Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# వార్ధా నది

| వార్ధా |
| --- |
| పుల్గావ్ వద్ద వార్ధా నది |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| స్థానం |
| దేశం | భారత దేశం |
| భౌతిక లక్షణాలు |
|  |
| మూలం |  |
|  • స్థానం | ముల్టాయ్ |
|  |
| సముద్రాన్ని చేరే ప్రదేశం |  |
|  • స్థానం | ప్రాణహిత |
| పొడవు | 528 km (328 mi) |
| పరీవాహక ప్రాంత లక్షణాలు |
| Progression | మధ్య ప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర, తెలంగాణ |
| ఉపనదులు |  |
|  • ఎడమ | కార్, వేనా, జాం, ఎరాయ్ |
|  • కుడి | మాడూ, బెంబాలా, పెన్‌గంగ |

**వార్ధా నది** గోదావరి నదికి ఉపనది. ఇది మహారాష్ట్ర లోని వార్ధా జిల్లాలో ప్రవహిస్తుంది. విదర్భ ప్రాంతంలోకెల్లా పెద్ద నది. ఈ నది మధ్య ప్రదేశ్, బేతుల్ జిల్లా, ఖైర్వానీ గ్రామం వద్ద సాత్పురా పర్వతాలలో ఉద్భవిస్తుంది. ఇది సముద్ర మట్టానికి 777 మీ. ఎత్తున ఉంది. మధ్య ప్రదేశ్ లో 32 కి.మీ. ప్రవహించి మహారాష్ట్రలో ప్రవేశిస్తుంది. మహారాష్ట్రలో 528 కి.మీ. ప్రయాణించి, గడ్చిరోలి జిల్లా చాప్రాల వద్ద వైన్‌గంగ నదిలో కలుస్తుంది. ఆ తరువాత వైన్‌గంగ ద్వారా ప్రాణహిత నది లోను, అంతిమంగా గోదావరి నదిలోనూ కలుస్తుంది. ఈ నదిమీద ఎగువ వార్ధా ఆనకట్ట నిర్మించారు.

## ఉపనదులు

వార్ధాకు ఎడమ వైపున కార్, వేనా, జాం, ఎరాయ్ ఉపనదులున్నాయి. కుడి వైపున మాడూ, బెంబాలా, పెన్‌గంగ ఉపనదులు కలుస్తాయి.

## ఆనకట్టలు

మోర్షి వద్ద ఎగువ వార్ధా ఆనకట్టను నిర్మించారు. అమరావతి పట్టణానికి, మోర్షి, వరూద్ తాలూకాలకూ దీన్ని జీవధారగా భావిస్తారు.

దిగువ వార్ధా ఆనకట్టను అమరవాతి జిల్లా లోని వరూద్ బాగాజి గ్రాఅం వద్ద నిర్మించారు. ఇది వార్ధా జిల్లాకు నీరందిస్తుంది. యావత్‌మల్ జిల్లాకు నీరందించేందుకు, వార్ధాకు ఉపనది యైన బెంబాలాపై బాభుల్‌గావ్ వద్ద ఆనకట్ట నిర్మించారు

## మూలాలు
# పెన్ గంగ

జూలై 2018 వరద సమయంలో తీసిన చిత్రం
**పెన్ గంగ** గోదావరి నది ఉపనది. ఇది భారతదేశంలోని మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలో బుల్ఢానా జిల్లా, హింగోలీ జిల్లా, నాందేడ్ జిల్లా, యావత్మల్ జిల్లా, చంద్రపూర్ జిల్లా, వాషిమ్ జిల్లా గుండా ప్రవహించే ముఖ్యమైన నది. ఇది ఆగ్నేయ దిశగా ప్రవహిస్తుంది. ఇది మహారాష్ట్రలోని అజంతా వద్ద పెరుగుతుంది. ఇది ఆ జిల్లాలో ప్రధాన నది వార్ధా నదికి ప్రధాన ఉపనది. ఇది ఉమర్‌ఖేడ్ సమీపంలో విదర్భ, మరాఠ్వాడా ప్రాంతాలను కూడా వేరు చేస్తుంది. వాషిమ్ జిల్లాలో ఈ నది పేరు మీద ఒక చిన్న రైల్వే స్టేషన్ ఉంది.

## నదీ ప్రవాహం

నది మొత్తం పొడవు 495 కి.మీ (308 మైళ్ళు) . పైంగంగా నది మహారాష్ట్రలోని ఔరంగాబాద్ జిల్లాలోని అజంతా శ్రేణులలో ఉద్భవించింది. తరువాత ఇది బుల్ధనా జిల్లా, వాషిమ్ జిల్లా గుండా ప్రవహిస్తుంది. ఇది వాషిం జిల్లాలోని రిసోడ్ తహసీల్ గుండా ప్రవహిస్తుంది. అక్కడ షెల్గావ్ రాజ్గురే గ్రామానికి సమీపంలో ఉపనదిగా కాస్ నదితో కలుస్తుంది. తరువాత వాషిం, హింగోలి జిల్లా సరిహద్దు గుండా ప్రవహిస్తుంది. అప్పుడు ఇది యవత్మల్ జిల్లా, చంద్రపూర్ జిల్లా, మహారాష్ట్రలోని నాందేడ్ జిల్లా మధ్య సరిహద్దుగా ఉంటుంది. ఇది మహారాష్ట్ర, తెలంగాణ మధ్య రాష్ట్ర సరిహద్దు వెంట ప్రవహిస్తుంది. ఇది నాందేడ్‌లోని మహూర్ సమీపంలో పస్ నదితో సంగమం అవుతుంది. చిన్న విదర్భ నది యవతమాల్ జిల్లాలోని *వాని* నగరానికి సమీపంలో ఉన్న దుర్వాడ గ్రామంలో, చంద్రపూర్ జిల్లాలోని కోర్పనా తాలూకాలోని కొడ్సి గ్రామంలో పైంగాంగా నదిలో విలీనం అవుతుంది. యవత్మల్ లోని *వాని* నగరానికి సమీపంలో జుగాద్ వద్ద ఒక పాత శివాలయం ఉంది. ప్రతి సంవత్సరం నవంబరు నెలలో గురు పూర్ణిమ సందర్భంగా ఇతర ప్రాంతాల నుండి భక్తులు పూజ కోసం వస్తారు. చంద్రపూర్ జిల్లాలోని చంద్రపూర్ తాలూకాలోని వాధ అనే చిన్న గ్రామానికి సమీపంలో పెంగాంగా వార్ధ నదిగా కలుస్తుంది.

వర్ధా నది ప్రాణహిత నదిలోకి ప్రవహిస్తుంది, ఇది గోదావరి నదిలోకి ప్రవహిస్తుంది, ఇది చివరికి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని రాజమండ్రికి తూర్పున బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది.

## మూలాలు
# మంజీరా నది

| మంజీరా (మహారాష్ట్రలో మంజీరా నది) |
| --- |
| పటం యొక్క పైభాగంలో మంజీరా నది పరీవాహక ప్రాంతం |
| స్థానం |
| దేశం | భారతదేశం |
| రాష్ట్రం | మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, తెలంగాణ |
| భౌతిక లక్షణాలు |
|  |
| మూలం |  |
|  • స్థానం | మహారాష్ట్ర, భారతదేశం |
|  |
| సముద్రాన్ని చేరే ప్రదేశం | గోదావరి నది |
|  • స్థానం | కందకుర్తి,తెలంగాణ,భారతదేశం |
| పొడవు | 724 km (450 mi) |
| పరీవాహక ప్రాంతం | 30,844 km2 (11,909 sq mi) |
|  |
| ప్రవాహం |  |
|  • స్థానం | కంధకుర్తి |
|  |

మంజీరా (మరాఠీ: मांजरा; కన్నడ: ಮಂಜೀರ), గోదావరి యొక్క ఉపనది. మహారాష్ట్రలో దీనిని మాంజ్రా లేదా మాంజరా అని కూడా వ్యవహరిస్తారు. ఇది మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, తెలంగాణ రాష్ట్రాల గుండా ప్రవహిస్తుంది. మహారాష్ట్రలోని బీఢ్ జిల్లా, పటోడా తాలూకాలోని బాలాఘాట్ పర్వతశ్రేణి యొక్క ఉత్తరపు అంచుల్లో 823 మీటర్ల ఎత్తున పుట్టి, గోదావరి నదిలో కలుస్తుంది. ఈ నది యొక్క పరీవాహక ప్రాంతం 30,844 చ.కి.మీ.లు

మంజీరా నది సాధారణంగా తూర్పు, ఆగ్నేయంగా మహారాష్ట్రలోని ఉస్మానాబాద్, కర్ణాటకలోని బీదర్, తెలంగాణలోని మెదక్ జిల్లాల గుండా 512 కిలోమీటర్లు ప్రవహించి, సంగారెడ్డి వద్ద దిశను మార్చి ఉత్తరంగా ప్రవహిస్తుంది. ఆ దిశగా మరో 75 కిలోమీటర్లు ప్రవహించి నిజామాబాదు జిల్లాలో ప్రవహిస్తుంది. 102 కిలోమీటర్ల దిగువ నుండి ఇది మహారాష్ట్ర, తెలంగాణ రాష్ట్రాల సరిహద్దుగా ఉంది. ఈ నది యొక్క జన్మస్థానం నుండి గోదావరిలో కలిసే దాకా మొత్తం 724 కిలోమీటర్లు ప్రవహిస్తుంది. 823 మీటర్ల ఎత్తు నుండి 323 మీటర్లకు దిగుతుంది. మంజీరా నది యొక్క ప్రధాన ఉపనదులు, తిర్నా నది. ఘర్నీ, దేవన్ నది, తవర్జా, కారంజ నది, హలయి, లెండీ, మనర్ నది. ఉపనదులతో సహా మంజీరా నది యొక్క మొత్తం పరీవాహక ప్రాంతం 30,844 చ.కి.మీ.లు. పరీవాహక ప్రాంతంలో సాలీనా 635 మి.మీ.ల వర్షపాతం కురుస్తుంది. పరీవాహక ప్రాంతం మహారాష్ట్రలో 15,667 చ.కి.మీ.లు కర్ణాటకలో 4,406 చ.కి.మీ.లు, తెలంగాణలో 10,772 చ.కి.మీ.లు విస్తరించి ఉంది.

ఈ నది మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక రాష్ట్రాలలో ప్రవహించి, నైరుతి దిక్కునుండి నిజామాబాదు జిల్లాలో ప్రవేశించి, రెంజల్‌ మండలములోని కందకుర్తి గ్రామం వద్ద గోదావరిలో కలుస్తుంది. మంజీరానది పై, ఇదివరకటి బాన్స్‌వాడ బ్లాక్‌ లోని అచ్చంపేట గ్రామం వద్ద నిజాంసాగర్ ప్రాజెక్టు నిర్మాణము జరిగింది. ఈ ప్రాజెక్టులో భాగముగా 35 M.V.A.ల స్థాపక సామర్ధ్యము కలిగిన జలవిద్యుత్‌ కేంద్రము కూడా ఉంది.

## నదిపై ప్రాజెక్టులు

మంజీరా నది యొక్క నీటిని వినియోగించుకోవటానికి మొట్టమొదట నిర్మించిన ప్రాజెక్టు మెదక్ జిల్లాలోని ఘన్‌పూర్ ఆనకట్ట. ఈ ఆనకట్ట ద్వారా నీటిని మళ్ళించి మెదక్ జిల్లాలోని ఐదు వేల ఎకరాలకు నీరు అందించారు. ఈ ప్రాజెక్టులో భాగంగా కుడి కాలువ (మహబూబ్ నహర్)ను కూడా నిర్మించారు. 1904లో నిర్మించబడిన ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి 18 లక్షల రూపాయలు ఖర్చయ్యింది. ఆ తరువాత ఈ ప్రాజెక్టు మరింతగా సద్వినియోగ పరచుకొనేందుకు నవాబ్ అలీ నవాజ్ జంగ్ బహాదుర్ ఎడమ కాలువ (ఫతే నహర్)ను నిర్మించాడు. ఘన్‌పూర్ ఆనకట్ట యొక్క ప్రస్తుత ఆయకట్టు 30 వేల ఎకరాలు. ఈ నదిపై సింగూరు వద్ద బాగారెడ్డి ప్రాజెక్టు నిర్మించడం జరిగింది.ఇది మంజీర నదిపై అతిపెద్ద మొదటి ప్రాజెక్టు సికింద్రాబాద్ జంట నగరాలకు త్రాగునీరు, మెదక్ జిల్లాలో సాగునీరు విద్యుత్ కేంద్రం ఈ ప్రాజెక్టు ప్రధాన ఉద్దేశం

సంగారెడ్డి జిల్లా కలుబుగూర్ వద్ద వద్ద మంజీర డ్యాం దీనిపై నిర్మించడం జరిగింది.నిజామాబాద్ మెదక్ జిల్లా సరిహద్దు ప్రాంతంలో నిజాంసాగర్ నిర్మించడం జరిగింది ఇది మంజీర నదిపై రెండవ అతిపెద్ద ప్రాజెక్టు

## మూలాలు
# శబరి నది

కూనవరం వద్ద శబరి నది
**శబరి నది,**  గోదావరి నదికి ఉపనది. ఇది అల్లూరి సీతరామ రాజు జిల్లా లోని కూనవరం వద్ద గోదావరి నదిలో కలుస్తుంది.

ఇది ఒడిశా రాష్ట్రంలోని తూర్పు కనుమలలో పడమరకు వాలుగాఉన్న సింకరం కొండ శ్రేణుల నుండి 1370 సముద్రపు మీటర్ల ఎత్తు నండి ప్రవహిస్తుంది. దీనిని ఒడిషాలో కోలాబ్ నది అని కూడా పిలుస్తారు.శబరి నదీ పరీవాహక ప్రాంతానికి దాదాపు 1250 మి.మీ. వార్షిక సగటు వర్షపాతం లభిస్తుంది. ఇది ఛత్తీస్‌గడ్, ఒడిషా రాష్ట్రాల మధ్య ఉమ్మడి సరిహద్దును ఏర్పరుస్తుంది. గోదావరి నదిలో విలీనం కావడానికి ముందు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోకి ప్రవేశిస్తుంది.ఇది సబారీ మీదుగా ఒడిశాలో ఉన్న ఎగువ కోలాబ్ ప్రాజెక్టుకు నీటిపారుదల, జల విద్యుత్ ఉత్పత్తికి నీటిని సరఫరా చేసే భారీ ఆనకట్ట ఈ నదిపై నిర్మించబడింది.ఛత్తీస్‌గడ్, ఒడిశా మధ్య సరిహద్దు ఏర్పడే 200 కి.మీ. పొడవు సగటున కి.మీ. 2.25 మీటర్లు ఒడ్డు పడిపోతుంది. భూమి మునిగిపోవడాన్ని తగ్గించడానికి మీడియం హెడ్ 20 మీ బ్యారేజీలను వరసగా నిర్మించడం ద్వారా, గణనీయమైన జల విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని సాధించారు. ఒడిశాలోని ఇంద్రావతి నది మిగులు నీటిని జౌరా నల్లా ద్వారా శబరి నదికి మళ్లించటం ద్వారా ఇంద్రావతి వరద జలాలు సహజంగా శబరి పరీవాహకప్రాంతంలో పొంగిపోతుంటాయి

సీలేరు నది (దాని ఎగువ ప్రాంతాలలో మాచఖండ్ అని పిలుస్తారు) శబరి ప్రధాన ఉపనది. ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్, ఛత్తీస్‌గఢ్, ఒడిషా మూడు సరిహద్దుల వద్ద శబరి నదిలో కలుస్తుంది. సీలేరు నదిలో హైడ్రో విద్యుత్ ఉత్పత్తికి భారీ సామర్థ్యం ఉంది, ఇది మాచఖండ్, బలిమెలా, ఎగువ సీలేరు, డోంకరాయ్, దిగువ సీలేరు జల విద్యుత్ ప్రాజెక్టులు నిర్మించి గణనీయంగా ఉపయోగించబడుతున్నాయి.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# సీలేరు నది

**సిలేరు నది** ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో, ఒడిశాలలో ప్రవహించే నది. ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉద్భవించి, శబరి నదిలో విలీనం కావడానికి ముందు ఒడిశా గుండా ప్రవహిస్తుంది. సీలేరు నది (దాని ఎగువ ప్రాంతాలలో మాచ్కండ్ అని పిలుస్తారు) ఆంధ్రప్రదేశ్, ఒడిశాలోని ఛత్తీస్‌గడ్ మూడు కలయికల సరిహద్దు బిందువులో శబరి నది కలుస్తుంది.

## జలశక్తి సామర్థ్యం

సిలేరు నదిలో జల విద్యుత్ ఉత్పత్తికి భారీ సామర్థ్యం ఉంది, ఇది మాచ్కుండ్ (120 మెగావాట్లు), బలిమెల (510 మెగావాట్లు), ఎగువ సిలేరు (240 మెగావాట్లు), డొంకరాయ్ (25 మెగావాట్లు), దిగువ సిలేరు (460 మెగావాట్లు) ల జలాశయాల వద్ద జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టులను నిర్మించడం ద్వారా సీలేరు నది గణనీయంగా ఉపయోగపడింది. బలిమెల మట్టి ఆనకట్ట భాగం వద్ద అందుబాటులో ఉన్న ప్రధాన భాగం అంతా ఉపయోగించుకునేలా చిత్రకొండ (60 మెగావాట్ల) జల పథకం ప్రణాళిక చేయబడింది.

## నీటిపారుదల సంభావ్యత

బలిమెల విద్యుత్ కేంద్రం నుండి విడుదలయ్యే నీటిని ఒడిశాలోని శబరి నదికి, ఉపనదిగా ఉన్న పోటేరు ఉపనది పల్లపు ప్రాంతానికి నీటిపారుదల కొరకు ఉపయోగిస్తారు.గోదావరి డెల్టా అవసరాల కోసం, ప్రధాన గోదావరి నది సన్నగా ప్రవాహంచే కాలంలో ఇతర విద్యుత్ కేంద్రాల నుండి విడుదలయ్యే నీరు నీటిపారుదల అవసరాలకు సరిపోదు.సీలేరు నదీ పరీవాహక ప్రాంతంనందు అందుబాటులో ఉన్న నీటి నిల్వల నుండి శాశ్వత నీటి సరఫరాతో ఉత్తరాంధ్ర ప్రాంతంలో భారీ నీటిపారుదల సామర్థ్యం ఉంది.

తూర్పు గోదావరి జిల్లాలోని మధ్య భూములు డొంకరాయ్ రిజర్వాయర్ (310 మీ. ఎంఎస్‌ఎల్) నుండి సీలేరు నది నీటిని, 35 కి.మీ. పొడవైన సొరంగం నిర్మించడం ద్వారా, తూర్పు కనుమల వైపుకు నీటిని మళ్లించడం ద్వారా మెరుగైన విద్యుత్ సామర్థ్యం ఏర్పడింది. అదేవిధంగా సీలేరు నది నీటిని గుంటవాడ అడ్డుకట్ట (ఎగువ సీలేరు విద్యుత్ కేంద్రం హెడ్ వర్క్స్) నుండి 410 మీటర్ల ఎంఎస్‌ఎల్ వద్ద తూర్పు వైపుకు 30 కి.మీ సొరంగమార్గం ద్వారా నీటి మళ్లించడం ద్వారా, విశాఖపట్నం జిల్లా, విజయనగరం జిల్లా, శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని మధ్య భూములుకు మెరుగైన నీటి సరఫరాను పొందవచ్చు. పోలవరం జలాశయంలో నీటి మట్టం తగినంతగా లేనప్పుడు, సీలేరు నదిద్వారా మళ్లించిన నీరు తూర్పున పోలవరం ఎడమ ఒడ్డు కాలువకు, వర్షాకాలం కాని కాలంలో విశాఖపట్నం నగరానికి నిరంతరం తాగునీటి అవసరాలకు నీటిని సరఫరా చేయడానికి కూడా ఉపయోగపడుతుంది.తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో అదనపు నీటిపారుదల సృష్టించడానికి దిగువ సిలేరు విద్యుత్ కేంద్రం నుండి విడుదలయ్యే నీటిని గురుత్వాకర్షణ ద్వారా యెలేరు రిజర్వాయర్‌కు 70 కి.మీ. పొడవైన సొరంగం ద్వారా మళ్లించవచ్చు. దిగువ సిలేరు విద్యుత్ కేంద్రం విడుదల చేసిన నీటిలో కొంత భాగాన్ని శబరి నదీ పరీవాహక ప్రాంతంలో ఉన్నదిగువ సీలేరు నీటిపారుదల పథకానికి కూడా ఉపయోగించవచ్చు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# దేవాదుల ప్రాజెక్టు

**దేవాదుల ప్రాజెక్టు**గా పేరొందిన **జువ్వాడి చొక్కారావు గోదావరీ జలాల ఎత్తిపోతల పధకం** వరంగల్ జిల్లాలోని కరువు ప్రాంతాలలో సాగునీరు అందజేసేందుకు గోదావరి నదిపై రూపొందించిన నీటి పారుదల పధకం. ఇది ములుగు జిల్లా, ఏటూరు నాగారం మండలం దేవాదుల, గంగారం గ్రామల వద్ద నిర్మితమవుతున్నది. పారుదల ప్రాజెక్టులలో భాగంగా 238 మీటర్ల ఎత్తుకు నీటిని తీసుకెళ్లడం భారత దేశంలో ఇదే మొదటిసారి.4,400 కోట్ల రూపాయల ఆస్ట్రియా ప్రభుత్వ ఋణసహాయముతో మూడు దశలుగా నిర్మించబడుతున్న ఈ ప్రాజెక్టు తొలిదశ పనులు 2007లో జరుగుతున్నాయి. 940 కోట్ల రూపాయలు ఖర్చయ్యే ప్రాజెక్టు మొదటి దశకు 2001, జూన్ 16న అప్పటి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబునాయుడు శంకుస్థాపన చేశాడు. తెలుగుదేశం ప్రభుత్వ హయాంలోనే ఈపీసీ పద్ధతిలో టెండర్లు ఖరారు కాగా 2004లో కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వం వచ్చాక, 2 దశలుగా పనులు ప్రారంభమయ్యాయి.

## మొదటి దశ

మొదటి దశ ప్రణాళిక ధర్మసాగర్‌ వరకు ఎత్తిపోతల పథకం ద్వారా నీటిని తీసుకెళ్లి, అక్కడి నుంచి కాలువల ద్వారా ఆయకట్టుకు నీటిని సరఫరా చేయటం. ధర్మాసాగర్ చెరువులో నీరు చేరేసరికి ఆయకట్టుకు నీరు సరఫరా చేయడానికి డిస్ట్రిబ్యూటరీలు, పిల్లకాల్వలు నిర్మిస్తున్నారు. ధర్మసాగర్‌ చెరువు సామర్థ్యం 0.78 టీఎంసీలు కాగా, దీనిని 1.5 టీఎంసీలకు విస్తరించే పనులు చేపట్టారు. రెండు పంపుల ద్వారా, రోజుకు 350 క్యూసెక్కుల చొప్పున, 170 రోజుల పాటు నీటిని మళ్లించి, 5.18 టీఎంసీలతో 1.23 లక్షల ఎకరాలకు నీరివ్వాలన్నది తొలిదశ లక్ష్యం. హిందుస్థాన్‌ కన్‌స్ట్రక్షన్‌ కంపెనీ కిర్లోస్కర్‌ బ్రదర్స్‌ లిమిటెడ్‌ సంయుక్తంగా చేపట్టిన ఈ దశ పనులు 2007 జూన్ నాటికి ముగింపుకొచ్చాయి.

మొదటి దశలో భాగంగా గంగారం వద్ద ఎత్తిపోతల(ఇన్‌టేక్‌) కట్టడం, భీమ్‌ఘనపూర్‌, ధర్మసాగర్‌, పులకుర్తిల వద్ద పంప్‌హౌస్‌లు, 135 కిలోమీటర్ల దూరం పైపులైన్‌, కాలువ నిర్మాణం చేస్తున్నారు. ప్రాజెక్టు అవసరమైన 8.5 మెగావాట్ల సామర్థ్యం గల మోటర్లను బ్రెజిల్‌ నుంచి దిగుమతి చేసుకున్నారు. ఎత్తిపోతల కట్టడం వద్ద, భీమ్‌ఘనపూర్‌, ధర్మసాగర్‌, పులకుర్తిల వద్ద రెండేసి 8.5 మెగావాట్ మోటర్లను బిగిస్తున్నారు.

## రెండవ దశ

రెండవ దశ పనులు జరుగుతున్నాయి. 2008 కల్లా పనిచేయటం ప్రారంభిస్తుందని అంచనా.

## మూడవ దశ

2007 ఏప్రిల్ నెలలో దేవాదుల ప్రాజెక్టు మూడవ దశ పనులు ప్రారంభమయ్యాయి. ఈ సందర్భంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రాజెక్టులో ఒక భాగంగా పూర్వపు వరంగల్ జిల్లా 70 శాతం గ్రామాలకు త్రాగునీరు అందించడానికి అదనంగా 300 కోట్ల రూపాయల నిధులు కేటాయించింది.

## మూలాలు
# బస్తర్ జిల్లా

| బస్తర్ జిల్లా
बस्तर जिला |
| --- |
| జిల్లా |
| ఛత్తీస్‌గఢ్ పటంలో బస్తర్ జిల్లా స్థానం |
| దేశం | భారతదేశం |
| రాష్ట్రం | ఛత్తీస్‌గఢ్ |
| డివిజను | బస్తర్ |
| ముఖ్య పట్టణం | జగదల్‌పుర్ |
| మండలాలు | 4 |
| ప్రభుత్వం |
|  • లోకసభ నియోజకవర్గాలు | 1 |
|  • శాసనసభ నియోజకవర్గాలు | 7 |
| విస్తీర్ణం |
|  • మొత్తం | 10,755 కి.మీ2 (4,153 చ. మై) |
| జనాభా  (2011) |
|  • మొత్తం | 14,11,644 |
|  • సాంద్రత | 130/కి.మీ2 (340/చ. మై.) |
|  • పట్టణపు | 1,93,328 |
| జనాభా వివరాలు |
|  • అక్షరాస్యత | 54.94 % |
|  • లింగ నిష్పత్తి | 1000:1024 |
| Website | అధికారిక జాలస్థలి |

**బస్తర్ జిల్లా** ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రంలోని ఒక జిల్లా. ఈ జిల్లా కేంద్రం జగదల్‌పుర్. ఇది నక్సలైట్ ప్రాబల్యం గల ప్రాంతం.

## పరిపాలనా విభాగాలు

పరిపాలనా సౌలభ్యం కొరకు జిల్లాను జగదల్‌పుర్, బస్తర్ అనే రెండు తెససీల్లుగా విభజించారు. జిల్లా కేంద్రమైన జగదల్‌పుర్ మునిసిపల్ పట్టణం. అందమైన ఈ పట్టణంలో దాదాపు 1,50,000 జనాభా ఉంది.

## జిల్లా జనాభా

2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఈ జిల్లా జనాభా 14,11.644 గా ఉంది. ఇది స్వాజిలాండ్ లేదా హవాయి దేశ జనాభాతో సమానము. ఇది భారతదేశంలో 348 వ స్థానంలో ఉన్నది (మొత్తం స్థానాలు 640 ). జనసాంద్రత చదరపు కిలోమీటరుకు 140 నివాసులు (360 / sq mi) గా కలిగి ఉంది. దీని జనాభా పెరుగుదల రేటు దశాబ్దం 2001-2011 పైగా 17,83% ఉంది. లింగ నిష్పత్తి ప్రతి 1000 పురుషులకు 1024 స్త్రీలు, అక్షరాస్యత రేటు 54,94%.

## ఆర్థిక స్థితి

### వ్యవసాయం

ఖరీఫ్ సీజన్ లో వరి విస్తారంగా సాగుచేస్తారు. 2.39 హెక్టార్ల వ్యవసాయభూమి ఉన్న ఈ జిల్లాలో వరి ఉత్పాదకత మాత్రం చాలా తక్కువగా, అంటే హెక్టారుకు 08.53 క్వింటాలుగా ఉంది. 1.7% మాత్రమే సాగునీటి ప్రాంతము, ఎరువుల వాడకం అతి తక్కువగా, అంటే హెక్టారుకు 4.6 కిలోగ్రాములు మాత్రం ఉండటంతో పంటకు తగిన పోషకాలు అందక, దిగుబడి తక్కువగా వస్తున్నది.

## చిత్రకూట జలపాత దృశ్యమాలిక

జిల్లా లోని చిత్రకూట జలపాతము ప్రకృతి రమణీయతకు పెట్టింది పేరు. ఈ జలపాతx కొన్ని చిత్రాలని ఈ దిగువ చూడవచ్చు.

*
*
*

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
# నేషనల్ థర్మల్ పవర్ కార్పొరేషన్

నేషనల్ థర్మల్ పవర్ కార్పొరేషన్
**నేషనల్ థర్మల్ పవర్ కార్పొరేషన్** (National Thermal Power Corporation) పెద్దపల్లి జిల్లా, రామగుండం లోని ప్రముఖ సంస్థ. ఈ సంస్థ 1975లొ స్థాపించబడింది.2010 జనవరి 1 నాటికి నేషనల్ థర్మల్ పవర్ కార్పొరేషన్ (ఎన్టీపిసి), రామగుండంలో రికార్డు స్థాయి ఉత్పత్తి సాధించింది. రామగుండం ఎన్టీపిసి 2009-10 ఆర్థిక సంవత్సరంలో విద్యుత్ ఉత్పత్తి లక్ష్యాలను అదిగమించే దిశలో కొనసాగుతున్నాయి. ఎన్టీపిసికి చెందిన 200 మెగావాట్ల 3 యూనిట్లు (600 మెగావాట్ల ఉత్పత్తి) , 500 మెగవాట్ల 4 యూనిట్లు (2000 మెగావాట్ల ఉత్పత్తి) మొత్తం రోజుకు 2600 మెగావాట్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తి జరుపుతూ దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు నిరాటంకంగా విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఎన్టీపిసి 92.66 శాతం పిఎల్‌ఎఫ్‌తో ఉత్పత్తి జరుపుతుంది.

నేషనల్ థర్మల్ పవర్ కార్పొరేషన్,మైన్ గేట్

* ఎన్.టి.పి.సి. రామగుండం ఉత్పత్తి చేసిన విద్యుత్తు, నెలవారీగా, ఈ కింది పట్టికలో చూడండి.

| నెల | సంవత్సరం | మిలియన్ యూనిట్లు
 |
| --- | --- | --- |
| ఏప్రిల్ | 2010 | 1,889.199
 |
| మే | 2010 | 1,840.53
 |
| జూన్ | 2010 | 1,691.814
 |
| జూలై | 2010 | 1,542.146
 |
| ఆగస్టు | 2010 | 1,636.88
 |
| సెప్టెంబర్‌ | 2010 | 1,542
 |
| అక్టోబర్‌ | 2010 | 12,072
 |
| నవంబర్‌ | 2010 | 13,957.218
 |
| డిసెంబర్‌ | 2010 | 15,900.76
 |

* ఎన్టీపిసి వద్ద 2,600 మెగావాట్ల విద్యుత్ ఉత్పాదన జరపడం కోసం రోజుకు 30వేల పై చిలుకు మెట్రిక్ టన్నుల బొగ్గు అవసరం ఉండగా ఎన్టీపిసి కోల్‌ యార్డ్‌లో సుమారు 7లక్షల పైచిలుకు మెట్రిక్ టన్నుల బొగ్గు నిల్వ ఉంది.ఎన్టీపిసికి చెందిన నేషనల్ థర్మల్ పవర్ కార్పొరేషన్, (సింహాద్రి) అనే పేరుతో మరో సంస్థ విశాఖపట్నంలో ఉంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# మణుగూరు

**మణుగూరు** (Manuguru), తెలంగాణ రాష్ట్రం, భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా, మణుగూరు మండలానికి చెందిన పట్టణం. 2005, జూన్ 15న పురపాలక సంఘంగా ఏర్పాటుచేయబడింది. 2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం అవిభక్త ఖమ్మం జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది.

## సింగరేణి కాలరీస్

బొగ్గు గనులు, మణుగూరు
బొగ్గు గనుల సంస్థ సింగరేణి కాలరీస్ కంపెనీ లిమిటెడ్ కు చెందిన ఒక విభాగం మణుగూరులో ఉంది. కాలరీస్ కు కొద్ది దూరంలో కల బండారుగూడెం సింగరేణి ఉద్యోగుల నివాస స్థలం. ఇక్కడ పి.వి.కాలనీ, పైలెట్ కాలనీలలో సింగరేణి సంస్థ ఉద్యోగుల నివాస సముదాయాలు ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం బండారుగూడెంను కూడా ప్రజలు మణుగూరు గానే పరిగణిస్తున్నారు.

## విశేషాలు

మణుగూరులో కాకతీయుల కాలం నాటి శివాలయం ఉంది. కాకతీయులనాటి శివలింగాన్ని అలాగే వుంచి గుడిని నిర్మించారు. రెండు శివలింగములు రెండు అంతస్తులలో వలే ఒక దాని పై ఒకటి వుంటాయు. నేటికీ ఇక్కడ ఆ పరమేశ్వరునకు పూజలు నిర్వహిస్తున్నారు.మణుగూరు దగ్గరలో గోదావరి నదీ తీరం ఆహ్లాదకరంగా ఉంటుంది. సింగరేణి సంస్థ నుండి భారజల కర్మాగారానికి 8 కిలో మీటర్ల పొడవున రోప్‌వే ఉంది. ఇక్కడి బొగ్గును ఆ భారజల కర్మాగారానికి సరఫరా చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు. ఈ రోప్‌వే వంతెన, రైల్వే ట్రాక్, బై పాస్ రోడ్ ఒక చోట ప్రక్క ప్రక్కనే వుండడంవలన ఆ ప్రదేశం చూడ ముచ్చటగా వుంటుంది. చుట్టూ వున్న కొండలలో ఒకదానిపై ఫిల్టర్ బెడ్ నిర్మించారు. నీటిని శుద్ధి చేయు విధానం ఇక్కడ చూడవచ్చు. అంజనేయ మందిరం పి.వి.కాలనీ క్రాసు రోడ్డు వద్ద ఉంది. పి.వి.కాలనీ వెళ్ళు వారు ఇక్కడ తమ దారిని మార్చుకోవాలి. హనుమాన్ మందిరం వద్ద నున్న కొండపై జలపాతం ఉంది. కాని ఈ కొండ కాస్త ప్రమాదకరమైనది, సరైన దారి లేదు, పోలీసు ఫైరింగ్ రేంజి కూడా ఉంది. ఈ ప్రదేశానికి దగ్గరలో సమ్మక్క సారలమ్మల గుడి ఉంది. ప్రక్కనే వున్న తోగ్గూడెంలో సంవత్సరం పొడవునా నీటి ప్రవాహం చూడవచ్చు. పి.వి.కాలనీకి ఒకప్పుడు నీటిని రేగులగండి అను చిన్న చెరువు నుండి సరఫరా చేసేవారు. ప్రస్తుతం ఈ రేగులగండిని కూడా ఎవరూ సందర్శిడం లేదు. కాలనీలన్నింటినీ పార్కులతో సింగరేణి వారు అందంగా తిర్చిదిద్దినారు. బండారిగూడెం ప్రజలు నిజాయతీకి మారుపేరని ప్రతీతి. నేరాలు ఇక్కడ చాల తక్కువ.

## ప్రయాణ సౌకర్యాలు

మణుగూరు రైల్వే స్టేషను ఊరి పొలిమేరలలో వుంటుంది (6 కి.మీ.), ప్యాసింజెరు రైలు బయలుదేరే సమయానికి ఆటోలు అందుబాటులో వుంటాయి.మణుగూరు నుండి సూపర్ ఫాస్ట్ రైలు రాత్రి 9:30 కు సికింద్రాబాదుకు బయలు దేరుతుంది., రాత్రి 11:45 కు కాకతీయ పాసింజర్ బయలుదేరుతుంది.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 04:30
 | 22:15
 | 17 hours 45 min
 |
| 0340
 | మణుగూరు - సికింద్రాబాద్ ఎక్స్‌ప్రెస్ ప్యాస్టు ప్యాసింజరు.
 |  | 21:15
 | 13 hours 45 min
 |
| 357
 | మణుగూరు - కాజీపేట ప్యాసింజరు.
 |  | 06.30am
 |  |

మణుగూరు - సికింద్రాబాద్ సూపర్ ప్యాస్టు ఎక్స్‌ప్రెస్ 21:30 -12753.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* భారజల కర్మాగారం
* భారజల కర్మాగారం
* న్యూక్లియర్ నాలెడ్జి మేనేజిమెంటు - భారజల కర్మాగారంArchived 2007-03-03 at the Wayback Machine

## వెలుపలి లంకెలు
# నత్త

| నత్తలు
 |
| --- |
|  |
| Land snail
 |
| Scientific classification
 |
| Kingdom:
 | ఏనిమేలియా
 |
| Phylum:
 | మొలస్కా
 |
| Class:
 | గాస్ట్రోపోడా
 |

**నత్తలు** (ఆంగ్లం Snail) మొలస్కా జాతికి చెందిన ఒక రకమైన జంతువులు. నత్త అనేది గాస్ట్రోపోడా తరగతికి చెందిన జీవులన్నింటికి ఉపయోగించే సాధారణమైన పేరు. కర్పరం లేని నత్తలను స్లగ్ (slug) లు అంటారు. నత్తలు కీటకాల తర్వాత ఎక్కువ జాతులున్న జీవుల తరగతి.

నత్తలు ఎడారుల నుండి లోతైన సముద్రాల మధ్య విభిన్న పరిసరాలలో జీవిస్తాయి. నత్తలలో కొన్ని సముద్రంలోను, కొన్ని భూమి మీద, మరికొన్ని మంచినీటిలోను నివసిస్తాయి. చాలా నత్తలు శాకాహారులు; కొన్ని సముద్ర నత్తలు మాత్రం ఆమ్నీవోర్లు. సామాన్యంగా మనం ఎక్కువగా చూసే సముద్ర నత్తలు పరిమాణంలో చాలా ఎక్కువగా ఉంటాయి.

కొన్ని నత్తలు ఊపిరితిత్తులతో శ్వాసక్రియ జరిపితే, మరి కొన్నింటికి చేపలవలె మొప్పలు ఉంటాయి.

* నత్త
* సముద్రపు అడుగుభాగంలో ఆహారం తీసుకుంటున్న నత్తలు (50 సెకన్లు)
* వర్షం తర్వాత నత్త వీడియో (31 సెకన్లు)
* తడి నేలపై కదులుతున్న నత్త
* నత్త ఆకుల మీదుగా కదులుతోంది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* అచాటినా అచాటినా

## చిత్రమాలిక

* *Cornu aspersa*, the Garden snail, in the USA
* *Cornu aspersa*, the Garden snail, Hampshire, UK
* *C. aspersa*, a brown Garden snail from Europe
* *C. aspersa*, Garden snail from England
* White-lipped snail (*Cepaea hortensis*)
* White-lipped snail (*Cepaea hortensis*)
* Two grove snails, *Cepaea nemoralis*
* Giant East African Snail (*Achatina fulica*)
* తిరుమల కోండలలోని నత్త
* నత్తగుల్ల
నత్తగుల్ల
# మొలస్కా

| మృద్వంగములు Temporal range: Ediacaran or కాంబ్రియన్ - Recent
 |
| --- |
|  |
| Caribbean Reef Squid, *Sepioteuthis sepioidea* |
| Scientific classification
 |
| Kingdom:
 | ఏనిమేలియా
 |
| Phylum:
 | **మృద్వంగములు** లిన్నేయస్, 1758
 |
| తరగతులు
 |
|
Caudofoveata
Aplacophora
Polyplacophora
Monoplacophora
బైవాల్వియా
Scaphopoda
గాస్ట్రోపోడా
సెఫలోపోడా

 |

**మృద్వంగములు** లేదా **మలస్కా** (లాటిన్ Mollusca) జీవులు " మెత్తటి శరీరం " గల త్రిస్తరిత, ద్విపార్శ్వ సౌష్ఠవం, విఖండ, విభక్త కుహరపు జంతువులు. ఇవి జంతు ప్రపంచంలో కీటకాల తర్వాత రెండో అతి పెద్ద వర్గాన్ని ఏర్పరుస్తాయి. ఇవి సముద్ర, మంచినీటి, భూచర పరిసరాల్లాంటి అన్ని ఆవాసాలలో నివసిస్తాయి. మనకు బాగా తెలిసిన మొలస్కా జీవులు నత్తలు, శంఖాలు, ముత్యపుచిప్పలు, స్క్విడ్ లు, ఆక్టోపస్ లాంటివి. ఇవి 0.5 మి.మీ. నుండి కొన్ని మీటర్లు పొడవుంటాయి. మలస్కా జీవులు కాంబ్రియన్ కాలములో ఆవిర్భవించింది. కర్పరమును కలిగియుండుట ఈ జీవుల ముఖ్యలక్షణము.

మొలస్కస్ అంటే లాటిన్ భాషలో - మెత్తని అని అర్ధం. మలస్కా అను పదమును ఆరిస్టాటిల్ మొట్టమొదటగా ఉపయోగించారు. కాని కువియర్ అనే శాస్త్రవేత్త దీనికి నిర్వచించెను. మలస్కా జీవుల అధ్యయనమును "మాలకాలజీ" అని, కర్పరముల అధ్యయనాన్ని "కాంకాలజీ" అని అంటారు.

ప్యూర్టోలో సముద్రపు అడుగుభాగంలో తినే నత్తలు 50-సెకన్ల వీడియో పెనాస్క, మెక్సికో

## సాధారణ లక్షణాలు

* శరీరం కర్పరంతో ఆవరించి ఉంటుంది.
* ఇవి ఎక్కువగా ద్విపార్శ్వ సౌష్టవాన్ని కనబరుస్తాయి.
* శరీరం మూడు భాగాలుగా విభజితమై ఉంటుంది. 1. చలనపు విధులని నిర్వర్తించే ఉదరపు పెద్ద పాదం, 2. అంతరాంగ అవయవాలు గల అంతరాంగ ద్రవ్యం, 3. అంతరాంగ ద్రవ్యాన్ని కప్పుటూ ఒక బరువైన ప్రావారం అనే కణజాలం మడత ఉంటుంది. కొన్నిటిలో స్పష్టమైన తల ఉంటుంది.
* శరీర కుహరం ఒక రక్తకుహరం. నిజశరీరకుహరం మూత్రపిండాలకు, బీజకోశాలకు, హృదయావణానికి పరిమితమై ఉంటుంది.
* ఎక్కువ జీవులలో ఆస్యకుహరంలో రాడ్యులా అనే నికషణ పరికరం ఉంటుంది. రాడ్యులా మీద అడ్డు వరసలో ఉన్న కైటిన్ దంతాలు ఆహారాన్ని నికషణ చేయడానికి సహాయపడతాయి.
* కంకాభాంగాలనే శ్వాసావయావాలు, ప్రావార కుహరంలో ఉంటాయి.
* వివృత రక్తప్రసరణ వ్యవస్థ ఉంటుంది.
* నాడీసంధులు, సంధాయకాలు, సంయోజకాలతో నాడీవ్యవస్థ బాగా అభివృద్ధి చెందింది.
* ఓస్ఫేడియం ఒక ప్రత్యేక జ్ఞానాంగం. ఇది నీటి నాణ్యతను పరీక్షించే రసాయన గ్రహకాంగం. స్పర్శకాలు, నేత్రాలు వంటి ఇతర జ్ఞానాంగాలు అధిక మొలస్కాలలో ఉంటాయి.
* విసర్జన నాళికాయుత అంత్యవృకాలు వల్ల జరుగుతుంది.
* మొలస్కాలు అధికంగా ఏకలింగజీవులు.

## వర్గీకరణ

* విభాగం 1: ఏప్లాకోపోరా: ఉ. నియోమీనియం
* విభాగం 2: పాలిప్లాకోఫోరా: ఉ. కైటాన్
* విభాగం 3: మోనోప్లాకోఫోరా: ఉ. నియోపిలైనా
* విభాగం 4: గాస్ట్రోపోడా: ఉ. పైలా - నత్తలు, శంఖాలు
* విభాగం 5: స్కాఫోపోడా: ఉ. డెంటాలియమ్
* విభాగం 6: పెలిసిపోడా: ఉ. యూనియో
* విభాగం 7: సెఫాలోపోడా: ఉ. సెపియా - ఆక్టోపస్

## బయటి లింకులు

* - 210,000 mollusca pictures.
* Hardy's Internet Guide to Marine Gastropods
* Molluscs in captivity Archived 2007-07-03 at the Wayback Machine
# ట్రంపెట్

ట్రంపెట్
ట్రంపెట్ వాయిస్తున్న మందెచ్చుల కథల కళాకారుడు
**ట్రంపెట్** అనేది క్లాసికల్, జాజ్ బృందాలలో సాధారణంగా ఉపయోగించే ఒక ఇత్తడి వాయిద్యం. ట్రంపెట్ లాంటి వాయిద్యాలు చారిత్రాత్మకంగా యుద్ధం లేదా వేటలో సిగ్నలింగ్ పరికరాలుగా ఉపయోగించబడ్డాయి. వీటిని 14వ శతాబ్దం చివరలో లేదా 15వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో మాత్రమే సంగీత వాయిద్యాలుగా ఉపయోగించడం ప్రారంభించారు. ట్రంపెట్‌లు ఆర్ట్ మ్యూజిక్ స్టైల్స్‌లో ఉపయోగించబడతాయి, ఉదాహరణకు ఆర్కెస్ట్రాలు, కచేరీ బ్యాండ్‌లు, జాజ్ బృందాలు, అలాగే ప్రసిద్ధ సంగీతంలో. దాదాపుగా మూసి ఉన్న పెదవుల ద్వారా గాలిని ఊదడం ద్వారా (ప్లేయర్స్ ఎంబౌచర్ అని పిలుస్తారు), వాయిద్యం లోపల గాలి కాలమ్‌లో స్టాండింగ్ వేవ్ వైబ్రేషన్‌ను ప్రారంభించే "సందడి చేసే" ధ్వనిని ఉత్పత్తి చేయడం ద్వారా ఆడతారు. 15వ శతాబ్దం చివరి నుండి, ట్రంపెట్‌లు ప్రధానంగా ఇత్తడి గొట్టాలతో నిర్మించబడ్డాయి, సాధారణంగా గుండ్రని దీర్ఘచతురస్రాకార ఆకారంలో రెండుసార్లు వంగి ఉంటాయి. ట్రంపెట్‌లో అనేక విభిన్న రకాలు ఉన్నాయి, అత్యంత సాధారణమైనవి B ♭ (ఒక ట్రాన్స్‌పోజింగ్ పరికరం ) లో పిచ్ చేయబడి ఉంటాయి, గొట్టాల పొడవు సుమారు 1.48 m (4 ft 10 in). ప్రారంభ ట్రంపెట్‌లు గొట్టాల పొడవును మార్చడానికి మార్గాలను అందించలేదు, అయితే ఆధునిక పరికరాలు సాధారణంగా వాటి పిచ్‌ని మార్చడానికి మూడు (లేదా కొన్నిసార్లు నాలుగు) కవాటాలను కలిగి ఉంటాయి. చాలా ట్రంపెట్‌లు పిస్టన్ రకానికి చెందిన కవాటాలను కలిగి ఉంటాయి, కొన్ని రోటరీ రకాన్ని కలిగి ఉంటాయి. రోటరీ-వాల్వ్డ్ ట్రంపెట్‌ల ఉపయోగం ఆర్కెస్ట్రా సెట్టింగ్‌లలో (ముఖ్యంగా జర్మన్, జర్మన్-శైలి ఆర్కెస్ట్రాలలో) సర్వసాధారణం, అయితే ఈ అభ్యాసం దేశాన్ని బట్టి మారుతుంది. ట్రంపెట్ వాయించే సంగీతకారుడిని *ట్రంపెట్ ప్లేయర్* లేదా *ట్రంపెటర్* అంటారు.

## వ్యుత్పత్తి శాస్త్రం

సుమారు 1920లో టోలెడో, ఒహియోలో ట్రంపెటర్ల త్రయం
"ట్రంపెట్" అనే ఆంగ్ల పదం మొదట 14వ శతాబ్దం చివరలో ఉపయోగించబడింది. ఈ పదం పాత ఫ్రెంచ్ " *ట్రాంపెట్" నుండి వచ్చింది,*  ఇది *ట్రోంప్* యొక్క చిన్న పదం. "ట్రంప్" అనే పదం, "ట్రంపెట్" అని అర్ధం, మొదట 1300లో ఆంగ్లంలో ఉపయోగించబడింది. ఈ పదం ఓల్డ్ ఫ్రెంచ్ *ట్రోంప్* "పొడవైన, ట్యూబ్ లాంటి సంగీత గాలి వాయిద్యం" (12c.) నుండి వచ్చింది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* సంగీతం
* సంగీత వాయిద్యం
* కర్నా

## మూలాలు