# పరమ వీర చక్ర

| పరమ వీర చక్ర |
| --- |
| పరమ వీర చక్రం, దాని రిబ్బన్ |
| Type | సైనిక అవార్డు |
| దేశం |  భారతదేశం |
| అందజేసినవారు | భారత రాష్ట్రపతి |
| Post-nominals | PVC |
| Status | యాక్టివ్ |
| Established | 26 January 1950 (26 January 1950) |
| మొదటి బహుమతి | 1947 నవంబరు 3  |
| Last awarded | 1999 జూలై 7 |
| Total | 21 |
| Total awarded posthumously | 14 |
| Total recipients | 21 |
| Precedence |
| Next (higher) |  భారతరత్న |
| Equivalent |  అశోక చక్ర పురస్కారం |
| Next (lower) |  పద్మ విభూషణ్ |

**పరమ వీర చక్ర** భారతదేశంలో త్రివిధ దళాలలో పనిచేసే సైనికులకు ఇచ్చే అత్యున్నత పురస్కారం. ఈ పురస్కారం యుధ్ద సమయంలో అత్యున్నత ధైర్యసాహసాలు ప్రదర్శించినందుకు అందచేస్తారు. ఈ పేరుకు అర్థం "అత్యున్నత ధైర్య చక్రం", ఈ పురస్కారం అమెరికాకు చెందిన "మెడల్ అఫ్ ఆనర్", బ్రిటన్ కు చెందిన "విక్టోరియా క్రాస్"కు సమానం.

శాంతి సమయాలలో ఇచ్చే అశోక చక్ర అనే మరో పురస్కారం పరమ వీర చక్రకు సమానం. పరమ వీర చక్ర కేవలం త్రివిధ దళాలలో పనిచేసే వారికి మాత్రమే ఇవ్వబడుతుంది. కానీ అశోక చక్ర మాత్రం ఏ భారతీయనికైనా ప్రదానం చెయ్యవచ్చు. పరమ వీర చక్రకు మాదిరి గానే అశోక్ చక్ర కూడా చనిపోయిన తరువాత కూడా పురస్కరించ వచ్చు. పురస్కార గ్రహీతలకు కేంద్ర, రాష్త్ర ప్రభుత్వాల నుండి అనేక భత్యాలు అందచేయబడతాయి. కేంద్ర ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖలు కూడా ఇలాంటి భత్యాలు అందిస్తున్నాయి.

## చరిత్ర

పరమ వీర చక్ర 1950 జనవరి 26 (గణతంత్ర దినోత్సవం) న స్థాపించారు. కానీ ఈ పురస్కారం 1947 ఆగస్టు 15 (స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం) నుండి అమలులో ఉన్నట్లు పరిగణిస్తూ చట్టం చేసారు. ఈ పురస్కారం త్రివిధ దళాలకు సంబంధించిన ఏ సైనికుడికైనా, సైన్యాధికారికైనా అందించవచ్చు. ఈ పురస్కారాన్ని ఒకే వ్యక్తికి ఒక్కసారి కంటే ఎక్కువ సార్లు అందించే వెసులుబాటు ఉంది. ఒక సైనికుడికి రెండోసారి ఈ పురస్కారం అందచేయబడితే పరమ వీర చక్ర రిబ్బన్ కు ఒక గీత జత చేయబడుతుంది. ఒక వజ్రపు ఖడ్గం నమూనా కూడా అందచేయబడుతుంది. ఇప్పటి దాకా ఏ సైనికుడికి రెండు సార్లు ఈ పురస్కారం అందించలేదు. గ్రహీతలు తమ పేరు తరువాత "PVC" అని ఆంగ్లంలో జత చేసుకోవచ్చు.

### రూపకల్పన

సిక్కు రెజిమెంటు కు చెందిన సైన్యాదికారి విక్రమ్ ఖణోల్కర్ భార్య, సావిత్రి ఖణోల్కర్ ఈ పురస్కారాన్ని రూపొందించారు. సావిత్రి గారు ఈ పురస్కారాన్ని అప్పటి భారతీయ సైన్య అడఁజూటంట్ జనరల్, మేజర్ జనరల్ హిర లాల్ అటల్ కోరిక మీద రూపొందించారు. స్వాతంత్ర్యం తరువాత, మేజర్ జనరల్ అటల్, బ్రిటన్ కు చెందిన "విక్టోరియా క్రాస్"కు సమానమైన పురస్కారాన్ని రూపొందించే బాధ్యతను వహించారు. యాదృచ్ఛికంగా సావిత్రి గారి అల్లుడైన లెఫ్టినెంట్ జనరల్ సురీందర్ నాథ్ శర్మ అన్నయ్య, మేజర్ సోమనాథ్ శర్మకు ఈ పురస్కారం మొదటి సారి ప్రదానం చేసారు. మేజర్ సోమనాథ్ శర్మ 1947 పాకిస్తాన్ తో యుద్ధంలో ప్రదర్శించిన ధైర్యసాహసాలకు ఈ పురస్కారం అందచేయబడింది.

ఈ పురస్కార పతకం వృత్తాకార కాంస్య రూపంలో ఉంటుంది. వృత్తాకార వ్యాసం 1.375 అంగుళాలు. ముందువైపున భారతదేశ చిహ్నం, దాని చుట్టూ నాలుగు వజ్ర నమూనాలు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. వజ్ర నమూనాలకు మూలాంశం దధీచి ఋషి త్యాగానికి చిహ్నం, దధీచి తన శరీర ఎముకలను వజ్రాయుధం రూపొందించడానికి త్యాగం చేసారు. ఈ పతకాన్ని ఒక తిన్నని లోహపు ముక్క మీద వేలాడతీయబడుతుంది. వెనుకవైపున, పరమ వీర చక్ర అని హిందీలో (परमवीर चक्र), ఆంగ్లంలో (Param Vir Chakra) అని రెండు కమలాల మధ్య లిఖితమై ఉంటుంది. ఊదా రంగు రిబ్బను ఈ పురస్కారానికి చిహ్నం.

## పురస్కార గ్రహీతలు

పరమవీర చక్ర పొందిన ముగ్గురు సజీవులు: యోగేంద్ర సింగ్ యాదవ్, బానా సింగ్, సంజయ్ కుమార్
ఈ పతకం ఇప్పటి దాక 21 సార్లు ప్రదానం చేసారు. వీటిల్లో 14 పతకాలు మరణానంతరం ఇచ్చారు. 16 పతకాలు భారత్-పాకిస్తాన్ యుద్ధాలలో పాల్గొన్న సైనికుల ధైర్యసాహసాలకు గుర్తింపుగా ఇచ్చారు. 21 గ్రహీతలలో, 20 మంది సైన్యానికి చెందిన వారు కాగా ఒకరు వాయు సేన చెందిన వారు. సైన్యానికి చెందిన గ్రెనేడియర్ యూనిట్లకు ఈ పతకాన్ని ఎక్కువ సార్లు ఇచ్చారు. గోర్ఖా రైఫిల్ రెజిమెంట్లకు మూడు సార్లు ఈ పతకం ఇచ్చారు.

ఫ్లైయింగ్ ఆఫీసర్ నిర్మల్ జిత్ సింగ్ మాత్రమే ఇప్పటి దాక వాయు సేనలో ఈ పతకం పొందారు. 1971 భారత్-పాకిస్తాన్ యుద్ధంలో ఆయన ప్ర్దర్శించిన ధైర్యసాహసాలకు దీన్ని ప్రదానం చేసారు. నాయిబ్ సుబేదార్ సంజయ్ కుమార్, సుబేదార్ యోగేంద్ర సింగ్ యాదవ్ అనే ఇద్దరు పరమ వీర చక్ర గ్రహీతలు మాత్రమే ఇంకా సైన్యంలో సేవలందిస్తున్నారు.

2018 జనవరి నాటికి, 1971లో మరణానంతరం పరమ వీర చక్ర అవార్డు పొందిన ఫ్లయింగ్ ఆఫీసర్ నిర్మల్ జిత్ సింగ్ సెఖోన్, ఈ పతకంతో సత్కరించబడిన ఏకైక భారతీయ వైమానిక దళ అధికారిసుబేదార్ మేజర్ బనా సింగ్, సుబేదార్ సంజయ్ కుమార్, సుబేదార్ యోగేంద్ర సింగ్ యాదవ్ మాత్రమే ఈ అవార్డును అందుకున్న జీవించి ఉన్న ఏకైక వ్యక్తులు.

## జాబితా

       \* ఇది పరమ వీర చక్రాన్ని మరణానంతరం ప్రదానం చేశారని సూచిస్తుంది.

|  | పేరు
 | హోదా
 | యూనిట్
 | తేదీ
 | యుద్ధం
 | చర్య స్థలం
 | మూలాలు
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | సోమనాథ్ శర్మ
 | మేజర్
 | కుమాన్ రెజిమెంట్
 |  1947 నవంబరు 3\*
 | బద్గాం యుద్ధం
 | బద్గాం, జమ్మూ కాశ్మీర్, భారతదేశం
 |  |
|  | జాడు నాథ్ సింగ్
 | నాయక్
 | రాజ్‌పుత్ రెజిమెంట్
 |  1948 ఫిబ్రవరి 6\*
 | భారత్ పాకిస్తాన్ యుద్ధం 1947
 | నౌషేరా, జమ్మూ కాశ్మీర్, భారతదేశం
 |  |
|  | రామా రఘోబా రాణే
 | రెండవ లెఫ్టినెంట్
 | బాంబే సప్పర్స్
 |  1948 ఏప్రిల్ 8 | భారత్ పాకిస్తాన్ యుద్ధం 1947
 | నౌషేరా, జమ్మూ కాశ్మీర్, భారతదేశం
 |  |
|  | పీరూ సింగ్ షకావత్
 | కంపెనీ హవల్దార్ మేజర్
 | రాజ్‌పుతానా రైఫిల్స్
 |  1948 జూలై 17\*
 | భారత్ పాకిస్తాన్ యుద్ధం 1947
 | తిత్వాల్, జమ్మూ కాశ్మీర్, భారతదేశం
 |  |
|  | కరమ్ సింగ్
 | లాన్స్ నాయక్
 | సిఖ్ రెజిమెంట్
 |  1948 అక్టోబరు 13 | భారత్ పాకిస్తాన్ యుద్ధం 1947
 | తిత్వాల్, జమ్మూ కాశ్మీర్, భారతదేశం
 |  |
|  | గుర్బచన్ సింగ్ సలారియా
 | కెప్టెన్
 | గోర్కా రైఫిల్స్
 |  1961 డిసెంబరు 5\*
 | కాంగో సంక్షోభం
 | ఎలిసబెత్‌విల్లే, కటంగా, కాంగో
 |  |
|  | ధన్ సింగ్ థాపా
 | మేజర్
 | గోర్కా రైఫిల్స్
 |  1962 అక్టోబరు 20 | భారత్ చైనా యుద్ధం 1962
 | లడఖ్, జమ్మూ కాశ్మీర్, భారతదేశం
 |  |
|  | జోగీందర్ సింగ్ సహ్నాన్
 | సుబేదార్
 | సిఖ్ రెజిమెంట్
 |  1962 అక్టోబరు 23\*
 | భారత్ చైనా యుద్ధం 1962
 | తోంగ్పెన్ లా, నార్త్-ఈస్ట్ ఫ్రాంటియర్ ఏజెన్సీ, భారతదేశం
 |  |
|  | షైతాన్ సింగ్
 | మేజర్
 | కుమాయన్ రెజిమెంట్
 |  1962 నవంబరు 18\*
 | భారత్ చైనా యుద్ధం 1962
 | రెజాంగ్ లా, జమ్మూ కాశ్మీర్, భారతదేశం
 |  |
|  | అబ్దుల్ హమీద్
 | కంపెనీ హవల్దార్ మేజర్
 | గ్రెనేడర్స్
 |  1965 సెప్టెంబరు 10\*
 | అసల్ ఉత్తర్ యుద్ధం
 | ఖేమకరన్, భారతదేశం
 |  |
|  | ఆర్దెశిర్ బుజోర్జీ టరపోరే
 | లెఫ్టినెంట్ కల్నల్
 | పూనా హార్స్
 |  1965 సెప్టెంబరు 11\*
 | చావిందా యుద్ధం
 | ఫిల్లోర, సియల్కోట్, పాకిస్తాన్
 |  |
|  | ఆల్బర్ట్ ఎక్కా
 | లాన్స్ నాయక్
 | బ్రిగేడ్ గార్డ్స్
 |  1971 డిసెంబరు 3\*
 | హిల్లీ యుద్ధం
 | గంగాసాగర్, అగర్తల, భారతదేశం
 |  |
|  | నిర్మల్ జీత్ సింగ్ సెఖాన్
 | ఫ్లయింగ్ ఆఫీసర్
 | నెం.18 స్క్వాడ్రాన్ ఐఎఎఫ్
 |  1971 డిసెంబరు 14\*
 | భారత పాక్ యుద్ధం 1971
 | శ్రీనగర్, జమ్మూ కాశ్మీర్, భారతదేశం
 |  |
|  | అరుణ్ ఖేతర్‌పాల్
 | రెండవ లెఫ్టినెంట్
 | పూనా హార్స్
 |  1971 డిసెంబరు 16\*
 | బసంతర్ యుద్ధం
 | బారాపింద్-జర్పాల్, షకర్ఘర్, పాకిస్తాన్
 |  |
|  | హషియార్ సింగ్
 | మేజర్
 | గ్రెనేడర్స్
 |  1971 డిసెంబరు 17 | బసంతర్ యుద్ధం
 | బసంతర్ నది, షకర్ఘర్, పాకిస్తాన్
 |  |
|  | బాణా సింగ్
 | నయీబ్ సుబేదార్
 | జమ్మూ, కాశ్మీర్ లైట్ ఇన్ఫాంట్రీ
 |  1987 మే 23 | ఆపరేషన్ రాజీవ్
 | సియాచిన్ గ్లేసియర్, జమ్మూ, కాశ్మీర్, భారతదేశం
 |  |
|  | రామస్వామి పరమేశ్వరన్
 | మేజర్
 | మహార్ రెజిమెంట్
 |  1987 నవంబరు 25\*
 | ఆపరేషన్ పవన్
 | శ్రీలంక
 |  |
|  | మనోజ్ కుమార్ పాండే
 | లెఫ్టినెంట్
 | గోర్కా రైఫిల్స్
 |  1999 జూలై 3\*
 | ఆపరేషన్ రాజీవ్
 | ఖలుబెర్ /జుబేర్ టాప్, జమ్మూ, కాశ్మీర్, భారతదేశం
 |  |
|  | యోగీందర్ సింగ్ యాదవ్
 | గ్రెనేడియర్
 | గ్రెనేడర్స్
 |  1999 జూలై 4 | టైగర్ హిల్ యుద్ధం
 | టైగర్ హిల్, జమ్మూ కాశ్మీర్, భారతదేశం
 |  |
|  | సంజయ్ కుమార్ (సైనికుడు)
 | రైఫిల్‌మ్యాన్
 | జమ్మూ, కాశ్మీర్ రైఫిల్స్
 |  1999 జూలై 5 | కార్గిల్ యుద్ధం
 | కార్గిల్, జమ్మూ కాశ్మీర్, భారతదేశం
 |  |
|  | విక్రం బాత్రా
 | కెప్టెన్
 | జమ్మూ, కాశ్మీర్ రైఫిల్స్
 |  1999 జూలై 5\*
 | ఆపరేషన్ విజయ్
 | కార్గిల్, జమ్మూ కాశ్మీర్, భారతదేశం
 |  |

## పురస్కార గ్రహీతలకు భత్యాలు

పురస్కార గ్రహీతలకు, లెఫ్టినెంట్ క్రింది స్థాయి సైనికులైతే, పురస్కారంతో పాటు నగదు భత్యం కూడా లభిస్తుంది. ఒకవేళ గ్రహీత చనిపోయి ఉంటే, ఆ భత్యం అతని భార్యకు, ఆమె చనిపోయేంత వరకూ లేదా మళ్ళీ పెళ్ళి అయ్యేంత వరకూ లభిస్తుంది. గ్రహీతకు భార్య లేకపోతే అతని తల్లితండ్రులకు ఆ భత్యం చెందుతుంది. గ్రహీతకు పెళ్ళి అయి ఉండి భార్య చనిపోయి ఉంటే ఆ భత్యం అతని కొడుకు లేదా పెళ్ళి కాని కూతురుకు లభిస్తుంది. గ్రహీత బతికే ఉంటే నెలకు 10,000 రూపాయలు భత్యం లభిస్తుంది. ఈ పురస్కారం ద్వారా లభించే మొత్తాన్ని ఆదాయపు పన్ను నుండి మినహాయించారు. ఇదే కాకుండా, కేంద్ర ప్రభుత్వానికి చెందిన వివిధ మంత్రిత్వ శాఖలు కూడా భత్యాలు ఇస్తాయి. రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ గ్రహీత, గ్రహీతతో పాటు ఉండే ఒక్కరికి జీవిత కాలం ఉచితంగా మొదటి తరగతి రైలు ప్రయాణం చేసే వెసులుబాటు కలిగించింది. రవాణా మంత్రిత్వ శాఖ, గ్రహీతలకు టోల్ పన్నును తొలగించింది. ఇండియన్ ఎయిర్‌లైన్స్, గ్రహీతలకు టిక్కెట్లపై 75% రాయితీని అందిస్తుంది.

### రాష్త్ర ప్రభుత్వాలు అందించే భత్యాలు

కేంద్ర ప్రభుత్వంతో పాటు అనేక రాష్త్ర ప్రభుత్వాలు కూడా భత్యాలు అందచేస్తున్నాయి.

| నగదు మొత్తం | అందజేసే రాష్ట్రాలు
 |
| --- | --- |
|  3.1 మిలియన్లు | హర్యానా
 |
|  3 మిలియన్లు | పంజాబ్
 |
|  2.5 మిలియన్లు | * అసోం
* చండీగఢ్
* ఢిల్లీ
* గోవా
* హిమాచల్ ప్రదేశ్
* కేరళ
* మహారాష్ట్ర
* ఉత్తర ప్రదేశ్
* ఉత్తరాంచల్
 |
|  2 మిలియన్లు | * రాజస్థాన్
* మధ్య ప్రదేశ్
 |
|  1.5 మిలియన్లు | * తమిళనాడు
* మిజోరాం
 |
|  1 మిలియన్లు | * ఝార్ఖండ్
* ఆంధ్ర ప్రదేశ్
* బీహార్
 |
|  22,500 | * గుజరాత్
* జమ్మూ కాశ్మీరు
* కర్ణాటక
* ఒడిశా
* సిక్కిం
* పశ్చిమ బెంగాల్
 |

## రద్దు

అవసరమైతే రాష్ట్రపతి పురస్కరించబడిన పతకాన్ని రద్దు చేయవచ్చు. అలా జరిగినచో, అతని లేదా ఆమె పేరు నమోదు పత్రం నుండి తొలగింపబడును గ్రహీత ఆ పతకాన్ని తిరిగి ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది. రాష్త్రపతి రద్దుని కూడా ఉపసంహరించుకోవచ్చు. ఈ మార్పు "ది గజెట్ అఫ్ ఇండియా"లో ప్రచురించబడుతుంది.

## జనరంజక సంస్కృతిలో

1990 లో, పరమ వీర చక్ర గ్రహీతల జీవిత చరిత్రలు ఆధారంగా ఆంగ్లంలో టెలివిజన్ సిరీస్ రూపొందించబడ్డాయి. వీటికి చేతన్ ఆనంద్ దర్శకత్వం వహించారు. 2003 లో, "LOC Kargil" అనే హిందీ సినిమా కార్గిల్ యుద్ధంలో పరమ వీర చక్ర గ్రహీతల ఆధారంగా రూపొందించబడింది. తెలుగులో పరమవీర చక్ర పేరుతో సినిమా వచ్చింది.

## మూలాలు

### పుస్తకాలు

* Chakravorty, B.C. (1995), *Stories of Heroism: PVC & MVC Winners* (in ఇంగ్లీష్), New Delhi: Allied Publishers, ISBN 978-81-7023-516-3
* NCERT, Govt. of India (2016), *Veer Gaatha* (PDF), New Delhi: National Council of Educational Research and Training, ISBN 978-93-5007-765-8, the original (PDF) నుండి 2017-04-06 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది, ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2017-02-21

## ఇతర మూలాలు

## బయటి లింకులు

* పరమవీరచక్ర.కామ్
* "పరమ వీర చక్ర గ్రహీతలు". టైమ్స్ అఫ్ ఇండియా.
* పరమ వీర చక్ర గ్రహీతలు Archived 2017-02-13 at the Wayback Machine
* "భారతదేశ పరమ వీర చక్ర గ్రహీతలు మీద పుస్తకం". India: ANI News. 22 July 2010. the original నుండి 23 సెప్టెంబరు 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 ఫిబ్రవరి 2017.