# అమ్జద్ ఖాన్ (నటుడు)

| అమ్జద్ ఖాన్ |
| --- |
| 1982లో అమ్జద్ ఖాన్ |
| జననం | అమ్జద్ జకారియా ఖాన్ (1940-11-12)1940 నవంబరు 12 పెషావర్, నార్త్‌వెస్ట్ ఫ్రంటియర్ ప్రావిన్స్, బ్రిటిష్ ఇండియా |
| మరణం | 1992 జులై 27(1992-07-27) (వయసు: 51) ముంబై,మహారాష్ట్ర, భారతదేశం |
| *విశ్వవిద్యాలయాలు* | సెయింట్ ఆండ్రూస్ హైస్కూల్ ఆర్.డి.నేషనల్ కాలేజ్ ముంబై విశ్వవిద్యాలయం |
| వృత్తి | * నటుడు
* దర్శకుడు
 |
| క్రియాశీలక సంవత్సరాలు | 1951–1992 |
| ప్రసిద్ధి | *షోలే* (1975) |
| Notable work(s) | గబ్బర్ సింగ్ |
| భార్య / భర్త | షెహ్లా ఖాన్ |
| పిల్లలు | 3 |
| బంధువులు | ఇంతియాజ్ ఖాన్(సోదరుడు) అక్తర్ ఉల్ ఇమాన్ (మామ) జాఫర్ కరాచీవాలా (అల్లుడు) |
| తండ్రి | జయంత్ |

**అమ్జద్ ఖాన్** (12 నవంబర్ 1940-27 జూలై 1992) ఒక భారతీయ నటుడు, చిత్ర దర్శకుడు. దాదాపు ఇరవై ఏళ్ల సినీ ప్రస్థానంలో ఇతడు 132కు పైగా చిత్రాల్లో నటించాడ్డు. ఇతడు ప్రముఖ నటుడు జయంత్ కుమారుడు. హిందీ చిత్రాలలో ఎక్కువగా విలన్ పాత్రల ద్వారా అమ్జద్ ఖాన్ మంచి గుర్తింపు పొందాడు. ఇతడు పోషించిన పాత్రల్లో 1975 నాటి **షోలే** చిత్రంలోని *గబ్బర్ సింగ్,** ముకద్దర్ కా సికందర్ (1978) చిత్రంలోని *దిలావర్* అత్యంత ప్రసిద్ధమైనవి.

## ప్రారంభ జీవితం, విద్య

అమ్జద్ ఖాన్ 1940 నవంబర్ 12న బ్రిటిష్ ఇండియాకు చెందిన పెషావర్లో నటుడు జయంత్కు పష్తూన్ల కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఇతడు వాస్తవానికి పెషావర్, వాయవ్య సరిహద్దు ప్రావిన్స్ (ఇప్పుడు ఖైబర్ పఖ్తున్ఖ్వా, పాకిస్తాన్) కు చెందినవాడు. ఇతని తమ్ముడు ఇంతియాజ్ ఖాన్ కూడా నటుడు.

అమ్జద్ ఖాన్ బాంద్రాలోని సెయింట్ ఆండ్రూస్ హైస్కూల్లో చదువుకున్నాడు. ఆ తరువాత ఆర్. డి. నేషనల్ కాలేజీలో చదివి, అక్కడ ప్రధాన కార్యదర్శి పదవిని నిర్వహించాడు. తన కళాశాల, పాఠశాల రోజులలో, ఇతడు నాటక కళాకారుడిగా రాణించి, తన సోదరుడితో కలిసి తన కళాశాలలో ప్రదర్శనకూడా ఇచ్చాడు. తరువాత, బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం నుండి తత్వశాస్త్రంలో మాస్టర్స్ (మొదటి తరగతి) డిగ్రీ సంపాదించాడు. ఇంటర్-కాలేజియేట్ థియేటర్ ఫెస్టివల్స్‌లో నటుడిగా, దర్శకుడిగా బహుమతులు గెలుచుకునేవాడు. ఇంగ్లీష్, ఉర్దూతో పాటు, అమ్జద్ ఖాన్ పర్షియన్ భాషలో ప్రావీణ్యం సంపాదించాడు. పర్షియన్ సాహిత్యంలో మరో మాస్టర్స్ డిగ్రీని పూర్తి చేశాడు. ఈ విషయంలో తన భార్య పరీక్షలకు సహాయం చేసేవాడు.

## వృత్తి

### ప్రారంభ వృత్తి (1951-1975)

ఖాన్ 1951లో *నజ్నీన్* చిత్రంలో 11 సంవత్సరాల వయస్సులో తన మొదటి చిత్ర పాత్రతో బాల నటుడిగా అడుగు పెట్టాడు. ఇతడు అబ్ దిల్లీ దూర్ నహి (1957), *మాయా* (1961) చిత్రాలలో కూడా చిన్న పాత్రలు పోషించాడు. లవ్ అండ్ గాడ్ చిత్రం నిర్మాణ సమయంలో ఇతడు కె. ఆసిఫ్ కు సహాయకుడిగా వ్యవహరించాడు. 1971లో ఆసిఫ్ మరణించిన తరువాత ఈ చిత్రం అసంపూర్ణంగా మిగిలిపోయింది, చివరకు 1986లో విడుదలైంది. 1973లో, ఇతడు పెద్దవాడైన తర్వాత తొలిసారి *హిందుస్తాన్ కీ కసమ్* చిత్రంలో ఒక చిన్న పాత్రలో కనిపించాడు.

### *షోలే,* తదుపరి చిత్రాలతో విజయం (1975-1992)

1975లో, 'షోలే' చిత్రంలోని గబ్బర్ సింగ్ అనే బందిపోటు పాత్రతో ఖాన్‌కు తన కెరీర్‌లో మొట్టమొదటి భారీ విజయం లభించింది. ఈ పాత్రను ఇతనికి మొదట ఆ చిత్ర రచయితలలో ఒకరైన సలీం ఖాన్ అవకాశం కల్పించాడు. ఈ పాత్ర కోసం సిద్ధమవడానికి, ఆయన తరుణ్ కుమార్ భాదురి (నటి జయా భాదురి తండ్రి) చంబల్ దోపిడీ దొంగలపై రాసిన 'అభిశప్త చంబల్' అనే పుస్తకాన్ని చదివాడు. **షోలే** చిత్రం భారతీయ సినీ చరిత్రలో ఒక ఆల్-టైమ్ బ్లాక్‌బస్టర్‌గా నిలిచి, గబ్బర్ సింగ్‌గా ఇతని నటనకు విమర్శకుల ప్రశంసలు లభించాయి.ఈ పాత్ర ఇతని కెరీర్‌లో అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన పాత్రగా మిగిలిపోవడమే కాకుండా, హిందీ సినిమాలో ఒక సాంస్కృతిక చిహ్నంగా మారింది. ఖాన్ తర్వాతి కాలంలో పిల్లల బిస్కెట్ల ప్రకటనలో కూడా ఇదే పాత్రలో కనిపించడం విశేషం.

'షోలే' ఘనవిజయం తర్వాత, ఖాన్ 1970, 1980 దశకాలలో, 1990ల ప్రారంభంలో వచ్చిన అనేక హిందీ చిత్రాలలో ప్రతినాయక (విలన్) పాత్రలను, సహాయక పాత్రలను పోషించడం కొనసాగించాడు. ప్రజాదరణ పరంగా, డిమాండ్ పరంగా, ఇతడు అప్పటికే పేరున్న నటుడు అజిత్‌ను కూడా మించిపోయాడు. ఇతడు తరచుగా అమితాబ్ బచ్చన్ సరసన విలన్‌గా నటించేవాడు. *ఇన్కార్* చిత్రంలో ఇతడు పోషించిన పాత్ర కూడా అత్యంత భీకరంగా ఉంటుంది. *దేశ్ పరదేశ్, ముకద్దర్ కా సికందర్, నాస్తిక్, సత్తే పే సత్తా, చంబల్ కీ కసమ్, గంగా కీ సౌగంధ్, హమ్ కిసీసే కమ్ నహీఁ, నసీబ్* వంటి చిత్రాలలో తనదైన ముద్ర వేశాడు.

ఖాన్ అనేక అసాధారణమైన పాత్రలను పోషించినందుకు కూడా ప్రశంసలు అందుకున్నాడు. మున్షి ప్రేమ్‌చంద్ నవలను అదే పేరుతో సత్యజిత్ రే దర్శకత్వంలో వచ్చిన 'శత్రంజ్ కే ఖిలాడి' (1977) చిత్రంలో, ఖాన్ నిస్సహాయకుడైన, బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీచేత వంచితుడైన అవధ్ చక్రవర్తి వాజిద్ అలీ షా పాత్రను పోషించాడు. ఇతడు ఒక పాటకు డబ్బింగ్ చెప్పిన ఏకైక చిత్రం ఇదే. ప్రముఖ దర్శకుడు రామానంద్ సాగర్ దర్శకత్వం వహించిన గుజరాతీ చిత్రం *వీర్ మంగ్దవలో* (1976) లో ప్రముఖ నటుడు అరవింద్ త్రివేది తో కలిసి కనిపించాడు. 1979లో ఆయన *మీరా* చిత్రంలో అక్బర్ చక్రవర్తిగా నటించారు. ఇతడు *యారానా* (1981)లో అమితాబ్ స్నేహితుడిగా, *లావారిస్* (1981) లో తండ్రిగా, *రాకీ* (1981), *కమాండర్* (1981) వంటి చిత్రాలలో అనేక సానుకూల పాత్రలను పోషించాడు. *ఉత్సవ్* (1984) అనే కళా చిత్రంలో ఇతడు కామసూత్ర రచయిత వాత్సాయన పాత్రను పోషించాడు. 1988లో మర్చంట్ ఐవరీ ఇంగ్లీష్ చిత్రం ది పర్ఫెక్ట్ మర్డర్‌లో అండర్ వరల్డ్ డాన్‌గా కనిపించాడు. *కుర్బానీ* (1980), లవ్ స్టోరీ (1981), చమేలీ కీ షాదీ (1986) వంటి చిత్రాలలో హాస్య పాత్రలను పోషించడంలో రాణించాడు. 1986లో కమల్ హాసన్‌తో కలిసి *విక్రమ్* అనే తమిళ చిత్రంలో కనిపించాడు.

1991లో, షోలే సినిమాకు పేరడీగా తీసిన *రామ్‌గఢ్ కే షోలే* లో గబ్బర్ సింగ్ పాత్రను ఇతడే తిరిగి పోషించాడు.

1992 జూలైలో మరణించే వరకు ఇతడు తన నటనావృత్తిని కొనసాగించాడు. ఇతడు పూర్తి చేసిన రుడాలి (1993), దో ఫంటూష్ (1994), ఆతంక్ (1996) వంటి అనేక చిత్రాలు మరణానంతరం విడుదలయ్యాయి.

### దర్శకుడిగా

ఇతను 1980లలో దర్శకుడిగా మారాడు. కథ, దర్శకత్వం వహించి నటించిన అధురా ఆద్మీ (1982) (విడుదల కాలేదు) తరువాత చోర్ పోలీస్ (1983), *అమీర్ ఆద్మీ గరీబ్ ఆద్మీ* (1985) చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించాడు కానీ ఈ రెండు చిత్రాలు బాక్సాఫీస్ వద్ద మంచి ఫలితాన్ని ఇవ్వలేదు.[1]

### ఇతర పనులు

అమ్జద్ యాక్టర్స్ గిల్డ్ అసోసియేషన్‌కు అధ్యక్షుడిగా ఉన్నాడు.

## వ్యక్తిగత జీవితం, మరణం

### కుటుంబం

1972లో, ఇతడు ఉర్దూ కవి, సినిమా రచయిత అయిన అక్తర్ ఉల్ ఇమాన్ కుమార్తె షైలా ఖాన్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు. తరువాతి సంవత్సరంలో, ఆమె వారి మొదటి బిడ్డ షాదాబ్ ఖాన్కు జన్మనిచ్చింది. ఇతనికి నటి, సినిమా రచయిత్రి అయిన అహ్లామ్ ఖాన్ అనే కుమార్తె, క్లబ్ క్రికెటర్ అయిన సీమాబ్ ఖాన్ అనే కుమారుడు కూడా ఉన్నారు. అహ్లామ్ 2011లో ప్రముఖ రంగస్థల నటుడు జాఫర్ కరాచీవాలాను వివాహం చేసుకుంది.

### సాహిత్యం, తత్వశాస్త్రం

అమ్జద్ ఖాన్ సాహిత్యం పట్ల, తత్వశాస్త్రం పట్ల మక్కువ కలిగి ఉన్నాడు. ఈ విషయాలను లోతుగా అధ్యయనం చేసి, తరచుగా కీట్స్, బైరాన్, వర్డ్స్వర్త్, షెల్లీ వంటి ఆంగ్ల కవులను అలాగే ప్లేటో, అరిస్టాటిల్ వంటి పురాతన గ్రీకు తత్వవేత్తలను ఉటంకించాడు.

### ప్రమాదం

1976 అక్టోబరు 15న, అమ్జద్ ఖాన్ ముంబై-గోవా రహదారిపై తీవ్రమైన ప్రమాదానికి గురయ్యాడు. దీనితో అతని పక్కటెముకలు విరిగిపోయాయి. ఊపిరితిత్తులు దెబ్బతిన్నాయి. అమితాబ్ బచ్చన్ నటించిన ది గ్రేట్ గాంబ్లర్ చిత్రీకరణకు వెళుతుండగా ఈ ప్రమాదానికి గురయ్యాడు.

### చివరి రోజులు

అమ్జద్ ఖాన్‌కు బ్యాడ్మింటన్ అన్నా, వ్యాయామం అన్నా ఎక్కువ మక్కువ ఉండేది. కానీ మరొక ప్రమాదం తరువాత, 1984లో ఇతనికి బెల్ 'స్ పాల్సీ అనే వ్యాధి ఉన్నట్లు నిర్ధారణ అయింది. ఇది స్టెరాయిడ్ చికిత్సకు దారితీసింది. అది ఇతని అధిక బరువు పెరగడానికి కారణమై, ఆరోగ్యంపై ఇంకా, వృత్తిపై ప్రతికూలంగా ప్రభావితం చేసింది. 1992 జూలై 27న గుండెపోటుతో 51 సంవత్సరాల వయసులో ఇతడు ఆయన మరణించాడు. ఇతని మరణానికి మయోకార్డియల్ ఇన్ఫార్క్షన్ కారణంగా ఆపాదించబడింది .

## కళాత్మకత, వారసత్వం

ఖాన్‌ తన శక్తివంతమైన నటనా ప్రతిభకు, గంభీరమైన కంఠస్వరానికి ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయన పోషించిన ప్రసిద్ధ పాత్ర 'గబ్బర్ సింగ్', భారతీయ పాప్ సంస్కృతిలో ఇప్పటికీ అత్యధికంగా అనుకరించబడే, ఆరాధించబడే పాత్రలలో ఒకటిగా నిలిచిపోయింది. సత్యజిత్ రే దర్శకత్వం వహించిన *శత్రంజ్ కే ఖిలాడీ* (1977)లో నవాబ్ వాజిద్ అలీ షా వంటి హుందాతనం కలిగిన పాత్ర నుండి, *కుర్బానీ,* *ఉత్సవ్* వంటి చిత్రాలలో హాస్యభరితమైన పాత్రల వరకు ఇతడు తన వైవిధ్యాన్ని ప్రదర్శించాడు.1976లో జరిగిన ఒక తీవ్రమైన ప్రమాదం తర్వాత ఆరోగ్య సమస్యలతో పోరాడుతున్నప్పటికీ, ఇతడు 1980వ దశకమంతా ప్రభావవంతమైన నటనను కొనసాగించాడు. విలన్ పాత్రల నుండి హాస్య పాత్రలవైపు,సహాయక పాత్రల వైపు మళ్లుతూ, తనను తాను కొత్తగా ఆవిష్కరించుకోవడంలో ఇతడు చూపిన ప్రతిభ అందరి ప్రశంసలు అందుకుంది. **షోలే** చిత్రంలో ఖాన్ ప్రదర్శించిన నటనను ఫోర్బ్స్ పత్రిక "భారతీయ సినిమాలోని 25 అత్యుత్తమ నటనా ప్రదర్శనల" జాబితాలో చేర్చింది.

ఖాన్ తన ఔదార్యానికి, హాస్యప్రియత్వానికి, నాయకత్వానికి కూడా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఇతడు సినీ ఆర్టిస్ట్స్ అసోసియేషన్ అధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు. అక్కడ ఇతడు నటుల సంక్షేమం కోసం కృషి చేశాడు. ఇతని సహచరులు తరచుగా ఇతని హాస్య చతురతను, బలమైన నైతిక సూత్రాలను గుర్తు చేసుకుంటారు.

2022లో, ఖాన్ *ఔట్‌లుక్ ఇండియా* యొక్క "75 ఉత్తమ బాలీవుడ్ నటుల" జాబితాలో స్థానం పొందాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* Amjad Khanవద్దIMDb
* అమ్జద్ ఖాన్ జీవిత చరిత్ర (ఆర్కైవ్ చేయబడింది 14 మే 2013)