# ప్రతిధ్వని

ధ్వని సంకేత ప్రాసెసింగ్, ధ్వనిశాస్త్రంలో, **ప్రతిధ్వని** (ఎకో) అనేది పరావర్తనమైన ధ్వని. ఇది ప్రత్యక్ష ధ్వని వినిపించిన తర్వాత కొంత ఆలస్యంతో శ్రోతకు చేరుతుంది. ఈ ఆలస్యం, ధ్వని మూలం, శ్రోత నుండి పరావర్తన ఉపరితలం ఎంత దూరంలో ఉందో దానికి నేరుగా అనుపాతంలో ఉంటుంది. బావి అడుగు భాగం, భవనం, లేదా మూసివేసిన ఖాళీ గదుల గోడల వల్ల ఉత్పన్నమయ్యే ప్రతిధ్వనులు సాధారణ ఉదాహరణలు.

## వ్యుత్పత్తి

*ఎకో* అనే పదం గ్రీకు పదమైన ἠχώ (*ēchō*) నుండి ఉద్భవించింది. అది తిరిగి ἦχος (*ēchos*) అనే పదం నుండి వచ్చిందీ, దాని అర్థం "ధ్వని". గ్రీకు పురాణాలులోని ఎకో అనే పర్వత అప్సరసకు మాట్లాడే శక్తిపై శాపం పడడంతో, ఆమెకు ఇతరులు చివరగా పలికిన పదాలను మాత్రమే పునరావృతం చేసే సామర్థ్యం మిగిలింది.

## స్వభావం

ప్రతిధ్వని స్థాన నిర్ధారణను ఉపయోగించే పంటి తిమింగలం యొక్క అవయవాలు. బాణాలు ధ్వని వెలుపలికి వెళ్లే, తిరిగి వచ్చే మార్గాలను సూచిస్తాయి.
కొన్ని జంతువులు, ఉదాహరణకు తిమింగలాలు, డాల్ఫిన్లు (సెటేసియన్లు), గబ్బిలాలు, స్థానాన్ని గుర్తించడానికి, మార్గనిర్దేశం కోసం ప్రతిధ్వనిని ఉపయోగిస్తాయి. ఈ ప్రక్రియను జంతు ప్రతిధ్వని స్థాన నిర్ధారణ (ఎకోలోకేషన్) అంటారు. సోనార్ సాంకేతికత కూడా ఇదే సూత్రంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

## ధ్వనిశాస్త్ర దృగ్విషయం

గోడలు లేదా పర్వతాలు, గోప్యతా కంచెలు వంటి ఇతర దృఢ ఉపరితలాలు ధ్వని తరంగాలను పరావర్తనం చేస్తాయి. ఈ పరావర్తనానికి కారణం తరంగ వ్యాప్తి జరిగే ప్రసార మాధ్యమంలో ఉన్న అకస్మాత్తు మార్పు (విచ్ఛిన్నత). పరావర్తిత ధ్వని తగినంత బలంతో, ఆలస్యంతో తిరిగి వచ్చినప్పుడు, అది స్పష్టంగా వేరుగా వినిపిస్తుంది. ధ్వని లేదా ప్రతిధ్వని అనేక ఉపరితలాలపై పలుమార్లు పరావర్తనం చెందినప్పుడు, దానిని ప్రతిధ్వనిత్వం (రివర్బరేషన్) అంటారు.

అధిక శక్తి, తక్కువ ఆవర్తనంతో కూడిన సన్నని ధ్వని కిరణాన్ని ఉపయోగించే అవక్షేప ప్రతిధ్వని కొలత సూత్రాన్ని ఈ చిత్రం చూపిస్తుంది.
ఆలస్యం 1/10 సెకను కంటే తక్కువగా ఉంటే, మానవ చెవి ప్రతిధ్వనిని అసలు ప్రత్యక్ష ధ్వని నుండి వేరు చేయలేకపోతుంది. 25 °C ఉష్ణోగ్రత వద్ద పొడి గాలిలో ధ్వని వేగం సుమారు 341 మీ/సె. కాబట్టి, ధ్వని మూలం వద్ద ఉన్న వ్యక్తికి ప్రతిధ్వని వినిపించాలంటే, పరావర్తన వస్తువు మూలం నుండి కనీసం 17.2మీటర్లు దూరంలో ఉండాలి. ఒక ధ్వని రెండు సెకన్ల తర్వాత ప్రతిధ్వనిగా వినిపిస్తే, పరావర్తన వస్తువు 343మీటర్లు దూరంలో ఉన్నట్లవుతుంది. ప్రకృతిలో, నీటికి ఎదురుగా ఉన్న లోయల గోడలు లేదా రాతి కొండచరియలు ప్రతిధ్వనిని వినడానికి అత్యంత సాధారణ సహజ ప్రదేశాలు. ప్రతిధ్వని బలాన్ని సాధారణంగా ప్రత్యక్షంగా ప్రసారమైన తరంగంతో పోల్చిన ధ్వని పీడన స్థాయి (SPL) ద్వారా కొలుస్తారు. కొన్ని వ్యవస్థలలో ప్రతిధ్వనులు ఉపయోగకరంగా కూడా ఉంటాయి.

## ప్రతిధ్వని యొక్క ఉపయోగాలు

సోనార్ లో, అల్ట్రాసోనిక్ తరంగాలు శ్రవణయోగ్య ధ్వనుల కంటే ఎక్కువ శక్తిని కలిగి ఉంటాయి. ఇవి సన్నని కిరణంగా పరిమితమై, చాలా దూరం వరకు దిశ మార్చుకోకుండా ప్రయాణించగలవు, మాధ్యమంలో సులభంగా శోషించబడవు. అందువల్ల ధ్వని ఆధారిత దూర కొలత, ప్రతిధ్వని లోతు కొలతలో అల్ట్రాసోనిక్ తరంగాలు ఉపయోగించబడతాయి. నౌక నుండి అన్ని దిశల్లో అల్ట్రాసోనిక్ తరంగాలను పంపిస్తారు. అవి అడ్డంకి (శత్రు నౌక, మంచుకొండ లేదా మునిగిపోయిన నౌక) నుండి పరావర్తనం చెంది తిరిగి గ్రాహకానికి చేరుతాయి. అడ్డంకి వరకు దూరాన్ని d = (V\*t)/2 సూత్రం ద్వారా గణిస్తారు. ఈ ప్రక్రియ ద్వారా సముద్రపు లోతును నిర్ణయించడాన్ని ప్రతిధ్వని లోతు కొలత అంటారు. వైద్య రంగంలో, అల్ట్రాసోనిక్ ధ్వని తరంగాలను అల్ట్రాసోనోగ్రఫీ, ఎకోకార్డియోగ్రఫీలో ఉపయోగిస్తారు.

## సంగీతంలో ప్రతిధ్వని

విద్యుత్ ఆధారిత ప్రతిధ్వని ప్రభావాలు 1950ల నుండి సంగీత ప్రదర్శనలలో, ధ్వని రికార్డింగుల్లో ఉపయోగించబడుతున్నాయి. ఎకోప్లెక్స్ అనేది టేప్ ఆధారిత డిలే ఆడియో ప్రభావం, ఇది మొదట 1959లో తయారైంది. ఇది సహజ ప్రతిధ్వని ధ్వనిని పునఃసృష్టిస్తుంది. మైక్ బ్యాటిల్ రూపకల్పన చేసిన ఈ ఎకోప్లెక్స్, 1960లలో ఈ ప్రభావానికి ఒక ప్రమాణంగా నిలిచింది, ఆ కాలంలోని అనేక ప్రముఖ గిటార్ వాదకులు దీనిని ఉపయోగించారు. అసలు ఎకోప్లెక్స్ పరికరాలకు ఇప్పటికీ అధిక డిమాండ్ ఉంది. గిటార్ వాదకులతో పాటు, చక్ రైనీ వంటి బాస్ వాదకులు, డాన్ ఎలిస్ వంటి ట్రంపెట్ విద్వాంసులు కూడా దీనిని ఉపయోగించారు. అనేక రికార్డింగ్ స్టూడియోలు కూడా ఎకోప్లెక్స్‌ను వినియోగించాయి. 1970ల నుండి మార్కెట్ సంస్థ, మాయేస్ట్రో కోసం ఘనస్థితి ఆధారిత ఎకోప్లెక్స్‌ను తయారు చేసింది. 2000ల నాటికి, చాలా ప్రతిధ్వని ప్రభావ యూనిట్లు ఎలక్ట్రానిక్ లేదా డిజిటల్ సర్క్యూట్లను ఉపయోగించి ప్రతిధ్వని ప్రభావాన్ని పునఃసృష్టించసాగాయి.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు