# కాశ్మీరీ పండిట్లు

కాశ్మీరీ పండిట్లు| Total population |
| --- |
| 300,000 నుండి 600,000 వరకు (1990కి ముందు కాశ్మీర్ లోయలో నివసిస్తున్న అంచనా కాశ్మీరీ పండిట్లు) |
| ముఖ్యమైన జనాభా కలిగిన ప్రాంతాలు |
| భారతదేశం (జమ్మూ కాశ్మీర్ • లడఖ్ • ఉత్తర ప్రదేశ్ • హిమాచల్ ప్రదేశ్ • ఉత్తరాఖండ్ • హర్యానా • రాజస్థాన్ • పంజాబ్) |
| భాషలు |
| కాశ్మీరీ, హిందీ |
| మతం |
|  హిందువులు |

**కాశ్మీరీ పండిట్లు** (వీరిని **కాశ్మీరీ బ్రాహ్మణులు** అని కూడా అంటారు) కాశ్మీరీ హిందువులు, విశాలమైన సారస్వత బ్రాహ్మణ సమాజంలో భాగం. వీరు జమ్మూ కాశ్మీర్ అనే భారతీయ కేంద్రపాలిత ప్రాంతంలోని పర్వత ప్రాంతమైన కాశ్మీర్ లోయ పంచ గౌడ బ్రాహ్మణ సమూహానికి చెందినవారు. ముస్లిం ప్రభావం ఉన్న ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించడానికి ముందు కాశ్మీరీ పండిట్లు వాస్తవానికి కాశ్మీర్ లోయలోనే నివసించేవారు. ముస్లిం ప్రభావం పెరగడంతో పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు ఇస్లాం మతంలోకి మారారు. కాశ్మీర్ ప్రాంతానికి చెందిన స్థానికులుగా మిగిలి ఉన్న ఏకైక కాశ్మీరీ హిందూ సమాజం వీరే.

## చరిత్ర

మార్తాండ్ సూర్య దేవాలయం చిత్రం, హార్డీ కోల్ ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా రిపోర్ట్ 'ఇలస్ట్రేషన్ ఆఫ్ ఏన్షియంట్ బిల్డింగ్స్ ఇన్ కాశ్మీర్.' (1869)
### తొలి చరిత్ర

అశోకుడి కాలం నుండి, క్రీస్తుపూర్వం మూడవ శతాబ్దం చుట్టుపక్కల, కాశ్మీర్ ప్రాంత హిందూ కుల వ్యవస్థ బౌద్ధమత రాకతో ప్రభావితమైంది. తత్ఫలితంగా సాంప్రదాయ వర్ణ వ్యవస్థ రేఖలు అస్పష్టంగా మారాయి, ఈ మార్పులకు దూరంగా ఉన్న బ్రాహ్మణులు మినహాయింపు. ప్రారంభ కాశ్మీరీ సమాజంలోని మరో విశేషమైన లక్షణం ఏమిటంటే, ఆనాటి ఇతర వర్గాలలోని స్త్రీల స్థితిగతులతో పోలిస్తే వారికి ఉన్నతమైన గౌరవం లభించింది.

అనేక చారిత్రక ఘర్షణలకు సాక్ష్యంగా నిలిచిన ఉత్తర భారతదేశం ఎనిమిదవ శతాబ్దం నుండి టర్క్‌లు, అరబ్‌ల దాడుల ముప్పును ఎదుర్కొంది, అయినప్పటికీ వారు సాధారణంగా ఇతర సులభమైన ప్రదేశాలకు బదులుగా పర్వతాలతో చుట్టుముట్టబడిన కాశ్మీర్ లోయను విస్మరించారు. పద్నాలుగవ శతాబ్దానికి ముందు లోయలో ముస్లిం పాలన స్థాపించబడలేదు. చివరకు అది స్థాపించబడినప్పుడు, అది కేవలం బాహ్య దండయాత్రల ఫలితంగా మాత్రమే కాకుండా స్థానిక అంతర్గత సమస్యల కారణంగా కూడా జరిగింది, ఇందులో హిందూ లోహార రాజవంశ బలహీన పాలన, అవినీతి ప్రముఖ పాత్ర పోషించాయి.

మొహిబ్బుల్ హసన్ ఈ పతనాన్ని వివరిస్తూ ఇలా అన్నారు,

> "దామరులు (భూస్వామ్య నాయకులు) బలపడ్డారు, రాజ్యాధికారాన్ని ధిక్కరించారు, వారి నిరంతర తిరుగుబాట్లు దేశాన్ని గందరగోళంలో పడేశాయి. ప్రాణాలకు, ఆస్తులకు భద్రత కరువైంది, వ్యవసాయం క్షీణించింది, వాణిజ్యం నిలిచిపోయిన సందర్భాలు కూడా ఉన్నాయి. సామాజికంగా, నైతికంగా కూడా రాజదర్బారు, దేశం పతనపు అంచులకు చేరుకున్నాయి."
>
>
>

పై ఉల్లేఖన నేపథ్యంలో చూస్తే, రైతులను దోపిడీ చేస్తున్న దామర బిరుదాంకితులైన భూస్వాములను అణచివేసి దండించిన పనిని 'ఉత్పల' రాజవంశ స్థాపకుడు అవంతివర్మన్ (9వ శతాబ్దం) చేశాడని చరిత్రలో కూడా ప్రస్తావించబడింది. చివరి లోహార రాజు పరిపాలనా కాలం బ్రాహ్మణులకు ముఖ్యంగా బాధాకరం, ఎందుకంటే సూహాదేవుడు గతంలో మినహాయింపు పొందిన వారిని కూడా తన పన్నుల వ్యవస్థలోకి చేర్చాడు.

### మధ్యయుగ చరిత్ర

బహుశా తుర్కిస్తాన్కు చెందిన మంగోలుడైన జుల్జు 1320లో కాశ్మీర్ లోయలోని అనేక ప్రాంతాలను జయించిన సైన్యానికి నాయకత్వం వహించి విధ్వంసం సృష్టించాడు. అయినప్పటికీ జుల్జు బహుశా ముస్లిం కాదు. కాశ్మీర్ ఏడవ ముస్లిం పాలకుడు సుల్తాన్ సికందర్ బుత్షికన్ (1389-1413) కార్యకలాపాలు కూడా ఈ ప్రాంతానికి కీలకం. అనేక ముస్లిమేతర మత చిహ్నాలను కూల్చివేసి, జనాభాను మతమార్పిడికి గురిచేసి, వలస వెళ్ళేలా బలవంతం చేసినందున సుల్తాన్‌ను విగ్రహ విధ్వంసకుడిగా పేర్కొంటారు. ఇస్లాంలోకి మారని సంప్రదాయ మతాల అనుచరులు చాలామంది భారతదేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు వెళ్లారు. ఈ వలసదారులలో కొందరు పండిట్లు ఉన్నారు, అయితే ఈ వర్గంలోని కొందరు వ్యక్తులు కొత్త పాలకుల నుండి తప్పించుకోవడంతో పాటు ఆర్థిక కారణాల వల్ల కూడా స్థానభ్రంశం చెంది ఉండవచ్చు. బ్రాహ్మణుల సాంప్రదాయక ఉన్నత అక్షరాస్యత, ఆచరణాత్మక జ్ఞానాన్ని ఉపయోగించుకోవాలనే ఉద్దేశ్యంతో, ఒప్పందాల ద్వారా చట్టబద్ధత పొందాలనే లక్ష్యంతో ఆనాటి పాలకులు సాధారణంగా వారికి ఇతర ప్రాంతాలలో భూములను ఇచ్చేవారు. జనాభా, మతం రెండింటిలోనూ వచ్చిన మార్పుల ఫలితంగా కాశ్మీర్ లోయ ప్రధానంగా ముస్లిం ప్రాంతంగా మారింది.

బుత్షికన్ వారసుడు, కరుడుగట్టిన ముస్లిం అయిన జైన్-ఉల్-అబిదిన్ (1423-74), హిందువుల పట్ల సహనంతో వ్యవహరించాడు. బలవంతంగా ముస్లిం మతంలోకి మార్చబడిన వారందరినీ తిరిగి హిందూ మతంలోకి రావడానికి అతను అనుమతించాడు, దేవాలయాల పునరుద్ధరణ పనులను కూడా చేపట్టాడు. అతను పండితుల పాండిత్యాన్ని గౌరవించాడు, వారికి భూమిని ఇచ్చాడు, వదిలి వెళ్ళిన వారిని తిరిగి రావాలని ప్రోత్సహించాడు. అతను అర్హత ఆధారిత వ్యవస్థను నడిపించాడు, బ్రాహ్మణులు, బౌద్ధులు ఇద్దరూ అతనికి సన్నిహిత సలహాదారులుగా ఉండేవారు.

## ఇటీవలి సంఘటనలు

### కాశ్మీర్ నుండి వలస (1985-1995)

ముగ్గురు పండిట్ మహిళలను చూపుతున్న కళాకృతి
డోగ్రా పాలన (1846-1947) సమయంలో కాశ్మీరీ పండిట్లు లోయ జనాభాలో అనుకూల వర్గంగా ఉండేవారు. 1950 భూసంస్కరణల ఫలితంగా వారిలో 20 శాతం మంది లోయను విడిచిపెట్టారు, 1981 నాటికి పండిట్ల జనాభా మొత్తం జనాభాలో 5 శాతానికి పడిపోయింది. 1990లలో ఉగ్రవాదం పెరిగిన కాలంలో ఛాందసవాద ఇస్లామిస్టులు, ఉగ్రవాదుల వేధింపులు, బెదిరింపుల తర్వాత వారు పెద్ద సంఖ్యలో వెళ్ళిపోవడం ప్రారంభించారు. 1990 జనవరి 19 నాటి సంఘటనలు అత్యంత దారుణమైనవి. ఆ రోజు, కాశ్మీరీ పండిట్లు కాఫిర్లు అని, పురుషులు కాశ్మీర్ విడిచిపెట్టాలి, ఇస్లాంలోకి మారాలి లేదంటే చంపబడతారని మసీదుల నుండి ప్రకటనలు వెలువడ్డాయి. వీటిలో మొదటి ఎంపికను ఎంచుకున్న వారు తమ మహిళలను వదిలి వెళ్లాలని చెప్పారు. మతమార్పిడి లేదా హత్య కోసం వారిని లక్ష్యంగా చేసుకునేందుకు పండిట్ల ఇళ్లను గుర్తించాలని కాశ్మీరీ ముస్లింలను ఆదేశించారు.

పలువురు రచయితల అభిప్రాయం ప్రకారం, 1990ల కాలంలో మొత్తం 140,000 కాశ్మీరీ పండిట్ జనాభాలో దాదాపు 100,000 మంది లోయను విడిచిపెట్టారు. ఇతర రచయితలు వలస వెళ్ళిన వారి సంఖ్య మరింత ఎక్కువగా ఉంటుందని సూచించారు, ఇది 150,000 నుండి 190,000 వరకు (దాదాపు 200,000 మొత్తం పండిట్ జనాభాలో) ఉండవచ్చని అంచనా వేశారు. అప్పటి గవర్నర్ జగ్మోహన్ రహస్యంగా వలసలను నిర్వహించడంలో పాలుపంచుకున్నారనే అంశం వివాదాస్పదంగా ఉంది, దీనివల్ల ప్రణాళికాబద్ధమైన వలసల స్వభావం వివాదాస్పదంగా మిగిలిపోయింది.

వలస వచ్చిన అనేక మంది కాశ్మీరీ పండిట్లు జమ్మూలోని శరణార్థి శిబిరాల్లో దయనీయ పరిస్థితుల్లో జీవిస్తున్నారు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* పనూన్ కాశ్మీర్

## బాహ్య లింకులు

* **19 జనవరి**: ఆ రోజు కాశ్మీరీ పండిట్లపై అకృత్యాలు పరాకాష్టకు చేరుకున్నాయి
* అట్టడుగున కాశ్మీరీ పండిట్లు
* కాశ్మీరీ పండిట్ల చరిత్ర
* కాశ్మీరీ పండిట్లపై కేంద్రం రిపోర్ట్.. ఎన్ని కుటుంబాలు వలస వెళ్లాయంటే.. (ఆంధ్రజ్యోతి)
* కాశ్మీరీ పండిట్లు వార్తలు (సాక్షి)

## మూలాలు