# మరాఠ్వాడా

Marathwada| Location of Marathwada in Maharashtra

Clockwise from top : Bibi Ka Maqbara, Aundha Nagnath Temple, Kailasa Temple, Shri Hazoor Sahib Gurudwara, Chaitya Griha or prayer hall at Ajanta Caves |
| Districts | Aurangabad, Beed, Hingoli, Jalna, Latur, Nanded, Osmanabad, Parbhani |
| Largest city | Aurangabad |
| Division | Aurangabad division |
| Area | 64,590 km2 (24,940 sq mi) |
| Population (2011) | 18,731,872 |
| Density (per km²) | 354 |
| Literacy | 76.27% |
| Sex Ratio | 932 |

**మరాఠ్వాడా,** అనేది భారతదేశం, మహారాష్ట్ర రాష్ట్రం లోని ఒక భౌగోళిక ప్రాంతం. ఇది ప్రతిపాదిత రాష్ట్రం. ఇది నిజాం పాలనలో ఏర్పడింది. అప్పటి హైదరాబాద్ స్టేట్‌లో భాగంగా ఈ భౌగోళిక ప్రాంతం ఉంది. ఈ ప్రాంతం మహారాష్ట్ర లోని ఔరంగాబాద్ డివిజన్‌తో సమానంగా ఉంటుంది. ఇది కర్ణాటక, తెలంగాణ రాష్ట్రాలకు సరిహద్దుగా ఉంది. విదర్భకు పశ్చిమాన, మహారాష్ట్రలోని ఉత్తర మహారాష్ట్ర ప్రాంతాలకు తూర్పున ఉంది. మరాఠ్వాడాలో అతిపెద్ద నగరం శంభాజీనగర్. దాని ప్రజలు మరాఠీ మాట్లాడతారు.

## వ్యుత్పత్తి శాస్త్రం

*మరాఠ్వాడా* అనే పదానికి *మరాఠీ మాట్లాడే ప్రజల ఇల్లు* అని అర్థం. ఇది నిజాం పాలన కాలంలో మాజీ హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలోని మరాఠీ మాట్లాడే జనాభాచే ఆక్రమించబడిన భౌగోళిక ప్రాంతం. ఈ పదాన్ని 18వ శతాబ్దానికి చెందిన హైదరాబాద్ నిజాం రాష్ట్ర రికార్డులనందు గుర్తించవచ్చు.

## జనాభా గణన

2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం 1,87,31,872 మంది జనాభాను కలిగిఉంది. మరాఠ్వాడా మొత్తం వైశాల్యం 64590 చ.కి.మీ.

మరాఠ్వాడా ప్రజల భాషలు 2011

  మరాఠీ (77.98%)  ఉర్దూ (9.56%)  హిందీ (6.49%)  లంబాడీ (3.20%)  ఇతర భాషలు (2.77%)

2011 భారత జనాభా లెక్కల సమయంలో, మరాఠ్వాడా భూభాగంలో వివిధ భాషలు మాట్లాడే ప్రజలు ఉన్నారు.మొత్తం జనాభాలో 77.98% మంది మరాఠీ, 9.56% మంది ఉర్దూ, 6.49% మంది హిందీ, 3.20% మంది లంబాడీ వారి మొదటిభాషగా ఉంది.

## నిజాం పాలనలో

హింగోలి, ఔరంగాబాద్ ప్రాంతం నిజాం కాలంలో అలాగే బ్రిటిష్ పాలనలో సైనిక స్టేషన్లు, డిపోలకు ప్రధాన కేంద్రంగా ఉంది.అలాగే హైదరాబాద్ రాష్ట్రం ప్రత్యేకంగా ఔరంగాబాద్‌లో డ్యామ్‌లను నిర్మించడానికి, ప్రస్తుత నీటి అడుగున వ్యవస్థను సవరించడానికి, పునరుద్ధరించడానికి ప్రత్యేక పనిని చేపట్టింది. హైదరాబాద్ నగరాన్ని ఔరంగాబాద్ మీదుగా బొంబాయి (ప్రస్తుతం ముంబై)కి కలుపుతూ నిర్మించిన రైల్వేలు (నిజాం హామీ రాష్ట్ర రైల్వే) కోసం ప్రధాన పనులు చేపట్టారు.ఔరంగాబాద్ సమీపంలోని కాగ్జిపురాలో చేనేత, పేపర్ ఫ్యాక్టరీలు స్థాపించబడ్డాయి.ఖుల్దాబాద్‌లో మతపరమైన ప్రదేశాలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. ప్రస్తుతం నాందేడ్‌లో ప్రభుత్వ అధికారుల నిర్లక్ష్యం కారణంగా ప్రస్తుతం శిథిలావస్థలో ఉన్న అతిథి గృహాలు ఆ కాలంలో సిక్కు భక్తుల కోసం తాత్కాలిక అతిథి గృహాలుగా నిర్మించబడ్డాయి. అహ్మదాబాద్‌కు అనుసంధానించే రహదారులను కూడా ఆ కాలంలో ప్రారంభించారు.

## నగరాలు, జిల్లాలు

### మరాఠ్వాడా ప్రాంతంలోని ప్రధాన నగరాలు

2011 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం దిగువన ఉన్న అన్ని నగరాల్లో 1,00,000 కంటే ఎక్కువ జనాభా ఉన్నారు.2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఔరంగాబాద్‌లో 1.1 మిలియన్ల జనాభా ఉంది.

* చత్రపతి శంభాజీనగర్
* నాందేడ్
* లాతూర్
* పర్భాని
* జల్నా
* బీడు
* ధరశివ్

### జిల్లాలు

* ఔరంగాబాద్
* బీడు
* హింగోలి
* జల్నా
* లాతూర్
* నాందేడ్
* ధరశివ్
* పర్భాని

మరఠ్వాడాలో విభాగంలో ఔరంగాబాద్ నగరపాలక సంస్థ, నాందేడ్-వాఘాలా నగరపాలక సంస్థ, లాతూర్ నగరపాలక సంస్థ,పర్భాని నగరపాలక సంస్థ అనే నాలుగు నగరపాలక సంస్థలు ఉన్నాయి.

## పర్యాటక ప్రదేశాలు

ఎల్లోరా గుహలలోని శివాలయం
 గుహ సంఖ్య 26లోని అజంతా గుహల వద్ద చైత్య గృహం లేదా ప్రార్థనా మందిరం
బీబీ కా మక్బారా, మినీ తాజ్ మహల్ అని కూడా అంటారు
 హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్
రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఔరంగాబాద్‌ను "మహారాష్ట్ర పర్యాటక రాజధాని"గా గుర్తించింది. ఔరంగాబాద్‌లో వివిధ పర్యాటక ఆకర్షణలు ఉన్నాయి.

ముఖ్య పర్యాటక ప్రదేశాలు

* అజంతా గుహలు
* ఎల్లోరా గుహలు
* బీబీ కా మక్బరా
* దౌలతాబాద్ కోట
* హజూర్ సాహిబ్ (నాందేడ్)
* ఉద్గీర్ కోట
* ఔసా
* ధరాశివ్ గుహలు
* ఔంధ నాగనాథ్
* మహూర్
* కంధర్
* ఘృష్ణేశ్వర జ్యోతిర్లింగం
* పర్లి
* తుల్జాపూర్
* అంబాజోగై
* ధారూర్ (బీడు)
* జంబ్ సమర్థ్, జాల్నా జిల్లా
* నాందేడ్ కోట
* సహస్రకుండ్ జలపాతం

## చదువు

మరాఠ్వాడాలో నాలుగు ప్రభుత్వ వైద్య కళాశాలలు ఉన్నాయి.ఇవి ఔరంగాబాద్, లాతూర్, నాందేడ్, అంబజోగైలో ఉన్నాయి.ఈ ప్రాంతంలోని నాందేడ్ నగరంలో శ్రీ గురు గోవింద్ సింగ్‌జీ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ, ఔరంగాబాద్ ప్రభుత్వ ఇంజనీరింగ్ కళాశాల వంటి మంచి ప్రభుత్వ ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు ఉన్నాయి. ఔరంగాబాద్‌లోని డాక్టర్ బాబాసాహెబ్ అంబేద్కర్ మరాఠ్వాడా విశ్వవిద్యాలయం, పర్భానిలోని వసంతరావ్ నాయక్ మరాఠ్వాడా వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం, నాందేడ్‌లోని స్వామి రామానంద తీర్థ మరాఠ్వాడా విశ్వవిద్యాలయం వంటి మూడు ప్రధాన విశ్వవిద్యాలయాలు ఉన్నాయి.

హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలోని మరాఠ్వాడా ప్రాంతంలో వ్యవసాయ పరిశోధనలకు పునాది హైదరాబాద్ 7వ నిజాం *మీర్ ఉస్మాన్ అలీఖాన్* ద్వారా 1918లో పర్భానీలో ప్రధాన ప్రయోగాత్మక వ్యవసాయ క్షేత్రాన్ని ప్రారంభించింది.నిజాం పాలనలో వ్యవసాయ విద్య హైదరాబాద్‌లో మాత్రమే అందుబాటులో ఉండేది. జొన్న, పత్తి, పండ్ల కోసం పంట పరిశోధనా కేంద్రాలు పర్భానిలో ఉన్నాయి. స్వాతంత్ర్యం తరువాత,ఈ సదుపాయాన్ని భారత ప్రభుత్వం మరింత అభివృద్ధి చేసింది. దీని పేరును 1972 మే 18 న మరాఠ్వాడా వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయంగా మార్చారు ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ కెమికల్ టెక్నాలజీ, ముంబై (గతంలో యుడిసిటి అని పిలుస్తారు) 2018లో స్థాపించబడిన జల్నాలో శాటిలైట్ మకాంను కలిగి ఉంది.

## కరువు, రైతుల ఆత్మహత్యలు

మరాఠ్వాడా వర్షాకాలంలో వర్షపాతంలో తరచుగా ఏర్పడే క్రమరాహిత్యాల వల్ల ప్రభావితమవుతుంది.ఇది వార్షిక వర్షపాతంలో దాదాపు 80 శాతం వాటాను కలిగి ఉంటుంది.ఈ విభాగంలో సగటు వార్షిక వర్షపాతం 882 మి.మీ. ఉంటుంది.మరాఠ్వాడా విభాగం దాదాపు మూడు వంతులు వ్యవసాయ భూములతో నిండి ఉంది.అందువల్ల, కరువు రైతుల జీవితంపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపుతుంది. కొన్ని మరఠ్వాడా జిల్లాల్లో పునరావృతమయ్యే కరువుల కారణంగా ప్రజలు బోర్‌వెల్‌ పంపుల నుండి ఫ్లోరైడ్-కలుషితమైన భూగర్భజలాలను తాగవలసి వస్తుంది.ఇది చాలా మందికి బలహీనపరిచే ఫ్లోరోసిస్‌ను కలిగించింది.

ఈ ప్రాంతంలో రైతుల ఆత్మహత్యలు ఎక్కువగా జరిగాయ. ప్రభుత్వ రికార్డుల ప్రకారం, 2014లో మరాఠ్వాడాలో 422 మంది రైతులు ఆత్మహత్యలు చేసుకున్నారు.ఇది పంట నష్టాలను భరించలేక, నీటి కొరత, వ్యవసాయ సంక్షోభం కారణంగా తీవ్రమైన ఆర్థిక ఇబ్బందుల కారణంగా జరిగింది. 2014 తక్కువ వర్షపాతం, లేదా అకాల వర్షపాతం వరుసగా మూడు సంవత్సరాలు సంభవించినప్పుడు అది కొన్నిసార్లు త్రీవంగా పంటలను దెబ్బతీసింది. 422 ఆత్మహత్యల్లో 252 కేసులు వ్యవసాయ రుణాలు చెల్లించలేకపోవడం వల్లే జరిగాయి. 2017 మొదటి రెండు నెలల్లో 117 కంటే ఎక్కువ రైతు ఆత్మహత్యలు జరిగాయి. ఐఐటి, బాంబే అధ్యయనం ప్రకారం, గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా మరాఠ్వాడాలోని ప్రధాన ప్రాంతాలలో తీవ్రమైన లేదా తీవ్ర కరువులు తరచుగా సంభవించాయి.

## ఇది కూడ చూడు

* హైదరాబాద్ రాష్ట్రం
* నిజాం గ్యారెంటీడ్ స్టేట్ రైల్వే
* మరాఠ్వాడాలో పర్యాటకం

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు