుండి తయారుచేసే మెత్తని పదార్ధము. ఇది ప్రపంచంలోకెల్లా ప్రధాన ఆహారమైన రొట్టికి మూలం. అమెరికా, ఐరోపా ఖండాలలో గోధుమ పిండి ముఖ్యమైనది. జొన్న పిండి ప్రాచీనమైన మెసపుటోమియా, లాటిన్ అమెరికా సంస్కృతులలో ముఖ్యమైనది. ఈ ధాన్యాలను మిల్లు లేదా పిండి మరలో ఆడించి పిండిగా చేస్తారు. కొన్నింటిలో పొట్టును వేరుచేయాల్సి ఉంటుంది.

పిండి చేసిన గింజలలో ముఖ్యంగా పిండి పదార్ధాలు ఉంటాయి. కార్బోహైడ్రేట్లు లేదా పాలీసాకరైడ్లు వీనిలో ప్రధానమైనవి.

పప్పు ధాన్యాలు పిండి చేసే విధానం (పిండి మర ఆడించుట)

## భాషా విశేషాలు

పిండి [ piṇḍi ] pinḍi. తెలుగు n. Flour. బియ్యములోనగు వాని పొడి. సంస్కృతం n. A multitude. సమూహము. వెన్నెల పిండి ఆరపోసినట్టుగా నున్నది there is bright moonlight. తెలికపిండి a residue of sesamum seeds after the oil is extracted, oil-cake. ఈ మాట పిండికిని పడును పిడుగుకును పడును this is equivocal, it is neither chalk nor cheese. పిండిబలపము a whitish kind of slate stone. పిండిరాయి a soft kind of stone; also a mica or slate. బలపము, పిండి మిరియము a sauce made of herbs and chillies mixed with rice flour. పేలపిండి flour of parched grain. పిండికూర or పిండిబొద్దికూర pinḍi-kūra. n. A kind of vegetable. పిండిదొండ pinḍi-donḍa. n. The herb called Acrua lanata. (Watts.) H. iv. 12. పిండివంటలు pinḍi-vanṭalu. n. Pastry, cakes.

## పిండిలో రకాలు

* గోధుమ పిండి :
* మైదా పిండి
* వరి పిండి :
* శెనగ పిండి :
* నువ్వు పిండి :
* కంది పొడి
* నువ్వుల పొడి
* కారం పొడి

## పిండి ఉపయోగాలు

* ప్రతి రోజూ మనం తినే రొట్టెలు, చపాతీ, పూరీ, పరాఠా మొదలైనవి చేసుకోవాలంటే గోధుమ పిండి అవసరం.
* రకరకాల అట్లు లేదా దోసెలు కొన్నింటికి మూలమైనది పిండి. కొన్ని అట్లు ఒకటి కంటే ఎక్కువ పిండి రకాలు కలిపి చేస్తారు.
* పిండి వంటలు అన్నింటికి పిండి ఒక మూల పదార్థం.
* కొన్ని రకాల పొడుల్ని మసాలా దినుసులతో ఉప్పు, కారం కలిపి ఉపాహారంగా నంచుకోవడానికి వాడుతాము. నువ్వుల పొడి, కంది పొడి, మొదలైనవి.

## తయారుచేయు విధానం

* ముందుగా పిండి చేయాల్సిన ఆహార ధాన్యాల్ని కావలసినన్నింటిని తడి లేకుండా ఎండబెట్టాలి. రాళ్ళు లేకుండా ఏరుకోవాలి. కొన్నింటిని ముందుగా కడగవలసి వుంటుంది.
* రోలు, రోకలి ఉపయోగించి దంచుకొని, మధ్య మధ్యలో పిండి జల్లెడతో జల్లించి పిండిని, నూకల్ని వేరుచేసుకోవచ్చును. ఇలా మళ్ళీ మళ్ళీ దంచుకొంటుంటే మొత్తం గింజలన్నీ పిండిగా మారిపోతాయి. కొద్దిగా మిగిలిపోవచ్చును.
* ఈ ఆధునిక కాలంలో పిండి మరలో కావలసిన వాటిని శుభ్రం చేసుకున్న తర్వాత క్షణాల్లో పిండిగా మార్చవచ్చును.
* కొన్ని సందర్భాలలో పిండి నుండి పొట్టును వేరుచేయడానికి సన్నని జల్లెడ పట్టించాల్సి వస్తుంది.
# స్వస్తిక్

స్వస్తిక్
బాలుడి తలపై గంధలేపనంతో స్వస్తిక్ గుర్తు
శుభప్రదం స్వస్తిక్‌ చిహ్నం.
ధార్మిక సందర్భాల్లో చాలా చోట్ల స్వస్తిక్‌ చిహ్నాలు గీస్తుంటారు. దీనికి శుభసమయాల్లో చాలా ప్రాధాన్యం ఉంది. స్వస్తిక్‌ అంటే శుభం జరగటం. విశేష సమయాల్లో స్వస్తిక్‌ చిహ్నం గీయటం వల్ల ఆయా కార్యాలు శుభప్రదంగా విజయవంతం అవుతాయనే విశ్వాసం ఉంది. విఘ్నహర్త అయిన గణేశునికి ప్రతీక అయిన చిహ్నం కనుకనూ, దీన్ని శుభప్రదంగా భావిస్తారు. ఈ స్వస్తిక్‌ చిహ్నం సూర్యభగవానుని గతిని సూచిస్తుందనీ అంటారు. అందుచేత అది పురాతనకాలంలో సూర్యపూజలకు చిహ్నంగానూ వుండేదట. దీన్ని శ్రీమహాలక్ష్మీదేవికి ప్రతీకగానూ చెబుతారు. దీపావళి రోజున కొత్త ఖాతా పుస్తకాలు ప్రారంభించే వ్యాపారులు, ఈ చిహ్నాన్ని గీస్తారు. తమ వ్యాపారాలకు గణపతి కాపుగా వుండాలనిట. దీపావళికే కాకుండా, షష్ఠి పూజల్లోనూ స్వస్తిక్‌ గీస్తారు. ఉత్తరాదివారి వివాహాలలో, వధూవరుల నుదుట ఈ చిహ్నం వుంటుంది. వారి దాంపత్యజీవితాలు సుఖమయంగా జరగాలనీ, జరుగుతాయనీ సూచన.

“చోడకర్మ సంస్కారము” అంటే
ఓ సంవత్సర కాలం తరువాత శిశువుకు తలనీలాలు తీయడం జరుగుతుంది. ఆరవ నెల అన్నప్రాసమైన అనేక రోజులకు ఈ తలవెండ్రుకలు తీసే కార్యాన్ని చేస్తారు.

వెండ్రుకలు తీసిన అనంతరం వెన్న లేక చిలికిన పెరుగును శిశువు సున్నితమైన గుండుపై రాయడం జరుగుతుంది. ఆ తరువాత శిశువు తండ్రి శిశువు తలపై గంధలేపనంతో స్వస్తిక్ గుర్తుని రాసి నుదిటిపైన బొట్టు పెడుతాడు. స్వస్తిక్ గుర్తు “భగవంతుడి తలంపే శిశువు తలంపవుగాక” అనే అర్థాన్ని ఇక్కడి స్ఫురింపజేస్తుంది. కాసేపు తరువాత స్వస్తిక్ గుర్తున్న గుండుపై అంతటా గంధలేపనాన్ని రాయడం జరుగుతుంది. ఈ కార్యాన్ని చోడకర్మ సంస్కారం అని అంటారు.

గంధంలో ఔషదీయ గుణాలు ఉంటాయి. గంధలేపనం మెదడును చల్లబరచడమే కాక బుద్ధిని వికసింపజేస్తుంది. తల్లిదండ్రులు, ఈ కార్యానికి వచ్చిన వారు శిశువును దీవించి, దీర్ఘాయువును ప్రసాదించుమని భగవంతుడిని ప్రార్థిస్తారు.

## బయటి లింకులు

General
* History of the Swastika *(US Holocaust Memorial Museum)*
* The Origins of the Swastika *BBC News*
* A Swastika Pictorial Atlas
* Michel de Zmigkodzki, "History of the Swastika" *The International Folk-Lore Congress of the World's Columbian Exposition, Chicago, July, 1893*, 1898.

Dharmic religions
* Swastikam - Symbol of Auspiciousness Archived 2011-05-24 at the Wayback Machine (chapter 7 of *Vishayasuchi* by Satguru Sivaya Subramuniyaswami)
* Om, Swastika and Shivalinga (Book by Narsibhai Patel)
# సన్యాసి

యోగిని చిత్రం
**సన్యాసి** లేదా **బైరాగి** బ్రహ్మచర్యాన్ని లేదా సంసార సాగరాన్ని వీడి సత్యాన్వేషణకై దైవ మార్గాన్ని అవలంభించే వ్యక్తి. దీనికి లింగ భేదం లేదు. ఆడవారైనా, మగవారైనా సన్యాసం పుచ్చుకోవచ్చు. వీరు ఎక్కువగా కాషాయ వస్త్త్రాలు ధరించి దేశసంచారము చేస్తుంటారు. ప్రజలకు ధర్మోపదేశం చేస్తూ సాగిపోతుంటారు. వీరిలో కొందరికి మూలికా వైద్యము కూడా తెలిసి ఉంటుంది. చిన్న చిన్న ఆరోగ్య సమస్యలను తమకు తామే నయం చేసుకొంటారు.మనకి తెలిసి గొప్ప సన్యాసులు శంకర భగవత్పాదులు, రామకృష్ణ పరమహంస, చంద్రశేఖర సరస్వతి, స్వామి వివేకానంద, దత్తాత్రేయులు, శ్రీ గురుడు, మౌన స్వామి, సిద్దేశ్వరానంద భారతి, రమణ మహర్షి ఇలా ఎంతో మంది ఇంకా గొప్ప తపస్వులు తపస్సు కోసం పరితపిస్తూ సన్యా ఆశ్రమ స్వీకారం చేస్తూ దేశాన్ని ఇంకా నడిపిస్తూ ఉన్నారు.

## మూలాలు