Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# తుళువ రాజవంశం

**తుళువ వంశము** విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని పాలించిన మూడవ వంశం. కర్ణాటకలోని తుళు రాజ్యం వీరి జన్మస్థలం.అందువలన వీరికు తుళువ వంశమనే పేరు వచ్చింది. హరిహర రాయలు 1342 ప్రాంతంలో తుళునాడును జయించినప్పటినుండి ఈ వంశస్థులు విజయనగర ఆస్థానములో రాజోద్యోగాలు నిర్వహిస్తూ వచ్చారు. వీరు యాదవ వంశానికి చెందిన వారు. ఈ వంశానికి మూలపురుషుడు తిమ్మరాజు. ఇతని కొడుకు ఈశ్వర నాయకుడు సాళువ నరసింహుని సేనాపతిగా 1481లో మహమ్మద్ షాను కందుకూరు వద్ద ఓడించి, అతడి శిబిరాన్ని దోచుకున్నాడు. వరాహపురాణం ఇతణ్ణి *దేవకీపురాధిపుడని* వర్ణించింది. ఉత్తర ఆర్కాటు జిల్లా ఆరణి తాలూకాలోని దేవికాపురమే దేవకీపురమై ఉంటుంది. ఈ వాదనను బలపరుస్తూ అక్కడి బృహదాంబాలయంలో తుళువ వంశస్థులకు చెందిన అనేక శాసనాలు లభించాయి. ఈ ఈశ్వరనాయకుడే శ్రీకృష్ణదేవరాయల పితామహుడు. ఈశ్వరనాయకుని కుమారుడు నరసనాయకుడు. కృష్ణరాయలను అతని ఆస్థానకవి అల్లసాని పెద్దన *సంపెట నరపాల* అని వర్ణించాడు, దీన్ని బట్టి వీరి ఇంటిపేరు సంపెట అయి ఉండవచ్చని భావిస్తున్నారు.

తుళువ వంశస్థుల మాతృభాష కన్నడమైనా తెలుగు భాషను అభిమానించి ఆదరించారు. జంటకవులు నంది మల్లయ్య, ఘంట సింగయలు రచించిన వరాహపురాణాన్ని నరసనాయకుడు అంకితం పొందాడు.ఇతని కుమారుడు కృష్ణ రాయల తెలుగు అభిమానం జగద్విదితం. అయినా వీరికి తాము కన్నడిగులమన్న మాతృభాషా భావం లేకపోలేదు. కృష్ణరాయలు ఆంధ్ర మహావిష్ణువు తనను *కన్నడరాయ* అని సంబోధించాడని గర్వంగా చెప్పుకున్నాడు.

సాళువ వంశపు చివరి రోజుల్లో సరసానాయకుడు రాజ్యపాలన నిర్వహించినా అధికారికంగా పట్టాభిషిక్తుడై విజయనగర సామ్రాజ్యంలో తుళువ వంశ పాలనకు నాంది పలికింది నరసానాయకుని పెద్దకొడుకు వీరనరసింహ రాయలు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

* ఆంధ్రుల చరిత్ర - బి.యస్.యల్.హనుమంతరావు
# కందులు

| కంది
 |
| --- |
|  |
| Scientific classification
 |
| Kingdom:
 | ప్లాంటే
 |
| Division:
 | Magnoliophyta
 |
| Class:
 | మాగ్నోలియోప్సిడా
 |
| Order:
 | Fabales
 |
| Family:
 | ఫాబేసి
 |
| Genus:
 | *కజానస్* |
| Species:
 | క. కజాన్ |
| Binomial name
 |
| కజానస్ కజాన్ (లి.) Millsp.
 |

కందులు (లాటిన్ *Cajanus cajan*) నవధాన్యాలలో ఒకటి. భారతీయుల ఆహారంలో ముఖ్యమైన భాగం. వీటి నుండి కంది పప్పును తయారుచేస్తారు. **కందులు** ఫాబేసి కుటుంబానికి చెందిన పప్పుదినుసు. కనీసం 3,500 సంవత్సరాల క్రితం భారత ఉపఖండంలో పెంచడం మొదలు పెట్టినప్పటి నుండి, దాని విత్తనాలు ఆసియా, ఆఫ్రికా, లాటిన్ అమెరికాలో సాధారణ ఆహారంగా మారాయి. దీన్ని దక్షిణ ఆసియాలో చాలా పెద్ద ఎత్తున వినియోగిస్తారు. భారత ఉపఖండంలోని జనాభాకు ప్రోటీన్ యొక్క ప్రధాన వనరు ఇది. ఇది బియ్యం లేదా రోటీ (ఫ్లాట్ బ్రెడ్) తో కలిపి తినే దినుసుల్లో ఇది ప్రధానమైనది. భారతదేశం అంతటా దీన్ని ప్రధానమైన ఆహారంగా వినియోగిస్తారు.

## చరిత్ర

కంది సాగు కనీసం 3,500 సంవత్సరాల నాటిది. దీనికి మూలం బహుశా ద్వీపకల్ప భారతదేశం. ఇక్కడ ఉష్ణమండల ఆకురాల్చే అడవులలో దీనికి దగ్గరి చుట్టాలు *కాజనస్ కాజనిఫోలియా* ) ఉన్నాయి. 3,400 సంవత్సరాల క్రితం (14 వ శతాబ్దం BC) కు కంద ఉండేదని డేటింగ్ ద్వారా తెలుస్తోంది. కొత్త రాతియుగ స్థలాలైన కర్ణాటక లోని కలుబురిగి, దాని సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో (మహారాష్ట్ర లోని తుల్జాపూర్ గర్హి, ఒరిస్సాలో గోపాల్పూర్) ఇవి కనిపించాయి. కేరళలో దీనిని తోమారా పారు అని పిలుస్తారు. భారతదేశం నుండి ఇది తూర్పు ఆఫ్రికా, పశ్చిమ ఆఫ్రికాలకు ప్రయాణించింది. అక్కడే మొదటగా దీనిని యూరోపియన్లు కనుగొన్నారు. వారు దీనికి కాంగో పీ అనే పేరు పెట్టారు. బానిస వ్యాపారం ద్వారా బహుశా 17 వ శతాబ్దంలో ఇది అమెరికా ఖండానికి వచ్చింది.

## ఉత్పత్తి

ప్రపంచ కంది ఉత్పత్తి 4.49 మిలియన్ టన్నులు. ఈ ఉత్పత్తిలో 63% భారతదేశం నుండే వస్తుంది. ఆఫ్రికా కంది ఉత్పత్తికి ద్వితీయ కేంద్రం. ప్రస్తుతం ఇది 1.05 మిలియన్ టన్నులతో ప్రపంచ ఉత్పత్తిలో 21% తోడ్పడుతుంది. మలావి, టాంజానియా, కెన్యా, మొజాంబిక్, ఉగాండాలు ఆఫ్రికాలో ప్రధాన ఉత్పత్తిదారులు.

కంది పండించే మొత్తం విస్తీర్ణం 5.4 మిలియను హెక్టార్లు అని అంచనా వేసారు. 3.9 మిలియన్ హెక్టార్లు లేదా 72%తో భారతదేశం మొదటి స్థానంలో ఉంది.

## ఆహారంలో కంది

కంది పప్పు. భారతదేశంలో రోజువారీ ప్రధానాహారమైన పప్పును తయారు చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు
భారతదేశంలో, కంది పప్పును *తూర్* అని (तूर) మరాఠీ, *కందిపప్పు పప్పు* (तूर दाल) లేదా 'అర్హర్' (హిందీ), కేరళలో తువర పరిప్ప అని, క్న్నడంలో *తొగరి* *బెలే* అని తమిళంలో *తువరం పరుప్పు* అనీ అంటారు. అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన ఆహారాల్లో ఇదొకటి. ఎక్కువగా శాకాహారంలో ప్రోటీన్ కు ముఖ్యమైన వనరు ఇది. ఇథియోపియాలో, కాయలు మాత్రమే కాకుండా, లేత రెమ్మలు, ఆకులు కూడా ఉడికించి తింటారు.

## మూలాలు
# మినుములు

| మినుములు
 |
| --- |
|  |
| మినుములు
 |
| Scientific classification
 |
| Kingdom:
 | ప్లాంటే
 |
| Division:
 | మాగ్నోలియోఫైటా
 |
| Class:
 | మాగ్నోలియోప్సిడా
 |
| Order:
 | Fabales
 |
| Family:
 | ఫాబేసి
 |
| Subfamily:
 | Faboideae
 |
| Tribe:
 | Phaseoleae
 |
| Genus:
 | *విగ్నా* |
| Species:
 | వి. ముంగో |
| Binomial name
 |
| విగ్నా ముంగో (L.) Hepper
 |

మినుములు నవధాన్యాలలో ఒకటి. ఇవి భారతీయుల ఆహారంలో ముఖ్యమైనది.

గింజల జాతికి చెందిన అపరాలలో మినుములు ముఖ్యమైనవి. వీటికి ఉద్దులు అనే పేరు కూడా ఉంది. కందులతో పాడు విరివిగా వాడుకలో వున్న అపరాలలో ఇది ఒకటి. ఇది అతితక్కువ కాలపు పంట. ఎక్కువగా మెట్ట పైరుగా పండిస్తారు. అన్ని పప్పుధాన్యాలలో కన్నా ఈమినుములు అత్యంత భలవర్థకము. మినుములను యదాతదంగాను వాడుతారు. లేదా పొట్టుతీసి పప్పును ఉపయోగిస్తారు. మినుములను పొట్టుతీసి మినప గుళ్ళుగాను వినియోగిస్తారు.

## మినుములతో తయారయ్యే పదార్థాలు

మినప అట్లు
మినుములను పొట్టు తీసి గాని పొట్టుతో బాటు కూడా వంటలలో వాడుతారు.
1. మినప వడలు. 2. మినపట్టు, 3. ఇడ్లీలు, దోసెలలో మినపప్పు వాడకం తప్పని సరి. 4. సున్నుండలు మినప్పప్పు తోనే చేస్తారు. 5. మినప్పప్పును నూనెలో వేయించి దానికి కొంచెంకారం కలిపి తింటే చాల రుచిగా వుంటాయి. వీటిని పాకెట్లలో విరివిగా అమ్ముతున్నారు.
# శిరుపులియూర్

| శిరుపులియూర్ |
| --- |
| శిరుపులియూర్ Location within Tamil Nadu |
| ప్రదేశం |
| **దేశం**: | భారత దేశము |
| ఆలయ వివరాలు |
| **ప్రధాన దైవం**: | అరుళ్ మాకడల్ పెరుమాళ్ |
| **ప్రధాన దేవత**: | తిరుమామకళ్ నాచ్చియార్ |
| **దిశ, స్థానం**: | దక్షిణ ముఖము |
| **పుష్కరిణి**: | అనంత సరస్సు , మానసపుష్కరిణి |
| **విమానం**: | నంద వర్దన విమానము |
| **కవులు**: | తిరుమంగై ఆళ్వార్ |
| **ప్రత్యక్షం**: | వ్యాఘ్ర పాదమునికి, వ్యాసమునికిని |

**శిరుపులియూర్** భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.

## విశేషాలు

ఇచట పెరుమాళ్లు శయనించిన బాలునిలా ఉంటాడు.

## సాహిత్యం

శ్లో. దివ్యే సంత సర స్సుమానస బిసి స్యత్యద్బుతే సంస్థితం

   రాజంతం పులియూర్ పదే పురవరే యామ్యాస్య భోగేశయమ్‌ |

   నాయక్యా తిరుమామగళ్ పదయుజా వ్యాసర్షి నేత్రాతిధిం

   సేవేహం త్వరుమాకడల్ విభు మహం శార్జ్గాంశ యోగిస్తుతమ్‌ ||

శ్లో. నంద వర్దన వైమాన మధిష్టాయ జగత్పతి:|

   తిరుమామగళాఖ్యాక నాయక్యా సహ రాజతే ||

### పాశురం

శ్లో. దివ్యే సంత సర స్సుమానస బిసి స్యత్యద్బుతే సంస్థితం

   రాజంతం పులియూర్ పదే పురవరే యామ్యాస్య భోగేశయమ్‌ |

   నాయక్యా తిరుమామగళ్ పదయుజా వ్యాసర్షి నేత్రాతిధిం

   సేవేహం త్వరుమాకడల్ విభు మహం శార్జ్గాంశ యోగిస్తుతమ్‌ ||

శ్లో. నంద వర్దన వైమాన మధిష్టాయ జగత్పతి:|

   తిరుమామగళాఖ్యాక నాయక్యా సహ రాజతే ||

## వివరాలు

| ప్రధాన దైవం పేరు
 | ప్రధాన దేవి పేరు
 | తీర్థం
 | ముఖద్వారా దిశ
 | భంగిమ
 | కీర్తించిన వారు
 | విమానం
 | ప్రత్యక్షం
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| అరుళ్ మాకడల్ పెరుమాళ్
 | తిరుమామకళ్ నాచ్చియార్
 | అనంత సరస్సు, మానసపుష్కరిణి
 | దక్షిణ ముఖము
 | భుజంగ శయనము
 | తిరుమంగై ఆళ్వార్
 | నంద వర్దన విమానము
 | వ్యాఘ్ర పాదమునికి, వ్యాసమునికిని
 |

## చేరే మార్గం

మాయవరం నుండి టౌను బస్‌లో కొల్లు మాంగుడి చేరి అక్కడకు 2కి.మీ దూరమున గల సన్నిధిని సేవింప వచ్చును. ఏవిధమైన వసతులు లేవు. మాయవరంలోనే బసచేయవలెను. సన్నిధిలో ప్రసాదము లభించును.

## ఇవికూడా చూడండి

వైష్ణవ దివ్యదేశాలు

## మూలాలు
# తిరుక్కండియూర్

| తిరుక్కండియూర్ హర సాబ విమోచన పెరుమాళ్ ఆలయం |
| --- |
|  |
| తిరుక్కండియూర్ హర సాబ విమోచన పెరుమాళ్ ఆలయం Location in Tamil Nadu |
| పేరు |
|  **ఇతర పేర్లు**: | తిరుక్కండియూర్ హర సాబ విమోచన పెరుమాళ్ ఆలయం |
|  **ప్రధాన పేరు** : | తిరుక్కండియూర్ హర సాబ విమోచన పెరుమాళ్ ఆలయం |
| ప్రదేశం |
| **దేశం**: | భారత దేశము |
| **రాష్ట్రం**: | తమిళనాడు |
| **జిల్లా**: | తంజావూరు |
| ఆలయ వివరాలు |
| **ప్రధాన దైవం**: | హర సాబ విమోచన పెరుమాళ్ (విష్ణు) |
| **పుష్కరిణి**: | కపాల మోక్షం తీర్థము |
| **విమానం**: | కమలాకృతి విమానము |
| నిర్మాణ శైలి, సంస్కృతి |
| **వాస్తు శిల్ప శైలి** : | ద్రావిడ నిర్మాణం |
| ఇతిహాసం |
| **సృష్టికర్త**: | చోళులు |

**తిరుక్కండియూర్** భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్య దేశం.

## విశేషాలు

శివుని చేతిలో ఉన్న బ్రహ్మ పుర్రె ఉన్న ప్రదేశం విష్ణువు నేలపై పడి అతనికి అతుక్కుపోయేలా అనుగ్రహించాడు. సన్నిధికి 1 కి.మీ దూరములో బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు సన్నిధులు ఉన్నాయి. ఈ క్షేత్ర సమీపములో కల్యాణపురమున శ్రీనివాస పెరుమాళ్ సన్నిధి ఉంది.

## సాహిత్యం

శ్లో. నిత్యం భాతి కపాల తీర్థ రుచిరే శ్రీకండియూర్ పట్టణే

   వైమానే కమలాకృతా స్థితియుత: ప్రాచీముఖాలంకృత:|

   నాయక్యా హర శాప నాశక విభు శ్శ్రీపద్మ వల్ల్యా శ్రిత:

   ప్రత్యక్షో వర కుంభ సంభవ మునే: కీర్త్య: కలిద్వేషిణ: ||

### పాశురం

పా. పిణ్డియార్ మణ్‌డై యేన్ది ప్పిఱర్ మనై తిరి తన్దుణ్డుమ్‌

    ముణ్డియాన్; శాపయ్ దీర్త ఒరువనూర్; ఉలగమేత్తుమ్‌

    కణ్డియూర్; అరజ్గమ్ మెయ్యమ్ కచ్చిపేర్‌మల్లై యెన్ఱు

    మణ్డినార్; ఉయ్యలల్లాల్ మట్రనయార్కు ఉయ్యలామే?

            తిరుమంగై ఆళ్వార్, తిరుక్కుఱున్దాణ్డగమ్‌, పాశురం 19

వీధి వీక్షణ
ఆలయ ఆవరణ
## భగవంతుని కృపకు పాతృలైన వారు

వివిధ జాతులలో జన్మించియు భగవంతుని కృపకు పాత్రులైన వారు:

1. గుహప్పెరుమాళ్
2. శబరి
3. జటాయు మహారాజు
4. సుగ్రీవాది వానరులు
5. అయోధ్యా వాసులైన చరాచరము
6. చిన్తయన్తియను గోపిక
7. దధిభాణ్డు అను గొల్లవాడు
8. వాని పెరుగు బాన
9. కుబ్జ
10. సుదాముడను మాలా కారుడు
11. ఘంటా కర్ణుడు
12. శ్రీకృష్ణునకు భోజనమిడిన ఋషి పత్నులు
13. ప్రహ్లాదాళ్వార్
14. విభీషణుడు
15. గజేంద్రళ్వాన్
16. గరుడునకు భయపడి భగవంతుని శరణు వేడిన సుముఖ మను సర్పము
17. శ్రీకృష్ణుని ఆశ్రయించిన గోవిందస్వామి
18. మార్కండేయుడు

## చేరే మార్గం

తంజావూరు నుండి తిరువయ్యారు పోవుటౌను బస్‌లో పోవలెను. వసతులు లేవు. తంజావూరులోనే బసచేయవలెను.

## వివరాలు

| ప్రధాన దైవం పేరు
 | ప్రధాన దేవి పేరు
 | తీర్థం
 | ముఖద్వార దిశ
 | భంగిమ
 | కీర్తించిన వారు
 | విమానం
 | ప్రత్యక్షం
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| హర సాబ విమోచన పెరుమాళ్ (విష్ణువు)
 | కమలవల్లి నాచియార్ (లక్ష్మి)
 | కపాల మోక్షం తీర్థాము
 | తూర్పు
 | నిలచున్న భంగిమ
 | తిరుమంగై ఆళ్వార్
 | కమలాకృతి విమానము
 | శివుడు, బ్రహ్మ, బలి చక్రవర్తి
 |

## ఇవికూడా చూడండి

వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
# తిరునాగై

| తిరునాగై |
| --- |
|  |
| Location in Tamil Nadu |
| భౌగోళికం |
| భౌగోళికాంశాలు | ﻿ / ﻿Invalid arguments have been passed to the {{#coordinates:}} function |
| దేశం | భారత దేశము |
| రాష్ట్రం | తమిళనాడు |
| జిల్లా | నాగపట్టినం జిల్లా |
| సంస్కృతి |
| దైవం | సొందరరాజ పెరుమాళ్ సౌందర్యవల్లి తాయార్ |
| దిశ, స్థితి | తూర్పు ముఖము |
| పుష్కరిణి | సార పుష్కరిణి |
| విమానం | సౌందర్య విమానము |
| రచయితలు | తిరుమంగై ఆళ్వార్లు |
| ప్రత్యక్షం | నాగరాజునకు, తిరుమంగై ఆళ్వార్లకు |

**తిరునాగై** భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.

## విశేషాలు

నాగరాజునకు ప్రత్యక్షమైన స్థలం కనుక నాగపట్నం అని పేరు వచ్చింది. మీన మాసం ఉత్తరా నక్షత్రమున తీర్దోత్సవము నిర్వహించబడుతుంది. ఈ క్షేత్రమునకు పశ్చిమముగా 10 కి.మీ దూరంలో "తిరుక్కణ్ణంగుడి" యను క్షేత్రము ఉంది.

## సాహిత్యం

శ్లోకము :

శ్లో. సౌందర్య రాజ భగవాన్ తిరు నాగపుర్యాం సారాభిధాన సరసీ తటశోభితాయామ్‌|

   సౌందర్య పూర్వ లతికా మహిషీ సమేత సౌందర్య నామ వరమన్దిర మధ్యవాస:|

   సంస్థాన వేష రుచిరో భుజగాధి రాజ: శ్రీ మత్కలిఘ్న మునిసేవిత దివ్యమూర్తి:|

   ప్రాచీముఖ:కలిజిదాహ్వయ సూరి కీర్త్య:భక్తేష్ట దాన నిపుణో భువిరాజతేసౌ||

### పాశురాలు

పా. పొన్నివర్ మేని మరదకత్తిన్ పొజ్గిళంజోది యకలత్తారమ్‌

    మిన్;ఇవర్ వాయిల్ నల్ వేదమోదుమ్‌ వేదియర్ వానవరావర్ తోழி

    ఎన్నైయుం నోక్కి యెన్నల్గులమ్‌ నొక్కి యేన్దిళజ్గోజ్గెయుం నోక్కుకిన్నార్

    అన్నైయెన్కోక్కుమొన్ఱఇజగిన్ఱేన్ అచ్చోవొరు వరழగియవా

           తిరుమంగై ఆళ్వార్ పెరియ తిరుమొழி 9-2-1

## వివరాలు

| ప్రధాన దైవం పేరు
 | ప్రధాన దేవి పేరు
 | తీర్థం
 | ముఖద్వార దిశ
 | భంగిమ
 | కీర్తించిన వారు
 | విమానం
 | ప్రత్యక్షం
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| సౌందర్య రాజపెరుమాల్
 | సౌందర్యవల్లి తాయార్
 | సౌర విమానం
 | తూర్పు ముఖము
 | నిలచున్న భంగిమ
 | తిరుమంగై ఆళ్వార్
 | సౌందర్య విమానము
 | నాగరాజుకు, తిరుమంగై ఆళ్వారుకు
 |

## చేరే మార్గం

నాగపట్నం ప్రసిద్ధి చెందిన పట్నము. వసతులున్నవి. బస్‌స్టేషన్‌కు ఎదుటవీధిలోనే సన్నిధి గలదు. మాయవరం నుండి వచ్చి సేవించుటయు సౌకర్యము.

## చిత్రమాలిక

## ఇవికూడా చూడండి

వైష్ణవ దివ్యదేశాలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
# తిరుక్కోట్టియూర్

| తిరుక్కోట్టియూర్ |
| --- |
|  |
| ప్రదేశం |
| **దేశం**: | భారత దేశము |
| ఆలయ వివరాలు |
| **ప్రధాన దైవం**: | సౌమ్య నారాయణన్ |
| **ప్రధాన దేవత**: | తిరుమామకళ్ నాచ్చియార్ |
| **దిశ, స్థానం**: | తూర్పు ముఖము |
| **పుష్కరిణి**: | దేవ పుష్కరిణి |
| **విమానం**: | అష్టాంగ విమానము |
| **కవులు**: | పూదత్తాళ్వార్, పేయాళ్వార్, తిరుమழிశై ఆళ్వార్, పెరియాళ్వార్, తిరుమంగై ఆళ్వార్ |
| **ప్రత్యక్షం**: | కదంబ మహర్షికి ఇంద్రునకు |

**తిరుక్కోట్టియూర్** భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.

## విశేషాలు

హిరణ్యుని భాధలను సహింప జాలని దేవతలు కదంబమునిని ప్రార్థింపగా హిరణ్యుడు రాలేని ఈ ప్రదేశమునందుండుడని వారిని నియమించెను. ఆ ప్రకారము దేవతలు గోష్ఠిగానున్న కారణమున గోష్ఠీపురమని పేరువచ్చెను.

ఇచ్చట సన్నిధి నాలుగు అంతస్థులుగా ఉంటుంది. ఇక్కడ ఉన్న అష్టాంగ విమానము విశ్వకర్మచే నిర్మింపబడినదని విశ్వసిస్తున్నారు. ఉడయవర్ ఈ క్షేత్రములో ఉన్న తిరుక్కోట్టియూర్ నంబి వద్దకు పదునెనిమిది పర్యాయములు వచ్చి చరమ శ్లోకార్థమును (తిరుమంత్రార్థమని కొందరి అభిప్రాయము) పఠించి భక్తకోటిని అనుగ్రహించిన ప్రదేశమిది. తిరుక్కోట్టియూర్ నంబికి, ఉడయ వరులకు సన్నిధులు ఉన్నాయి. గోపురం మీద ఉడయవర్ గ్రామం అంతటినీ పర్యవేక్షిస్తిన్నట్లు ఉంటాడు. తిరుక్కోట్టియూర్ నంబి జన్మస్థానం. మేషం చిత్త తీర్థోత్సవము.

### మార్గం

మధుర నుండి బస్‌లో తిరుప్పత్తూర్ చేరి అచట నుండి వేరు బస్‌లో 10 కి.మీ దూరమున ఈ క్షేత్రమును చేరవచ్చును.

## సాహిత్యం

శ్లో|| శ్రీమద్దేవ సరోజినీ విలసితే గోష్టీపురే పాజ్ముఖ

    స్త్వష్టాంగాఖ్య విమాన మధ్య నిలయ శ్శ్రీసౌమ్య నారాయణః |

    ఆలింగన్ తిరుమామకళ్ పదయుతాం దేవీంతు నాట్య స్థితిః

    కాదంబేంద్ర విలోచనాతిథివపు ర్విద్యోతతే సర్వదా ||

శ్లో|| భక్తిసార మహాయోగి పరకాల గదాంశజైః |

    విష్ణుచిత్తేన మునినా మంగళాశాసనైః స్తుతః ||

## పాశురాలు

పా. ఇన్ఱావఱికిన్ఱే నల్లేన్; ఇరు నిలత్తై

    చ్చెన్ఱాజ్గళన్ద తిరువడియై-అన్ఱు

    కరుక్కోట్టియు ట్కీడన్దుకై తొழுదేన్ కణ్డేన్

    తిరుక్కోట్టి యైన్దై తిఱమ్‌.

           పూదత్తాళ్వార్-ఇరండాం తిరువన్దాది 87 పా.

## వివరాలు

| ప్రధాన దైవం పేరు
 | ప్రధాన దేవి పేరు
 | తీర్థం
 | ముఖద్వార దిశ
 | భంగిమ
 | కీర్తించిన వారు
 | విమానం
 | ప్రత్యక్షం
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| సౌమ్య నారాయణన్
 | తిరుమామకళ్ నాచ్చియార్
 | దేవ పుష్కరిణి
 | తూర్పు ముఖము
 | నిలుచున్న, కూర్చున్న నడుచుచున్న నాట్యమాడుచున్న
 | పూదత్తాళ్వార్, పేయాళ్వార్, తిరుమழிశై ఆళ్వార్, పెరియాళ్వార్, తిరుమంగై ఆళ్వార్
 | అష్టాంగ విమానము
 | కదంబ మహర్షికి ఇంద్రునకు
 |

## చేరే మార్గం

మధుర నుండి బస్‌లో తిరుప్పత్తూర్ చేరి అచట నుండి వేరు బస్‌లో 10 కి.మీ దూరమున ఈ క్షేత్రమును చేరవచ్చును.

## చిత్రమాలిక

## ఇవికూడా చూడండి

వైష్ణవ దివ్యదేశాలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
# తిరుత్తొల విల్లి మంగలమ్

| తిరుత్తొల విల్లి మంగలమ్ |
| --- |
| దేవపిరాన్ దేవాలయం, అరవిందలోచనార్ దేవాలయం చిత్రాలు |
| తిరుత్తొల విల్లి మంగలమ్ Location within Tamil Nadu |
| ప్రదేశం |
| **దేశం**: | భారత దేశము |
| ఆలయ వివరాలు |
| **ప్రధాన దైవం**: | తేవ పిరాన్, అరవిందలోచనుడు |
| **ప్రధాన దేవత**: | కరుందడం కణ్ణి తాయార్ |
| **దిశ, స్థానం**: | తూర్పు ముఖము |
| **పుష్కరిణి**: | తామ్రపర్ణీ నది,వరుణ తీర్థము |
| **విమానం**: | కుముద విమానము |
| **కవులు**: | నమ్మాళ్వార్ |
| **ప్రత్యక్షం**: | ఇంద్ర, వరుణ వాయువులకు |

**తిరుత్తొల విల్లి మంగలమ్** భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.

## విశేషాలు

ఇవిరెండు క్షేత్రములగుటచే ఇరట్టై తిరుపతియని అంటారు. ఈ క్షేత్రము అరణ్యప్రాంతములో నుండుటచే అర్చకులతో కలసి దర్శించాలి. నమ్మాళ్వార్ ఈక్షేత్రమునకు "అవ్వూర్" (ఆ దివ్యదేశము) 6-5-9 అను విలక్షణమైన పేరును నిర్ణయించాడు. "తువళిల్ మామణి మాడమ్‌" అను దశకములో (తిరువాయిమొழி6-5-11) "తేవపిరానైయే తన్దైతాయ్" అని (దేవపిరాన్‌సర్వేశ్వరుడే తండ్రి తల్లియని) సర్వేశ్వరుని సకలవిధ బంధువుగా కీర్తించి బంధుత్వగుణమును ఆపాదించి ఆరాధించాడు.

నమ్మాళ్వార్లు తోழிమార్ అవస్థలో (సఖీభావనలో) చెప్పిన దశకములు మూడు. 1.తీర్‌ప్పారయామిని 2. తువళిల్‌మామణిమాడమ్‌ 3. కరుమాణిక్కమలై మేల్. ఇందు రెండవదియగు "తువళిల్ మామణిమాడమ్" అను దశకమున" అరవిందలోచనుని సేవించినది మొదలు ఆళ్వార్ల నాయికి అతని స్వరూపమున గుణచేష్టితములనే పలవరించుచు మన వశము తప్పియున్నది." అని చెలికత్తెలు ఆళ్వార్ల తల్లిగారికి నివేదించుచున్నట్లు ఈ దశకము రచించబడింది.

ఇది తామ్రపర్ణీనదీ తీరమున గల దివ్యదేశము. ఈక్షేత్రమునకు సమీపమున నమ్మాళ్వార్లు జన్మస్థానం ఉంది.

## సాహిత్యం

శ్లో. దివ్యే శ్రీతొలవిల్లి మజ్గల పురే శ్రీతామ్రపర్ణీతటే

   ప్రోప్తే వారుణ తీర్థకం శఠరిపు స్తుత్య స్సురేశానవ:|

   నాయక్యా మరవింద లోచన విభూ రక్త: కరుంకణ్ణితి

   ప్రోప్యేంధే కుముదం విమాన మనిల స్తీర్థేశ శక్రేక్షిత:||

### పాశురాలు

పా. తిరున్దు వేదముమ్‌ వేళ్‌వియుమ్‌ తిరుమామక ళిరున్దామ్‌, మలి

    న్దిరున్దు వాழ் పొరువల్ వడకరై వణ్డులై విల్లిమజ్గలమ్‌;

    కరున్దడజ్కణ్ణి కై తొழுదవన్నాళ్ తుడజ్గియిన్నాడొఱుమ్‌;

    ఇరున్దిరున్దరవిన్ద లోచన వేన్ఱెన్ఱే వైన్ది రజ్గుమే.

          నమ్మాళ్వార్-తిరువాయిమొழி 6-5-8

## వివరాలు

| ప్రధాన దైవం పేరు
 | ప్రధాన దేవి పేరు
 | తీర్థం
 | ముఖద్వార దిశ
 | భంగిమ
 | కీర్తించిన వారు
 | విమానం
 | ప్రత్యక్షం
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| తేవ పిరాన్, అరవిందలోచనుడు
 | కరుందడం కణ్ణి తాయార్
 | తామ్రపర్ణీ నది, వరుణ తీర్థము
 | తూర్పు ముఖము
 | నిలచున్న భంగిమ
 | నమ్మాళ్వార్
 | కుముద విమానము
 | ఇంద్ర, వరుణ వాయువులకు
 |

## చేరే మార్గం

ఆళ్వార్ తిరునగరి నుండి 3 కి.మీ. తూర్పున తామ్రపర్ణీనది ఆవలియొడ్డున ఉంది. ఒక సన్నిధి తామ్రపర్ణీ నదీతీరమున మరియొక సన్నిధి కాలువ సమీపమున ఉన్నాయి.

## చిత్రమాలిక

## ఇవికూడా చూడండి

వైష్ణవ దివ్యదేశాలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
# తిరువల్లవాయ్

| తిరువల్లవాయ్ |
| --- |
|  |
| ప్రదేశం |
| **దేశం**: | భారత దేశము |
| ఆలయ వివరాలు |
| **ప్రధాన దైవం**: | నారాయణన్(నావాయ్ ముకుందన్) |
| **ప్రధాన దేవత**: | మలర్ మంగై తాయార్ |
| **దిశ, స్థానం**: | దక్షిణ ముఖము |
| **పుష్కరిణి**: | శెంగమల పుష్కరిణి |
| **విమానం**: | వేద విమానం |
| **కవులు**: | భంగిమ నమ్మాళ్వార్ తిరుమంగై ఆళ్వార్ |
| **ప్రత్యక్షం**: | లక్ష్మీదేవికి గజేంద్రునకు |

**తిరువల్లవాయ్** భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.

## విశేషాలు

మలైనాడు సన్నిధులలో తాయార్లకు వేరుగా సన్నిధి ఇచట మాత్రమే ఉంది. నమ్మాళ్వార్లు ఈ పెరుమాళ్ల విషయమై "ఆసృశంస్యము" అనే గుణమును ప్రకాశింపజేసిరి.

సర్వేశ్వరుని వియోగముచే కలిగిన దు:ఖ సముద్రమును దాటించు నావవంటివాడు ఈస్వామి "ఆవానడి యానివనెన్నరుళాయే" వీడు నా దాసుడని నన్ను దయజూడుమా! అని ఆసృశంస్య గుణమును (9-8-7) ప్రకాశింపజేసిరి.

## పేరువెనుక చరిత్ర

ఇచట "నవాయుఱైకిన్ఱ" "నావగా వసించుచున్నట్టివాడు" అని పేర్కొనుటచే ఈ దేశమునకును తిరునావాయ్ అను నామము వచ్చింది.

## సాహిత్యం

శ్లో. శ్రీమచ్చెంగమలాభిధాన సరసా యుక్తే పురే సుందరే

   నావాయ్ నామని వేద మందిర వరే యా మ్యాఅసనాలంకృత:

   లక్ష్మీ నాగవరేక్షిత స్సముపయన్ దేవీం మలర్ మంగ ఇ

   త్యాస్తే స్తుత్య వపు శ్శఠారి కలిజిత్ యుగ్మేణ నారాయణ:||

### పాశురాలు

పా. కోవాగియ;మావలియై నిలజ్కొణ్డాయ్

    తేవాశురమ్; శెత్తవనే తిరుమాలే!

    నావా యుఱైగిన్ఱ ఎన్నారణ నమ్బీ;

    ఆవా వడియా నివ నెన్ఱరుళాయే.

        నమ్మాళ్వార్-తిరువాయిమొழி 9-8-7.

## వివరాలు

| ప్రధాన దైవం పేరు
 | ప్రధాన దేవి పేరు
 | తీర్థం
 | ముఖద్వార దిశ
 | భంగిమ
 | కీర్తించిన వారు
 | విమానం
 | ప్రత్యక్షం
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| నారాయణన్ (నావాయ్ ముకుందన్) -
 | మలర్ మంగై తాయార్
 | శెంగమల పుష్కరిణి
 | దక్షిణ ముఖము
 | కూర్చున్నసేవ భంగిమ
 | నమ్మాళ్వార్ తిరుమంగై ఆళ్వార్
 | వేద విమానం
 | లక్ష్మీదేవికి గజేంద్రునకు
 |

## చేరే మార్గం

షోరానూర్ నుండి కళ్లికోట పోవు మార్గములో గల "ఎడకోలమ్" నకు 1 కి.మీ. దూరమున గలదు. షోరానూర్ నుండి బస్‌లో కుట్టీపురంచేరి అక్కడ నుండి వేరుబస్సులోను చేరవచ్చును. వసతులు స్వల్పము

## చిత్రమాలిక

## ఇవికూడా చూడండి

వైష్ణవ దివ్యదేశాలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
# తిరుక్కడిత్తానమ్

| తిరుక్కడిత్తానమ్ |
| --- |
|  |
| ప్రదేశం |
| **దేశం**: | భారత దేశము |
| ఆలయ వివరాలు |
| **ప్రధాన దైవం**: | అద్బుత నారాయణన్ |
| **ప్రధాన దేవత**: | కల్పకవల్లి త్తాయార్ |
| **దిశ, స్థానం**: | తూర్పు ముఖము |
| **పుష్కరిణి**: | భూమి పుష్కరిణి |
| **విమానం**: | పుణ్యకోటి విమానము |
| **కవులు**: | నమ్మాళ్వార్లు |
| **ప్రత్యక్షం**: | రుక్మాంగద మహారాజునకు |

**తిరుక్కడిత్తానమ్** భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.

## విశేషాలు

ఈక్షేత్రమునకు "తాయప్పది" దాయభాగముగా లభించిన క్షేత్రము అను విలక్షణమైన తిరునామము గలదు. (తి.వా.మొ.8-6-8)

సర్వేశ్వరునకు భోగ్య భూతములైన వాస స్థానములు అనేకములు ఉన్నాయి. కానీ "శ్రీవైకుంఠవిరక్తాయ" అనురీతిని వానియందు ఆదరములేనివాడు "ఎన్నైజ్గుమ్‌ తిరుక్కడిత్తన నగరుమ్" (8-6-8) (నామనస్సు తిరుక్కడిత్తాన దివ్యదేశము) అనునటుల నా హృదయమునందు వాసము చేయుచున్నాడు. అంతేకాక అందుకు కారణమైన తిరుక్కడిత్తాన క్షేత్రమున వేంచేసియున్నాడు. ఈ రెండును స్వామికి దాయప్రాప్తములుగదా!" అని ఆళ్వార్లు సర్వేశ్వరుని కృతజ్ఞతా గుణమును ప్రకాశింపజేసిరి. ఈ క్షేత్రము సహదేవునిచే ప్రతిష్ఠింపబడినట్లు చెప్పుదురు. చిన్న గ్రామం. సమీపమందలి శెంగనాంచేరిలో మకాంచేయవలెను. లేక తిరువల్లవాழ் నుండి పోవచ్చును

## సాహిత్యం

శ్లో. తిరుక్కడిత్తాన పురే ద్బుతాఖ్య నారాయణ: కల్పక వల్లి దేవ్యా|

   భూమ్యాఖ్య తీర్థే వరపుణ్యకోటి విమానమాప్త: సురదిజ్ముఖస్థ:||

   రుక్మాంగద మహారాజ ప్రత్యక్షత్వ ముసాగత:|

   పరాంకుశ మునీంద్రేణ స్తుతో విజయతే తరామ్‌||

### పాశురాలు

పా. తాన నగర్ గళ్; తలైచ్చిఱన్దెజ్గెజ్గుమ్;

   వానిన్నిలమ్‌ కడల్; ముత్‌త్తు మెమ్మాయఱ్కే;

   ఆనవిడత్తు; మెన్నై--మ్‌ తిరుక్కడిత్

   తాననగరుమ్; తన తాయప్పదియే.

         నమ్మాళ్వారు-తిరువాయిమొழி 8-6-8

## వివరాలు

| ప్రధాన దైవం పేరు
 | ప్రధాన దేవి పేరు
 | తీర్థం
 | ముఖద్వార దిశ
 | భంగిమ
 | కీర్తించిన వారు
 | విమానం
 | ప్రత్యక్షం
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| అద్బుత నారాయణన్
 | కల్పకవల్లి త్తాయార్
 | భూమి పుష్కరిణి
 | తూర్పు ముఖము
 | నిలుచున్న భంగిమ
 | నమ్మాళ్వార్లు
 | పుణ్యకోటి విమానము
 | రుక్మాంగద మహారాజునకు
 |

## చేరే మార్గం

## చిత్రమాలిక

## ఇవికూడా చూడండి

వైష్ణవ దివ్యదేశాలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
# తిరువయిందిర పురమ్

| తిరువయిందిర పురమ్ |
| --- |
|  |
| తిరువయిందిర పురమ్ Location in Tamil Nadu |
| ప్రదేశం |
| **దేశం**: | భారత దేశము |
| ఆలయ వివరాలు |
| **ప్రధాన దైవం**: | దెయ్‌వనాయకన్(దేవనాథన్) |
| **ప్రధాన దేవత**: | వైకుంఠనాయకి(హేమాబ్జవల్లి) |
| **దిశ, స్థానం**: | తూర్పు ముఖము |
| **పుష్కరిణి**: | గరుడనది-శేషపుష్కరిణి |
| **విమానం**: | చంద్రవిమానము |
| **కవులు**: | తిరుమంగై ఆళ్వార్ |
| **ప్రత్యక్షం**: | చంద్రునకు, గరుత్మంతునుకు |

**తిరువయిందిర పురమ్** భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.

## విశేషాలు

శ్రీమత్ వేదాంతదేశికులు తపమాచరించిన ప్రదేశము. ఇక్కడ వేదాంత దేశికులు గరుడోపాసన చేసి గరుత్మంతుని వలన హయగ్రీవుల యనుగ్రహము పొందుటకై హయగ్రీవ మంత్రమును పొందాడు. ఇక్కడ ఉన్న కొండపై వారు ఆరాధించిన హయగ్రీవుల సన్నిధి ఉంది. ఈ కొండకు ఔషధాద్రి యనిపేరు. ఈక్షేత్రమున శ్రీమద్వేదాంతదేశికుడు నలుబది సంవత్సరములు నివసించాడు. ఆయన నివాసం స్వహస్తములతో నిర్మించిన నూతి (కిణర్) ఇప్పటికిని ఉంది. ఈక్షేత్రంలోని స్వామిని కీర్తిస్తూ శ్రీవేదాంత దేశికుని దేవనాయక పంచాశత్, అచ్యుతశతకం (ప్రాకృతభాష) -గరుడదండకం, గరుడ పంచాశత్, హయగ్రీవ స్తోత్రములు రచించబడ్డాయి. ఇచట మణవాళమహాముని సన్నిధి ఉంది.

## ఉత్సవాలు

మేషము-పౌర్ణమి తీర్థోత్సవము-కన్యాశ్రవణం వేదాంతదేశికుల తిరునక్షత్ర మహోత్సవం చాలా వైభవముగా జరుగును.

## సాహిత్యం

శ్లో. శ్రీమత్ తార్ద్య తరజ్గిణీ తటతలే శేషాఖ్య తీర్థాంచితే

   దేవ శ్శ్రీమదహేంద్ర పట్టణ వరే చంద్రాఖ్య వైమానగ:|

   వైకుంఠాఖ్య రమాయుతో విజయతే శ్రీ దేవనాథ ప్రభు:

   ప్రాగాస్య స్థితి రిందు తార్ద్య విషయ స్తుత్య: కలిద్వేషిణ:||

### పాశురాలు

పా. మిన్ను మాழிయజ్గై యవన్; శెయ్యవళుఱైతరు తిరుమార్వన్;

   పన్ను నాన్మఱైప్పల్ పొరుళాగియ; పరనిడమ్‌ వరై చ్చారల్;

   పిన్ను మాదవి ప్పన్దలిల్; పెడైవర ప్పిణియవిழ் కమలత్తు;

   తైన్న వెణ్ఱు వణ్డిన్నిశై ముఱల్‌తరు; తిరువయిన్దిరపురమే.

            తిరుమంగై ఆళ్వార్లు-పెరియ తిరుమొழி 3-1-2

## వివరాలు

| ప్రధాన దైవం పేరు
 | ప్రధాన దేవి పేరు
 | తీర్థం
 | ముఖద్వార దిశ
 | భంగిమ
 | కీర్తించిన వారు
 | విమానం
 | ప్రత్యక్షం
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| దెయ్‌వనాయకన్ (దేవనాథన్)
 | వైకుంఠనాయకి (హేమాబ్జవల్లి)
 | గరుడనది-శేషపుష్కరిణి
 | తూర్పు ముఖము
 | నిలచున్న భంగిమ
 | తిరుమంగై ఆళ్వార్
 | చంద్రవిమానము
 | చంద్రునకు, గరుత్మంతునుకు
 |

## చేరే మార్గం

మద్రాస్ - తిరుచ్చి రైలు మార్గంలో తిరుప్పాప్పు లియూర్ స్టేషన్ నుండి 5 కి.మీ. టౌన్ బస్ ఉంది. మద్రాస్ నుండి మిగతా పట్టణముల నుండి "కడలూరు" బస్ గలదు. అక్కడ నుండి టౌన్ బస్ 5 కి.మీ.

## చిత్రమాలిక

## ఇవికూడా చూడండి

వైష్ణవ దివ్యదేశాలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు