Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# పెద్దపల్లి జిల్లా

**పెద్దపల్లి జిల్లా,** తెలంగాణలోని 33 జిల్లాలలో ఒకటి.

పెద్దపల్లి జిల్లా రెవెన్యూ డివిజన్లు
2016 అక్టోబరు 11న జరిగిన పునర్య్వస్థీకరణలో ఈ జిల్లా కొత్తగా ఏర్పడింది.ఈ జిల్లాలోని అన్ని మండలాలు పూర్వపు కరీంనగర్ జిల్లాలోనివి.

పెద్దపల్లి జిల్లా

## పరిపాలనా విభాగాలు, నియోజక వర్గాలు

పెద్దపల్లి రైల్వే స్టేషన్
ఈ జిల్లాలో 2 రెవెన్యూ డివిజన్లు ( పెద్దపల్లి, మంథని,), 14 రెవెన్యూ మండలాలు, 215 రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి.అందులో 8 నిర్జన గ్రామాలు. పునర్య్వస్థీకరణలో 3 కొత్త మండలాలు ఏర్పడ్డాయి.

### స్థానిక స్వపరిపాలన

జిల్లాలో ఏర్పడిన కొత్త పంచాయితీలుతో కలుపుకొని 261 గ్రామ పంచాయితీలు ఉన్నాయి.

## జిల్లాలోని మండలాలు

1. పెద్దపల్లి మండలం
2. ఓదెల మండలం
3. సుల్తానాబాద్ మండలం
4. జూలపల్లి మండలం
5. ఎలిగేడు మండలం
6. ధర్మారం మండలం
7. రామగుండం మండలం
8. అంతర్గాం మండలం\*
9. పాలకుర్తి మండలం\*
10. శ్రీరాంపూర్ మండలం
11. కమాన్‌పూర్ మండలం
12. రామగిరి మండలం\*
13. మంథని మండలం
14. ముత్తారం మండలం

గమనిక:\* పునర్య్వస్థీకరణలో భాగంగా జిల్లాలో కొత్తగా ఏర్పడిన మండలాలు (3)

## సరిహద్దులు

* ఉత్తరం= మంచిర్యాల
* తూర్పు=జయశంకర్ భూపాలపల్లి
* దక్షిణం= కరీంనగర్
* నైరుతి= కరీంనగర్
* పశ్చిమ= జగిత్యాల

## పర్యాటక ప్రదేశాలు

* గౌరీగుండాలు
* పెద్దపల్లి జిల్లాలోని జలపాతాలు
* రాఘవాపూర్ జలపాతం పెద్దపల్లి
* తెలంగాణ

## చారిత్రాక ప్రదేశాలు

1.ధూళి కట్ట బౌద్ధ స్తూపం-ఎలిగెడు మండలం

2.రామగిరి ఖిలా-రామగిరి మండలం

## దేవాలయాలు

* బుగ్గ రామస్వామి దేవాలయం- పాలకుర్తి
* జనగామ త్రిలింగేశ్వరాలయం-జనగామ
* శ్రీ మల్లికార్జున స్వామి ఆలయం- ఓదేల
* లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి ఆలయం-కమాన్ పూర్
* లక్ష్మీ నరసింహస్వామి దేవాలయం (దేవునిపల్లి)

## కొండలు

* రామగిరి కొండలు
* పాండవ లంక కొండలు

## విశేషాలు

రామగుండం సూపర్ థర్మల్ విద్యుత్ కేంద్రం

## ఇవి కూడా చూడండి

* జిల్లా గ్రామాల జాబితా

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
# కొమరంభీం జిల్లా

గిరిజనౌద్యమకారుడు కొమురం భీమ్ చిత్రం
**కొమరంభీం జిల్లా,** తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని, 33 జిల్లాలలో ఒకటి. ఈ జిల్లా 2016 అక్టోబరు 11న అవతరించింది.
 నిజాంకు వ్యతిరేకంగా పోరాడిన గిరిజనౌద్యమకారుడు కొమురం భీమ్ పేరు ఈ జిల్లాకు పెట్టబడింది. ఈ జిల్లా పరిపాలన కేంద్రం ఆసిఫాబాద్. ఈ జిల్లాలోని అన్ని మండలాలు పూర్వపు ఆదిలాబాద్ జిల్లాకు చెందినవి.

## పరిపాలనా విభాగాలు, నియోజక వర్గాలు

కొమరంభీం జిల్లా
కొమరం భీమ్ జిల్లా రెవెన్యూ డివిజన్లు.
ఈ జిల్లాలో 2 రెవెన్యూ డివిజన్లు (ఆసిఫాబాద్ రెవెన్యూ డివిజను కాగజ్‌నగర్), 15 మండలాలు, నిర్జన గ్రామాలు 17తో కలిపి 419 రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి. పునర్య్వస్థీకరణలో మూడు కొత్త మండలాలు ఏర్పడ్డాయి.

### స్థానిక స్వపరిపాలన

అసిఫాబాద్ రోడ్ రైల్వే స్టేషన్
జిల్లాలో ఏర్పడిన కొత్త పంచాయితీలతో కలుపుకొని 334 గ్రామ పంచాయితీలు ఉన్నాయి.

## గణాంక వివరాలు

కొమరంభీం జిల్లా విస్తీర్ణం: 4,878 చ.కి.మీ. కాగా, జనాభా: 5,92,831, అక్షరాస్యత: 52.62 శాతంగా ఉన్నాయి.

## జిల్లా లోని మండలాలు

పూర్వపు ఆదిలాబాదు జిల్లాకు చెందిన 12 పాత మండలాలు కాగా, 3 కొత్తగా ఏర్పడిన మండలాలు.

1. సిర్పూర్ (యు) మండలం\*
2. లింగాపూర్ మండలం\*
3. జైనూర్ మండలం
4. తిర్యాని మండలం
5. ఆసిఫాబాద్ మండలం
6. కెరమెరి మండలం
7. వాంకిడి మండలం
8. రెబ్బెన మండలం
9. బెజ్జూర్‌ మండలం
10. పెంచికలపేట్ మండలం\*
11. కాగజ్‌నగర్‌ మండలం
12. కౌటల మండలం
13. చింతల మానేపల్లి మండలం\*
14. దహేగాం మండలం
15. సిర్పూర్ పట్టణ మండలం

గమనిక:\* పునర్య్వస్థీకరణలో భాగంగా జిల్లాలో కొత్తగా ఏర్పడిన మండలాలు (3)

## దేవాలయాలు

* జంగుబాయి పుణ్యక్షేత్రం
* సద్గురు పూలాజీ బాబామఠం- జైనూర్
* ఈస్‌గావ్ శివమల్లన్న దేవాలయం
* టోంకినీ హనుమాన్ ఆలయం
* శంకర్ లొద్ది పుణ్యక్షేత్రం
* లింగాపూర్- జగదాంబ దేవి జాతర
* గంగాపూర్ బాలాజీ వెంకటేశ్వర స్వామి ఆలయం

## జలపాతాలు

* సప్తగుండాల జలపాతం

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు

* కెరమెరి ఘాట్
* కొమరం భీమ్ ట్రైబల్ మ్యూజియం
* పాలరాపుగుట్ట - కాగజ్‌నగర్‌

## ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు

1. జిల్లా కలెక్టర్ కార్యాలయం

## ఇవి కూడా చూడండి

* జిల్లా గ్రామాల జాబితా

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
# జనగామ జిల్లా

**జనగామ జిల్లా,** తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని 33 జిల్లాలలో ఒకటి. 2016 అక్టోబరు 11న ఈ జిల్లా కొత్తగా అవతరించింది.

ఈ జిల్లాలో రెండు రెవెన్యూ డివిజన్లు, 13 రెవెన్యూ మండలాలు ఉన్నాయి. ఇందులో 12 మండలాలు పూర్వపు వరంగల్ జిల్లాలోనివి కాగా, ఒక మండలం పూర్వపు నల్గొండ జిల్లాలోనిది. జిల్లాలో స్టేషన్ ఘన్‌పూర్‌ను కొత్తగా రెవెన్యూ డివిజన్‌గా ఏర్పాటుచేశారు.

జనగామ జిల్లా

## భౌగోళికం, సరిహద్దులు

అంబేద్కర్ సెంటర్,జనగామ
భౌగోళికంగా ఈ జిల్లా రాష్ట్రం మధ్యలో ఉంది. ఈ జిల్లాకు ఉత్తరాన సిద్ధిపేట, కరీంనగర్ జిల్లాలు, తూర్పున వరంగల్ పట్టణ, వరంగల్ గ్రామీణ జిల్లాలు, దక్షిణాన సూర్యాపేట, యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లాలు, నైరుతిన యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా, వాయువ్యాన, ఉత్తరాన సిద్ధిపేట జిల్లా సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.

## రవాణా సౌకర్యాలు

సికింద్రాబాదు నుంచి కాజీపేట వెళ్ళు రైలుమార్గం, హైదరాబాదు నుంచి వరంగల్ వెళ్ళు ప్రధానరహదారి జిల్లా గుండా వెళ్ళుచున్నది. సిద్దిపేట జిల్లా నుండి సూర్యాపేట జిల్లా వెళ్ళు ప్రధాన రహదారి జిల్లా గుండా వెళ్ళుచున్నది.

## జిల్లా ప్రత్యేకతలు

బమ్మెర పోతన గొప్ప కవి, ప్రజా కవి, పండిత పామరులను ఇద్దరినీ మెప్పించే విధంగా రాసిన కవి. వీరు సంస్కృతములో ఉన్న శ్రీమద్భాగవతమును ఆంధ్రీకరించి తన జన్మనీ, తెలుగు భాషని, తెలుగు వారిని ధన్యులను చేసాడు. శ్రీమదాంధ్ర భాగవతములోని పద్యాలు వినని తెలుగు వాడు లేడంటే అతిశయోక్తి కాదు. వీరు నేటి జనగామ జిల్లా లోని బొమ్మెర గ్రామములో జన్మించారు.తెలంగాణ సాయుధపోరాటంలో అమరుడైన తొలి యోధుడు దొడ్డి కొమురయ్య, తెలంగాణ రాష్ట్ర తొలి ఉపముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసిన తాటికొండ రాజయ్య ఈ జిల్లాకు చెందినవారు.
నిరంకుశ నిజాం కు వ్యతిరేకంగా జరిగిన సాయుధ పోరాటంలో దాదాపు జిల్లాలోని ప్రతి గ్రామం లోని యువకులు రజాకార్ల కు వ్యతిరేకంగా పోరాడారు. 1948 కి ముందు ప్రస్తుత జిల్లాలోని చాలా భాగం నల్గొండ జిల్లా పరిధిలో ఉండేది.

## జిల్లాలోని మండలాలు

* పునర్య్వస్థీకరణలో భాగంగా మొదట పూర్వపు వరంగల్ జిల్లాకు చెందిన 10 పాత మండలాలు,నల్గొండ జిల్లాకు చెందిన గుండాల పాత మండలంతో కలిపి 11 మండలాలతో ఈ జిల్లా కొత్తగా ఏర్పడింది.
* ఆ తరువాత గుండాల మండలం యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లాలో చేరింది.

1. జనగాం మండలం
2. లింగాల ఘన్‌‌పూర్‌ మండలం
3. బచ్చన్నపేట మండలం
4. దేవరుప్పుల మండలం
5. నర్మెట్ట మండలం
6. తరిగొప్పుల మండలం \*
7. రఘునాథపల్లి మండలం
8. స్టేషన్ ఘన్‌పూర్ మండలం
9. చిల్పూర్ మండలం \*
10. జాఫర్‌గఢ్‌ మండలం
11. పాలకుర్తి మండలం
12. కొడకండ్ల మండలం

గమనిక:\* పునర్య్వస్థీకరణలో భాగంగా జిల్లాలో  కొత్తగా ఏర్పడిన మండలాలు (2)

## ఇవి కూడా చూడండి

* జిల్లా గ్రామాల జాబితా

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
# రాజన్న జిల్లా

| Rajanna Sircilla |
| --- |
| District of Telangana |
| Sri Raja Rajeswara Temple in Akkannapet |
| **Rajanna Sircilla district**Location in Telangana |
| Country | India |
| State | Telangana |
| Division | Sircilla |
| Headquarters | Sircilla |
| Mandalas | 13 |
| ప్రభుత్వం |
|  • District collector | Devarakonda Krishna Bhaskar |
|  • Parliament constituencies | Karimnagar |
|  • Assembly constituencies | Sircilla, Vemulawada, Choppadandi |
| విస్తీర్ణం |
|  • Total | 2,019 కి.మీ2 (780 చ. మై) |
| జనాభా  (2016) |
|  • Total | 5,52,037 |
|  • సాంద్రత | 270/కి.మీ2 (710/చ. మై.) |
|  • పట్టణపు | Sircilla and Vemulawada |
| Demographics |
|  • Literacy | 62.71% |
|  • Sex ratio | 1014 |
| కాల మండలం | UTC+05:30 (IST) |
| Vehicle registration | TG–23 |
| Major highways | Karimnagar-Sircilla-Kamareddy; Sircilla-Siddipet-Suryapet |

**రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లా,** తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని 33 జిల్లాలలో ఒకటి.

 సిరిసిల్ల జిల్లా, రెవెన్యూ డివిజను రేఖా చిత్రం,
ఈ జిల్లా అక్టోబరు 11, 2016న కొత్తగా అవతరించింది. ఈ జిల్లాలో ఒక సిరిసిల్ల రెవెన్యూ డివిజన్, 13 మండలాలు ఉన్నాయి. జిల్లా కేంద్రం సిరిసిల్ల. ఈ జిల్లాలోని అన్ని మండలాలు పూర్వపు కరీంనగర్ జిల్లాకు చెందినవి.

## భౌగోళికం, సరిహద్దులు

భౌగోళికంగా ఈ జిల్లా ఉత్తర తెలంగాణలో ఉంది. ఉత్తరాన జగిత్యాల జిల్లా, తూర్పున కరీంనగర్ జిల్లా, దక్షిణాన సిద్ధిపేట జిల్లా, పశ్చిమాన కామారెడ్డి జిల్లా, వాయువ్యాన నిజామాబాదు జిల్లాలు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.

## నదులు

● మానేరు

## ప్రాజెక్టులు

● మల్కపేట జలాశయం

## పరిశ్రమలు

● చేనేత పరిశ్రమ

● గ్రానైట్ పరిశ్రమ

## దేవాలయాలు

● శ్రీ రాజరాజేశ్వరస్వామి ఆలయం (వేములవాడ)

## జాతర

● వేములవాడ జాతర

## ప్రముఖ కవులు

* సినారె (సింగిరెడ్డి నారాయణ రెడ్డి) **-** కవి, రచయిత, 1988 లో జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారం వచ్చింది.

* నలిమెల భాస్కర్ - కవి, రచయిత, పరిశోధకుడు, బహుభాషావేత్త.

## జిల్లాలోని మండలాలు

1. సిరిసిల్ల మండలం
2. తంగళ్ళపల్లి మండలం \*
3. గంభీరావుపేట మండలం
4. వేములవాడ మండలం
5. వేములవాడ గ్రామీణ మండలం \*
6. చందుర్తి మండలం
7. రుద్రంగి మండలం \*
8. బోయినపల్లి మండలం
9. యల్లారెడ్డిపేట్ మండలం
10. వీర్నపల్లి మండలం \*
11. ముస్తాబాద్ మండలం
12. ఇల్లంతకుంట మండలం
13. కోనరావుపేట మండలం

గమనిక:\* పునర్య్వస్థీకరణలో భాగంగా జిల్లాలో  కొత్తగా ఏర్పడిన మండలాలు (4)

## ఇవి కూడా చూడండి

* జిల్లా గ్రామాల జాబితా

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
# ములుగు జిల్లా

తెలంగాణలో ములుగు కేంద్రంగా ములుగు జిల్లా ఏర్పాటైంది. 2019 ఫిబ్రవరి 16న నారాయణపేట జిల్లాతో పాటు ఈ జిల్లా ఏర్పాటైంది. జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లాలో ఉన్న ములుగు రెవెన్యూ డివిజన్‌ను విడదీసి, మొత్తం 9 మండలాలతో ఈ జిల్లాను ఏర్పాటుచేశారు. జిల్లా జనాభా 2.94 లక్షలు.

## జిల్లా లోని మండలాలు

ములుగు జిల్లా
కొత్త జిల్లాలో మండలాలవారీగా గ్రామాల సంఖ్య ఇలా ఉంది.

గ్రామాల సంఖ్యా వివరాలు
| క్ర.సంఖ్య
 | మండలం
 | రెవెన్యూ గ్రామాల
మొత్తం సంఖ్య

 | అందులో నిర్జన
గ్రామాలు సంఖ్య

 | నిర్జన గ్రామాలు పోగా
మిగిలిన రెవెన్యూ గ్రామాలు

 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1
 | ములుగు మండలం
 | 19
 | 02
 | 17
 |
| 2
 | వెంకటాపూర్‌ మండలం
 | 10
 | 01
 | 09
 |
| 3
 | గోవిందరావుపేట
మండలం

 | 14
 | 04
 | 10
 |
| 4
 | తాడ్వాయి మండలం
 | 73
 | 32
 | 41
 |
| 6
 | ఏటూరునాగారం మండలం
 | 39
 | 16
 | 23
 |
| 6
 | కన్నాయిగూడెం మండలం
 | 25
 | 07
 | 18
 |
| 7
 | మంగపేట మండలం
 | 23
 | 03
 | 20
 |
| 8
 | వెంకటాపురం మండలం
 | 72
 | 27
 | 45
 |
| 9
 | వాజేడు మండలం
 | 61
 | 20
 | 41
 |
|  | మొత్తం
 | 336
 | 112
 | 224
 |

గమనిక:\* పునర్య్వస్థీకరణలో భాగంగా జిల్లాలో  కొత్తగా ఏర్పడిన మండలాలు (1)

## అవార్డులు

* కేంద్ర పంచాయతీరాజ్ శాఖ 2023 సంవత్సరానికి గానూ దేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాలకు కలిపి ప్రదానం చేసిన నానాజీ దేశ్‌ముఖ్‌ సర్వోత్తమ్‌ పంచాయత్‌ సతత్‌ వికాస్‌ పురస్కార్‌–2023లో ఉత్తమ జిల్లా పంచాయతీలు విభాగంలో సెకండ్‌ ర్యాంకు అవార్డును (రూ.3కోట్ల నగదు పారితోషం) అందుకుంది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* జిల్లా గ్రామాల జాబితా

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
# పాటలీపుత్ర

| పాటలీపుత్ర |
| --- |
| ప్రాచీన నగరం |
| పాటలీపుత్ర ప్లాన్ తో పోలిస్తే ఈనాటి పాట్నా |
| దేశం | భారతదేశం |
| రాష్ట్రం | బీహార్ |
| ప్రాంతం | మగధ |
| డివిజన్ | పాట్నా |
| జిల్లా | పాట్నా |
| ప్రభుత్వం |
|  • సంస్థ | పాట్నా మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ |
| ఎత్తు | 53 మీ (174 అ.) |

**పాటలీ పుత్ర** - **Pāṭaliputra**, నేటి పాట్నా నగరానికి ఆనుకొని వున్న ప్రాచీన నగరమే ఈ పాటలీ పుత్ర. మగధ సామ్రాజ్యపు రాజైన అజాతశత్రు ఈ నగరాన్ని క్రీ.పూ. 490 లో ఒక చిన్న కోట "పాటలీగ్రామ" అనే పేరుతో నిర్మించాడు. ఈ నగరం గంగా నది తీరములో ఉంది.
నవీన పాట్నా సమీపంలో విస్తృతంగా పురావస్తు పరిశోధనా త్రవ్వకాలు జరిగాయి. పాట్నా చుట్టుపక్కల 20 వ శతాబ్దంలో త్రవ్వకాల ప్రారంభంతో పటిష్ఠమైన చెక్క పటకాల సహా పెద్ద కోట గోడలున్నట్టు స్పష్టమైన ఆధారాలు లభించాయి.

## చరిత్ర

ఉత్తర మధ్య భారతదేశంలో కేంద్ర స్థానంగా ఉన్న దీనిని పరిపాలనా రాజధానిగా నందాలు, మౌర్యులు, సుంగలు, గుప్తాలు వరుస రాజవంశ పాలకులుగా పాలించారు. గంగా, గంధక, పుత్ర నదుల సంగమం వద్ద గల పాటలీపుత్ర రూపం "నీటికోట లేక జలదుర్గం". దీని స్థానం మగధ యొక్క ప్రారంభ సామ్రాజ్య కాలంలో ఇండో గంగా మైదానాల నదీ వాణిజ్య ఆధిపత్యానికి సహాయపడ్డాయి. ఇది వర్గక, వాణిజ్యాలకు గొప్ప కేంద్రంగా ఉండేది, భారతదేశ నలుమూలల నుండి ప్రఖ్యాత చాణక్యుడు వంటి వ్యాపారులను, మేధావులను ఆకర్షించింది. రెండు ముఖ్యమైన ప్రారంభ భౌద్ధుల సమాఖ్యలు ఇక్కడ జరిగాయి, బుద్ధుని మరణ సమయంలో జరిగినది మొదటిది కాగా, రెండవది అశోకుని పాలన సమయంలో జరిగింది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* పాట్నాకు చెందిన వ్యక్తుల జాబితా

## మూలాలు
# దక్షిణ ఆసియా చరిత్ర సారాంశం

దక్షిణాసియా అనే పదం **భారత ఉపఖండం**, సంబంధం ఉన్న దీవులు సమకాలీన రాజకీయ సంస్థలు అనే దానిని సూచిస్తుంది. అవి భారతదేశం, పాకిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్, నేపాల్, ఆఫ్గనిస్తాన్, భూటాన్ రాష్ట్రాలు, శ్రీలంక, మాల్దీవులు ద్వీపం దేశాలు.
ఈ కింది దక్షిణ ఆసియా యొక్క వివిధ ప్రాంతాలు చరిత్ర వ్యాసాల జాబితా. మొత్తం ఉపఖండంలో ఒక సాధారణ చరిత్ర కోసం భారతదేశం చరిత్ర చూడండి.

* దక్షిణాసియా పూర్వచరిత్ర
* భారతదేశం చరిత్ర ('చూడండి' భారతదేశం చరిత్ర (రిపబ్లిక్) 'తదుపరి-1947 చరిత్ర కోసం')
	+ ఆంధ్ర ప్రదేశ్ చరిత్ర
	+ అస్సాం చరిత్ర
	+ బెంగాల్ చరిత్ర
	+ బీహార్ చరిత్ర
	+ ఢిల్లీ చరిత్ర
	+ గోవా చరిత్ర
	+ గుజరాత్ చరిత్ర
	+ హిమాచల్ ప్రదేశ్ చరిత్ర
	+ జమ్ము, కాశ్మీర్ చరిత్ర
	+ కర్ణాటక చరిత్ర‎
	+ కేరళ చరిత్ర
	+ మహారాష్ట్ర చరిత్ర
	+ ఒడిషా చరిత్ర
	+ పాండిచేరి చరిత్ర
	+ పంజాబ్ చరిత్ర
	+ సిక్కిం చరిత్ర
	+ దక్షిణ భారతదేశం చరిత్ర
	+ తమిళనాడు చరిత్ర
	+ త్రిపుర చరిత్ర
	+ ఉత్తర ప్రదేశ్ చరిత్ర
* పాకిస్తాన్ చరిత్ర
	+ ఆజాద్ కాశ్మీర్ చరిత్ర
	+ బెలూచిస్తాన్ చరిత్ర, పాకిస్తాన్
	+ గిల్గిత్-బాల్టిస్తాన్ చరిత్ర
	+ ఇస్లామాబాద్ చరిత్ర
	+ ఖైబర్ పఖ్తున్ఖ్వ చరిత్ర
	+ పంజాబ్ చరిత్ర
	+ సింధ్ చరిత్ర
	+ సమాఖ్య పరిపాలిత గిరిజన ప్రాంతాల చరిత్ర
* బంగ్లాదేశ్ చరిత్ర ('చూడండి' స్వాతంత్ర్యం తర్వాత బంగ్లాదేశ్ చరిత్ర 'తదుపరి-1971 చరిత్ర కోసం')
* భూటాన్ చరిత్ర
* ఆఫ్గనిస్తాన్ చరిత్ర
* మాల్దీవులు చరిత్ర
* నేపాల్ చరిత్ర
* శ్రీలంక చరిత్ర
* బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఓషన్ టెరిటరీ చరిత్ర దక్షిణ ఆసియా చరిత్ర పరిశోధన పని

## ఇవి కూడా చూడండి

* భారత ఉపఖండము
* గ్రేటర్ భారతదేశం
* ఆసియా చరిత్ర
* మధ్య ఆసియా చరిత్ర
* తూర్పు ఆసియా చరిత్ర
* ఆగ్నేయాసియా చరిత్ర
* పాకిస్తాన్ యొక్క మాజీ ఉపవిభాగాలు
* భారతదేశం విభజన
* భారతదేశ పేరు పుట్టుపూర్వోత్తరాలు
* భారతదేశము
* భారతదేశ చరిత్ర
* భారతదేశ సంస్కృతి
* భారత దేశ గణతంత్ర చరిత్ర
* భారత దేశ చరిత్ర కాలరేఖ
* దక్షిణ భారతదేశము
* సింధు లోయ నాగరికత
* భారతదేశంలోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాల జాబితా
* భారతదేశంలో మతం
* హిందూ మతం
* భారత దేశము చరిత్ర సారాంశం (ప్రాచీనం)

## మూలాలు

* Flood, Gavin D. (1996), *An Introduction to Hinduism*, Cambridge University Press
* Hiltebeitel, Alf (2002), *Hinduism. In: Joseph Kitagawa, "The Religious Traditions of Asia: Religion, History, and Culture"*, Routledge
* Michaels, Axel (2004), *Hinduism. Past and present*, Princeton, New Jersey: Princeton University Press
* Samuel, Geoffrey (2010), *The Origins of Yoga and Tantra. Indic Religions to the Thirteenth Century*, Cambridge University Press
# సామాన్య శకం

సామాన్య శకం పూర్వం నుండి నాణేలు
"క్రీస్తు శకం"కు నవీన రూపమే **సామాన్య శకం**. ఇంగ్లీషులో దీన్ని కామన్ ఎరా (Common Era) అని లేదా కరెంట్ ఎరా (Current Era) అనీ అంటారు. లాటిన్ భాషలో యానో డొమిని (Anno Domini -AD) ని కామన్ ఎరా (Common Era -CE) గాను, "క్రీస్తు పూర్వం" (Before Christ -BC) ను బిఫోర్ కామన్ ఎరా (Before Common Era -BCE) గానూ వాడుతున్నారు. వీటిని తెలుగులో **సామాన్య శకం** (సా.శ..), **సామాన్య శక పూర్వం** (సా.పూ. లేదా సా.శ..పూ.) గా వ్యవహరిస్తున్నారు. ఈ మార్పుకు, మతతటస్థత ప్రధాన కారణం. ఈ మార్పు, పేరులోనే తప్ప కాలగణనలో కాదు. ఉదాహరణకు క్రీ.పూ. 512, సా.శ..పూ. 512 గాను, సా.శ.. 1757, సా.శ.. 1757 గాను మారుతాయి.

## చరిత్ర

ఇంగ్లీషులో "కామన్ ఎరా" అనే మాటను మొదటిగా 1708 లో వాడారు. 19 వ శతాబ్ది మధ్యలో యూదు పండితులు దీన్ని విస్తృతంగా ఉపయోగించారు. 20 వ శతాబ్ది మలి భాగంలో CE, BCE అనే పదాలు సాంస్కృతికంగా తటస్థంగా ఉండే పదాలుగా విద్యా, పరిశోధనా రంగాల్లో ప్రాచుర్యం పొందాయి. కొందరు రచయితలు, ప్రచురణకర్తలు క్రైస్తవేతరుల మనోభావాలకు విలువ నిస్తూ "క్రీస్తు" అనే మాట లేకుండా ఉండేందుకు గాను ఈ పదాలను వాడారు.

1856 లో చరిత్ర కారుడూ, యూదు రబ్బీ అయిన మోరిస్ జాకబ్ రఫాల్, తన *పోస్ట్-బైబ్లికల్ హిస్టరీ ఆఫ్ జ్యూస్* పుస్తకంలో CE, BCE అనే సంక్షిప్త పదాలను వాడాడు. యూదులు కరెంట్ ఎరా అనే మాటను కూడా వాడారు.

## స్పందనలు

### సమర్ధనగా

మాజీ ఐరాస సెక్రెటరీ జనరల్ కోఫీ అన్నన్ ఇలా అన్నాడు:

> క్రైస్తవ క్యాలెండరు క్రైస్తవులకు మాత్రమే ప్రత్యేకించినదేమీ కాదు. అన్ని మతాలకు చెందినవారు తమ సౌకర్యం కోసం దాన్నే వాడుతున్నారు. వివిధ మతాల , వివిధ సంస్కృతుల, వివిధ నాగరికతల మధ్య పరస్పర సంబంధం ఎంతలా ఉందంటే అందరూ పాటించే ఒకే కాలమానం ఉండడమనేది ఆవశ్యకమైంది. అందుచేత క్రిస్టియన్ ఎరా ఇప్పుడు కామన్ ఎరా అయిపోయింది.
>
>

అడెనా బెర్కోవిట్జ నే లాయరు అమెరికా సుప్రీం కోర్టులో వాదించేటపుడు, BCE, CE లను వాడాడు. దాన్ని సమర్ధించుకుంటూ, "మనం నివసిస్తున్న ఈ బహుళ సంస్కృతుల సమాజంలో B.C.E., C.E. అనేవి అన్ని వర్గాల వారినీ అక్కున చేర్చుకుంటాయి" అని అన్నాడు.

## ఇవీ చూడండి

* కాలమానం

## గమనికలు

## మూలాలు
# సిక్ఖు సామ్రాజ్యం

సిక్ఖు సామ్రాజ్యంలో మహారాజా ప్రధాన దర్బారు, లాహోర్ దర్బారు.
**సిక్ఖు సామ్రాజ్యం** పంజాబ్, దాని సమీప ప్రాంతాలను కలుపుకుంటూ మతరహిత రాజ్యాన్ని స్థాపించిన మహారాజా రంజీత్ సింగ్ నాయకత్వంలో 19వ శతాబ్దిలో భారత ఉపఖండంలో ఏర్పడ్డ ప్రధాన రాజకీయ శక్తి. 1799లో రంజిత్ సింగ్ లాహోర్ ను పట్టుకున్న నాటి నుంచీ 1849 వరకూ కొనసాగింది. స్వతంత్ర మిస్ల్ లు, ఖల్సాలో సామ్రాజ్యపు పునాదులు పాదుకున్నాయి. 19వ శతాబ్దిలో అత్యున్నత స్థితిలో ఉండగా సామ్రాజ్యం పడమట ఖైబర్ కనుమ నుంచి తూర్పున పశ్చిమ టిబెట్ వరకూ, దక్షిణాన మిథన్ కోట్ నుంచీ ఉత్తరాన కాశ్మీర్ వరకూ విస్తరించింది. సిక్ఖు సామ్రాజ్యం బ్రిటీష్ వారు భారత ఉపఖండంలో ఆక్రమించిన ఆఖరి ప్రధానమైన భాగం.

సిక్ఖు సామ్రాజ్యపు పునాదులు 1707లో ఔరంగజేబు మరణం, ముఘల్ సామ్రాజ్య పతనం నుంచి చూడవచ్చు. గురు గోవింద్ సింగ్ ప్రారంభించిన ఖల్సా మరో రూపమైన దాల్ ఖల్సా ఒకవైపు ముఘల్ సామ్రాజ్యం చెప్పుకోదగ్గ విధంగా బలహీన పడిపోవడంతో పశ్చిమాన ఆఫ్ఘాన్లపై దండయాత్రలతో పోరాటం సాగించారు. ఆ క్రమంలో ఈ సైన్యాలు విస్తరించి, విడిపోయి వివిధ సమాఖ్యలు, పాక్షికంగా స్వతంత్రత కలిగిన మిస్ల్ ల స్థాపన సాగింది. వివిధ ప్రాంతాలు, నగరాలను ఈ సైన్య విభాగాలు నియంత్రించడం ప్రారంభించాయి. ఏదేమైనా 1762 నుంచి 1799 వరకూ మిస్ల్ ల సైన్యాధ్యక్షులు స్వతంత్ర సైనిక నాయకులుగా రూపాంతరం చెందారు.

లాహోరును రంజీత్ సింగ్ ఆఫ్ఘాన్ పరిపాలకుడు జమాన్ షా అబ్దాలీ నుంచి గెలుచుకుని, ఆఫ్ఘాన్-సిక్ఖు యుద్ధాల్లో ఆఫ్ఘాన్లను ఓడించి బయటకు పంపేయడం, వివిధ సిక్ఖు మిస్ల్ ను ఏకీకరణ చేయడంతో సామ్రాజ్య స్థాపన జరిగింది. 12 ఏప్రిల్ 1801న వైశాఖి పండుగ నాడు పంజాబ్ మహారాజాగా ప్రకటించుకుని, ఏకీకృతమైన రాజ్యంగా ప్రకటించారు. గురు నానక్ వంశస్తులైన సాహఙబ్ సింగ్ బేడీ పట్టాభిషేకం జరిపించారు.

ఒక మిస్ల్ కు నాయకుని స్థానం నుంచి పంజాబ్ మహారాజా అయ్యేంతవరకూ రంజిత్ సింగ్ అతికొద్ది కాలంలోనే అధికారం సంపాదించారు. అప్పటికి ఆధునికమైన ఆయుధాలు, యుద్ధ పరికరాలు, శిక్షణ సమకూర్చి సైన్యాన్ని ఆధునీకరించారు. సిక్ఖు సామ్రాజ్య కాలంలో సిక్ఖులు కళారంగంలోనూ, విద్యాల్లోనూ పునరుజ్జీవనం పొందారు. రంజిత్ సింగ్ మరణానంతరం అంతర్గత కుమ్ములాటల్లోనూ, రాజకీయమైన తప్పులతోనూ సామ్రాజ్యం బలహీనపడింది. చిరవకు 1849లో ఆంగ్లో-సిక్ఖు యుద్ధాల్లో ఓటమి అనంతరం సామ్రాజ్యం పతనమైంది. సిక్ఖు సామ్రాజ్యం 1799 నుంచి 1849 కాలంలో లాహోర్, ముల్తాన్, పెషావర్, కాశ్మీర్ ప్రావిన్సులుగా ఉండేది.

## మూలాలు
# బెంగాల్ చరిత్ర

1905లో స్వాతంత్ర్యం రాకముందు అప్పటి బ్రిటిష్ గవర్నర్ లార్డ్ కర్జన్ బెంగాల్ ను రెండుగావిభజించాడు. ఒకటి ముస్లింలు అధికంగా ఉన్న తూర్పు బెంగాల్, హిందువులు ఎక్కువగా ఉన్నటువంటి పశ్చిమ బెంగాల్. 1947లో స్వాతంత్య్రం వచ్చిన తరువాత తర్వాత పాకిస్తాన్ నేతలు న్యూస్ బెంగాల్ లో ముస్లింలు అధికంగా ఉన్నారని తూర్పు బెంగాల్ లో తమ దేశంలో కలుపుకున్నారు. అప్పటి నుంచి తూర్పు బెంగాల్ లో తూర్పు పాకిస్థాన్గా వ్యవహరించారు. కానీ తూర్పు తూర్పు పాకిస్తాన్ ప్రజలు ఇస్లామాబాద్ పెత్తనాన్ని సాగించలేక ప్రత్యేక దేశం కోసం ఉద్యమించారు దీన్ని అప్పటి ప్రధానమంత్రి ఇందిరాగాంధీ సమర్థించి 1975లోసమర్ధించి స్వతంత్రం రావడానికి స్వతంత్రం సాయం చేశారు. అలా ఇప్పుడు తూర్పు పాకిస్థాన్ బంగ్లాదేశ్ దేశంగా ఏర్పడింది. ఇక్కడ అధికారిక భాష బెంగాలీ, రాజధాని ఢాకా, కరెన్సీ టాకా. ఇక పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత బెంగాలీ మాట్లాడే వాళ్ళందరికీ ఒక రాష్ట్రం కింద పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రం ఏర్పడింది. రాష్ట్రం ఏర్పడినప్పటి నుంచి చాలా సంవత్సరాలు అంటే 2011 వరకు ఎక్కువశాతం కమ్యూనిస్టుల పాలనలో మగ్గింది. కానీ 2011 లో అప్పటి వరకు కాంగ్రెస్ లో కొనసాగుతున్న కేంద్ర మంత్రి మమతా బెనర్జీ కొత్త పార్టీ తృణముల్ కాంగ్రెస్ను స్థాపించి కాంగ్రెస్తో జట్టుకట్టి 2011 ఎన్నికల్లో విజయం సాధించి కమ్యూనిస్ట్ కోటను బద్దలు కొట్టారు. 2016 లో ఒంటరిగానే పోటీ చేసి తిరిగి అధికారం నిలుపుకున్నారు. ప్రస్తుతం ముఖ్యమంత్రిగా కొనసాగుతున్నారు.పశ్చిమ బెంగాల్ పేరును ముఖ్యమంత్రి మమతా బెనర్జీ పశ్చిమ బంగాగా మార్పు చేశారు.
# ఆనంద గోత్రీకులు

**ఆనంద గోత్రీకులు** సా.శ. 335-425 కందారపురాన్ని
రాజధాని చేసుకొని పరిపాలించారు.ఇక్ష్వాకుల పతనం తరువాత ఆనంద గోత్రికలు పరిపాలించారు.ఆనంద గోత్రికులు శైవమతాన్ని ఆరాధించారు.వీరు ఆనంద గోత్రానికి చెందినవారని పేర్కొన్నారు.

## శాసనాలు

వీరి చరిత్రను తెలుసుకోవడానికి మూడు శాసనాలు మాత్రమే లభ్యమయ్యాయి. దామోదరవర్మ వేయించిన మట్టిపాడు తామ్రశాసనం, అత్తి వర్మ వేయించిన గోరంట్ల తామ్రశాసనం, చేజర్ల శిలా శాసనలు లభించాయి.
దామోదరవర్మ 14 మంది బ్రాహ్మణులకు కంగూర గ్రామదానం అగ్రహారంగా ఇస్తూ, మట్టెపాడు శాసనం వేయించాడు.

## రాజ్య పాలన

కందరు రాజు పల్లవులపై యుద్ధాలు గెలిచి అమరావతి ప్రాంతం నుండి తరిమికొట్టాడు.
కందరు రాజు అనంతరం దామోదరవర్మ రాజ్యనికి వచ్చాడు.దామోదర వర్మ అనంతరం అత్తి వర్మ ఆనంద గోత్రికులలో చివర రాజు అత్తివర్మ శివుని భక్తుడు.అత్తివర్మ అనంతరం రాజ్యాన్ని విష్ణుకుండినులు ఆక్రమించారు.

## మూలాలు
# ఓఢ్ర గజపతులు

సూర్యవంశ వడియరాజు గజపతి కపిలేంద్ర దేవ్ మహారాజ్ గారి కులం ఒడిశా క్షత్రియ ఖండాయత్ వాళ్ళు ఒక రాజా వంశం. ఒడిశాలో ఓడ్ర , ఓడ్ ఖండాయత్, ఓడ్ పైకా, ఓడ్ నాయక, ఓడ్ కరణ, ఓడ్ చాసా అంటారు.
**1.1 పరిచయం:**

ఒడిశాని పరిపాలిస్తునా తూర్పు గంగా రాజవంశం తరువాత మరొక మహిమాన్వితమైన రాజవంశం పాలన స్థాపన జరిగింది సూర్యవంశీ గజపతి రాజులు అని అంటారు. ఒడిశాలో గంగా రాజవంశంలో రాజకీయ గందరగోళం నెలకొంది గాంగుల బలహీనత, అసమర్థత కారణంగా 14 వ శతాబ్దం A.D మధ్యలో శక్తివంతమైన చక్రవర్తి కపిలేంద్ర దేవా (1434–66 CE) 1434లో స్థాపించారు. కపిలేంద్ర దేవ పాలనలో, సామ్రాజ్యం సరిహద్దులు విపరీతంగా విస్తరించబడ్డాయి; ఆంధ్రప్రదేశ్, పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని పెద్ద ప్రాంతాల నుండి, మధ్యప్రదేశ్, జార్ఖండ్‌లోని తూర్పు, మధ్య ప్రాంతాల నుండి. రాజు శ్రీశ్రీ ... (108 సార్లు) గజపతి గౌడేశ్వర నవ కోటి కర్ణాట కల్వర్గేశ్వర అని బిరుదు పొందాడు. ఈ బిరుదును ఇప్పటికీ రథయాత్ర సమయంలో పూరి వద్ద వారి వారసులు ఉపయోగిస్తున్నారు. ఈ రాజవంశం ముఖ్యమైన పాలకులు పురుషోత్తమ దేవ (1466-1497), ప్రతాపరుద్ర దేవ (1497-1540). చివరి పాలకుడు కఖరువా దేవ 1541లో భోయి రాజవంశాన్ని స్థాపించిన గోవింద విద్యాధరచే చంపబడ్డాడు. ఈ రాజవంశం పాలకులు పౌరాణిక సూర్య వంశంకు చెందిన శ్రీ రామచంద్రుడు సంతతికి చెందిన రాజవంశం అని పేర్కొన్నారు.వీరు తమ సైన్యంలో పెద్ద ఏనుగులను కలిగి ఉన్నందున, వారు గజపతిగా ప్రసిద్ధి చెందారు.

**1.2 సూర్యవంశీ గజపతులు :**

సూర్యవంశీ పాలకులు తమ మూలాన్ని సూర్య భగవానుడిలో గుర్తించారు. 'గజపతి' లేదా "Lord of Elephants" ఈ రాజవంశం పాలకులచే స్థిరంగా జన్మించాయి. పూర్వం కొందరు తూర్పు గంగ పాలకులు 'గజపతి' బిరుదును కూడా కలిగి ఉన్నారు బహుశా ఈ రాజవంశం పాలకులు పెద్ద సంఖ్యలో ఏనుగులను కలిగి ఉండడంవలన ఆ పేరు వచ్చి ఉండవచ్చు . 15వ శతాబ్దంలో, 16వ శతాబ్దాలలో, సూర్యవంశీ రాజుల పాలనలో ఒడిషా తన వైభవం అత్యున్నత స్థాయికి చేరుకుంది. సూర్యవంశీ గజపతి రాజులు వారి దూకుడు సామ్రాజ్యవాదానికి మాత్రమే కాకుండా ఒక శతాబ్దం మొత్తము వారి పాలనకు ప్రసిద్ధి చెందారు, ఒడియా సాహిత్యంలో పునరుజ్జీవనానికి కూడా వారు దోహద పడ్డారు

**1.3 మూలాలు (Sources )**

ఒడిశాకు చెందిన సూర్యవంశీ గజపతి చరిత్ర అందుబాటులో ఉన్న వివిధ ఆధారాలు రెండు సమూహాలుగా విభజించబడింది

(1) సాహిత్య మూలాలు ,, (2) శాసనాలు.

**1.3.1 సాహిత్య మూలాలు:**

పరశురామ విజయం, అభినవ వేణిసంహారం, సరస్వతీ విలాసం, జగన్నాథ వల్లభ, ప్రబోధ చంద్రోదయ మొదలైనటువంటి సంస్కృత సాహిత్య రచనలు,,

మద్, అల పంజీ, సరళ మహాభారతం, చైతన్య భాగవతం, జగన్నాథ,చెరిటెమ్రిట్ మొదలైనటు వంటి ఒడియా రచనలు., చైతన్య చరితామృత, చైతన్య మంగళ వంటి బెంగాలీ సాహిత్య రచనలు, మనుచరితం, కృష్ణరస విజయము మొదలైన తెలుగు రచనలు, తారీఖ్-ఇ-ఫెరిష్ట, తబాకత్-ఇ-అక్బరీ, అక్బర్నామ, బుర్హాన్-ఇ-మాసిర్ మొదలైన పర్షియన్ రచనలు సాహిత్య మూలాలను, సూర్యవంశీ గజపతులు చరిత్రను తెలుపుతాయి .

**1.3.2 శాసన ఆధారాలు  :**

అదే విధంగా వెలగలని రాగి ఫలకం శాసనం వంటి కొన్ని శాసనాలు, లింగరాజు ఆలయ శాసనం, పూరీ జగన్నాథ ఆలయ శాసనం,, ఆంధ్రరాష్ట్రం లోని సింహాచలం శాసనాలు , శ్రీ శైలం, శ్రీకూర్మం ఇంకా వెలిచెర్ల రాగి ఫలకాలు, కొండవీడు శాసనాలు మొదలైనవి దొరికాయి పై వన్నీ ఒడిషాలోని పాలనకు సంబంధించిన శాసన మూలాలను తెలియజేస్తునాయి.

**1.4 రాజకీయ చరిత్ర :ఓడ్ర గజపతులు పాలకులు**

|  |  |
| --- | --- |
| 1434–66
 | కపిలేంద్ర దేవ
 |
| • 1466–97
 | పురుషోత్తమ దేవ
 |
| • 1497–1540
 | ప్రతాపరుద్ర దేవా
 |
| • 1540–1541
 | కలువ దేవా
 |
| • 1541
 | కఖరువా దేవా
 |
# తెలుగు సాహిత్యం - క్షీణ యుగము

| తిక్కనసోమయాజి చిత్రపటం **తెలుగు సాహిత్యందేశభాషలందు తెలుగు లెస్స**  |
| --- |
| **తెలుగు సాహిత్యం యుగ విభజన** |  |
|  |
| **నన్నయకు ముందు** | **సా.శ. 1000 వరకు** |
| **నన్నయ యుగం** | **1000 - 1100** |
| **శివకవి యుగం** | **1100 - 1225** |
| **తిక్కన యుగం** | **1225 - 1320** |
| **ఎఱ్ఱన యుగం** | **1320 – 1400** |
| **శ్రీనాధ యుగం** | **1400 - 1500** |
| **రాయల యుగం** | **1500 - 1600** |
| **దాక్షిణాత్య యుగం** | **1600 - 1775** |
| **క్షీణ యుగం** | **1775 - 1875** |
| **ఆధునిక యుగం** | **1875 – 2000** |
| **21వ శతాబ్ది** | **2000 తరువాత** |
| **తెలుగు భాషతెలుగు లిపిముఖ్యమైన తెలుగు పుస్తకాల జాబితాతెలుగు సాహితీకారుల జాబితాలుఆధునిక యుగం సాహితీకారుల జాబితాతెలుగు వ్యాకరణంతెలుగు పద్యం** • **తెలుగు నవలతెలుగు కథ** • **తెలుగు సినిమా పాటలుజానపద సాహిత్యం** • **శతక సాహిత్యంతెలుగు నాటకం** • **పురాణ సాహిత్యంతెలుగు పత్రికలు** • **పద కవితా సాహిత్యముఅవధానం** • **తెలుగు వెలుగుతెలుగు నిఘంటువు** • **తెలుగు బాలసాహిత్యంతెలుగు సామెతలు** • **తెలుగు విజ్ఞాన సర్వస్వంతెలుగులో విద్యాబోధన** • **అధికార భాషగా తెలుగు** |
| This box: * view
* talk
* edit
 |

తెలుగు సాహిత్యంలో 1775నుండి 1875 వరకు **క్షీణ యుగము** అంటారు. దీనినే ప్రజ్ఞాన్నయ యుగం అంటారు.

## రాజకీయ, సామాజిక వేపధ్యం

ఈ యుగంలో భాష లక్షణాలు

ఎక్కువగా తర్వోజ, సీసం, మధ్యకర,కందం, చంపక మాల,ఉత్పలమాల ,ఆటవెలది ,తేటగీతి. వంటి మొదలైన ఛందస్సును ఉపయోగించడం జరిగింది.

## ఈ యుగంలో తెలుగు లిపి

## ముఖ్య కవులు

ఈ యుగాన్ని ప్రభావితం చేసిన కవులు

1) కంకంటి పాపరాజు
2) పుష్పగిరి తిమ్మన
3) కూచిమంచి తిమ్మకవి
4) కూచిమంచి జగ్గకవి
5) కనుపర్తి అబ్బయామాత్యుడు
6) దిట్టకవి నారాయణకవి
7) పరశురామ పంతుల లింగమూర్తి కవి
8) కాసుల పురుషోత్తమ కవి
9) అడిదము సూరకవి
10) ఎలకూచి బాలసరస్వతి
11) ఏనుగు లక్ష్మణ కవి
12) పక్కి వేంకట నరసింహ కవి

## ముఖ్య రచనలు

## ముఖ్య పోషకులు

## ఇతరాలు

## ఇవి కూడా చూడండి

## మూలాలు

## వనరులు

## బయటి లింకులు

1. ముఖ్యమైన తెలుగు పుస్తకాల జాబితా
2. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ చరిత్ర