# జ్ఞానపీఠ పురస్కారం

|  |
| --- |
| Jnanpith Award
 |
| పురస్కారం గురించి
 |
| **విభాగం** | సాహిత్యం (వ్యక్తిగత)
 |
| **వ్యవస్థాపిత** | 1964
 |
| **మొదటి బహూకరణ** | 1965
 |
| **క్రితం బహూకరణ** | 2018
 |
| **మొత్తం బహూకరణలు** | 56
 |
| **బహూకరించేవారు** | భారతీయ జ్ఞానపీఠ్
 |
| **నగదు బహుమతి** | ₹11 lakh (equivalent to ₹14 lakh or US$18,000 in 2023)
 |
| **వివరణ** | భారతదేశం లో సాహితీ పురస్కారం
 |
| **మొదటి గ్రహీత(లు)** | G. Sankara Kurup
 |

భారతదేశపు సాహితీ పురస్కారాల్లో **జ్ఞానపీఠ పురస్కారం** అత్యున్నతమైంది. దీన్ని టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా వార్తా పత్రిక వ్యవస్థాపకులైన సాహు జైన్ కుటుంబం ఏర్పాటు చేసిన భారతీయ జ్ఞానపీఠం వారు ప్రదానం చేస్తారు. వాగ్దేవి కాంస్య ప్రతిమ, పురస్కార పత్రం, పదకొండు లక్షల రూపాయల నగదు ఈ పురస్కారంలో భాగం.1964లో నెలకొల్పబడిన ఈ పురస్కారం మొదటిసారిగా 1965లో మలయాళ రచయిత జి శంకర కురుప్‌కు వచ్చింది. భారతీయ అధికార భాషలలో దేనిలోనైనా రాసే భారత పౌరులు ఈ బహుమతికి అర్హులు. ఐతే ఒక భాషాసాహిత్యానికి ఈ పురస్కారం లభించిన తర్వాత మూడేళ్ళపాటు ఆ భాషాసాహిత్యాన్ని ఈ పురస్కారానికి పరిశీలించరు.

1982కు ముందు, ఏదైనా ఒక రచనకు గాను సంబంధిత రచయితకు ఈ పురస్కారం ఇచ్చేవారు. అప్పటినుండి, భారతీయ సారస్వతానికి చేసిన సేవకు కూడా ఈ బహుమతిని ఇస్తూ వస్తున్నారు. ఇప్పటి వరకు కన్నడ రచయితలు అత్యధికంగా ఎనిమిదిసార్లు ఈ పురస్కారం అందుకున్నారు. హిందీ రచయితలు ఆరుసార్లు అందుకున్నారు.

## అవార్డు

విశ్వనాథ సత్యనారాయణకు అందజేసిన జ్ఞాన పీఠ్ అవార్డు దృశ్యచిత్రం

| సంవత్సరం
 | పేరు
 | కృషి
 | భాష
 |
| --- | --- | --- | --- |
| 1965
 | జి. శంకర కురుప్
 | *ఒడక్కుజల్* (వేణువు)
 | మలయాళం
 |
| 1966
 | తారాశంకర్ బందోపాధ్యాయ
 | *గణదేవత* | బెంగాలి
 |
| 1967
 | డా.కె.వి.పుట్టప్ప (కువెంపు)
 | *శ్రీ రామాయణ దర్శన* | కన్నడ
 |
| 1967
 | ఉమాశంకర్ జోషి
 | *నిషిత* | గుజరాతీ
 |
| 1968
 | సుమిత్రానందన్ పంత్
 | *చిదంబర* | హిందీ
 |
| 1969
 | ఫిరాఖ్ గోరఖ్‌పురి
 | *గుల్-ఎ-నగ్మా* | ఉర్దూ
 |
| 1970
 | విశ్వనాథ సత్యనారాయణ
 | *రామాయణ కల్పవృక్షం* | తెలుగు
 |
| 1971
 | బిష్ణు డే
 | *స్మృతి సత్తా భవిష్యత్* | బెంగాలి
 |
| 1972
 | రామ్‌ధరీ సింగ్ 'దినకర్'
 | *ఊర్వశీ* | హిందీ
 |
| 1973
 | దత్తాత్రేయ రామచంద్ర బెంద్రె
 | *నాకుతంతి* (నాలుగు తీగలు (తంత్రులు)
 | కన్నడ
 |
| 1973
 | గోపీనాథ్ మొహంతి
 | *మట్టిమతల్* | ఒరియా
 |
| 1974
 | విష్ణు సఖారాం ఖాండేకర్
 | *యయాతి* | మరాఠీ
 |
| 1975
 | పి.వి.అఖిలాండం
 | *చిత్రప్పావై* | తమిళం
 |
| 1976
 | ఆశాపూర్ణా దేవి
 | *ప్రథం ప్రతిశృతి* | బెంగాలి
 |
| 1977
 | కె.శివరామ కారంత్
 | *మూక్కజ్జియ కనసుగళు* (బామ్మ కలలు)
 | కన్నడ
 |
| 1978
 | ఎస్.హెచ్.వి.ఆజ్ఞేయ
 | *కిత్నీ నావోన్ మే కిత్నీ బార్* (ఎన్ని పడవల్లో ఎన్నిసార్లు?)
 | హిందీ
 |
| 1979
 | బీరేంద్ర కుమార్ భట్టాచార్య
 | *మృత్యుంజయ్* | అస్సామీ
 |
| 1980
 | ఎస్.కె.పొట్టెక్కాట్
 | *ఒరు దేశత్తింతె కథ* (ఒక దేశపు కథ)
 | మలయాళం
 |
| 1981
 | అమృతా ప్రీతం
 | *కాగజ్ తే కాన్వాస్* | పంజాబీ
 |
| 1982
 | మహాదేవి వర్మ
 |  | హిందీ
 |
| 1983
 | మాస్తి వెంకటేశ అయ్యంగార్
 |  | కన్నడ
 |
| 1984
 | తకళి శివశంకర పిళ్ళె
 |  | మలయాళం
 |
| 1985
 | పన్నాలాల్ పటేల్
 |  | గుజరాతీ
 |
| 1986
 | సచ్చిదానంద రౌత్రాయ్
 |  | ఒరియా
 |
| 1987
 | విష్ణు వామన్ శిర్వాద్కర్
 |  | మరాఠీ
 |
| 1988
 | డా.సి.నారాయణ రెడ్డి
 | విశ్వంభర
 | తెలుగు
 |
| 1989
 | ఖుర్రతుల్-ఐన్-హైదర్
 |  | ఉర్దూ
 |
| 1990
 | వి.కె.గోకాక్
 |  | కన్నడ
 |
| 1991
 | సుభాష్ ముఖోపాధ్యాయ
 |  | బెంగాలి
 |
| 1992
 | నరేశ్ మెహతా
 |  | హిందీ
 |
| 1993
 | సీతాకాంత్ మహాపాత్ర
 |  | ఒరియా
 |
| 1994
 | యు.ఆర్.అనంతమూర్తి
 |  | కన్నడ
 |
| 1995
 | ఎం.టి.వాసుదేవన్ నాయర్
 |  | మలయాళం
 |
| 1996
 | మహాశ్వేతా దేవి
 |  | బెంగాలీ
 |
| 1997
 | అలీ సర్దార్ జాఫ్రి
 |  | ఉర్దూ
 |
| 1998
 | గిరీష్ కర్నాడ్
 |  | కన్నడ
 |
| 1999
 | నిర్మల్ వర్మ
 |  | హిందీ
 |
| 1999
 | గురుదయాల్ సింగ్
 |  | పంజాబీ
 |
| 2000
 | ఇందిరా గోస్వామి
 |  | అస్సామీ
 |
| 2001
 | రాజేంద్ర కేశవ్‌లాల్ షా
 |  | గుజరాతీ
 |
| 2002
 | డి.జయకాంతన్
 |  | తమిళం
 |
| 2003
 | విందా కరందీకర్‌
 |  | మరాఠీ
 |
| 2004
 | రెహమాన్ రాహి‌
 |  | కష్మీరీ
 |
| 2005
 | కువర్ నారాయణ్‌
 |  | హిందీ
 |
| 2006
 | రవీంద్ర కేళేకర్‌
 |  | కొంకణి
 |
| 2006
 | సత్యవ్రత శాస్త్రి‌
 |  | సంస్కృతం
 |
| 2007
 | డా.ఓ.యన్.వి.కురూప్
 |  | మళయాళం
 |
| 2008
 | అక్లాక్ ముహమ్మద్ ఖాన్
 |  | ఉర్దూ
 |
| 2009
 | అమర్ కాంత్
 |  | హిందీ
 |
| 2009
 | శ్రీ లాల్ శుక్లా
 |  | హిందీ
 |
| 2010
 | చంద్రశేఖర కంబార
 |  | కన్నడ
 |
| 2011
 | ప్రతిభా రాయ్
 |  | ఒడియా
 |
| 2012
 | రావూరి భరద్వాజ
 | *పాకుడురాళ్ళు* (మాయాజలతారు)
 | తెలుగు
 |
| 2013
 | కేదార్‌నాథ్‌ సింగ్
 |  | హిందీ
 |
| 2015
 | రఘువీర్ చౌదరి
 |  | గుజరాతీ
 |
| 2016
 | శంఖ ఘోష్
 |  | బెంగాలీ
 |
| 2017
 | కృష్ణ సోబ్తి
 |  | హిందీ
 |
| 2018
 | అమితవ్ ఘోష్
 |  | ఆంగ్లం
 |
| 2019
 | అక్కితం అచ్యుతన్ నంబూతిరి
 |  | మలయాళం
 |
| 2021
 | నీలమణి ఫూకాన్
 |  | అస్సామీ
 |
| 2022
 | దామోదర్ మౌజో
 |  | కొంకణి
 |
| 2023
 | గుల్జార్
 |  | ఉర్దూ
 |
| 2023
 | జగద్గురు రామభద్రాచార్య
 |  | సంస్కృతం
 |
| 2024
 | వినోద్ కుమార్ శుక్లా
 |  | హిందీ
 |

## బయటి లింకులు

* అధికారిక వెబ్ సైటు. Archived 2010-08-12 at the Wayback Machine