# హిమాచల్ ప్రదేశ్

| Himachal Pradesh |
| --- |
| State |
| From top, left to right:Jorkanden peak of Kinner Kailash range, the Parvati Valley near Tosh; Khajjiar, the Key Monastery in Spiti; the Dhauladhars as seen from HPCA Stadium in Dharamsala; Bhimakali Temple in Sarahan, Kalpa; Shimla at night |
| Official Emblem of Himachal PradeshEmblem of Himachal Pradesh |
| Etymology: "Land of the snow-clad mountains" |
| Nickname: "Mountain State" |
| Motto(s): Satyameva Jayate
(Truth alone triumphs) |
| Location of Himachal Pradesh in India |
| Coordinates: ﻿ / ﻿ |
| Country |  India |
| Region | North India |
|  |  |
| As Union territory | 1 November 1956 |
| Formation (as a state) | 25 January 1971 |
|  |
| Capital | Shimla Dharamshala (Winter) |
| Largest City | Shimla |
| Districts | 12 |
| ప్రభుత్వం |
|  • సంస్థ | Government of Himachal Pradesh |
|  • Governor | Shiv Pratap Shukla |
|  • Chief Minister | Sukhvinder Singh Sukhu (INC) |
|  |
| State Legislature | **Unicameral** |
|  • Assembly | Himachal Pradesh Legislative Assembly (68 seats) |
| National Parliament | **Parliament of India** |
|  • Rajya Sabha | 3 seats |
|  • Lok Sabha | 4 seats |
| High Court | Himachal Pradesh High Court |
|  |
| విస్తీర్ణం |
|  • మొత్తం | 55,673 కి.మీ2 (21,495 చ. మై) |
|  • స్థానం | 18th |
| Dimensions |
|  • పొడవు | 150 కి.మీ (90 మై.) |
|  • వెడల్పు | 300 కి.మీ (200 మై.) |
| ఎత్తు | 350 మీ (1,150 అ.) |
| Highest elevation (Reo Purgyil) | 6,813 మీ (22,352 అ.) |
| Lowest elevation | 232 మీ (761 అ.) |
| జనాభా  (2011) |
|  • మొత్తం |  68,64,602 |
|  • స్థానం | 21st |
|  • సాంద్రత | 123/కి.మీ2 (320/చ. మై.) |
|  • Urban | 10.03% |
|  • Rural | 89.97% |
| Demonym | Himachalis |
| Language |
|  • Official | Hindi |
|  • Additional Official | Sanskrit |
|  • Official Script | Devanagari script |
| GDP |
|  • Total (2019-2020) | ₹1.62 లక్ష కోట్లు (US$20 billion) |
|  • Rank | 22nd |
|  • Per capita | ₹1,83,333 (US$2,300) (14th) |
| కాల మండలం | UTC+05:30 (IST) |
| ISO 3166 code | IN-HP |
| Vehicle registration | HP |
| HDI (2019) |  0.725 High (8th) |
| Literacy (2011) |  86.06% (10th) |
| Sex ratio (2011) | 972♀/1000 ♂ (32th) |
|  |
| Symbols of Himachal Pradesh |
| దస్త్రం:Himachal Pradesh seal.svgEmblem of Himachal Pradesh |
|  |
| భాష | Hindi |
| పక్షి | Western tragopan |
| చేప | Golden Mahseer |
| పువ్వు | Pink rhododendron |
| Mammal | Snow leopard |
| Tree | Deodar cedar |
| **State Highway Mark** |
|  |
| State Highway of Himachal Pradesh HP SH1 - HP SH43 |
| **List of State Symbols** |
|  |

**హిమాచల్ ప్రదేశ్** (हिमाचल प्रदेश) వాయవ్య భారతదేశం లోని ఒక రాష్ట్రం. రాష్ట్రానికి తూర్పున టిబెట్ (చైనా), ఉత్తరాన, వాయవ్యాన జమ్మూ కాశ్మీరు, నైఋతిన పంజాబ్, దక్షిణాన హర్యానా, ఉత్తర్ ప్రదేశ్, ఆగ్నేయాన ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రాలు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. హిమాచల్ ప్రదేశ్ విస్తీర్ణం 55,658 చ.కి.మీలు (21,490 చ.కి.మైళ్లు), 1991 జనాభా ప్రకారం రాష్ట్రం జనాభా 5,111,079. 1948లో 30 పర్వత రాజ్యాలను కలిపి ఒక పాలనా విభాగంగా హిమాచల్ ప్రదేశ్ ఏర్పడింది. 1971, జనవరి 25న భారతదేశ 18వ రాష్ట్రంగా అవతరించింది. రాష్ట్ర రాజధాని సిమ్లా. ధర్మశాల, కాంగ్రా, మండి, కుల్లు, చంబా, డల్‌హౌసీ, మనాలీ ఇతర ముఖ్య పట్టణాలు. రాష్ట్రంలో చాలా ప్రాంతం పర్వతమయం. ఉత్తరాన హిమాలయాలు, దక్షిణాన శివాలిక్ పర్వతశ్రేణులు ఉన్నాయి. శివాలిక్ శ్రేణి ఘగ్గర్-హక్రా నది జన్మస్థలం. రాష్ట్రంలోని ప్రధాన నదులు సట్లెజ్ (భాక్రానంగల్ డ్యాం ప్రాజెక్టు ఈ నది మీదే ఉంది), బియాస్ నది. సట్లెజ్ నది మీద కంద్రౌర్, బిలాస్‌పూర్ వద్ద నున్న బ్రిడ్జి ఆసియాలో కెళ్లా ఎత్తైన వంతెనలలో ఒకటి.

## రాష్ట్రం లోని జిల్లాలు

* కాంగ్రా
* హమీర్‌పూర్
* మండి
* బిలాస్‌పూర్
* ఊనా
* చంబా
* లాహౌల్ స్పితి
* సిర్మార్
* కిన్నర్
* కుల్లు
* సోలన్
* సిమ్లా

## సంస్కృతి

కాంగ్రి, పహారీ, పంజాబీ, హిందీ, మండియాలీ ఈ రాష్ట్రంలో ప్రధానంగా మట్లాడే భాషలు. హిందూ, బౌద్ధ, సిక్కు రాష్ట్రంలోని ప్రధాన మతాలు. రాష్ట్రంలోని పశ్చిమ భాగంలోని ధర్మశాల, దలైలామా, అనేక టిబెట్ శరణార్ధులకు ఆవాసం.

## రాజకీయాలు

2003 రాష్ట్ర శాసనసభలో భారత జాతీయ కాంగ్రెసు అధికారంలోకి వచ్చింది. భారతీయ జనతా పార్టీ ప్రధాన ప్రతిపక్షం.

## రవాణా, సమాచార ప్రసరణ

రోడ్లు ప్రధాన రవాణా మార్గాలు. రోడ్లు కురుచగా మెలికలు తిర్గుతూ తరచూ ఊచకోతలు, భూమి జారడాల మధ్య ఉండటం వలన ప్రయాణం చాలా మెల్లగా సాగుతుంది. ఋతుపవనాల కాలంలో పరిస్థితి మరింత భయానకంగా ఉంటుంది. ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలో నడుస్తున్న హిమాచల్ రోడ్డు ట్రాన్స్‌పోర్ట్ కార్పోరేషన్ రాష్ట్రమంతటా బస్సులు నడుపుతుంది. దాదాపు అన్ని ప్రాంతాలకు టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ సౌకర్యాలు ఉన్నాయి.

## పర్యాటక ప్రాంతాలు

* ఖజ్జియార్

## ఇవి కూడా చూడండి

* హిమాచల్ ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రులు
* బాబా కాన్సీరామ్ - ఇతను భారతీయ కవి, భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమ కార్యకర్త.
* బి. రాచయ్య
* చౌక్ పూరణ (జానపద కళ)

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* వర్మ, వి. 1996. *గద్దీస్ ఆఫ్ ధౌళాధర్: ఏ ట్రాన్స్ హ్యూమన్ ట్రైబ్ ఆఫ్ ద హిమాలయాస్'. ఇండస్ పబ్లిషింగ్ కం., న్యూఢిల్లీ.*
* హందా, ఓ. సీ. 1987. *బుద్ధిష్ట్ మొనాస్టరీస్ ఇన్ హిమాచల్ ప్రదేశ్'. ఇండస్ పబ్లిషింగ్ కం., న్యూఢిల్లీ. ISBN 81-85182-03-5.*
* హిమాచల్ ప్రదేశ్ ప్రభుత్వ అధికారిక వెబ్‌సైటు
* హిమాచల్ ప్రదేశ్ గురించిన వెబ్‌సైటు
* హిమాచల్ ప్రదేశ్ - కళలు, సంస్కృతి పోర్టల్
* హిమాచల్ ప్రదేశ్ గైడు
* హిమాచల్ ప్రదేశ్ గురించి వార్తలు
* ధర్మశాల.నెట్ - ధర్మశాల గురించిన సమాచారం