Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ఎస్.ఎల్. పురం సదానందన్

| S. L. Puram Sadanandan |
| --- |
| జననం | (1928-04-15)1928 ఏప్రిల్ 15 S. L. Puram, Kingdom of Travancore, British India (present day Alappuzha,Kerala,India) |
| మరణం | 2005 సెప్టెంబరు 17(2005-09-17) (వయసు: 77) |
| జాతీయత | Indian |
| భాగస్వామి | Omana |
| పిల్లలు | 2 (incl. S. L. Puram Jayasurya) |

**ఎస్.ఎల్. పురం సదానందన్** (15 ఏప్రిల్ 1928 - 17 సెప్టెంబర్ 2005) కేరళకు చెందిన ఒక భారతీయ నాటక రచయిత, సినిమా స్క్రిప్ట్ రచయిత.

## కెరీర్

1967లో, ఆయన *అగ్నిపుత్రి* చిత్రానికి ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే కొరకు మొట్టమొదటి జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డును అందుకున్నారు.

## మరణం

ఆయన 2005 సెప్టెంబర్ 17న మరణించారు. ఆయనకు భార్య ఓమన సదానందన్, ఇద్దరు కుమారులు జయసూర్య (*స్పీడ్ ట్రాక్* *ఏంజెల్ జాన్*, జాక్ & డేనియల్ చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించారు), జయసోమ ఉన్నారు.

## అవార్డులు

* 1965: మలయాళంలో ఉత్తమ చలనచిత్రంగా రాష్ట్రపతి రజత పతకం - *కావ్యమేళ*
* 1967: జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం - ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే - *అగ్నిపుత్రి*
* 1995: కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్
* 1991: కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు

మలయాళ నాటక రంగానికి చేసిన విశేష కృషిని గుర్తించినందుకు కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ వార్షిక అవార్డు, *ఎసం.ఎల్. పురం సదానందన్ స్మారక పురస్కారం* ఏర్పాటు చేసింది.

## ఫిల్మోగ్రఫీ

* *చెమ్మీన్*
* *విలకురంజ మనుష్యన్*
* *అగ్నిపుత్రి*
* *కళ్ళు కొండోరు పెన్ను*
* *కట్టుకుతిర*
* *యవనిక*
* *కావ్యమేళ*
* *భాగ్యముద్ర*
* *కాడు*
* *నెల్లు*
* *పాతముదయం*
* *ఇవిడే తుడంగున్ను*
* *ఆధ్య పాదమ్*
* *నవవధు*
* *కార్తీక*
* *బాబుమోన్*

## ప్రస్తావనలు

## బాహ్య లింకులు

* S. L. Puram Sadanandan at IMDb
* S.L. Puram Sadanandan cremated
* A communist who became doyen of theatre
# కళామండలం కృష్ణన్ నాయర్

| Kalamandalam Krishnan Nair |
| --- |
| జననం | (1914-03-27)1914 మార్చి 27 Cheruthazham, Kannur, British India (present-day Kerala, India) |
| మరణం | 1990 ఆగస్టు 15(1990-08-15) (వయసు: 76) Tripunithura, Kerala, India |
| జాతీయత | Indian |
| భాగస్వామి | కళామండలం కళ్యాణికుట్టి అమ్మ |
| పురస్కారాలు | * 1967: Sangeet Natak Akademi Award
* 1969: Kerala Sangeetha Nataka Akademi Award
* 1970: Padma Shri
* 1977: Kerala Sangeetha Nataka Akademi Fellowship
 |

**కళామండలం కృష్ణన్ నాయర్** (27 మార్చి 1914 - 15 ఆగస్టు 1990) కేరళకు చెందిన కథాకళి నర్తకుడు.

## జీవితం

అతను పద్మశ్రీ, సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు, కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు,కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్ గ్రహీత.

కేరళలోని ఉత్తర మలబార్‌లోని కన్నూర్ జిల్లాలోని పయ్యనూర్ తాలూకాలోని చెరుతళజంకు చెందిన ఆయన, యుక్తవయస్సు ప్రారంభంలో గురు చందు పనిక్కర్ ఆధ్వర్యంలో కథాకళిలో శిక్షణ పొందారు. 19 నాటికి, అతను కేరళ కళామండలం సహ వ్యవస్థాపకుడు, కవి వల్లథోల్ నారాయణ మీనన్‌చే గమనించబడ్డాడు, అతను కృష్ణన్ నాయర్‌ను తన ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో చేర్చుకున్నాడు, ఆ తర్వాత మధ్య కేరళలోని త్రిసూర్‌కు ఉత్తరాన ఉన్న మూలంకున్నతుకవు సమీపంలో కృష్ణన్ నాయర్ పట్టిక్కంథోడి రావూన్ని మీనన్, తకళి కుంచు మణి మణి నారాయణన్, కవప్పా మణి నారాయణన్ వద్ద శిక్షణ పొందాడు.

కృష్ణన్ నాయర్ కుడియాట్టం విద్వాంసుడు నాట్యాచార్య మణి మాధవ చాక్యార్ నుండి *రస-అభినయ* (కంటి వ్యాయామాలపై నొక్కి చెప్పే ముఖ భావోద్వేగాలు) పై ఉన్నత చదువులు చదివారు, ఆయన కూడా పద్మశ్రీని గెలుచుకున్నారు. కృష్ణన్ నాయర్ పై చాక్యార్ గాఢంగా ప్రభావితం ఉంది.

కృష్ణన్ నాయర్ తన జీవిత రెండవ భాగంలో, కొచ్చి సమీపంలోని త్రిపునితురను తన నివాసంగా చేసుకున్నాడు. కథాకళిని ఎల్లప్పుడూ సాంప్రదాయకంగా పురుషులే ప్రదర్శించేవారు. 1975లో ఒక మహిళా బృందం ఏర్పడింది. వారికి కళామండలం కృష్ణన్ నాయర్ శిక్షణ ఇచ్చారు. త్రిపునితుర కథకళి కేంద్రం మహిళా బృందం జాతీయ గుర్తింపు పొందింది. ఇతని దగ్గర చంద్రమాన గోవిందన్ నంబూతిరి శిక్షణ పొందాడు. ఇతని మనవరాలు స్మితా రాజన్, మోహినియాట్టం కళాకారిణి.

కృష్ణన్ నాయర్ 1990 ఆగస్టు 15న 76 సంవత్సరాల వయసులో మరణించారు.

## ప్రస్తావనలు
# చంద్రమాన గోవిందన్ నంబూతిరి

**చంద్రమాన గోవిందన్ నంబూతిరి** కేరళకు చెందిన కథాకళి కళాకారుడు.

## వ్యక్తిగత జీవితం

సిజి నంబూతిరి చంద్రమాన ఇల్లం, అసమన్నూర్‌లో సిఎస్ గోవిందన్ నంబూద్రి (అతని పేరు పెట్టారు), తల్లి దేవకి అంతర్జనం దంపతులకు జన్మించారు. ఆయనకు భార్య, నలుగురు కుమారులు ఉన్నారు.

గోవిందన్ నంబూతిరి 1947లో కవుంకల్ చతున్ని పణిక్కర్ దగ్గర కథాకళి నేర్చుకోవడం ప్రారంభించారు. కేరళలో 3 సంవత్సరాలు చదువుకున్న తర్వాత అతను అహ్మదాబాద్‌లోని దర్పణ అకాడమీ ఆఫ్ పెర్ఫార్మింగ్ ఆర్ట్స్‌కు వెళ్లాడు. గోవిందన్ నంబూతిరి కళామండలం కృష్ణన్ నాయర్, మంకులం విష్ణు నంబూతిరి దగ్గర కూడా నేర్చుకున్నారు.

## అవార్డులు

* కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు, 1994
* 1997–1998లో మానవ వనరుల శాఖ నుండి 'ఇలకియట్టం' పై పరిశోధనకు "సీనియర్ ఫెలోషిప్"
* 1999 లో శాస్త్రీయ కళలకు "తులశివనం" అవార్డు లభించింది.

## ఇది కూడ చూడు

* కథాకళి
* కళామండలం కృష్ణన్ నాయర్
* కేరళ కళామండలం

## ప్రస్తావనలు

* చంద్రమన గోవిందన్ నంబూతిరి, cyberkerala.com
# షంషుధీన్ చెర్పులస్సేరి

| Shamsudheen Cherpulassery |
| --- |
| Shamsudheen performing a magic trick in Kollam, April 2019 |
| జాతీయత | Indian |
| వృత్తి | Magician |
| ప్రసిద్ధి | The green mango tree trick |
| పురస్కారాలు | Kerala Sangeetha Nataka Akademi Award (2014) |

**షంషుధీన్చెర్పులస్సేరి** కేరళకు చెందిన ఇంద్రజాలికుడు. అతను 2014లో కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ నుండి కళాశ్రీ అవార్డును గెలుచుకున్నాడు. అతను "మామిడి ట్రిక్" లో నిపుణుడు.  మాయాజాలం.

## జీవిత చరిత్ర

షంషుధీన్ తండ్రి హసన్ సాహిబ్ కూడా ఇంద్రజాలికుడు. ఆయనే షంషుధీన్ కు ఇంద్రజాలంలో మొదటి గురువు. షంషుధీన్ వీధి మాయాజాలం ద్వారా తన జీవనోపాధిని కొనసాగిస్తున్నాడు. అతని మ్యాంగో ట్రిక్ గురించి టైమ్ మ్యాగజైన్, ది హిందూ నివేదించాయి.

## అవార్డులు

* కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ (2014) నుండి కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు (కళాశ్రీ)

## ప్రస్తావనలు
# కీజ్‌పదం కుమారన్ నాయర్

**కీజ్‌పదం కుమారన్ నాయర్** (1916-2007) కేరళ చెందిన కథాకళి కళాకారుడు. కథకళి కాకుండా అనేక సాంప్రదాయ భారతీయ ప్రదర్శన కళలకు కూడా చూపించిన జీవిత చరిత్రను కలిగి, అతని రంగస్థల ప్రదర్శన నాలుగు శతాబ్దాల నాటి కళారూపంలో ఒక తాజా శ్వాసను నింపింది, పురాణాల గురించి అతని విస్తృత, లోతైన దృక్పథానికి కూడా ధన్యవాదాలు (భారతీయ పురాణశాస్త్రం) పుస్తకాలను చదవడం ద్వారా, పండితులతో చర్చలలో పాల్గొనడం ద్వారా జ్ఞానం నిరంతర సాధన నుండి ప్రేరణ పొందింది.

దక్షిణ భారతదేశానికి చెందిన భరతనాట్యం, ఉత్తర భారతదేశానికి చెందిన కథక్, తూర్పు ప్రాంతానికి చెందిన ఒడిస్సీ వంటి అనుబంధ కళా రూపాలతో నేరుగా సంభాషించిన అతికొద్ది మంది కథకళి కళాకారులలో కుమారన్ నాయర్ ఒకరు. మద్రాసు (చెన్నై) లో తన యుక్త వయసులో తమిళ సినిమా ఆయనకు ఉన్న పరిచయంతో పాటు ఇది కూడా.

పాలక్కాడ్ జిల్లాలోని కథాకళి నరాల కేంద్రాలలో ఒకటైన వెల్లినెజి చెందిన కుమారన్ నాయర్ ప్రధానంగా ఐదు సంవత్సరాల వయస్సు నుండే, అత్యంత అభివృద్ధి చెందిన కల్లువళి శైలిలో పట్టిక్కంతోడి రవున్నీ మీనన్ చేత శిక్షణ పొందాడు. కేరళ కళామండలం లోని ఆయన సహవిద్యార్థులలో పురాణ కలామండలం కృష్ణన్ నాయర్ (1914-1990) ఉన్నారు. తన చదువును పూర్తి చేసిన తరువాత, కేరళలోని పరిస్థితులు కథాకళి కళాకారుడిగా తనకు ఉజ్వల భవిష్యత్తును ఖచ్చితంగా వాగ్దానం చేయలేదని కుమారన్ నాయర్ కనుగొన్నాడు.

తన గురువు పట్టికంతోడి బాధతో, కుమారన్ నాయర్ మద్రాస్‌కు మకాం మార్చాడు, అక్కడ తమిళ సినిమా నటుడు రంజన్‌కు నృత్యం (పాటలకు) నేర్పించడం ద్వారా కొరియోగ్రఫీలో మాస్టర్ అయ్యాడు. ఈ కాలంలో కుమారన్ నాయర్ నటుడు, తరువాత తమిళనాడు ముఖ్యమంత్రి ఎం.జి. రామచంద్రన్ తో కూడా దగ్గరగా పనిచేశారు.

అతను త్వరలోనే కళామండలానికి ఉపాధ్యాయుడిగా తిరిగి వచ్చాడు, అక్కడ పరిస్థితులు అతన్ని నృత్య విభాగంలో పనిచేయవలసి వచ్చింది. అసంతృప్తి చెందిన కుమారన్ నాయర్ తన ఆల్మా మేటర్‌ను విడిచిపెట్టాడు. తరువాత అతను పిఎస్వీ నాట్యసంఘం, కొట్టక్కల్ వంటి అనేక కథాకళి పాఠశాలలతో పనిచేశాడు; కలసదనం, చునంగాడ్, వారనక్కొట్టు కలియోగం, పయ్యన్నూరు; కానీ పాలక్కాడ్ జిల్లాలోని పేరూర్‌లోని గాంధీ సేవా సదన్ (సదనం కథాకళి, క్లాసికల్ ఆర్ట్స్ అకాడమీ)లో, న్యూఢిల్లీలోని ఇంటర్నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ కథాకళిలో ఆయన ఎక్కువ కాలం పనిచేశారు. కుమారన్ నాయర్ పద్మశ్రీ పురస్కారం (2004), కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు, కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు (1976), కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్ (1996), కళామండలం అవార్డు, ఇతర వాటితో పాటు గ్రహీత.

కుమారన్ నాయర్ 2007లో మరణించడానికి మూడు సంవత్సరాల ముందు, 2004లో రంగస్థలం నుండి రిటైర్ అయ్యారు. పదవీ విరమణ తర్వాత, అతను తన స్వస్థలమైన వెల్లినేజి ప్రశాంతమైన, ఉత్తర మూలలో ఏకాంత జీవితాన్ని గడిపాడు.

## శిష్యులు

* సదనం కృష్ణన్‌కుట్టి
* సదనం కె. హరికుమారన్

## ప్రస్తావనలు
# నెయ్యట్టింకర వాసుదేవన్

| Neyyattinkara Vasudevan |
| --- |
| దస్త్రం:Neyyatinkara Vasudevan Classical Encounters Cover.jpg |
| Background information |
| Born | 1940 |
| Origin | Neyyattinkara, Kerala, India |
| Died | 13 మే 2008 (aged 68) |
| Genres | Carnatic music |
| Occupation | Carnatic Composer |

 నెయ్యట్టింకర వాసుదేవన్ తోడుపుజ మనోజ్‌కుమార్‌తో వయోలిన్‌పై, ఎరికావు ఎన్. సునీల్ మృదంగంపై, ఎలంజిమేల్‌తో పాడారు. ఘటోం పై పి.సుశీల్ కుమార్
**నెయ్యట్టింకర వాసుదేవన్** (1940–13 మే 2008) కేరళకు చెందిన కర్ణాటక సంగీత గాయకుడు. పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీత, కర్ణాటక సంగీత గాయకుడు, సెమ్మంగుడి శ్రీనివాస అయ్యర్, రామ్నాడ్ కృష్ణన్ శిష్యుడు, ఆయన విస్తృతంగా ప్రశంసలు పొందిన తన కెరీర్‌లో సంప్రదాయం, ఆవిష్కరణలను మిళితం చేశారు. గతంలో ఉన్నత కులాలకే పరిమితమైన ఈ రంగంలో రాణించిన దళిత సమాజం నుండి వచ్చిన మొదటి వ్యక్తులలో వాసుదేవన్ ఒకరు.

## జీవిత చరిత్ర

వాసుదేవన్ దక్షిణ ట్రావెన్కోర్లోని నెయ్యట్టింకర సమీపంలోని గ్రామంలో ఒక పేద దళిత కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఆయన తిరువనంతపురంలోని స్వాతి తిరునాల్ సంగీత కళాశాల నుండి ప్రధానంగా సెమ్మంగుడి శ్రీనివాస అయ్యర్ ఆధ్వర్యంలో తన అధికారిక సంగీత విద్యను అభ్యసించారు. ఆయన రామ్‌నాద్ కృష్ణన్ వద్ద ఉన్నత విద్యను కూడా అభ్యసించారు. అతను 1960లో గానభూషణం, 1962లో సంగీత విద్వాన్‌లో ఉత్తీర్ణత సాధించాడు.

1974లో ఆల్ ఇండియా రేడియోలో ఎ-గ్రేడ్ సిబ్బంది గాయకుడిగా చేరడానికి ముందు, త్రిప్పునితురలోని ఆర్వీఎల్ సంగీత కళాశాలలో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా దాదాపు ఒక దశాబ్దం పాటు పనిచేశాడు. అతను 2000 లో పదవీ విరమణ చేసాడు. తరువాత ఏఐఆర్ శాస్త్రీయ సంగీతకారులకు ఇచ్చే అత్యున్నత గౌరవం 'ఎ టాప్' గా ర్యాంక్ పొందాడు.

ఆయన 68 సంవత్సరాల వయసులో తిరువనంతపురంలో మే 13, 2008న లివర్ సిర్రోసిస్ కారణంగా మరణించారు. అతని భార్య అమ్ముక్కుట్టి అతనికంటే ముందే మరణించింది. వారికి ఇద్దరు కుమారులు (జయరాజ్, బాబురాజ్).

## అవార్డులు

* 2004లో పద్మశ్రీ
* 2006లో స్వాతి పురస్కారం
* 1989లో కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్
* 1981లో కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు
* 1970లో సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు

## సినిమాలు

ఆయన కొన్ని మలయాళ సినిమాలకు కూడా పాటలు పాడారు.

| సంవత్సరం
 | పాట
 | సినిమా
 |
| --- | --- | --- |
| 1968
 | సరస సువదన
 | *ఎనిపడికల్* |
| 1987
 | పరమ పురుషుడు
 | *స్వాతి తిరునాల్* |
| 1987
 | మామవ సదా జనని
 | *స్వాతి తిరునాల్* |
| 1987
 | కోసలేంద్ర
 | *స్వాతి తిరునాల్* |
| 1987
 | పన్నకేంద్ర సయన
 | *స్వాతి తిరునాల్* |
| 1988
 | నగుమోము
 | *చిత్రం* |
| 1990
 | శ్రీ జానవీధరం
 | *వచనం* |
| 2000
 | గేయం హరి నామధేయమ్
 | *మజా* |
| 2000
 | పారికుల్లె
 | *మజా* |

## ప్రస్తావనలు
# నీలకంఠన్ నంబిసన్

**కళామండలం నీలకంఠన్ నంబీసన్** (1920–1985) ఒక ట్రెండ్ సెట్టర్ కథాకళి సంగీతకారుడు. దక్షిణ భారతదేశంలోని కేరళ శాస్త్రీయ నృత్య నాటకానికి గానం సౌందర్యాన్ని పునర్నిర్మించడంలో కీలక పాత్ర పోషించాడు. నంబీసన్ తన యుగపు గురువు ముండయ వెంకటకృష్ణ భాగవతార్ (1881-1957) నుండి కొత్త సంగీత ఆలోచనలను స్వీకరించాడు, వాటిని మరింత మెరుగ్గా వినిపించేలా అభివృద్ధి చేశాడు. శిష్యుల సమూహానికి అప్పగించాడు, వీరిలో ఎక్కువ మంది త్వరగా లేదా తరువాత పేరు, కీర్తిని పొందారు.

కథాకళి పాటలను దాని అసలు సోపానం బేస్ నుండి కర్ణాటక శైలికి మార్చిన నంబీసన్ బరువైన కానీ పాక్షిక నాసికా సంగీతం, కథాకళి సంగీతంపై ఎంతగానో ప్రభావాన్ని చూపింది, అప్పటి నుండి అది గతంలో కంటే మరింత అలంకారంగా, అధునాతనంగా, భావ -ఆధారితంగా మారడం ద్వారా పూర్తిగా భిన్నంగా ధ్వనించింది. కేరళ కళామండలంలో కళామండలం గంగాధరన్, రామన్‌కుట్టి వారియర్, మాడంబి సుబ్రమణియన్ నంబూద్రి, తిరుర్ నంబిస్సన్ కళామండలం శంకరన్ ఎంబ్రంతిరి, కళామండలం హరికళామండలం , కళామండలం సుబ్రమణియన్, కళామండలం హైదరాలీ పిజి రాధాకృష్ణన్ వంటి అనేక మంది అతని ప్రముఖ శిష్యులలో వాస్తవంగా కల్లువాజి శైలికి చెందిన కథాకళి సంగీతంలో ఉన్నారు.

నంబీసన్ 1919, నవంబరు 2న పాలక్కాడ్ జిల్లాలోని కొత్తచిర గ్రామంలో జన్మించాడు. ప్రాథమిక విద్య పూర్తి చేసిన తర్వాత, ఆయన సోపాన శైలిలో అష్టపది పాటలు పాడటంలో శిక్షణ పొందారు. అతను తన అన్నయ్య పరమేశ్వరన్ నంబీసన్ నుండి ఒట్టంతుల్లాల్, వెల్లట్టన్‌హూర్ రామన్ నంబీసన్ నుండి మద్దలం నేర్చుకున్నాడు. తరువాత, యుక్తవయసులో కేరళ కళామండలం చేరిన తర్వాత, నంబీసన్ అనుభవజ్ఞులైన సామికుట్టి భాగవతార్, కుట్టన్ భాగవతార్‌లచే కథాకళి గానం ప్రారంభించబడింది. ఆయన కక్కట్ కరణవప్పడు నుండి కర్ణాటక సంగీతం ప్రాథమికాలను కూడా నేర్చుకున్నాడు. త్వరలోనే అతని గాత్రం దట్టమైనది, స్వరస్థాయికి కట్టుబడి ఉండటం, భావోద్వేగాలను పంచే విధానం, లయ భావం వంటి లక్షణాలు వెంకటకృష్ణ భాగవతార్ ఆధ్వర్యంలో అలవర్చుకున్నాయి. త్వరలోనే అతను కథా నాటకాల సంగీత భాగాన్ని ఎంకరేజ్ చేయడంలో ప్రావీణ్యం సంపాదించాడు - అవి నృత్యరూపకంగా సంక్లిష్టమైన రకం కావచ్చు లేదా శ్రావ్యమైన ప్రదర్శనకు అర్హమైనవి కావచ్చు. నంబీసన్ సంస్కృతం, హిందీ, ఆంగ్ల భాషలలో కూడా సమాంతరంగా శిక్షణ పొందాడు. అతను నాదస్వరం వాయిద్యకారుడు గోవింద స్వామి నుండి తరగతులు కూడా తీసుకున్నాడు.

అతను 1946లో కేరళ కళామండలంలో ఉపాధ్యాయుడిగా చేరాడు. తన పాత కళాశాల నుండి ప్రిన్సిపాల్‌గా పదవీ విరమణ చేశాడు. తర్వాత కొట్టక్కల్‌లోని పిఎస్‌వి నాట్యసంఘంలో ట్యూటర్‌గా కూడా పనిచేశాడు.

1971లో కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డును అందుకున్నారు.

## సహ గాయకులు

కళామండలం నీలకంఠన్ నంబీసన్ తో పాటు వివిధ కళాకారులు ఉన్నారు:

* కళామండలం గంగాధరన్
* కళామండలం వెన్నిమల రామన్‌కుట్టి వారియర్
* మాడంబి సుబ్రమణియన్ నంబూద్రి
* తిరూర్ నంబిసాన్
* కళామండలం శంకరన్ ఎంబ్రంతిరి
* కళామండలం హైదరాలి
* కళామండలం హరిదాస్
* కళామండలం సుబ్రమణియన్
* కళామండలం పి.జి. రాధాకృష్ణన్
* కళానిలయం ఉన్నికృష్ణన్
* కళామండలం భవదాసన్
* కళామండలం గోపాలకృష్ణన్ తదితరులు

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* kathakalipadam.com నుండి నీలకంఠన్ నంబీసన్ పాడిన కథాకళిపదాల సేకరణ: *కథాకళి సంగీతం కోసం ఒక సమగ్ర డేటాబేస్*
# సదనం కృష్ణన్‌కుట్టి

| Sadanam Krishnankutty |
| --- |
| Sadanam Krishnankutty |
| జననం | 1941 Cherpulassery, [Palakkad, Kerala, India |
| వృత్తి | Kathakali Performer and Trainer |
| జాతీయత | Indian |

**సదనం కృష్ణన్‌కుట్టి** (జననం చెర్పులస్సేరి, 1941) కేరళకు చెందిన శాస్త్రీయ నృత్య-నాటక రూపం కథాకళిని ప్రదర్శించే వ్యక్తి. కేరళ రాష్ట్ర కథకళి అవార్డు, కళామండలం ఫెలోషిప్ గ్రహీత, అతను తన నటనలలో విస్తృత శ్రేణి పాత్రలను పోషించాడు. అతను 2002లో కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డును, 2007లో సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డును, 2021లో కేరళలోని తిరుర్‌లోని తుంచత్ ఎజుతచ్చన్ మలయాళ విశ్వవిద్యాలయం నుండి గౌరవ డి.లిట్, 2021లో సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్‌ను అందుకున్నాడు.

## తొలినాళ్ళ జీవితం

పాలక్కాడ్ జిల్లాలోని చెర్పులస్సేరీకి చెందిన వ్యక్తి, 1941లో జన్మించిన కృష్ణన్‌కుట్టి కీజ్‌పదం కుమారన్ నాయర్ శిష్యుడు. అతను తెక్కింకటిల్ రామున్ని నాయర్ వద్ద తన ప్రారంభ పాఠాలను కలిగి ఉన్నాడు. మణి మాధవ చాక్యార్ నుండి కంటి వ్యాయామం, రస-అభినయ తరగతులను కూడా తీసుకున్నాడు.

కృష్ణకుట్టి తన కథాకళి పాఠాలను ఒట్టపాలెంకు తూర్పున ఉన్న సదనం కథాకళి అకాడమీ (గాంధీ సేవా సదన్)లో చదివాడు. అతను కొంతకాలం కేరళ కళామండలం, ఇరింజలకుడలోని ఉన్నయి వారియర్ స్మారక కళానిలయం, పాట్నాలోని కళా మందిర్‌లో కథాకళి బోధకుడిగా ఉన్నారు. కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు (2002), కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు (2006) విజేత, అతను శాస్త్రీయ కథలలోని పాత్రల చిత్రణకు, కొత్తగా ప్రదర్శించబడిన కథాకళి నాటకాలకు ప్రసిద్ధి చెందాడు.

కృష్ణన్‌కుట్టి త్రిస్సూర్ జిల్లాలోని ఇరింజలకుడ పట్టణంలో నివసిస్తున్నారు.

## ప్రస్తావనలు
# ఎం.జి. రాధాకృష్ణన్

**మలబార్ గోపాలన్ నాయర్ రాధాకృష్ణన్** (1940, జూలై 29 - 2010, జూలై 2) కేరళకు చెందిన ఒక భారతీయ సంగీత దర్శకుడు, కర్ణాటక గాయకుడు.

## వ్యక్తిగత జీవితం

ఎం.జి. రాధాకృష్ణన్ 1940, జూలై 29న కేరళలోని అలప్పుజ జిల్లాలోని హరిపాడులో సంగీత స్వరకర్త, హార్మోనిస్ట్ మలబార్ గోపాలన్ - హరికథ విద్వాంసురాలు కమలాక్షి మరస్యార్ దంపతుల ముగ్గురు పిల్లలలో పెద్దవాడిగా జన్మించారు. అతను అలప్పుజాలోని SD కళాశాలలో చదువుకున్నాడు. స్వాతి తిరునాల్ కాలేజ్ ఆఫ్ మ్యూజిక్ నుండి *గానభూషణం* తీసుకున్నాడు. అక్కడ కె.జె. యేసుదాస్ అతని క్లాస్‌మేట్స్‌లో ఒకరు. అతని తమ్ముడు ఎం.జి. శ్రీకుమార్ మలయాళం, తమిళ సినిమాల్లో నేపథ్య గాయకుడు, అతని చెల్లెలు కె. ఓమనకుట్టి కర్ణాటక సంగీత గాయని, విద్యావేత్త.

రాధాకృష్ణన్ పద్మజను వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆమె స్వయంగా కవయిత్రి, గేయ రచయిత, శాస్త్రీయ నృత్యకారిణిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. వారికి ఇద్దరు పిల్లలు - ఎం.ఆర్. రాజకృష్ణన్, కార్తీక. వారి కుమారుడు రాజాకృష్ణన్ ఒక ప్రసిద్ధ సౌండ్ రికార్డిస్ట్, అతను అనేక చిత్రాలలో పనిచేశాడు. ఆయన 70వ పుట్టినరోజుకు నెల కంటే తక్కువ సమయంలో, కాలేయ వ్యాధి కారణంగా తిరువనంతపురంలోని కిమ్స్ ఆసుపత్రిలో 2010, జూలై 2న మరణించాడు.

## అవార్డులు

### కేరళ రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డులు

* 2005 – ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు – అనంతభద్రం
* 2001 – ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు – అచనేయనేనికిష్టం

### ఆసియానెట్ ఫిల్మ్ అవార్డులు

* 2005 – ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు అవార్డు – *ఆనందభద్రం*
* 2001 – ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు అవార్డు – *కాటే వన్ను విలిచాప్పోల్*

### ఇతర అవార్డులు

* 2004 – కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్
* 1995 – కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు

## ప్రస్తావనలు

## బాహ్య లింకులు

* ఇంటర్నెట్ మూవీ డేటాబేసు లో M.G. Radhakrishnan పేజీ
* Official website of M. G. Radhakrishnan foundation Archived 2024-10-08 at the Wayback Machine
* M.G Radhakrishnan passes away[usurped]
* MG Radhakrishnan at MSI Archived 2025-02-22 at the Wayback Machine
* Remembering M. G. Radhakrishnan - K. S. Chithra[usurped] (in Malayalam)
* Remembering M. G. Radhakrishnan - Sreekumaran Thampi[usurped] (in Malayalam)
* Remembering M. G. Radhakrishnan - Fazil[usurped] (in Malayalam)
* Remembering M. G. Radhakrishnan - Johnson[usurped] (in Malayalam)
# మంకొంపు శివశంకర పిళ్ళై

**మంకొంపు శివశంకర పిళ్ళై** కేరళకు చెందిన శాస్త్రీయ నృత్య-నాటకం దక్షిణ శైలికి చెందిన కథాకళి కళాకారుడు. పచ్చ, కత్తి, మినుక్కు పాత్రల పూర్తి చిత్రణకు ప్రసిద్ధి చెందిన అతను చెంగనూర్ రామన్ పిళ్లై శిష్యుడు.

అలప్పుజా జిల్లాలోని కుట్టనాడ్ బెల్ట్‌లోని మాన్‌కొంపులో జన్మించిన పిళ్లై కలర్‌కోడ్ కుట్టప్ప పనిక్కర్, తకాజి అయ్యప్పన్ పిళ్లై, తొట్టం శంకరన్ నంబూద్రి వద్ద కూడా కథకళి నేర్చుకున్నాడు. 1966లో, ఆయన కేరళ కళామండలంలో ఉపాధ్యాయుడిగా చేరాడు, అక్కడ ఆయన చాలా కాలం పనిచేశాడు. 1985లో, అతనికి సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు లభించింది. సంగీత నాటక అకాడమీ ఠాగూర్ రత్న పురస్కారం లభించింది. 1989లో కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డును అందుకున్నాడు.

2006లో, మంకొంపు తన సోదరుడు సి.కె. శివరామ పిళ్ళైతో కలిసి, ట్రావెన్కోర్ ప్రాంతంలో *కథాకళి స్వరూపం* అనే పుస్తకాన్ని ప్రచురించాడు, ఇది ట్రావెన్కోర్ ప్రాంతంలో ఈ కళారూపం పరిణామం, వ్యాకరణం, సౌందర్యశాస్త్రం గురించి వివరిస్తుంది. అతను 2014, మార్చి 20న తీవ్రమైన మస్తిష్క రక్తస్రావం కారణంగా మరణించాడు.

## ప్రస్తావనలు
# గోపినాథ్ ముత్తుకాడ్

| Gopinath Muthukad |
| --- |
|  |
| జననం |  (1964-04-10) 1964 ఏప్రిల్ 10 Nilambur, Malappuram, Kerala, India |
| జాతీయత | Indian |
| *విశ్వవిద్యాలయాలు* | N. S. S. College, Manjeri |
| వృత్తి | * Magician
* Motivational speaker
 |
| భార్య / భర్త | Kavitha Muthukad |
| పిల్లలు | Vismay Muthukad |
| తల్లిదండ్రులు | * Kunhunni Nair
* Devaki Amma
 |

**గోపినాథ్ ముత్తుకాడ్** (జననం 10 ఏప్రిల్ 1964) కేరళ చెందిన ఇంద్రజాలికుడు, మోటీవేషినల్ స్పీకర్. అతను తన సందేశాలను ప్రజలకు తెలియజేయడానికి మాయాజాలాన్ని ఒక మాధ్యమంగా ఉపయోగిస్తాడు. ముత్తుకాడ్ తిరువనంతపురంలో ప్రపంచంలోని మొట్టమొదటి మేజిక్ అకాడమీ, ది అకాడమీ ఆఫ్ మాజికల్ సైన్సెస్, మొదటి మేజిక్ మ్యూజియం, మేజిక్ ప్లానెట్ ను స్థాపించారు.

1995లో, అతను 1904లో హ్యారీ హౌడిని చేసిన చర్య శైలిలో తప్పించుకునే చర్యను ప్రదర్శించిన ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి ఇంద్రజాలికుడు అయ్యాడు. అదే సంవత్సరం, అతనికి కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు లభించింది. ముతుకాడ్ ఇంటర్నేషనల్ మెజీషియన్స్ సొసైటీ స్థాపించిన ఇంటర్నేషనల్ మెర్లిన్ అవార్డు గ్రహీత.

కేరళలో బాలల హక్కుల కార్యకలాపాలను ప్రోత్సహించినందుకు ఐక్యరాజ్యసమితి సంస్థ యునిసెఫ్ ద్వారా సెలబ్రిటీ మద్దతుదారుగా సత్కరించబడిన మొదటి కేరళీయుడు ముతుకాడ్. 2021లో, ముతుకాడ్ ప్రొఫెషనల్ మ్యాజిక్ షోల నుండి రిటైర్మెంట్ ప్రకటించాడు. ఇప్పుడు అతను తన పని రంగాన్ని ప్రధానంగా అణగారిన వికలాంగుల సమాజానికి సాధికారత కల్పించడంపై కేంద్రీకరించాడు. 2022లో, కేరళ ప్రభుత్వం అందించే మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం అయిన కేరళ శ్రీ అవార్డుతో ఆయన సత్కరించబడ్డారు.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  భారత మాజీ రాష్ట్రపతి, APJ అబ్దుల్ కలాంతో ముత్తుకాడ్ |  భారత మాజీ ప్రధానమంత్రి మన్మోహన్ సింగ్ తో ముతుకాడ్, 2012 |  సిక్కింలోని గ్యాంగ్‌టక్ పైన 14400 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్న నాథు లా పాస్ వద్ద మాయాజాల ప్రదర్శన తర్వాత చైనా సైనికులను పలకరిస్తున్న దృశ్యం. |

## అవార్డులు, విజయాలు

* కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు, 1995
* కేరళ రాష్ట్ర ప్రభుత్వంచే ప్రతిభా ప్రణామం గౌరవం, 2000
* ఇంటర్నేషనల్ మెజీషియన్స్ సొసైటీ నుండి మెర్లిన్ అవార్డు, 2011
* పిల్లల హక్కులను ప్రోత్సహించినందుకు UNICEF నుండి సెలబ్రిటీ అడ్వకేట్ బిరుదు, 2016
* భారత ఎన్నికల సంఘం ద్వారా కేరళ ఐకాన్, 2016
* రాష్ట్రీయ ఆవిష్కార్ అభియాన్ అంబాసిడర్, 2016
* కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్, 2018
* శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో విశ్వవిద్యాలయం నుండి 2019 లో 21 వ శతాబ్దపు ఫైనలిస్ట్ లీడర్
* కేరళ రాష్ట్ర బాలల హక్కుల పరిరక్షణ కమిషన్, 2020 బ్రాండ్ అంబాసిడర్
* కేరళ ప్రభుత్వం స్థాపించిన కేరళ శ్రీ, 2022
* కుంజున్ని అవార్డు, 2022
* 2023 నుండి భారత ఎన్నికల సంఘం ద్వారా కేరళ రాష్ట్ర SVEEP చిహ్నం

## వ్యక్తిగత జీవితం

ముత్తుకాడ్ కవితను వివాహం చేసుకున్నాడు. ఈ దంపతులకు విస్మయ్ ముతుకాడ్ అనే కుమారుడు ఉన్నాడు. అతను తన కుటుంబంతో తిరువనంతపురంలో స్థిరపడ్డాడు.

## ప్రస్తావనలు

## బాహ్య లింకులు

* గోపీనాథ్ ముత్తుకాడ్ అధికారిక సైట్
* దశాబ్దం తర్వాత విమోచన చర్య చేసిన మాంత్రికుడు ముతుకాడ్
* భారతదేశంలోని మ్యాజిక్ అకాడమీ నుండి వారపు వార్తాలేఖ
* అంతర్జాతీయ మెర్లిన్ అవార్డు 2011
* 'స్టాప్ SAD' మిషన్
* అబ్రకాడబ్రా!
* మెజీషియన్ ముతుకాడ్ శిష్యుడు (మెజీషియన్ ఫిలిప్) గురించి అన్నీ
* భారతదేశ ఇంద్రజాలికుల గురించి ఆన్‌లైన్ డేటా బ్యాంక్ Archived 2011-02-08 at the Wayback Machine
* ఇండియన్ మెజీషియన్స్ వెబ్‌సైట్
* IMలో గోపీనాథ్ ముత్తుకాడ్ పేజీ
* WoMలో గోపీనాథ్ ముతుకాడ్ పేజీ
# అప్పుకుట్టి పొడువల్

**కళామండలం అప్పుకుట్టి పొడువాల్** (1924–2008) మద్దాల విద్వాంసుడు, కేరళ శాస్త్రీయ నృత్య-నాటకం కథాకళికి కీలకమైన పెర్కషన్ తోడుగా ఉండే వాయిద్యంపై తన సౌందర్యపరంగా ఆహ్లాదకరమైన ట్యాప్‌ల ద్వారా ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకున్నాడు. పురాణ వెంకిచన్ స్వామి శిష్యుడైన ఆయన, చెండా విద్వాంసుడు కళామండలం కృష్ణన్‌కుట్టి పొడువాల్‌తో కలిసి వారి ప్రదర్శన కళ ధ్వని శాస్త్రంలో కొత్త వసంతానికి నాంది పలికారు.

త్రిస్సూర్ జిల్లాలోని తిరువిల్వామల ఆలయ పట్టణానికి చెందిన పొడువాల్, తాను చదువుకున్న కేరళ కళామండలంలో మద్దల బోధకుడిగా చాలా కాలం పనిచేశాడు. పాలూరు అచ్యుతన్ నాయర్, కళామండలం నారాయణన్ నంబీసన్ (నంబీసన్ కుట్టి), దామోదరన్ నాయర్, ఈచర్ వారియర్, నెల్లువాయ నారాయణన్ నాయర్, కలమండలం శంకర వారియర్, కప్లింగట్ వాసుదేవన్ నంబూతిరి, రామదాస్, శశి మొదలైనవారు ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో అతని ప్రముఖ శిష్యులు.

పొడువాల్ కళామండలం నుండి 1986లో పదవీ విరమణ చేశారు. తరువాత అతను ఒట్టపాలెం తూర్పున ఉన్న సదనం కథకళి అకాడమీ (గాంధీ సేవా సదన్)లో సందర్శక ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేశాడు. అతను 1973లో కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డును, 2000లో సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డును అందుకున్నాడు.

పొడువాల్ 2008, జనవరి 27న మరణించాడు.

## మూలాలు
# కృష్ణన్‌కుట్టి పొడువాల్

**కళామండలం కృష్ణన్‌కుట్టి పొడువాల్** (1924-1992) కథాకళి పెర్కషన్‌లో స్వీయ-నేర్చుకున్న విద్వాంసుడు, కేరళ శాస్త్రీయ నృత్య-నాటకానికి ఆడియో తోడుగా చెండా వాయించడం సౌందర్యాన్ని పునర్నిర్వచించడం ద్వారా అతను కళలో రాణించాడు.

పాలక్కాడ్ జిల్లాలోని వెల్లినేజిలోని కథాకళి గ్రామంలో జన్మించిన పొడువాల్, పురాణ మూతమాన కేశవన్ నంబూద్రి, పట్టిక్కంథోడి రావుణ్ణి మీనన్ చేత చెండా వాయించడంలో తీర్చిదిద్దారు, వీరి తరగతి గదులలో తాళ వాయిద్యం వాయించడంలో శిక్షణ పొందారు. అతను ఇంతకు ముందు చమ్రంకులంగర అప్పు మరార్ వద్ద చెండాలో ప్రాథమిక శిక్షణ పొందాడు.

కథాకళి వేదికపై భావోద్వేగ సన్నివేశాలకు చెండాపై ఆడియో మద్దతును అందించిన ఘనత పొడువాల్ కు దక్కింది. దివంగత మద్దాల విద్వాంసుడు కళామండలం అప్పుకుట్టి పొడువల్ తో కలిసి ఆయన కళ ప్రేక్షకుల నుండి విస్తృత ప్రశంసలను పొందింది. వారిద్దరూ కలిసి, ప్రఖ్యాత మాస్టర్ పద్మభూషణ్ కళామండలం రామన్ కుట్టి నాయర్ ప్రదర్శనకు మద్దతు ఇచ్చేవారు.

కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు, కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు (1971), కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్ (1986) విజేత అయిన కృష్ణన్‌కుట్టి పొదువాల్, 1980ల చివరలో ప్రొఫెసర్‌గా పదవీ విరమణ చేసిన కేరళ కళామండలంలో అనేక మంది శిష్యులను తీర్చిదిద్దారు. వారిలో అయ్యంకుడి కుట్టప్ప మరార్, కలమండలం కృష్ణదాస్, దివంగత కళామండలం కేశవన్ ఉన్నారు. అతని ప్రధాన శిష్యులు అయ్యంకుడి కుట్టప్ప మర్రార్, కలమండలం కేశవన్.

కృష్ణన్‌కుట్టి పొడువాల్ కళామండలం అధికారులతో విభేదాల కారణంగా ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు దానిని విడిచిపెట్టాడు. అలాంటి విరామాలలో, అతను గాంధీ సేవా సదన్ కథకళి అకాడమీతో కూడా పనిచేసేవాడు.

పొడువాల్ 1992, అక్టోబరు 14న ఎర్నాకుళంలోని ఒక ఆసుపత్రిలో తీవ్రమైన కాలేయ సమస్యతో మరణించారు.

2008, మే లో, ఆయన చదువుకున్న కళాశాల కళామండలం కృష్ణన్‌కుట్టి పొదువాల్ పూర్తి రచనలతో "మేలపెరుక్కం" అనే పుస్తకాన్ని ప్రచురించింది.

పొడువాల్ కుమారులలో ఇద్దరు కథాకళి రంగంలో కళాకారులు. కళామండలం మోహనకృష్ణన్ సంగీత విద్వాంసుడు కాగా, కళామండలం విజయకృష్ణన్ చెండా వాద్యకారుడు.

## మూలాలు