# ఠాట్

హిందుస్థానీ సంగీతము, తబలా.
**ఠాట్‌** హిందుస్తానీ సంగీతంలో ఒక రకమైన సంగీత కొలమానం. హిందీలో ఠాట్ అని మరాఠీలో థాట్ అనీ అంటారు. ఠాట్ అనేది రాగం కాదు. దీంతో రాగాన్ని సృజిస్తారు. ఒక ఠాట్ నుండి అనేక రాగాలు ఉద్భవించవచ్చు. ఠాట్ లో ఏడు స్వరాలుండాలి. ఈ స్వరాలు వాటి సహజ క్రమంలో ఉండాలి. అంటే స తరువాత రి, తరువాత గ, మ,.. ఇలాగ. 20 వ శతాబ్దంలోని గొప్ప హిందుస్తానీ సంగీతజ్ఞులలో వొకడైన విష్ణు నారాయణ్ భాత్ఖండె (1860 - 1936) ఠాట్‌లను సృజించాడు.

## పది ఠాట్‌లు

హిందుస్తానీ రాగాలన్నీ పది ఠాట్‌ల పైనే ఆధారపడి ఉంటాయని భాత్ఖండె చెప్పాడు. అవి: 1.మార్వా 2.బిలావల్ 3.కాఫి 4.ఖమాజ్ 5.కల్యాణ్ 6.భైరవి 7.భైరవ్ 8.పూర్వి 9.అసావేరి 10.తోడి. ఉదాహరణకు, *రాగ్ పురియా, ధనశ్రీ, రాగ్ శ్రీ* లు పూర్వి ఠాట్‌కు చెందుతాయి. అలాగే మాల్‌కౌంస్ రాగము భైరవి ఠాట్‌కు, దర్బారి కానడా రాగం అసావేరి ఠాట్‌కు చెందుతాయి. పైన ఉదహరించిన ప్రతి ఠాట్‌ పేరుతో ఒక రాగం కూడా ఉండొచ్చు.

1. **మార్వా రాగం** : ఇది మార్వా ఠాట్ కు చెందిన రాగం. స్వరాలు - స రి గ మ ద ని . ఇందులో తీవ్ర మధ్యమ్ (మ) , కోమల రిషభ్ (రి) లు ఉంటాయి. మిగతా నాలుగు స్వరాలన్నీ శుద్ధ స్వరాలే.

* ఈ రాగ లక్షణాలున్న రాగాలన్నీ మార్వా ఠాట్‌ పరిగణలోకే వస్తాయి.

2.**బిలావల్ రాగం** : ఇది బిలావల్ ఠాట్ కు చెందిన రాగం. ఇది ప్రాత: కాల రాగం. స్వరాలు - స రి గ మ ప ద ని. అన్నీ శుద్ధ స్వరాలే.

* ఈ రాగ లక్షణాలున్న రాగాలన్నీ బిలావల్ ఠాట్‌ పరిగణలోకే వస్తాయి.

3. **కాఫి రాగం** : ఇది కాఫి ఠాట్ కు చెందిన సాయంకాల రాగం. స్వరాలు - స రి గ మ ప ద ని. గాంధార్ (గ), నిషాద్‌ (ని) లు కోమలములు. మిగతావి శుద్ధ స్వరాలు.

* ఈ రాగ లక్షణాలున్న రాగాలన్నీ కాఫి ఠాట్‌ పరిగణలోకే వస్తాయి.

4. **ఖమాజ్ రాగం** : ఇది ఖమాజ్ ఠాట్ కు చెందిన సాయంకాల రాగం. ఇందులో నిషాదము (ని) కోమల శుద్ధ స్వరాలు.

* ఈ రాగ లక్షణాలున్న రాగాలన్నీ ఖమాజ్ ఠాట్‌ పరిగణలోకే వస్తాయి.

5. **కల్యాణ్ రాగం** : ఇది కల్యాణ్ ఠాట్ కు చెందిన సాయంకాల రాగం. స్వరాలు - స రి గ మ ప ద ని. ఐదు స్వరాలు ఆరోహణ, ఏడు
స్వరాలు అవరోహణ ; తీవ్ర మధ్యమ్; మిగతావన్నీ శుద్ధ స్వరాలు

* ఈ రాగ లక్షణాలున్న రాగాలన్నీ కల్యాణ్ ఠాట్‌ పరిగణలోకే వస్తాయి.

6. **భైరవి రాగం** : ఇది భైరవి ఠాట్ కు చెందిన ఉదయకాల రాగం. స్వరాలు - స రి గ మ ప ద ని. రిషభము (రి) , గాంధారము (గ) , దైవతము (ద) , నిషాదము (ని) కోమల స్వరాలు; శుద్ధ మధ్యమ్.

* ఈ రాగ లక్షణాలున్న రాగాలన్నీ భైరవి ఠాట్‌ పరిగణలోకే వస్తాయి.

7. **భైరవ్ రాగం** : ఇది భైరవ్ ఠాట్ కు చెందిన రాగం. ఇది ప్రాత: కాల రాగం. స్వరాలు - స రి గ మ ప ద ని. రిషభము (రి) , దైవతము (ద) కోమలములు. మిగతావన్నీ శుద్ధ స్వరాలు.

* ఈ రాగ లక్షణాలున్న రాగాలన్నీ భైరవ్ ఠాట్‌ పరిగణలోకే వస్తాయి.

8. **పూర్వి రాగం** : ఇది పూర్వి ఠాట్ కు చెందిన రాగం. ఇది సంధిప్రకాశ రాగం. అంటే సంధ్య వేళలో పాడే రాగం. స్వరాలు - స రి గ మ ప
ద ని. రిషభము (రి), దైవతము (ద) కోమల స్వరాలు. మధ్యమము (మ) తీవ్రము, శుద్ధము. గాంధారము (గ),
నిషాదము (ని) శుద్ధ స్వరాలు.

* ఈ రాగ లక్షణాలున్న రాగాలన్నీ పూర్వి ఠాట్‌ పరిగణలోకే వస్తాయి.

9. **అసావేరి రాగం** : ఇది అసావేరి ఠాట్ కు చెందిన ఉదయకాల రాగం. స్వరాలు - స రి గ మ ప ద ని. ఐదు స్వరాలు ఆరోహణ, ఏడు
స్వరాలు అవరోహణ. గాంధారము (గ) , దైవతము (ద), నిషాదము (ని) కోమల స్వరాలు. మిగతావి శుద్ధ స్వరాలు.

* ఈ రాగ లక్షణాలున్న రాగాలన్నీ అసావేరి ఠాట్‌ పరిగణలోకే వస్తాయి.

10. **తోడి రాగం** : ఇది తోడి ఠాట్ కు చెందిన రాగం. ఇది ప్రాత: కాల రాగం. స్వరాలు - స రి గ మ ప ద ని. రిషభము (రి) , గాంధారము (గ), దైవతము (ద) కోమలములు; తీవ్ర మధ్యమ్; శుద్ధ్ నిషాద్.

* ఈ రాగ లక్షణాలున్న రాగాలన్నీ తోడి ఠాట్‌ పరిగణలోకే వస్తాయి.

## నోట్స్

## మూలాలు

* "Thāṭ (of Rāgas)". *Oxford Reference* (in ఇంగ్లీష్). doi:10.1093/acref/9780195650983.001.0001/acref-9780195650983-e-4976. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 September 2018.