# బీమా

పోస్టల్ లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్, గవర్నమెంట్ ఆఫ్ ఇండియా
భవిష్యత్తులో మన ఆరోగ్యానికి, వ్యాపారాలకి, ఆస్థులకి ఏమి ఆపదలు వస్తాయో ఊహించటం కష్టం. మనకు, మన కుటుంబాలకి ధన నష్టం కలిగే అవకాశాల నుండి రక్షణ పొందడాన్ని బీమా (Insurance) చేయటం అంటారు. ఇంకో విధంగా చెప్పాలంటే అనుకోని విపత్తు లకు బీమా సంస్థ అందజేసే ధన సహాయమే బీమా.

భారీగా రాబోయే నష్టాన్ని పూరించేందుకు ముందుగా చిన్న ఖర్చుని ఇష్టంగా భరించడం బీమా యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం. ఆస్తిని, ఆరోగ్యాన్ని, జీవితాన్ని, ఇలా దేనినయినా బీమా చేయవచ్చు. బీమాను విక్రయించే కంపెనీని **బీమా సంస్థగా** ; బీమా కొనేవారిని **బీమాదారు** లేక **పట్టాదారు** లేక **పాలసీ దారు** అంటారు. బీమా వల్ల లబ్ధి పొందడానికి చెల్లించాల్సిన రుసుము అనగా **కిస్తు** లేదా **ప్రీమియం** ను లెక్కకట్టడానికి **బీమా నిష్పత్తి** ని ఉపయోగిస్తారు.

బీమా ద్వారా మానసికంగా కొంత స్థిమితాన్ని పొందవచ్చు. విపత్తు సంభవిస్తే నష్టాన్ని తగ్గించుకోవచ్చు. దీని కొరకు వినియోగదారు, బీమా సంస్ధతో అనుకోని విపత్తులకి కావలసిన నష్ట పరిహారం, బీమా కాలం, విపత్తు మూలం అవబడే వివరాలు తెలియబరిచి, బీమా సంస్థ ఒప్పందం ప్రకారం ఒకసారి గాని, క్రమ పద్ధతిలో వాయిదాల మీద కాని డబ్బు (ప్రీమియం) చెల్లించాలి. బీమా సంస్థ - చేసుకున్న ఒప్పందం ప్రకారం - విపత్తు సంభవించినపుడు, లేక కాల పరిమితి ముగిసిన రోజున, ఒప్పందం ప్రకారం ఇవ్వ వలసిన ధనం ఇస్తుంది. బీమా ఒప్పందాలు పెట్టుబడితో మిళితం అయి, విపత్తు జరగక పోయినా, కాల పరిమితి ముగిసిసప్పుడు కొంత రాబడిని కలిగించగలవు.

## క్లిష్ట పదాలకి అర్థాలు

* insurance = బీమా
* policy = పట్టా; పట్టా పత్రం
* premium = బీమా కిస్తు; అడితి
* level premium = మట్టపు అడితి;
* compensation = పరిహారం; నష్ట పరిహారం
* risk = నష్టభారం; నష్టాన్ని భరించగలిగే స్తోమత; తెగింపు; తెగించగలిగే స్తోమత;

## భారతదేశంలో బీమా

ఆభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో ప్రజలలో ఎక్కువ మంది బీమాని ఉపయోగిస్తారు. భారతదేశంలో అవగాహన తక్కువ వలన, ప్రభుత్వ రంగం సంస్థలు గుత్తాధిపత్యం వలన, జీవితంపై తాత్విక భావనల (జరిగేది ఏదో జరగక మానదు, అన్నింటికి ఆ భగవంతుడిదే భారం) వలన బీమా అంతగా వ్యాప్తి చెందలేదు. సరళీకృత విధానాల వలన,1991-92 లో బీమా రంగంలో బహుళ జాతి ఖానిగీ (private) సంస్థలు ప్రవేశించటం వలన, బీమా రంగం అభివృద్ధి పెరిగింది. దీనికి తోడు ఉపాధి అవకాశాలు మెరుగయ్యాయి. మల్హోత్రా కమిటీ సిఫార్సుల ననుసరించి బీమా నియంత్రణ , అభివృద్ధి అథారిటీ 1999 లో స్వయంనిర్ణాయక సంస్థగా స్థాపించబడి, ఆగస్టు 2000 లోరాజ్యాంగ సంస్థగా మారింది. బీమా రంగం 15-20 శాతం పెరుగుదలతో, అనుబంధ బ్యాంకింగ్, ఆర్థిక సపర్య రంగాలతో కలిసి భారత స్థూల జాతీయోత్పత్తిలో 7 శాతం భాగంగా ఉంది.

## బీమా చరిత్ర

మానవ సమాజం సృష్టితో పాటే బీమా కూడా పుట్టిందని కొంతవరకు మనం భావించవచ్చు. మానవ సంఘంలో రెండు రకాల ఆర్ధిక పరిస్థితులు ఉన్నాయి: మొదటిది, డబ్బుతో ముడిపడ్డ ఆర్ధిక పరిస్థితి (విపణివీధులు, డబ్బు, ఆర్థిక సాధనాలు మొదలయినవి). రెండవది, సహజ ఆర్థిక పరిస్థితి (విపణివీధులు, డబ్బు, ఆర్థిక సాధనాలు, మొదలయినవి లేకుండా). రెండవ రకం మొదటి రకం కంటే చాలా పురాతనమైనది. ఇలాంటి ఆర్థిక పరిస్థితి ఉన్న సమాజంలో, బీమాను ప్రజలు ఒకరికి ఒకరు సహాయ పడే రూపంలో మనం చూస్తాం. ఉదాహరణకు, ఒక ఇల్లు కాలిపోతే, సమాజంలోని సభ్యులు ఒక కొత్త ఇల్లు కట్టేందుకు సహాయపడతారు. పొరుగు వానికి ఇదే విధంగా జరిగితే ఇతరులు అతనికి సహాయపడాలి. లేకుంటే, భవిష్యత్తులో పొరుగు వానికి ఎటువంటి సహాయం అందదు. ఆర్దిక సాధనాలుతో అధునాతన ఆర్థిక పరిస్థితులు అంతగా విస్తరించని కొన్ని దేశాల్లో ఇప్పటికీ ఇలాంటి బీమా వాడుకలో ఉంది (ఉదాహరణకు మాజీ సోవియట్ యూనియన్ భాగంలో వచ్చే దేశాలు).

నష్టభారం (risk) ని బదిలీ చెయ్యడం కాని, పంపిణీ చెయ్యడం కాని ఆధునిక బీమా యొక్క గమ్యం. ఈ దృష్టితో చూసినట్లయితే చూసినట్లయితే నష్టాలను పంపిణీ చేయడం లేదా పంచుకోవడం అనేది చైనీయులు, బాబిలోనియన్ వర్తకులు దరిమిలా క్రీస్తుకి పూర్వం 3 వేల సంవత్సరాల క్రితం నుండి క్రీస్తుకి పూర్వం 2 వేల సంవత్సరాల క్రితం వరకు ఈ పద్ధతిని పాటించేవారు. ప్రమాదభరితమైన నదులలో ప్రయాణించే సమయంలో ఒక పెద్ద నౌక మునుగుట వలన జరిగే నష్టాన్ని పూరించేందుకు చైనా వర్తకులు తమ సరుకులను అనేక నౌకలలో పంచేవారు. ప్రసిద్ధి చెందిన కోడ్ ఆఫ్ హమ్మురాబిలో, 1750 BC కాలంలో, నమోదు చేయబడిన ఒక విధానాన్ని బాబిలోనియా దేశస్థులు ఉపయోగించేవారు. ఈ పద్ధతిలో ఒక వర్తకుడు తన సరుకును ఎగుమతి చేసేందుకు రుణం పొంది ఒకవేళ తన సరుకు దొంగలింపబడినా, నీట ములిగినా, అప్పుడు రుణదారుడు ఆ అప్పును రద్దు చేయటానికి, తాను తీసుకున్న రుణం కంటే కొంచెం ఎక్కువగా రుణదారునికి చెల్లించాలి.

దరిమిలా క్రీస్తు పూర్వం మొదటి సహస్రాబ్దంలో, రోడ్స్ నివాసులు **సాధారణ సగటు** అనే కొత్త పద్ధతిని తయారు చేసేరు. ఈ పద్ధతిలో సమష్టిగా సరుకులను రవాణా చేసే వర్తకులు ప్రీమియాన్ని సమానంగా పంచుకుంటారు. అలా కూడబెట్టిన మొత్తం ఒకవేళ ఒక వర్తకుడి సరుకులు ఉన్న్డ పడవ మునిగిపోవడం వలన లేదా తుఫాను వలన నాశనమైతే ఆ నష్టాన్ని భరించేందుకు ఉపయోగపడుతుంది.

గ్రీకులు , రోమన్‌లు "ఆరోగ్య భీమా , జీవిత భీమా విధానాన్ని" ప్రవేశ పెట్టారు. 600 AD‌లో, కుటుంబాలను సంరక్షిస్తూ ఎవరైనా చనిపోతే వారి అంత్యక్రియలకు అయ్యే ఖర్చులను భరిస్తూ "దయ గల సంఘాలు" అని పిలవబడే సమాజాలను నిర్వహించేవారు. మధ్య యుగంలోని సంఘాలు ఈ విధానాన్నే అవలంబించేవి. వారి ధర్మశాస్త్రం సరుకుల బీమాకు సంబంధించిన అనేక అంశాలను ప్రస్తావిస్తుంది.17వ శతాబ్దం అంతంలో, ఇంగ్లాండ్‌‌లో భీమా వ్యాపారం స్థాపించబడే ముందు, అత్యవసరాలలో ఉపయోగించడానికి కొంత డబ్బును ప్రజలు విరాళాన్ని సేకరించే "స్నేహపూరిత సంఘాలు" అవతరించాయి.

14వ శతాబ్దంలో జెనొవాలో భూసంబంధిత ఎస్టేట్‌ల వలన సహాయం పొందే ప్రత్యేకమైన బీమా ఒప్పందాలను (రుణాలతో , ఒప్పందాలతో సంబంధం లేని బీమా పాలసీలు) కనిపెట్టారు. ఈ బీమా ఒప్పందాలు పెట్టుబడిని బీమాతో వేరు చేసాయి, సముద్ర బీమా రంగంలో ఈ విధానం ప్రయోజనకరంమైనదని రుజువైంది. ఐరోపా పునరుద్ధరణ కాలం తరువాత బీమా రంగం అత్యాధునికంగా మారి భిన్నమైన పద్ధతులతో అభివృద్ధి చెందింది.

Lloyd's Coffee House was the first marine insurance company.
17‌వ దశాబ్దం ముగింపులో, వర్తక కేంద్రంగా లండన్‌కు ప్రాముఖ్యత పెరగడం వలన సముద్ర బీమా యొక్క ఆవశ్యకత పెరిగింది.నౌకా యజమానులు, వర్తకులు , నౌకా కెప్టెన్‌లు తరచూ సందర్శించే ఒక కాఫీ హౌస్‌ను 1680లో ఎడ్వర్డ్ లాయ్డ్ తెరిచాడు అందరూ వచ్చేవారు కాబట్టి విశ్వసనీయ నౌకా సమాచారం అక్కడ లభించేది. సరుకులను , నౌకలను బీమా చేసే వారి సమావేశానికి ఆ ప్రదేశం కేంద్రంగా మారింది , ఇలాంటి పూచీకత్తుకు పెట్టుబడి ఇవ్వటానికి అనేక మంది ఆ ప్రదేశానికి వెళ్లేవారు. ఇప్పటికి లాయ్డ్స్ ఆఫ్ లండన్ సముద్ర బీమా , ఇతర బీమాలు చేయడంలో అగ్రస్థాయి మార్కెట్‌గా (అది బీమా సంస్థ కాదు) ఉంది కానీ ఇతర బీమా రకాలు వలె కాకుండా విభిన్నంగా పనిచేస్తుంది.

1666లో గ్రేట్ ఫైర్ ఆఫ్ లండన్ వలన 13,200 ఇళ్ళు దగ్దమైనాయి అప్పటి నుండే బీమా జాడ మనకు తెలుస్తుంది. ఈ దుర్ఘటన తరువాత నికోలస్ బర్బోన్ అనే వ్యక్తి భవనాలను బీమా చేసేందుకు ఒక కార్యాలయాన్ని స్థాపించాడు. 1680లో ఇటుక , చట్రాల ఇళ్ళను బీమా చేసేందుకు ఇంగ్లాండ్‌లో మొట్టమొదటి అగ్ని బీమా సంస్థ "ద ఫైర్ హౌస్"ను స్థాపించాడు.

1732లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని దక్షిణ కారోలిన, చార్లెస్ టౌన్‌కు (ఇప్పటి చార్లెస్టన్) చెందిన అగ్ని బీమా సంస్థ మొట్టమొదటిసారిగా అగ్ని బీమా పూచీకత్తును వ్రాసింది. శాశ్వత బీమా రూపంలో ముఖ్యంగా అగ్ని ఆపదలకు వ్యతిరేకంగా భీమా ప్రమాణాలను ఆచరణలో పెట్టే విధంగా బెంజమిన్ ఫ్రాంక్లిన్ ఎంతగానో కృషి చేశాడు. [[అగ్ని ప్రమాదాల వలన ఇంటికి జరిగే నష్టాన్ని భీమా చేయడానికి ఏర్పడిన ఫిలాడెల్ఫియా కంట్రిబ్యూషన్‌షిప్|అగ్ని వల్ల నష్టపోయే ఇళ్ళకు బీమా చేయడానికి ఫిలాడెల్ఫియా కంట్రిబ్యూషన్‌షిప్]] 1752లో స్థాపించాడు. అగ్ని నిరోధికానికి చందాలను మొట్టమొదటిగా ఫ్రాంక్లిన్ సంస్థ ప్రారంభించింది. కొన్ని అగ్ని ప్రమాదాల గురించి సంస్థ హెచ్చరించడమే కాకుండా, అగ్ని ప్రమాదాలు సంభవించే అవకాశాలు ఎక్కువగా ఉన్న చెక్కతో చేసిన ఇళ్ళ వంటి వాటికి బీమా చేయడానికి నిరాకరించింది. వ్యక్తిగత రాష్ట్ర భీమా విభాగాలు ప్రాథమిక బాధ్యతను సమ్మతిస్తూనే, యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో బీమా పరిశ్రమ నిబంధనలు ఎక్కువగా విభజించబడినవి. భీమా మార్కెట్‌లు జాతీయంగా , అంతర్జాతీయంగా కేంద్రీకృతమైనప్పటికీ, రాష్ట్ర బీమా కమీషనర్లు సొంతంగా పనిచేసినప్పటికీ అప్పుడప్పుడు జాతీయ బీమా కమీషనర్ల సంఘం యొక్క నిర్ణయంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. రాష్ట్ర బ్యాంకులు, , జాతీయ బ్యాంకుల మాదిరిగా బీమా పరిశ్రమలో కూడా ద్వంద్వ సమితి , ఫెడరల్ రెగ్యులేటరీ వ్యవస్థను (ఆప్షనల్ ఫెడరల్ చార్టర్ (OFC) అని పిలువబడే) నెలకొల్పానని ఇటీవలి కాలంలో కొందరు ప్రతిపాదించారు.

## బీమా నియమాలు

ఆపదలని తట్టుకోడానికి వాడే బీమాలకు సాధారణంగా ఏడు లక్షణాలు ఉంటాయి.

1. **అత్యధిక సంఖ్యలో సారూప్య పెట్టుబడులున్న శాల్తీలు ఉండటం:** ఆర్ధిక వనరులని ఉమ్మడిగా పోగు చేసి, ఒకరికి వచ్చిన నష్టాన్ని నలుగురూ పంచుకోవడమనేది బీమా యొక్క ఆయువుపట్టు ఊహనం. అందుకని బీమా పట్టాలు అందుకోడానికి అర్హత పొందాలంటే ఆయా వ్యక్తులు ఏదో ఒక అధిక సంఖ్యాక వర్గానికి చెందిన వారై ఉండాలి. అటువంటి సందర్భాలలో సంఖ్యాశాస్త్రంలో ఉన్న "పెద్ద సంఖ్యల సిద్ధాంతం" (Law of large numbers) నమూనాల ప్రకారం లెక్కగట్టిన నష్టాలు, నిజంగా సంభవించిన నష్టాలు ఉరమరగా సమానంగా ఉంటాయి. ఉదాహరణకి అమెరికా వంటి దేశాలలో రోడ్ల మీద లక్షల కొద్దీ వాహనాలు నడుస్తూ ఉంటాయి కనుక, వాటిలో కొద్ది శాతం ప్రమాదాలకు గురి అయే సావకాశం ఉంటుంది. అలా గురి అయిన దురదృష్ట వంతులకి మిగిలినవారంతా ఉమ్మడిగా నష్టపరిహారం ఇవ్వడం తేలిక. అయితే ఈ పద్ధతికి కొన్ని మినహాయింపులు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకి అరుదుగా జరిగే ఉపగ్రహాలని కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టే సందర్భాలకి కూడా బీమా వర్తిస్తుంది.
2. **నిర్దిష్ట నష్టం:** నష్టం ఒక నిర్దిష్టమైన సమయంలో గాని, స్థలంలో గాని కారణం వల్ల కాని సంభవిస్తుంది. ఉదాహరణకు జీవిత బీమా పాలసీ ఉన్న వ్యక్తి మరణించడం. అగ్ని ప్రమాదాలు, వాహన ప్రమాదాలు, పనిచేసే స్థలంలో జరిగే ప్రమాదాలు కూడా ఈ కోవకి చెందుతాయి. ఇతర విధాలుగా జరిగే నష్టాలు ఇలా ఒక కోవలో ఇమడకపోవచ్చు. వృత్తి రీత్యా వచ్చే దీర్ఘకాల వ్యాధులలో కచ్చితమైన సమయం, స్థలం, కారణం గుర్తించలేము. సంఘటనకు సంబంధించిన సమయం, స్థలం, కారణం గురించి సరైన సమాచారం అత్యవసరం.
3. **ప్రమాదాల వలన కలుగు నష్టం:** జరిగిన ప్రమాదం కాకతాళీయంగా జరిగి ఉండాలి లేదా కనీసం బీమా లబ్ధిదారుని అదుపు దాటైనా ఉండాలి. జరిగిన సంఘటన వలన డబ్బు వచ్చే ఏకైక అవకాశం ఉన్నందున ఆ నష్టం 'నిష్కళంకమైనదిగా' ఉండాలి. సాధారణ వ్యాపార నష్టాలు వంటి అంశాలు సామాన్యంగా బీమాకు అనర్హంగా పరిగణిస్తారు.
4. **పెద్ద నష్టం:** బీమా లబ్ధిదారుని నుండి నష్ట పరిహారం అర్థవంతంగా ఉండాలి. ఊహించిన నష్ట పరిహారాన్ని, పాలసీని కేటాయించడానికి , నిర్వహణకు అయ్యే వ్యయాన్ని, నష్టాల సర్దుబాటుకు తగినంత పెట్టుబడి ఉండి, చెల్లింపు చేయగలడనే నమ్మకాన్ని బీమా సంస్థలు పెంచుకొనేలా బీమా ప్రీమియాలు ఉండాలి. చిన్న నష్టాలలో మనం ఉహించిన దానికంటే ఎన్నో రెట్లు ఎక్కువగా నష్టాలు ఉంటాయి. కొనుగోలుదారుకు ఇచ్చే మూల్యం సరైనదిగా ఉంటేనే చెల్లింపులు చేయాలనే నియమం లేదు.
5. **చెల్లించగలిగే ప్రీమియం:** ఇస్తున్నారు కదా అని ఎవరైనా బీమా కొనేలా కాకుండా, ఒకవేళ బీమా చేయబడ్డ సంఘటన పెద్దదైనా లేక జరిగిన సంఘటన యొక్క మూల్యం ఎక్కువైనా రక్షణ ఇచ్చు మూల్యానికి సంబంధించి, చెల్లించవలసిన ప్రీమియం కూడా పెద్దదిగా ఉంటుంది. బీమా సంస్థకు గణనీయమైన నష్టం కలగకుండా సరైన ప్రీమియం ఉండేందుకు ఆర్ధిక వృత్తిలోని ఆర్ధిక అకౌంటింగ్ విభాగం వారు కృషి చేస్తారు. అలాంటి నష్టానికి అవకాశం లేనట్లయితే ఆ లావాదేవీ పదార్థ రూపంలో కాకుండా బీమా రూపంలో ఉంటుంది. (U.S ఫైనాన్షియల్ అకౌంటింగ్ స్టాండర్డ్స్‌ లోని బోర్డ్ స్టాండర్డ్ నంబర్ 113) ని చూడండి)
6. **లెక్కించదగిన నష్టం:** సాధారణంగా లెక్కించలేకపోతే కనీస అంచనా వేయగల్గిన రెండు అంశాలు ఉన్నాయి: నష్టం కలిగే సంభావ్యత , చెల్లించే ఖర్చు. నష్ట సంభావ్యత కేవలం ఒక ప్రయోగసిద్ధ సాధకం మాత్రమే కానీ, ధర అనేది, బీమా పాలసీ కలిగిన ఓ వ్యక్తి నష్టానికి తగిన ఆధారాలతో నిర్దిష్టమైన , విశేషమైన నష్ట పరిహారం కోరే వ్యక్తికి సంబంధించింది.
7. **భారీ విపత్తుల వలన కలిగే స్వల్ప నష్టాలు:** ఈ విషయంలో ప్రమాదం అనేది సముదాయంగా ఉంటుంది. ఒకే బీమా సంస్థ యొక్క పలు పాలసీదారులకు ఒకే సంఘటన వలన నష్టం సంభవిస్తే, ఆ బీమా సంస్థ యొక్క సామర్థ్యం ఇవ్వబడిన పాలసీదారు యొక్క వ్యక్తిగత పరిస్థితులపై కాకుండా, మొత్తం పాలసీదారుల చుట్టూ ఉన్న పరిస్థితులపై ఆధారపడి చాలా తగ్గుతుంది. ఇందుకు అనుగుణంగా ఒకే సంఘటనలో నష్టపోయిన వారికి, బీమా సంస్థ తన పెట్టుబడిలో నుంచి 5 శాతం బీమా పరిధిని ఇస్తుంది. ఎప్పుడైతే నష్టాన్ని కూడబెట్టవచ్చో లేక ఒకే పాలసీదారు భారీ మొత్తాన్ని బీమా పరిధి కింద పొందాలనుకున్నప్పుడు, బీమా సంస్థ యొక్క అదనపు పాలసీదారులను పొందే కోరికకు పెట్టుబడి ఆంక్షలు అవరోధం అవుతాయి. ఉదాహరణకు, భూకంప బీమాలో, ఓ కొత్త పాలసీ జారీ చేసేటప్పుడు, అంతకు ముందు ఎన్ని పాలసీలు జారీ చేశారు అనే విషయంపై ఏజెంట్ యొక్క శక్తి సామర్థ్యాలు ఆధారపడి ఉంటాయి. గాలి తుఫానులు తరచుగా వచ్చే కోస్తా ప్రాంతాల్లో ఇచ్చే గాలి బీమా కూడా ఓ చక్కటి ఉదాహరణ. కొన్ని విశేష సందర్భాల్లో బీమా కోరే సముదాయము, మొత్తం పరిశ్రమనే దెబ్బ తీస్తుంది, ఎందుకంటే బీమా సంస్థల యొక్క పెట్టుబడి, పాలసీదారులు కోరిన నష్ట పరిహారం కంటే తక్కువగా ఉండటం. వాణిజ్య, అగ్ని, నిర్ధక బీమాలో చూసినట్లయితే బీమా సంస్థ యొక్క పెట్టుబడి, పాలసీదారు యొక్క ఆస్తుల కంటే తక్కువగా ఉంటుంది. సాధారణంగా ఇలాంటి ఆస్తుల విషయంలో అనేక బీమా సంస్థలు వాటాదారులుగా ఉంటాయి లేదా ఒకే సంస్థ ఆ నష్టాన్ని ఓ సంఘంగా ఏర్పాటు చేసి పునః బీమా మార్కెట్‌లో పెడుతుంది.

## నష్ట పరిహారం

సాంకేతికంగా "నష్ట పరిహారం" (Indemnity) అనగా ఇచ్చినదాన్ని తిరిగి పొందడం. రెండు రకాల బీమా ఒప్పందాలు ఉన్నాయి;

1. "నష్ట పరిహార" విధానం ,
2. "పక్షాన నష్ట పరిహారం" లేక "పక్షాన" పాలసీ.

వ్రాతపూర్వకంగా వ్యత్యాసం గణనీయంగా ఉన్నప్పటికీ, ఆచరణలో మాత్రం తక్కువగా ఉంటుంది.

నష్ట పరిహారం పాలసీ ప్రకారం, పాలసీదారు మూడవ పార్టీకి తన చేతుల నుంచి నష్ట పరిహారం చేయనంత వరకూ బీమా సంస్థ పాలసీదారునికి చెల్లింపు చేయదు. ఉదాహరణకు, ఒక వ్యక్తి మీ ఇంటికి వచ్చి మీ ఇంట్లో ఉన్న తడి నేలపై జారి పడి, దావా వేసి 10,000 డాలర్లు గెలిచాడు. ఆ సందర్భంలో నష్ట పరిహారం పాలసీ ప్రకారం ఇంటి యజమాని తన జేబులో నుంచి అతనికి 10,000 డాలర్లు చెల్లించిన తరువాతే ఆ భీమా కంపెనీ ఆ యజమానికి డబ్బును (10,000 డాలర్లను) చెల్లిస్తుంది.

ఇదే సందర్భంలో "పక్షాన చెల్లింపు" పాలసీలో భీమాదారు ఇచ్చే అవసరం లేకుండా అతని పక్షాన భీమా సంస్థయే ఆ మొత్తాన్ని భరిస్తుంది. అధికశాతం ఆధునిక రుణ బీమాలో "పక్షాన చెల్లింపు" విధానాన్నే ఉపయోగిస్తున్నారు.

ఎవరైనా, తమ నష్టాన్ని బీమా సంస్థలు భరించాలనుకుంటే, అప్పుడు (ఒక వ్యక్తి, ఓ వ్యాపార సంస్థ లేక ఓ సంఘం తదితర) బీమా పాలసీ అనే ఒక ఒప్పంద పత్రం ద్వారా 'బీమా చేయబడిన' వారిగా బీమా సంస్థ పరిగణిస్తుంది. సాధారణంగా బీమా ఒప్పందంలో క్రింది విషయాలు చేర్చబడి ఉంటాయి: బృందాలు (బీమా సంస్థ, బీమాదారు, లబ్ధిదారుడు), ప్రీమియం, పరిధి వ్యవధి, నిర్దిష్ట నష్టంలో ఇవ్వాల్సిన పరిహారం, పరిధి మొత్తం (ఒకవేళ పరిధిలోనికి వచ్చే డబ్బును బీమాదారునికి ఇవ్వాలా లేక లబ్ధిదారునికి ఇవ్వాలా) , (పరిధిలోనికి రాని సంఘటనలకు) మినహాయింపులు. పాలసీలో ఉన్న నష్ట పరిహారం ప్రకారం బీమాదారుకు "నష్ట పరిహారం" చెల్లించబడుతుంది.

పాలసీలో ఉన్న ప్రకారం బీమా పరిధి మొత్తం కోసం బీమా సంస్థకు వ్యతిరేకంగా బీమాదారు నష్ట పరిహార దావా వేసేందుకు అర్హతను పొందుతాడు. అందువలన బీమా సంస్థకు కొంత ఉపద్రవం కచ్చితంగా ఉంటుంది. పాలసీదారు యొక్క నష్టాన్ని భరించడానికి బీమా సంస్థకు చెల్లించాల్సిన రుసుమే 'ప్రీమియం'. పాలసీదారులు చెల్లించిన ప్రీమియంలను నష్ట పరిహారం క్లెయిమ్ చేసిన పాలసీదారులకు చెల్లించడానికి లేదా వారి పై వ్యయాలను భరించడానికి బీమా సంస్థలు ఉపయోగిస్తాయి. ముందస్తుగా సంభవించే నష్టాలకు (తగినంత) నిధులను కేటాయించుకున్న బీమా సంస్థ, మిగిలిన శాతం లాభంగా మిగిలిపోతుంది.

### పూచీపడటం , పెట్టుబడి పెట్టడం

ఈ వ్యాపార నమూనాను క్రింది సులభమైన ఉపమానంగా వ్రాయవచ్చు: లాభం = సంపాదించిన ప్రీమియం + పెట్టుబడిలో రాబడి - జరిగిన నష్టం - పూచీకైన వ్యయం.

బీమా సంస్థలు రెండు రకాలుగా డబ్బు రాబట్టుకుంటారు: (1) నష్టాన్ని భరించే ముందు భీమా సంస్థ తాను పూచీపడుతున్న ప్రమాదాలను అంచనా వేసి, ఆ ప్రమాదాలకు తగిన ప్రీమియాలు వసూలు చేయడం , (2) భీమా చేసిన వారి నుండి సంస్థ సేకరించిన ప్రీమియంలను పెట్టుబడిగా పెట్టడం.

బీమా పాలసీలకు పూచీపడటం భీమా వ్యాపారంలో అతి క్లిష్టమైన అంశం. తమ దగ్గర ఉన్న విస్తారమైన సమాచారంతో పాలసీల ద్వారా తమకు వ్యతిరేకంగా వేయగల నష్టానికి సంబంధించిన దావాలను ముందే పసికడతారు. ఈ భాగంలో చివరిగా, బీమా సంస్థలు, బీమా లెక్కింపు శాస్త్రం ప్రకారం తాము ఒప్పుకున్న నష్టాన్ని అంచనా వేసి, ఆ మొత్తాన్ని రాబట్టేందుకు తగిన ప్రీమియంలను పాలసీదారుల నుంచి వసూలు చేస్తారు. భవిష్యత్తులో ఆపదలు సంభవించినప్పుడు ఎదురయ్యే దావాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని, కచ్చితంగా , సముచితంగా ఉండేందుకు వారి వద్ద ఉన్న సమాచారాన్ని పరిశీలిస్తారు. బీమా లెక్కింపు శాస్త్రంలో పొందుపర్చిన ప్రమాదాల పరిధికి సంబంధించిన నష్టాలను విశ్లేషించడానికి గణాంకాలు , సంభావ్యతను ఉపయోగిస్తుంది , ఈ సాంకేతిక నియమాలు, భీమా సంస్థ యొక్క మొత్తం పరిధిని కనుగొనడానికి ఉపయోగపడతాయి. ఒక పాలసీ గడువు ముగిసిన తరువాత వసూలు చేసిన ప్రీమియాలు , పెట్టుబడి లాభాల నుంచి దావాలో చెల్లించిన మొత్తాన్ని తీసేస్తే వచ్చేదే భీమా సంస్థ యొక్క పూచీ లాభం.భీమా సంస్థ కోణం నుంచి చూసినట్లయితే కొన్ని పాలసీలు "విజేతలుగా" (బీమా సంస్థ ప్రీమియంల రూపంలో గడించిన దానికంటే తక్కువ మొత్తాన్ని పరిహారంగా చెల్లించినవి లేక ఖర్చులకు ఇచ్చినవి), కొన్ని పాలసీలు "ఓటమిగా" (బీమా సంస్థలు ప్రీమియంల రూపంలో గడించిన దానికంటే ఎక్కువ మొత్తాన్ని పరిహారంగా చెల్లించినవి లేదా వ్యయాలకు ఇచ్చినవి) పరిగణిస్తూ, బీమా సంస్థలు "ఓటమి" పాలైన పాలసీలకు పరిహారం అందిస్తూనే, అత్యధికంగా "గెలిచే" వాటికి పూచీ పడటానికి భీమా లెక్కింపు శాస్త్రాన్ని ఉపయోగిస్తుంటారు.

బీమా సంస్థ యొక్క పూచీకత్తు పనితీరును మిశ్రమ నిష్పత్తిలో కొలుస్తారు. సంస్థ యొక్క మిశ్రమ నిష్పత్తిని నిర్ణయించడానికి, నష్ట నిష్పత్తిని (కలిగిన నష్టాలు , నష్టాన్ని భర్తీ చేయడానికి వాడిన వ్యయాలను ప్రీమియంల నుండి వచ్చిన ఆదాయాన్ని విభజిస్తే) వ్యయ నిష్పత్తితో కూడాలి. సంస్థ యొక్క సమస్త పూచీకత్తు లాభాలను మిశ్రమ నిష్పత్తి ప్రతిబింబిస్తుంది. వందశాతం కంటే తక్కువగా మిశ్రమ నిష్పత్తి వుంటే పూచీకత్తు లాభంలో ఉందని లేదా వంద శాతం కంటే ఎక్కువగా మిశ్రమ నిష్పత్తి ఉంటే పూచీకత్తు నష్టంలో ఉందని సూచిస్తుంది.

బీమా సంస్థలు అనిశ్చితంగా కూడా పెట్టుబడి లాభాలను సంపాదిస్తాయి. “అనిశ్చిత” లేదా లభ్యతలోని నిల్వ అంటే సంస్థ, భీమా ప్రీమియంలగా సేకరించి, ఇంకా పరిహారం చెల్లించిన ఏదైనా సందర్భంలో సంస్థ వద్ద ఉన్న మొత్తం డబ్బు. భీమా ప్రీమియాలు వసూలైన వెంటనే భీమా సంస్థలు వాటిన పెట్టుబడి పెట్టి, నష్ట పరిహారం చెల్లించేంత వరకు వడ్డీ పొందుతారు. *బ్రిటీష్ భీమా సంస్థల సమాఖ్య* (94 శాతం UK భీమా సేవలు కలిగిన 400 భీమా సంస్థలు) సుమారు 20 శాతం లండన్ స్టాక్ ఎక్సేంజ్‌లో పెట్టుబడులను కలిగి ఉంది.

2003తో ముగిసిన ఐదు సంవత్సరాల్లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఆస్తి , ప్రమాద భీమా పూచీకత్తు 142.3 కోట్ల డాలర్లు.అదే కాలంలో అనిశ్చిత పెట్టుబడుల వలన సుమారు 68.4 కోట్ల డాలర్ల లాభం ఆర్జించారు. కొందరు బీమా పరిశ్రమకు సంబంధించిన వారు, ముఖ్యంగా హంక్ గ్రీన్‌బర్గ్ పూచీకత్తు లాభం లేకుండా శాశ్వత లాభం పొందడమనేది అసాధ్యమని వాదిస్తారు, కాని ఈ వాదన సర్వత్రా ఉపయోగంలో లేదు.
సామాన్యంగా అనిశ్చిత ధన విధానం ఆర్థికంగా చితికిపోయినప్పుడు కొనసాగించటం కష్టం. తమ పెట్టుబడుల నుంచి దృష్టి మళ్ళించి పూచీకత్తు విధానాన్ని మరింత కఠినతరం చేయవలసిందిగా భీమా సంస్థలను మార్కెట్‌లు కోరుతాయి. కాబట్టి హీన ఆర్ధిక పరిస్థితి అంటే సాధారణంగా ఎక్కువ ప్రీమియాలు అని చెప్పుకుంటారు. లాభనష్టాల కాలాల మధ్య ఊగిసలాడే తత్వాన్నే "పూచీకత్తు" లేదా భీమా చక్రం అంటారు.

ఆస్తి , ప్రమాద భీమా సంస్థలు ప్రస్తుతం ఆటోమొబైల్ భీమా వ్యాపారం ద్వారా అధికంగా డబ్బును సంపాదిస్తున్నారు. సాధారణంగా ఆటోమొబైల్ నష్టాలపై భీమా సంస్థల వద్ద మంచి గణాంకాలు ఉన్నాయి కనుక పైగా లెక్కింపుల్లో పురోభివృద్ధి ఉండటం వలన ఈ వ్యాపారం మంచి లబ్ధి పొందింది. యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఆకస్మికంగా సంభవించే సహజ విపత్తుల వలన జరిగే ఆస్తి నష్టాలు ఈ విధానాన్ని ఇంకా విస్తరించాయి.

### దావా

దావాలు , నష్టాన్ని భరించే సామర్థ్యం భీమా వ్యాపారంలో వచ్చే లాభం. అసలు ఆ "ఫలాన్నే" సంస్థ చెల్లిస్తున్నప్పటికీ అదెప్పుడూ అవసరం రాదనే ఓ నమ్మిక. భీమాదారులు నేరుగా భీమా సంస్థల నుండి లేదా బ్రోకర్లు లేక ఏజెంట్‌ల ద్వారా నష్ట పరిహారాన్ని పొందవచ్చు. తమ సొంత ఆస్తి పత్రాలు లేదా ACORD వారిచే పొందుపరచబడిన ప్రమాణ పత్రాలపై పాలసీదారు నష్ట పరిహార దావాను దాఖలు చేస్తేనే భీమా సంస్థలు అంగీకరిస్తాయి.

రికార్డ్‌ల నిర్వాహకులు , డేటా ఎంట్రీ గుమాస్తాల సహాయంతో పని చేసే దావా సరిచూసే అధికారులను భీమా సంస్థలు ఎక్కువగా ఉద్యోగంలో నియమించుకుంటాయి. వచ్చే దావాలను ప్రాముఖ్యతను బట్టి విభజించి వాటిని సరిచూసే అధికారులకు అప్పచెబుతారు, వారి విజ్ఞానం , అనుభవాన్ని బట్టి ఆ దావాలను పరిష్కరిస్తారు. ఆ అధికారులు పాలసీదారుల సహాయంతో పరిపూర్ణ విచారణ చేపట్టి నష్ట పరిహార విలువను నిశ్చయించి చెల్లింపుకు అనుమతి ఇస్తారు. నష్ట పరిహారాన్ని సరిచూడడం చాలా కష్టం ఎందుకంటే ఇందులో అధికారికి సహకారం అందించడానికి ఇష్టపడని మూడో వ్యక్తి యొక్క పాత్ర ఉంటుంది పైగా అతను ఆ అధికారిని తనకు దొరికిన మంచి ఆస్తిగా పరిగణిస్తాడు. నష్టాన్ని సరిచూసే అధికారి పాలసీదారు తరఫున న్యాయవాదిని నియమించి (వారే సమితిగా ఏర్పడి లేదా బయటి వారిని సమితిగా ఏర్పరచి) సంవత్సరాల పాటు సాగే ఆ వ్యాజ్యాన్ని పర్వవేక్షించాలి , న్యాయమూర్తి కోరినప్పుడు సమస్య పరిష్కారానికి స్వయంగా వచ్చేందుకు కానీ లేక ఫోన్‌లో కానీ సిద్ధంగా ఉండాలి.

నష్ట పరిహార చెల్లింపును బాధ్యతను నిర్వర్తించేటప్పుడు భీమా సంస్థ, పాలసీదారు సంతృప్తి, పాలనా బాధ్యతా వ్యయాలు , ఎక్కువ చెల్లింపుల విషయాలలో సమతుల్యం పాటించాలి. ఇవే కాకుండా పరిశ్రమకు పెద్ద ఆపదగా భావించే మోసపూరిత భీమా ఆచరణలను అదుపులో పెట్టాలి లేదా అధిగమించాలి. దావాల చట్టబద్ధత లేక దావాలను నిర్వహించే బాధ్యత అప్పుడప్పుడు భీమా సంస్థ , భీమాదారుల మధ్య న్యాయ సంబంధమైన గొడవలకు దారి తీస్తాయి; అంటే భీమాపై చెడు నమ్మకం.

## భీమా రకాలు

అంచనా వేయగల ఏదైనా ప్రమాదాన్ని భీమా చేయవచ్చు. దావాలకు దారితీసే నిర్దిష్టమైన ప్రమాద రకాలను "విపత్తులు" అంటారు. పాలసీ ప్రకారం ఏ ప్రమాదాలకు నష్ట పరిహారం చెల్లిస్తారు, వేటికి చెల్లించరు అనే వాటిపై వివరణాత్మక విషయాలను భీమా పాలసీ కలిగి ఉంటుంది. వాడుకలో ఉన్న (అసంపూర్ణంగా) భీమా రకాల పట్టిక కింద ఇవ్వబడింది. ఒక పాలసీ క్రింద పేర్కొనబడిన ఒకటి లేదా అనేక ప్రమాదాలకు భీమా చేస్తుంది. ఉదాహరణకు, ఆటో భీమా, ఆస్తి ప్రమాదాలను (దొంగతనం లేదా కారుకు నష్టం జరిగితే చెల్లించే భీమా) , న్యాయ సంబంధ ప్రమాదాలను (ప్రమాదాల వలన వచ్చే న్యాయ సంబంధ దావాలను) భీమా చేస్తాయి. ఒక ఇంటికి లేదా ఇంటిలోని వస్తువులకు నష్టం కలిగినా లేదా యజమానికి వ్యతిరేకంగా న్యాయపరమైన వ్యాజ్యెములు వచ్చినా , యజమాని ఆస్తి వలన గాయపడిన అతిథుల చికిత్సకు ఖర్చులను పరిధిలోని కొంత మొత్తాన్ని U.Sలోని ఇంటి యజమాని భీమా పాలసీ చెల్లిస్తుంది.

వ్యాపార సంబంధమైన ప్రమాదాల నుండి కాపాడటానికి వ్యాపార భీమా ఉంది. వ్యాపార భీమాలో రెండు రకాలు ఉన్నాయి, (ఎ) *వృత్తి సంబంధిత నష్టపరిహార భీమా* లేదా *వృత్తి సంబంధిత చెల్లింపు భీమా* పేరున కింద చర్చించారు , (బి) వ్యాపార యజమాని పాలసీ (BOP), ఇందులో ఇంటి యజమాని భీమా పాలసీ కింద ఒకే పాలసీ అనేక ప్రమాదాలను భీమా పరిధిలోనికి తెస్తుంది, అలాగే వ్యాపార యజమాని పాలసీ కూడా వ్యాపారంలో జరిగే నష్టాలతో పాటు అనేక ఇతర నష్టాలను కూడా భీమా చేస్తుంది.

### వాహన బీమా

ఒక శిథిలమైన వాహనం
ప్రమాదం జరిగినప్పుడు ఆర్ధిక పరమైన నష్టం వాటిల్లకుండా **ఆటో భీమా** (Vehicle insurance) రక్షిస్తుంది. ఇది మీకు , భీమా సంస్థ మధ్య ఒక ఒప్పందం. మీ పాలసీలో పేర్కొన్న ప్రకారం మీరు ప్రీమియం చెల్లించేందుకు అంగీకరిస్తారు , ప్రమాదాల వలన జరిగే నష్టాలకు చెల్లించడానికి భీమా సంస్థ అంగీకరిస్తుంది.
వాహన బీమా, ఆస్తులకు, న్యాయ సంబంధమైన వ్యాజ్యెములకు , వైద్య చికిత్సల పరిధికి భీమా ఇస్తుంది.

1. మీ వాహనానికి నష్టం జరిగినా లేక మీ వాహనం అపహరించబడినా ఆస్తి బీమా పరిధి భరిస్తుంది.
2. మీ వల్ల ఇతరులకు గాయాలైనా లేక ఇతరుల ఆస్తికి నష్టం జరిగినా వాటికి సంబంధించిన న్యాయ వ్యాజ్యెములు ఈ బీమా పరిధిలోనికి వస్తాయి.
3. వైద్య ఖర్చుల్లో, గాయాల చికిత్సకు, పునరావాసానికి , కొన్నిసార్లు నష్టపోయిన వేతనాన్ని , అంత్యక్రియల ఖర్చులకు బీమా పరిధి వర్తిస్తుంది.

ఆటో బీమా ఆరు రకాల పరిధులకు పూచీకత్తును భరిస్తుంది. అత్యధిక దేశాలు, ఈ బీమాలో అన్ని పరిధులను కాకుండా, కొన్ని మాత్రమే కొనాలని వినియోగదారునికి సూచిస్తాయి. ఒకవేళ మీరు ఓ కారును అప్పు కింద పొందాలనుకుంటే, మీ రుణదారునికి కూడా కొన్ని అవసరతలు ఉంటాయి.అధిక శాతం ఆటో పాలసీలు ఆరు నెలలు లేదా ఒక సంవత్సర కాల వ్యవధికి ఉంటాయి.

యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో, మీ యొక్క భీమా సంస్థ మీరు ప్రీమియం కట్టే సమయం వచ్చినప్పుడు కానీ లేదా పాలసీ పునరుద్ధరించే సమయం వచ్చినప్పుడు కానీ ఒక మెయిల్ ద్వారా మీకు తెలియపరచాలి.

### గృహ భీమా

విపత్తుల వలన సంభవించే హాని వల్ల కాని, విధ్వంసాల వల్ల కాని ఇంటికి నష్టం జరిగితే, **గృహ భీమా** (Home insurance) భరిస్తుంది. కొన్ని భౌగోళిక సంబంధిత ప్రాంతాల్లో, ప్రాథమిక భీమా పాలసీల్లో అదనపు పరిధులు అవసరమయ్యే వరదలు , భూకంపాలు వంటి నిర్దిష్ట రకాల ప్రమాదాలు మినహాయించబడ్డాయి. నిర్వహాణ సంబంధిత సమస్యలకు ఇంటి యజమాని బాధ్యత వహించాలి. పాలసీలో ఒక జాబితా ఉంటుంది లేదా ఇళ్ళు అద్దెకు తీసుకునే వారి కొరకు ఒక వైవిధ్యమైన పాలసీ విధానం ఉంటుంది.కొన్ని దేశాలలో భీమా సంస్థలు ఇంటి సభ్యుల వల్ల లేదా ఇంట్లో పెంపుడు జంతువుల వల్ల సంభవించే గాయాలు , న్యాయ సంబంధ వ్యాజ్యేముల నష్టాలను భరించేందుకు కొన్ని ఆఫర్లు ఇస్తాయి.

### ఆరోగ్యం

NHS వసతులు
యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లోని జాతీయ ఆరోగ్య సేవ (NHS) లేదా ఇతర ప్రజలు-విరాళాల ఆరోగ్య కార్యక్రమాల ద్వారా వైద్య చికిత్సలకు అయ్యే ఖర్చులను చెల్లిస్తారు. ఆరోగ్య భీమా వలె, వ్యక్తుల దంతాలకు జరిగే నష్టాన్ని భరించేందుకు దంత భీమా పరిధి ఉపయోగపడుతుంది. U.Sలో ఆరోగ్య భీమాతో పాటు దంత భీమా యజమాని ఇచ్చే ఒక ప్రయోజనకర ప్యాకేజీ.

### వైకల్యం

* గాయాల వల్ల గాని లేక జబ్బు వల్ల గాని పాలసీదారు పని చేయలేకపోతే అంగవైకల్య బీమా పాలసీ ఆర్ధిక సహాయాన్ని అందిస్తుంది. తనఖా , క్రెడిట్ కార్డ్‌ల చెల్లింపులకు ఈ బీమా నెలసరి సహాయాన్ని అందిస్తుంది.
* వ్యాపారులు పని చేయలేనప్పుడు, వారి వ్యాపారంలో కట్టవలసిన అధిక ఖర్చులను అంగవైకల్య అధిక భీమా భరిస్తుంది.
* ఒక వ్యక్తికి అంగవైకల్యం వచ్చి శాశ్వతంగా పనికి వెళ్ళలేని పరిస్థితి వస్తే జీవిత బీమాతో కలిసి ఉండే సంపూర్ణ శాశ్వత అంగవైకల్య బీమా అతని తదుపరి సంక్షేమానికి బాధ్యతలు తీసుకుంటుంది.
* పని చేసే సమయంలో సంభవించిన గాయాల వైద్య చికిత్సకు ఖర్చులను, వేతనాన్ని, లేదా జీతంలో కొంత మొత్తాన్ని కార్మికుల నష్ట పరిహార బీమా భరిస్తుంది.

### దుర్ఘటన

దుర్ఘటన భీమా (Casualty insurance) నిర్దిష్టమైన ఆస్తులకే కాకుండా ఎలాంటి ప్రమాదానికైనా బీమా ఇస్తుంది.

* దుర్ఘటన భీమా లాంటి అపరాధ భీమాలో పాలసీదారునికి ఇతరుల అపరాధ చర్యల వలన కలిగే నష్టాలను భరిస్తుంది. ఉదాహరణకు, దొంగతనం లేక ద్రోహం వలన జరిగే నష్టాలను భరించటానికి ఏదైనా సంస్థ అపరాధ భీమా పొందవచ్చు.
* అనేక దేశాలలో వ్యాపారం చేసేవారికి ఆయా దేశాలలో విప్లవాల వలన గాని లేదా అక్కడి రాజకీయ పరిస్థితుల వలన గాని నష్టాలు సంభవించవచ్చు, ఇలాంటి వారికి రాజకీయ నష్ట పరిహార భీమా వర్తిస్తుంది.

### జీవితం

చనిపోయిన వ్యక్తి కుటుంబానికి లేదా పేర్కొనబడిన లబ్ధిదారునికి **జీవిత భీమా** (Life insurance) ధన లాభం అందిస్తుంది, బీమాదారునికి కొంత మొత్తం డబ్బును ఇస్తూ, బీమాదారుని కుటుంబం, జననం, అంత్యక్రియలు , ఇతర ఖర్చులను భరిస్తుంది. సాధారణంగా డబ్బును లబ్ధిదారునికి చెల్లించే ఎంపిక విధానాన్ని అన్ని జీవిత బీమా పాలసీలు ఒకే సారి చెల్లిస్తాయి లేదా వార్షికంగా చెల్లిస్తాయి.

వార్షికాదాయంలో సాధారణంగా క్రమక్రమంగా చెల్లింపు ఉంటుంది , భీమా ద్వారా జారీ చేయబడుతుంది కనుక భీమాగా పేర్కొంటారు.
అలాగే భీమా సంస్థలు క్రమపరచబడ్డాయి , జీవిత భీమా ఇచ్చే వార్షిక చెల్లింపులకు కూడా భీమా లెక్కింపు , పెట్టుబడి నిర్వహణ నిపుణత ఎంతో అవసరం. వార్షిక చెల్లింపు, ఉపకార వేతన చెల్లింపుల్లో లబ్ధిదారునికి జీవితాంతం లబ్ధి చేకూరుతుంది , జీవిత భీమాను కొన్ని సార్లు పదవీ విరమణ తర్వాత ఒక వ్యక్తి అతని లేదా ఆమె యొక్క ఆర్ధిక వనరులను చూసుకుంటుంది. జీవిత భీమా సంపూర్ణత , పూచీకత్తు విధానంలో జీవితాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.

కొన్ని జీవిత బీమా ఒప్పందాల ప్రకారం ఒకవేళ పాలసీదారు తన పాలసీని రద్దు చేయాలనుకుంటే లేక ఆప్పగించాలనుకుంటే వారికి చెల్లించిన మొత్తంలో కొంత డబ్బును తిరిగి చెల్లించే పద్ధతి ఉంది.వార్షిక చెల్లింపు , ధర్మాదాయ పాలసీలు ఎప్పుడు కావాలంటే అప్పుడు ధనం సేకరించడానికి , వెనక్కి తీసుకోవడానికి ఉపయోగపడతాయి.

U.S , UK లాంటి ఎన్నో దేశాల్లో పన్ను చట్టం ప్రకారం ఇలాంటి డబ్బుకు కొన్ని సందర్భాల్లో పన్ను రాయితీ ఇవ్వబడుతుంది. పన్ను రాయితీ వలన డబ్బు ఆదా చేసే అవకాశం , మృత్యువు సంభవిస్తే డబ్బు పొందే అవకాశం ఉన్నందున జీవిత భీమా అంత విస్తారంగా వాడుకలో ఉంది.

U.Sలో జీవిత భీమా , వార్షిక పాలసీలలో వచ్చే వడ్డీ ఆదాయంపై పన్నును సాధారణంగా నిలిపివేస్తారు లేదా వాయిదావేస్తారు.కొన్ని సందర్భాల్లో పన్ను రాయితీ ద్వారా పొందిన లాభం తక్కువగా ఉంటుంది. ఈ విషయం, భీమా సంస్థ, పాలసీ రకం , ఇతర అంశాలపై (మొర్టాలిటీ, మార్కెట్ రాబడి తదితరాలు) ఆధారపడి ఉంటుంది.ధనం నిల్వ చేయడానికి ఇతర ఆదాయ పన్ను రాయితీ పాలసీలు (ఉదాహరణకు, IRAలు, 401(కె) ప్లాన్‌లు, రోత్ IRAలు లాంటివి) ఉన్నాయి.

### ఆస్తి

 ఇల్లినొయిస్ ఇళ్ళకు గాలివాన వల్ల నష్టము సంభవిస్తే భీమా కొరకు "దేవుని యొక్క చర్య" అనుకుంటారు
అగ్ని ప్రమాదం, దొంగతనం లేక వాతావరణం వలన ఆస్తికి జరిగే హాని వంటి నష్టాల నుండి సంరక్షణను ఇచ్చేది '**ఆస్తి భీమా** (Property insurance). దీనిలో అగ్ని భీమా, వరద భీమా, భూకంప భీమా గృహ భీమా అంతర్గత సాగర భీమా లేదా బాయిలర్ భీమా వంటి రకాలు ఉన్నాయి.

* వాహన డ్రైవర్‌పై వచ్చే న్యాయ సంబంధ వ్యాజ్యాలు , దావాలు భరించడమే కాకుండా, భీమా చేయబడిన వాహన నష్టాన్ని భరించే భీమా, *మోటార్ భీమా*గా పిలవబడే ఆటోమొబైల్ భీమా UKలో అత్యంత ఆదరణ కలిగిన భీమా. యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో వాహనాలు రోడ్లపై చట్టపరంగా తిరగటానికి అనుమతి పొందాలంటే ఆటోమొబైల్ భీమా తప్పనిసరి. కొన్ని అధికార పరిధుల్లో వాహన ప్రమాద బాధితుల శరీర గాయాల పరిహారం ఎటువంటి తప్పు లేనిదిగా, పరిహారం పొందేందుకు అర్హతను తగ్గించేదిగా లేక తొలగించేదిగా ఉంటుంది కాని లబ్ధి పొందేందుకు అతనికి స్వయంచాలక యోగ్యత కల్పిస్తుంది.బాడుగ కార్లకు సంభవించే నష్టానికి క్రెడిట్ కార్డ్ సంస్థలు భీమా చేస్తాయి.
* డ్రైవింగ్ స్కూల్ భీమా పథకంలో డ్రైవింగ్ నేర్చుకునే సమయంలో నేర్చుకునేవారు , నేర్పించే గురువు, ఇద్దరికీ ఏదైనా ప్రమాదం జరిగితే వారిరువురికీ ఈ భీమా వర్తిస్తుంది.
* విమాన ప్రయాణ భీమాలో పైభాగాలను, విడిభాగాలు, వేరు చేయగల్గినవి , ఇతర ప్రమాదాలకు భీమా ఇస్తుంది.
* యంత్రాలకు లేదా పరికరాలకు ప్రమాదవశాత్తు సంభవించే నాశనం అయినప్పడు చేసే భీమానే బాయిలర్ భీమా (బాయిలర్ లేదా యంత్ర భీమా లేక పరికరాలు విరిగిన భీమా) అంటారు.
* కట్టడాలు నిర్మించేటప్పుడు ఎలాంటి భౌతిక నష్టం జరిగిన, ఎలాంటి ఆస్తి నష్టం జరిగినా పొందే భీమా నిర్మాణ నష్ట పరిహార భీమా. నిర్మాణ నష్ట పరిహార భీమా సాధారణంగా "మొత్తం నష్టం" ఆధారంగా వ్రాయబడుతుంది, ఇందులో నష్టం ఏ రకంగా వాటిల్లినా (భీమాదారు అజాగ్రత్త వలన జరిగినా) భీమా ఇస్తారు లేకుంటే వెనువెంటనే రద్దు చేస్తారు.
* "పంటల నుండి వచ్చే నష్టాన్ని నివారించేందుకు రైతులు పంట భీమాను ఉపయోగిస్తారు. పంట భీమాలో, వాతావరణం వలన, వడగండ్ల వలన, చల్ల గాలుల వలన పంటలకు సంభవించే నష్టాల నుండి భీమా పొందవచ్చు".
* భూకంపం సంభవించినప్పుడు పాలసీదారుని ఆస్తికి నష్టం జరిగితే ఆ నష్టాన్ని భరించడానికి ఆస్తి భీమా వలె భూకంప భీమా ఉపయోగిస్తారు.సాధారణ ఇంటియజమాని భీమా పాలసీలు భూకంప నష్టాన్ని భరించవు. దాదాపు అన్ని భూకంప భీమా పథకాలు ఎక్కువ ప్రీమియం‌ను కలిగి ఉంటాయి. ప్రీమియం ధర నిర్ణయించేందుకు సాధారణంగా గృహ నిర్మాణం, ప్రదేశము , భూకంప సంభావ్యత వంటి విషయాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు.
* ఎవరైనా మోసపూరిత వ్యక్తుల వలన నష్టపోయిన పాలసీదారులకు దుర్ఘటన భీమా లాంటి నమ్మకమైన బాండ్ భీమా వర్తిస్తుంది.సాధారణంగా కొందరు మోసపూరిత ఉద్యోగస్తుల క్రియల వలన వ్యాపార నష్టాలు సంభవించినప్పుడు ఈ భీమా ఉపయోగిస్తారు.
* వరదల వలన జరిగే నష్టాన్ని భరించడానికి వరద భీమా ఉపయోగిస్తారు. U.Sలో భీమా సంస్థలు ఎక్కువ శాతం కొన్ని ప్రదేశాల్లో వరద భీమా ఇవ్వరు. ఇందుకు స్పందిస్తూ సంయుక్త ప్రభుత్వం వరద ప్రమాదాలకు భీమా ఇచ్చే ఏకైక జాతీయ వరద భీమా పథకాన్ని ప్రవేశపెట్టింది.
* ఇంటి భీమా లేక ఇంటి యజమాని భీమా: "ఆస్తి భీమా"ని చూడండి.
* సాధారణంగా అద్దెకిచ్చిన భూములు ఉన్న భూస్వాములకు ప్రత్యేకంగా రూపకల్పన చేయబడినదే భూస్వామి భీమా. U.Kలో సాధారణంగా అద్దెకిచ్చిన ఇళ్లకు భీమా వర్తించదు అందుకే భూస్వాములు ఇలాంటి ప్రత్యేకమైన ఇంటి భీమా పత్రాన్ని పొందాలి.
* సముద్రాలలో కాని, అంతర్గత నీటి ప్రవాహాల్లో గాని పడవలకు హాని జరిగినా, వాటిలో సరుకులకు నష్టం వాటిల్లినా సముద్ర భీమా , సముద్ర సరుకు భీమా వర్తిస్తుంది. సరుకుల యజమాని , సరుకుల రవాణాదారులు వేర్వేరు అయిన పక్షంలో, అగ్ని వలన గాని, నౌక విరిగిపోవడం వలన గాని సరుకులకు నష్టం వాటిల్లితే అప్పుడు సరుకుల యజమానికి మాత్రమే సముద్ర భీమా నష్ట పరిహారాన్ని అందజేస్తుంది, కానీ రవాణాదారు లేక రవాణాదారు భీమా నష్టాలను మినహాయిస్తుంది. పలు సముద్ర భీమా పూచీకర్తలు లాభం యొక్క నష్టాన్ని లేదా ఇతర వ్యాపార వ్యయాలను చెల్లించడంలో ఆలస్యానికి నష్టపరిహారాన్ని చెల్లించేలా ఇటువంటి పాలసీల్లో "సమయ వ్యవధి" పరిధిని చేరుస్తారు.
* ప్రాథమిక వ్యక్తికి భీమా ఇచ్చే మూడో పార్టీ భీమా, జామీను బాండ్ భీమా.
* తీవ్రవాద చర్యల వలన జరిగే నష్టాలను భరించడానికి తీవ్రవాద భీమా ఉంది.
* హవాయిలో అగ్ని పర్వతం పేలి ఏదైనా నష్టం వాటిల్లితే అగ్ని పర్వత భీమా వర్తిస్తుంది.
* గాలివాన వలన , ఉష్ణ మండల చక్రవాతం వలన గాని నష్టం వాటిల్లితే గాలితుఫాను భీమా వర్తిస్తుంది.

### ఆర్థిక బాధ్యత

పాలసీదారుల యొక్క న్యాయ సంబంధమైన దావాలను భరించే విశేషమైన భీమా, ఆర్థిక బాధ్యత భీమా. ఎక్కువ శాతం భీమాలు ఈ బాధ్యత పరిధిని కలిగి ఉంటాయి. ఉదాహరణకు, ఒక వ్యక్తి తన ఇంటిలో జారి పడితే అప్పుడు ఆ దావా నుండి యజమానిని, ఇంటి యజమాని భీమా రక్షిస్తుంది; ఆటోమొబైల్ భీమాలో కూడా ఒకవేళ తమ వాహనం వలన ఇతరుల ప్రాణాలకు గాని, ఆస్తికి గాని, ఆరోగ్యానికి గాని నష్టం వాటిల్లితే అప్పుడు చెల్లింపులో బాధ్యత భీమా పరిధి వర్తిస్తుంది. బాధ్యత భీమా పాలసీ రెండు రకాల రక్షణను ఇస్తుంది: పాలసీదారునిపై న్యాయస్థానంలో కేసు నమోదైతే, కోర్టు తీర్పు వలన కాని లేదా బయట కేసు పరిష్కారం అయితే భీమా సంస్థ చెల్లింపు (పాలసీదారుని పక్షాన చెల్లింపు చేపడుతుంది) చేస్తుంది. ముఖ్యంగా పాలసీదారుని యొక్క అజాగ్రత్త వలన జరిగే నష్టాన్ని భరిస్తుందే గాని పాలసీదారుల ఇష్టపూర్వకంగా చేసే చర్యల వల్ల జరిగే నష్టాన్ని బాధ్యత భీమా పాలసీలు భరించవు.

* డైరెక్టర్‌లు , అధికారుల తప్పిదాల వలన సంస్థకు జరిగే నష్టాన్ని భరించేందుకు డైరెక్టర్‌లు , అధికారుల బాధ్యత భీమా ఉంది. పరిశ్రమలో సాధారణంగా ఈ భీమాను "D&O"గా పిలుస్తారు.
* కాలుష్యకారక పదార్థాల వలన శారీరక గాయాలైనా ఆస్తి నష్టం జరిగినా వాతావరణ బాధ్యత భీమా వర్తిస్తుంది.
* తప్పిదాలు , లోపాల భీమా "బాధ్యత భీమా"లో "వృత్తిపరమైన బాధ్యత భీమా" చూడండి.
* ఏదైనా సంఘటనలో పెద్ద బహుమానాలు ఇచ్చే వారికి బహుమాన చెల్లింపు భీమా వర్తిస్తుంది. ఉదాహరణకు బాస్కెట్ బాల్ ఆటలో హాఫ్-కోర్ట్ గోల్ వేసినవారికి లేక గోల్ఫ్ ఆటలో హోల్-ఇన్-వన్ వేసిన వారికి బహుమానాలు ప్రకటించడం.
* కక్షిదారులు లేక రోగులు వేసే న్యాయ సంబంధ దావాల నుండి రక్షించడానికి గృహ నిర్మాణ సంస్థలకు , వైద్యులకు వృత్తిపరమైన బాధ్యత భీమా లేదా *వృత్తిపరమైన చెల్లింపు భీమా* వర్తిస్తుంది. వృత్తులను బట్టి వృత్తిపరమైన బాధ్యత భీమాను వివిధ రకాలుగా పిలుస్తారు. ఉదాహరణకు, వైద్య వృత్తికి ఇచ్చే భీమాను *దుష్ప్రవర్తన భీమా*గా పిలుస్తారు. నోటరీ వ్రాసే న్యాయవాదులు *తప్పిదాలు , లోపాల భీమా* (E&O) పొందవచ్చు. రియల్ ఎస్టేట్ వ్యాపారులు, రియల్ ఎస్టేట్ బ్రోకర్లు, భీమా ఏజెంట్‌లు, హోం ఇన్స్‌పెక్టర్లు, అంచనాదారులు , వెబ్‌సైట్ డెవలపర్‌లు E&O పాలసీదారుల జాబితాలోకి వస్తారు.

### రుణం

**రుణ భీమా** తీసుకున్నవారికి నిరుద్యోగం, అంగవైకల్యం లేదా మరణం సంభవించినప్పుడు పూర్తి లేదా కొంత రుణం తిరిగి చెల్లించబడుతుంది.

* తనఖా భీమా రుణం తీసుకున్నవారి బదులుగా అప్పు ఇచ్చేవారికి హామీ ఇస్తుంది. *రుణ భీమా* పేరును తరచుగా ఇతర రకాల రుణాల పాలసీలను సూచించడానికి ఉపయోగించినప్పటికీ, తనఖా భీమా కూడా రుణ భీమాల్లో ఒక భాగం.

### ఇతర రకాలు

* పరస్పర రక్షణ భీమా లేదా CPI అనేది రుణాలను ఇచ్చే సంస్థలచే రుణాలకు హామీగా ఉన్న ఆస్తికి (సాధారణంగా వాహనాలు) భీమా కల్పిస్తుంది.
* **డిఫెన్స్ బేస్ హక్కు కార్మికుల నష్ట పరిహారం** లేదా DBA భీమా U.S , కెనడా వెలుపల కాంట్రాక్ట్‌లను నిర్వహించడానికి ప్రభుత్వంచే నియమించబడిన కార్మికులకు భీమా పరిధి కల్పిస్తుంది. ఈ DBA మొత్తం యు.ఎస్ పౌరులకు, U.S నివాసులకు, U.S గ్రీన్ కార్డు ఉన్నవారికి , మొత్తం ఉద్యోగులకు లేదా విదేశీ ప్రభుత్వ కాంట్రాక్ట్‌లపై నియమించబడిన సబ్‌కాంట్రాక్టర్‌లకు అవసరం. దేశం ఆధారంగా, విదేశీయులు కూడా DBA కిందకి వస్తారు. ఈ పరిధి సాధారణంగా వైద్యానికి సంబంధించి , వస్తువులను కోల్పోయినా అలాగే వైకల్యం , మరణం సంభవిస్తే ఆ ఖర్చులను కలిగి ఉంటుంది.
* స్వదేశ భీమా, వారి స్వంత దేశానికి వెలుపల ఉన్న వ్యక్తులు లేదా సంస్థలకు ఆటోమొబైల్స్, ఆస్తి, ఆరోగ్యం, బాధ్యతలు , వ్యాపార వృత్తులకు రక్షణ కల్పిస్తుంది.
* **ఆర్థిక వనరుల నష్టానికి భీమా** వ్యక్తులను , సంస్థలను పలు విభిన్న ఆర్థిక నష్టాల నుండి రక్షిస్తుంది. ఉదాహరణకు, ఒక వ్యాపారానికి, దాని కార్యకలాపాలను కొంతకాలం పాటు నిర్వహించలేని విధంగా ఫ్యాక్టరీలో అగ్ని ప్రమాదం సంభవించనప్పుడు దాని అమ్మకాలను కోల్పోకుండా రక్షణ పరిధిని కొనవచ్చు. భీమా చేయబడిన నగదును రుణదాత చెల్లించలేకపోయినప్పుడు అది కూడా భీమా పరిధిలోకి వస్తుంది.ఈ రకం భీమాను సాధారణంగా "వ్యాపార ఆటంకానికి భీమా" అని కూడా పిలుస్తారు. విశ్వసనీయత బాండ్‌లు , హామీ బాండ్‌లు ఈ రకానికి చెందినవే అయినప్పటికీ ఈ ఉత్పత్తులు భీమా చేసిన పార్టీ (సాధారణంగా "రుణగ్రస్తుడు" అని పిలుస్తారు) ఒప్పందం క్రింద చేసుకున్న వారి బాధ్యతలను నిర్వహించడంలో విఫలమైనప్పుడు మూడవ పార్టీకి ("రుణ దాత") లాభాన్ని అందిస్తాయి.
* అపహరించిన వాటి విడుదలకు భీమా
* ఉపయోగంలో ఉన్న నిధులకు భీమా అనేది ప్రభుత్వం , బ్యాంకులు సంయుక్తంగా కేటాయించే హైబ్రీడ్ భీమా పాలసీ. ఇది పబ్లిక్ నిధులను అధికారం లేని పార్టీలు సవరించకుండా రక్షించడానికి ఉపయోగపడుతుంది. ప్రత్యేక సందర్భాల్లో, సవరించడానికి సాధ్యమయ్యే ప్రైవేట్ నిధులను రక్షించడంలో దీని ఉపయోగానికి ప్రభుత్వం అంగీకరించవచ్చు. సాధారణంగా ఈ రకం భీమా నిబంధనలు చాలా కఠినంగా ఉంటాయి. అందువలన నిధులకు గరిష్ఠ రక్షణ అవసరమైన సందర్భాల్లో మాత్రమే దీన్ని ఉపయోగించాలి.
* **న్యూక్లియర్ సంఘటన భీమా** రేడియోయాక్టివ్ వస్తువుల మూలంగా జరిగిన సంఘటన నష్టాలను ఇది కలిగి ఉంటుంది , సాధారణంగా దీన్ని జాతీయ స్థాయిలో ఏర్పాటు చేస్తారు. న్యూక్లియర్ మినహా నిబంధన , యునైటెడ్ స్టేట్స్ కోసం ప్రైస్-ఆండర్సన్ న్యూక్లియర్ పరిశ్రమల నష్టపరిహార చట్టాన్ని) చూడండి
* పెంపుడు జంతువుల భీమా అనేది పెంపుడు జంతువులను ప్రమాదాలు , అనారోగ్యాల నుండి రక్షిస్తుంది - కొన్ని సంస్థలు దినచర్య/ఆరోగ్య రక్షణ , దహన సంస్కారాలను కూడా దీనిలో అందిస్తాయి.
* **కాలుష్య భీమా** అనేది భీమా చేసిన ఆస్తికి బాహ్య లేదా ఆన్-సైట్ వనరులచే కలుషితం ఏర్పడితే దానికి మొదటి-పార్టీ పరిధిని కల్పిస్తుంది. భీమా చేయబడిన సైట్ నుండి ప్రమాదకరమైన వస్తువుల ఆకస్మికంగా లేదా అనుకోకుండా విడుదలతో గాలి, నీరు , భూమి కలుషితం కావడం వలన సంభవించే వాటి గురించి మూడవ పార్టీ బాధ్యత పరిధిని కలిగి ఉంటుంది. పాలసీ సాధారణంగా శుభ్రం చేయడానికి , భూగర్బంలోని నిల్వ ట్యాంక్‌లను శుభ్రం చేయడానికి వ్యయాలను పరిధిలోనికి తెస్తుంది. ఉద్దేశ్యపూర్వకంగా చేసినవి ఖచ్ఛితంగా మినహాయించబడతాయి.
* **కొనుగోలు భీమా** అనేది వ్యక్తులు కొనే ఉత్పత్తులకు రక్షణను కల్పించడానికి ఉద్దేశించబడింది. కొనుగోలు భీమాలో వ్యక్తిగత కొనుగోలు రక్షణ, వారెంటీలు, గ్యారెంటీలు, సంరక్షణ ప్రణాళికలు , మొబైల్ పరికర భీమా కూడా ఉంటాయి. ఇటువంటి భీమాలో సాధారణంగా పాలసీ పరిధిలోని సమస్యల పరిధి చాలా పరిమితంగా ఉంటుంది.
* శీర్షిక భీమా అనేది కొనుగోలుదారు ,/లేదా తనఖాదారు రుణాలు లేదా రుణభారాన్ని చెల్లించలేకపోతే తనఖాతనఖా పెట్టిన స్థిరాస్తి యొక్క పేరుకు గ్యారెంటీని ఇస్తుంది. ఇది సాధారణంగా స్థిరాస్తి లావాదేవీ సమయంలో జరిపిన పబ్లిక్ రికార్డ్‌లను శోధించడం ద్వారా కేటాయించబడుతుంది.
* ప్రయాణ భీమా అనేది విదేశాలకు వెళ్లుతున్న వారు అక్కడ వైద్య వ్యయాలు, వ్యక్తిగత వస్తువులను కోల్పోవడం, ప్రయాణ ఆలస్యం, వ్యక్తిగత బాధ్యతలు మొదలైన వాటి వలన జరిగే నిర్ధిష్ట నష్టాలను పరిధిలోకి తీసుకుంటారు.
* **మీడియా భీమా** అనేది సినిమా, వీడియో , TV మీడియాల్లో పనిచేసే నిపుణులకు భీమాను కల్పించడానికి రూపొందించబడింది.

### ధనసహాయం చేయబడిన వాహనాలకు భీమా

* ద్వంద్వ భీమా అనేది ద్వంద్వ లాభ సంఘాలు లేదా ఇతర సామాజిక సంస్థలచే సహకార పద్ధతుల్లో అందించబడుతుంది.
* దోషంతో సంబంధం లేని భీమా అనేది భీమా చేసినవారు సంఘటనలోని దోషంతో సంబంధం లేకుండా వారి స్వంత భీమాకర్తలచే రక్షణను కల్పించే ఒక రకం భీమా పాలసీ (సాధారణంగా ఆటోమొబైల్ భీమా).
* రక్షిత స్వీయ-భీమా అనేది ఒక సంస్థ దాని పరిధిలో నష్టాన్ని లెక్కించి ఆ పరిధిలోని నిర్వహిస్తూ, నిర్దిష్ట , ఖచ్ఛితమైన పరిధులతో హాని కలిగే ప్రమాదాన్ని ఒక భీమాకర్తకు బదిలీ చేసే ప్రత్యామ్నాయ ఆర్థిక నష్ట పరిహార విధానం, దీని వలన ప్రోగ్రామ్ యొక్క మొత్తం గరిష్ఠ వ్యయం తెలుస్తుంది. ఖచ్చిత రూపకల్పన , భీమా గల రక్షిత స్వీయ-భీమా ప్రోగ్రామ్, భీమా ధరను తగ్గిస్తుంది , స్థిరపరస్తుంది , విలువైన నష్ట నిర్వహాణ సమాచారాన్ని అందిస్తుంది.
* పునరవలోకించి రేట్ చేయబడిన భీమా అనేది అతిపెద్ద వాణిజ్య ఖాతాలపై ప్రీమియం‌ను లెక్కించడానికి ఒక పద్ధతి. చివరి ప్రీమియం పాలసీ పరిధి సమయంలో భీమా చేసిన దాని అసలు నష్ట పరిహార ఆధారంగా ఒక ఫార్ములాచే లెక్కించబడుతుంది, కొన్నిసార్లు లెక్కించబడిన చివరి ప్రీమియం స్వల్ప లేదా గరిష్ఠ ప్రీమియం‌గా ఉంటుంది. ఈ ప్రణాళిక ప్రకారం, ప్రస్తుత సంవత్సర ప్రీమియం పాక్షికంగా (లేదా పూర్తిగా) ప్రస్తుత సంవత్సరం యొక్క నష్టాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది అయినప్పటికీ ప్రీమియం సర్దుబాటులు ప్రస్తుత సంవత్సరం యొక్క గడువు తేదీ మించిన తర్వాత కూడా జరగవచ్చు. భీమా ఒప్పందంలో రేటింగ్ ఫార్ములా హామీ ఇవ్వబడుతుంది. ఫార్ములా: పునరవలోకించే ప్రీమియం = మార్చబడిన నష్టం + ప్రాథమిక ప్రీమియం × పన్ను గుణకం. ఈ ఫార్ములా యొక్క పలు రకాలను ఉత్పాదించి, ఉపయోగిస్తున్నారు.
* చెల్లించడానికి లాంఛనప్రాయ స్వీయ భీమా సరైన ముందస్తు నిర్ణయం లేనిచో భీమా చేయగలిగిన వస్తువులను కోల్పోవలసి ఉంటుంది. దీన్ని నిర్ణీత కాలంలో నిధులను డిపాజిట్ చేస్తూ ఒక ప్రత్యేక నిధిని ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా ప్రాథమిక పద్ధతుల్లో చేయవచ్చు లేదా లభ్యమయ్యే భీమాను కొనుగోలు చేయకుండా మొత్తాన్ని మీరే చెల్లించాలి. స్వీయ భీమా సాధారణంగా తరచూ స్వల్ప స్థాయి నష్టాలకు పరిహారాన్ని కోరుకునేవారికి ఉత్తమం. ఇటువంటి నష్టాలు, సాంప్రదాయక భీమా పరిధిలోకి వస్తే అంటే సంస్థ యొక్క సాధారణ వ్యయాలు, పాలసీని పుస్తక రూపంలో ఉంచడానికి వ్యయం, సేకరణ వ్యయాలు, ప్రీమియం పన్నులు , ఊహించని వ్యయాలతో పాటు ప్రీమియం చెల్లించవలసి ఉంటుంది. ఇది అన్ని భీమాలకు వర్తిస్తుంది, స్వల్ప , తరచూ లావాదేవీ వ్యయాలు, చెల్లించబడే భీమా తగ్గింపు లాభాలను మించిపోవచ్చు.
* పునఃభీమా అనేది ఊహించని నష్టాలకు రక్షణగా భీమా సంస్థలు లేదా స్వీయ-భీమా ఉద్యోగస్థులు కొనుగోలు చేసే ఒక రకం భీమా. ఆర్థిక పునఃభీమా అనేది భీమా నష్టాన్ని బదిలీ చేయకుండా మదుపు నిర్వహణ కోసం సాధారణంగా ఉపయోగించే పునఃభీమా యొక్క ఒక రూపం.
* సామాజిక భీమా అనేది పలు దేశాల్లో పలు వ్యక్తుల పలు వస్తువులకు ఉండవచ్చు. దీని సారాంశం ఏమిటంటే ఇది పౌరులు అందరూ పాల్గొనవలసిన భీమా పరిధి యొక్క సేకరణ (జీవిత భీమా, వైకల్య రాబడి భీమా, నిరుద్యోగ భీమా, ఆరోగ్య భీమా , ఇతరాలతో సహా), అదనంగా పదవీ విరమణ నిల్వలు. సమాజంలోని ప్రతిఒక్కరినీ బలవంతంగా పాలసీహోల్డర్‌లను చేసి, ప్రీమియం‌లను చెల్లించే విధంగా చేస్తే, దీని వలన అతను/ఆమెకు అవసరమైనప్పుడు ప్రతిఒక్కరూ హక్కుదారు కావచ్చు. అలాగే ఈ తప్పనిసరి కార్యక్రమం న్యాయ వ్యవస్థ , సంక్షేమ రాజ్యం వంటి ఇతర విషయాలకు సంబంధించినదిగా మారుతుంది.ఇది అద్భుతమైన చర్చకు కారణమయ్యే అతిపెద్ద, క్లిష్టమైన విషయం, దీని గురించి మరింత ఈ క్రింది కథనాలలో (, ఇతరాలు) చదవవచ్చు:
	+ జాతీయ భీమా
	+ సామాజిక రక్షణ వలయం
	+ సామాజిక భద్రత
	+ [[సాంఘిక భద్రత వివాదం

(యునైటెడ్ స్టేట్స్)|సామాజిక భద్రత చర్చ (యునైటెడ్ స్టేట్స్)]]

* + [[సాంఘిక భద్రత

(యునైటెడ్ స్టేట్స్)|సామాజిక భద్రత (యునైటెడ్ స్టేట్స్)]]

* + సామాజిక సంక్షేమ వనరు
* నష్ట-నివారణ భీమా అనేది విపత్తు లేదా ఊహించని నష్టాల నుండి రక్షణను అందిస్తుంది. ప్రణాళికల ద్వారా సంభవించే నష్టాలకు 100% బాధ్యతలను తీసుకోరాదని భావించే సంస్థలు దీన్ని కొనుగోలు చేస్తాయి. నష్ట-నివారణ భీమా పాలసీ క్రింద, తగ్గింపులు అనబడే నిర్దిష్ట పరిధులకు మించిన నష్టాలకు భీమా సంస్థ బాధ్యత వహిస్తుంది.

### సంవృత వ్యవస్థ స్వీయ-భీమా

కొన్ని వ్యవస్థలు ఒప్పందం ప్రకారం నష్టాన్ని బదిలీ చేయడానికి బదులుగా వారికివారే నష్టానికి పలు రకాల విలువలను కేటాయించే వర్చువల్ భీమాను రూపొందించడానికి సముఖతను చూపుతాయి. విపత్తులు జరిగినప్పుడు ఆమిష్ , కొన్ని ముస్లిం సమూహాలతో సహా పలు మత సంబంధిత సమూహాలు వారి వ్యవస్థలు అందించే సహకారంపై ఆధారపడతాయి. ఏదైనా అర్హత గల వ్యక్తిచే అందించబడిన నష్టాన్ని కోల్పోయిన ఆస్తుల పునఃనిర్మాణపు వ్యయాలను భరించే , ఒకదానిని కోల్పోయిన తర్వాత హఠాత్తుగా సహాయం అవసరమయ్యే వ్యక్తులకు మద్దతు ఇచ్చే వ్యవస్థ వలె భావించబడుతుంది. సంస్థ నాయకులను నమ్మి అనుసరిస్తున్న మద్దతు వ్యవస్థలలో, భీమా యొక్క ఈ అప్రకటిత విధానం ఉపయోగంగా ఉంటుంది. ఈ విధానంలో, వ్యవస్థ వారి సభ్యుల మధ్య ఉండే అర్హతలలోని ముఖ్య విభేదాలను తొలగించవచ్చు. స్పష్టమైన భీమా ఒప్పందాల యొక్క నైతిక ఆపదలను వివరించడం ద్వారా కూడా మరింత మద్దతు ఇవ్వబడుతుంది.

యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో, ది క్రౌన్ (సివిల్ సర్వీసు నిర్దిష్ట అవసరాల కోసం ఉద్దేశించినది) అనేది ప్రభుత్వ భవనాల వలె భీమా చేయబడిన ఆస్తి కాదు. ప్రభుత్వ భవనం దెబ్బతిన్నట్లయితే, దాన్ని మరమ్మత్తు వ్యయాన్ని పబ్లిక్ నిధుల నుండి తీస్తారు ఎందుకంటే ఇది దీర్ఘకాలంలో ప్రీమియం‌లను చెల్లించడం కంటే తక్కువ అవుతుంది. పలు UK ప్రభుత్వ భవనాల సొత్తు సంస్థలకు విక్రయించి, తిరిగి అద్దెకు తీసుకున్నారు. ఈ పద్ధతి ప్రస్తుతం ఎక్కువగా జరగడం లేదు , కొంతకాలంలో పూర్తిగా కనిపించకపోవచ్చు.

## భీమా సంస్థలు

భీమా సంస్థలను రెండు రకాలుగా విభజించవచ్చు:

* *జీవిత* భీమా సంస్థలు, జీవిత భీమా, వార్షిక , ఉపకార వేతన ఉత్పత్తులను విక్రయిస్తాయి.
* *నాన్-లైఫ్*, *సాధారణ* లేదా *ఆస్తి/ప్రమాద* భీమా సంస్థలు ఇతర రకాల భీమాను విక్రయిస్తాయి.

సాధారణ భీమా సంస్థలు క్రింది ఉప వర్గాలుగా విభజించబడ్డాయి.

* ప్రాథమిక స్థాయి
* మించిపోయిన స్థాయి

చాలా దేశాల్లో, జీవిత , నాన్-లైఫ్ భీమా సంస్థలు వేర్వేరు నియంత్రణ పద్ధతులను , వేర్వేరు పన్ను , అకౌంటింగ్ నిబంధనలను కలిగి ఉన్నాయి. ఈ రెండు రకాల సంస్థల మధ్య వ్యత్యాసానికి ముఖ్య కారణం జీవిత, వార్షిక , ఉపకార వేతన వ్యాపారం సాధారణంగా చాలా ఎక్కువ గడువును కలిగి ఉంటుంది — జీవిత భీమా లేదా ఉపకార వేతన పరిధి పలు దశాబ్దాల వరకు నష్టాలను పరిధిలోనికి తెస్తుంది. దీనికి వ్యతిరేకంగా, నాన్-లైఫ్ భీమా సాధారణంగా ఒక సంవత్సరం వంటి స్వల్ప గడువు పరిధిని కలిగి ఉంటుంది.

యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో, ప్రాథమిక స్థాయి భీమా సంస్థలే "ప్రధాన" భీమా సంస్థలు. ఈ సంస్థలు సాధారణంగా ఆటోలు, గృహాలు లేదా వ్యాపారాలకు భీమా చేస్తాయి. ఇవి ఒక వ్యక్తికి, మరొక వ్యక్తికి ఎటువంటి తేడా లేని నమూనా లేదా "కుకీ-కట్టర్" పాలసీలను ఉపయోగిస్తాయి. ఇవి సాధారణంగా మించిపోయిన స్థాయి కంటే తక్కువ ప్రీమియం‌ను కలిగి ఉంటాయి , నేరుగా వ్యక్తులకు విక్రయించవచ్చు. బీమా పాలసీల క్రింద చార్జ్ చేయవలసిన మొత్తాన్ని నియంత్రించడానికి ఇవి రాష్ట్ర చట్టాలచే నియంత్రించబడ్డాయి.

మించిపోయిన స్థాయి బీమా సంస్థలు (మించిపోయిన లేదా అధికాదాయంగా పిలవబడే) సాధారణంగా ప్రాథమిక స్థాయి మార్కెట్ పరిధిలో లేని నష్టాలకు భీమా చేస్తుంది. ఇవి ఎక్కువగా అస్వీకృత భీమా సంస్థలతో ఉంచిన అన్ని బీమాలు వలె సూచించబడతాయి. నష్టాలు ఉన్న రాష్ట్రంలో అస్వీకృత భీమా సంస్థలు లైసెన్స్‌ను కలిగి ఉండవు. ఈ సంస్థలు ఎక్కువ అవకాశాలను కలిగి ఉంటాయి , "స్వీకృత" సంస్థలు వలె ఎటువంటి రేట్‌లు , ఫారమ్‌లను ఫైల్ చేయవలసిన అవసరం లేని కారణంగా ప్రాథమిక భీమా సంస్థల కంటే ఎక్కువ వేగంగా ప్రతిస్పందిస్తాయి. అయినప్పటికీ, వాటిపై తగినంత నియంత్రణ అవసరాలు విధించబడ్డాయి. రాష్ట్ర చట్టాలకు సాధారణంగా ప్రాథమిక లైసెన్స్ గల బీమా సంస్థల ద్వారా లభ్యంకాని అధికాదాయ స్థాయి ఏజెంట్‌లు , మధ్యవర్తులతో ఉంచబడిన బీమా అవసరం.

బీమా సంస్థలు సాధారణంగా *మ్యూచువల్* లేదా *స్టాక్* వలె వర్గీకరించబడ్డాయి. మ్యూచువల్ సంస్థలను పాలసీహోల్డర్‌లు కలిగి ఉంటే, స్టాక్‌హోల్డర్‌లు (పాలసీలు ఉండవచ్చు లేదా లేకపోవచ్చు) స్టాక్ భీమా సంస్థలను కలిగి ఉంటారు.
స్టాక్ సంస్థలను రూపొందించడానికి అలాగే మ్యూచువల్ హోల్డింగ్ సంస్థ వలె ఒక హ్రైబీడ్‌ను రూపొందించడానికి మ్యూచువల్ భీమా సంస్థల యొక్క డీమ్యూచువలైజేషన్ 20వ దశాబ్దంలో యునైటెడ్ స్టేట్స్ వంటి కొన్ని దేశాల్లో సర్వసాధారణంగా మారింది.
బీమా సంస్థ ఇతర సాధ్యమయ్యే రూపాల్లో పాలసీహోల్డర్‌లు , లాయ్డ్స్ సంస్థలు నష్టాన్ని పంచుకోవడంలో 'పరస్పరం ఇచ్చుపుచ్చుకునేందుకు' వీలుగా *పరస్పరం ఇచ్చుపుచ్చుకునే అంశాన్ని* చేరుస్తుంది.

బీమా సంస్థలను ఎ. ఎమ్. బెస్ట్ వంటి పలు ఏజెన్సీలు రేట్ చేస్తాయి. రేటింగ్‌లు క్లయిమ్‌లను చెల్లించగల సంస్థ సామర్థ్యాన్ని అంచనా వేసే వాటి ఆర్థిక స్థాయిపై ఆధారపడి ఇవ్వబడతాయి. ఇవి భీమా సంస్థచే కేటాయించబడే బాండ్‌లు, నోట్‌లు , రక్షణ ఉత్పత్తులు వంటి ఆర్థిక పత్రాలను కూడా రేట్ చేస్తాయి.

*పునఃభీమా* సంస్థలు అనేవి ఇతర భీమా సంస్థలు, వాటి నష్టాలను తగ్గించుకోవడానికి , భారీ నష్టాల నుండి వాటిని రక్షించుకోవడానికి అనుమతిస్తూ పాలసీలను విక్రయించే భీమా సంస్థలు. పునఃభీమా మార్కెట్ భారీ నిల్వలతో ఉన్న కొన్ని అతి పెద్ద సంస్థల ఆధీనంలో ఉంది. పునఃభీమా సంస్థలు కూడా నేరుగా సాధారణ భీమాలను చేయవచ్చు.

*నిర్బంధ భీమా* సంస్థలను వాటి మాతృ సమూహం లేదా సమూహాల నుండి ఉత్పన్నమయ్యే నిర్దిష్ట ఆర్ధిక నష్టాలకు లక్ష్యాలతో స్థాపించబడిన పరిమిత-అవసరాల బీమా సంస్థలుగా సూచిస్తారు. ఈ వివరణలో కొన్నిసార్లు మాతృ సంస్థ వినియోగదారుల యొక్క కొన్ని నష్టాలను కలిగి ఉండవచ్చు. సాధారణంగా చెప్పాలంటే, ఇది ఒక అంతర్గత స్వీయ-భీమా వాహనం. నిర్బంధ నిధులు "సంయుక్త" నిర్బంధ నిధులు (ఇండస్ట్రీలోని మొత్తం సభ్యుల నష్టాన్ని సంయుక్తంగా భీమా చేసేవి) యొక్క , "సహకార" నిర్బంధ నిధులు (ప్రొపెషినల్, వాణిజ్య లేదా పారిశ్రామిక సహకార సంఘాల సభ్యుల యొక్క వ్యక్తిగత భీమాను చేసేవి) యొక్క "స్పష్టమైన" వస్తువు (స్వీయ-భీమా చేసిన మాతృ సంస్థకు 100% ఆధీనంలో ఉన్న) రూపంలోకి మారవచ్చు. నిర్బంధ నిధులు సహాయ వ్యయాలను తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది , బీమా నష్ట పరిహారాన్ని సులభంగా నిర్వహించడంలో , అవి అందించే డబ్బు లావీదేవీలకు అనుకూలంగా వాటి మాతృ సంస్థలకు వాణిజ్య, ఆర్ధిక , పన్ను లాభాలను అందిస్తాయి. అదనంగా, ఇవి సాంప్రదాయ భీమా మార్కెట్‌లో సరసమైన ధరలకు లభించిన లేదా అందించిన వాటి నష్టాలకు పరిధిని అందించవచ్చు.

ఒక నిర్బంధ భీమా వాటి మాతృ సంస్థలకు ఆస్తి నష్టం, పబ్లిక్ , ఉత్పత్తి బాధ్యతలు, వృత్తి సంబంధమైన నష్ట పరిహారం, ఉద్యోగుల లాభాలు, యాజమాన్య బాధ్యత, మోటర్ , వైద్య సంబంధిత వ్యయాలతో సహా పలు రకాలు నష్టాలకు హామీ ఇస్తుంది. ఇటువంటి నష్టాలకు పునఃభీమాను ఉపయోగించడం వలన నిర్బంధ భీమా యొక్క పరిధి పరిమితం చేయబడుతుంది.

నిర్బంధ బీమాలు, వాటి మాతృ సంస్థల నష్ట పరిహార నిర్వహణ , ఆర్థిక నష్ట పరిహార పద్ధతులకు ముఖ్యమైన అవశ్యకతగా మారుతున్నాయి. దీన్ని ఎంచుకోవడానికి క్రింది విషయాల కారణంగా చెప్పవచ్చు:

* దాదాపు పరిధి యొక్క ప్రతి స్థాయిలోని అధిక , పెరుగుతున్న ప్రీమియం ధరలు;
* నిర్దిష్ట ఆకస్మిక నష్టాలకు భీమా చేయడంలో సమస్యలు;
* ప్రపంచంలోని వేర్వేరు ప్రాంతాల్లో వేర్వేరు పరిధి ప్రమాణాలు;
* వ్యక్తిగత నష్టాలను కాకుండా మార్కెట్ ట్రెండ్‌లను ప్రభావితం చేసే రేటింగ్ విధానాలు;
* తగ్గింపులు ,/లేదా నష్ట నియంత్రణ ప్రయత్నాల కోసం చాలని రుణం

'బీమా కన్సల్టెంట్' అని పిలవబడే సంస్థలు కూడా అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఈ సంస్థలు ఒక తనఖా మధ్యవర్తి వలె పలు సంస్థలను పరిశీలించి, వినియోగదారుకు ఉత్తమ బీమా పాలసీని సూచించడం ద్వారా కొంత రుసుమును వసూలు చేస్తారు. బీమా కన్సల్టెంట్ వలె 'భీమా మధ్యవర్తి' కూడా పలు సంస్థలను పరిశీలించి, ఉత్తమ భీమా పాలసీని సూచిస్తారు. అయితే, భీమా మధ్యవర్తికి రుసుము సాధారణంగా నేరుగా క్లయింట్ నుండి కాకుండా ఎంపిక చేసుకున్న బీమా సంస్థ నుండి కమిషన్ రూపంలో చెల్లించబడుతుంది.

బీమా కన్సల్టెంట్ లేదా భీమా మధ్యవర్తులను భీమా సంస్థలే , భీమా లావాదేవీల్లో వాటికి ఎటువంటి నష్టాలు బదిలీ చేయబడవు. భీమా వ్యయాలను భరించే , బీమా సంస్థల సేవలను నిర్వహించడానికి రుసుమును వసూలు చేసే మూడవ పార్టీ నిర్వాహకుల సంస్థలు కూడా ఉన్నాయి. ఈ సంస్థలు సాధారణంగా భీమా సంస్థలకు లేని ప్రత్యేక నిపుణవర్గాన్ని కలిగి ఉంటాయి.

బీమా ఒప్పందాన్ని కొనుగోలు చేసేటప్పుడు ముందుగా ఆ భీమా సంస్ధ యొక్క ఆర్ధిక స్థిరత్వం , సామర్థ్యాన్ని ప్రత్యేకంగా పరిశీలించాలి. ప్రస్తుతం చెల్లించే బీమా ప్రీమియం భవిష్యత్తులోని పలు సంవత్సరాల్లో సంభవించబోయే నష్టాలకు పరిధిని అందిస్తుంది. దీని కారణంగా, భీమా వ్యవస్థ యొక్క సాధ్యమయ్యే చెల్లింపు సామర్థ్యం చాలా ముఖ్యం. ఇటీవల కాలంలో, పలు బీమా సంస్థలు దివాలా తీసి వారి పాలసీహోల్డర్‌లకు ఎటువంటి పరిధిని అందించలేకపోతున్నాయి (లేదా ప్రభుత్వ-ఆధీన భీమా సంస్థ నుండి మాత్రమే పరిధిని ఇవ్వడం లేదా నష్టాలకు తక్కువ చెల్లింపులతో ఇతర ప్రత్యామ్నాయ విధానాలను చేపడుతున్నాయి). బెస్ట్స్, ఫిట్చ్, స్టాండర్డ్ & పూర్స్ , మూడ్సే ఇన్వెస్టర్స్ సర్వీసు Archived 2010-04-07 at the Wayback Machine వంటి పలు స్వచ్ఛంద ఏజెన్సీలు బీమా సంస్థల యొక్క సమాచారాన్ని , ఆర్ధిక చెల్లింపు సామర్థ్య రేట్‌ను అందిస్తాయి.

## ప్రపంచ బీమా పరిశ్రమ

జీవిత భీమా ప్రీమియా 2005లో వ్రాయబడింది
 నాన్-లైఫ్ భీమా ప్రీమియా 2005లో వ్రాయబడింది
ప్రపంచ బీమా ప్రీమియం‌లు 2007లో 11% పెరిగి (లేదా కచ్చితంగా చెప్పాలంటే 3.3%) 4.1 ట్రిలియన్ డాలర్లకు చేరుకున్నాయి. 2007లో మందగించిన ఆర్ధిక పురోగతి వలన , ద్రవ్యల్బోణంలో పురోగతి వలన భారీ-ఆర్ధిక పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఈ సంవత్సరంలో జీవిత భీమా లాభాలు మెరుగుపడగా, నాన్-లైఫ్ విభాగం కొద్దిగా నష్టపోయింది. జపాన్ , ఐరోపా ఖండాలలో మినహా జీవిత భీమా ప్రీమియం‌లు ఆధునిక ఆర్ధిక పరిస్థితులను మెరుగుపరస్తూ 12.6 శాతం వృద్ధి పొందాయి. ఈ సంవత్సరంలో నాన్-లైఫ్ భీమా ప్రీమియం‌లు 7.6 శాతం వృద్ధి పొందాయి. 2008లోని ప్రీమియం రాబడి శాతాలు ఇంకా లభించలేదు, కాని భీమా పరిశ్రమలో నూతన వ్యాపారాలు మందగించి, పెట్టుబడి ఆదాయాన్ని
నష్టపోతున్నట్లు కనిపిస్తుంది.

అత్యధిక ప్రపంచ బీమా కోసం ఆధునిక ఆర్ధిక ఖాతా. 1,681 బిలియన్‌ల ప్రీమియం రాబడితో, ఐరోపా అతి ముఖ్యమైన ప్రాంతంగా ప్రథమ స్థానంలో నిలవగా, తర్వాత స్థానాల్లో దక్షిణ అమెరికా (1,330 బిలియన్ డాలర్లు) , ఆసియాలు (814 బిలియన్ డాలర్లు) నిలిచాయి. 2007లో అగ్ర నాలుగు దేశాలు దాదాపు 60 శాతం ప్రీమియం‌లను జమ చేసుకున్నాయి. US , UK మాత్రమే ప్రపంచ జనాభాలోని వారి 7 శాతం భాగస్వామ్యం కంటే అధికంగా ప్రపంచ భీమాలో 42 శాతాన్ని జమ చేసుకున్నాయి. వృద్ధి చెందుతున్న మార్కెట్‌లు ప్రపంచ జనాభాలోని 85 శాతం కంటే ఎక్కువ జమ చేసుకున్నాయి కాని 10 శాతం ప్రీమియంలను మాత్రమే సంపాదించగలిగాయి.

## వివాదాలు

### బీమా ఎక్కువగా వృద్ధి చెందింది

సంస్థ యొక్క భీమా చేసినవారికి "సురక్షిత రక్షణ"ను రూపొందించడం ద్వారా, ఆ భీమా సంస్థ దానితో భీమా చేసినవారు అనుకునే అంత నష్టాలు పొందరని భావిస్తుంది (వివరణాత్మకంగా, భీమాదారులు నష్టాన్ని భీమా సంస్థకు బదిలీ చేసారు) దీన్ని నైతిక విపత్తుగా పిలుస్తారు. బీమా సంస్థలు వాటి స్వంత ఆర్ధిక బాధ్యతను తగ్గించుకోవడానికి, బీమా చేసినవారు వారు నష్టాన్ని లేదా బాధ్యతను ఎక్కువగా విస్తరించే ప్రవర్తనతో ఉంటే భీమా పరిధిని అందించడానికి వారి విధులను తగ్గించే ఒప్పందం ప్రకారం కథనాన్ని కలిగి ఉన్నాయి.

ఉదాహరణకు, జీవిత బీమా సంస్థలు విపత్తు గల వృత్తులు లేదా ప్రమాదకర క్రీడల్లో పనిచేసే వ్యక్తులకు అధిక ప్రీమియం‌ను వసూలు చేస్తాయి లేదా మొత్తం భీమా పరిధిని తిరస్కరిస్తాయి. రుణ భీమా ప్రదాతలు భీమా చేసినవారిచే ఉద్దేశ్యపూర్వక కృత్యాల వలన ఏర్పడే నష్టాన్ని భీమా పరిధిలోకి తీసుకోరు. ఒక ప్రదాత ఇటువంటి పరిధిని అందించాలని అహేతుకంగా ఉన్నప్పటికీ, ఇటువంటి భీమాను అనుమతించడం చాలా దేశాల పబ్లిక్ పాలసీకి విరుద్ధం , కనుక ఇది సాధారణంగా చట్టవిరుద్ధమైనది.

### బీమా పాలసీ ఒప్పందాల సంక్లిష్టత

భీమా పాలసీలు చాలా క్లిష్టంగా ఉంటాయి , కొంతమంది పాలసీహోల్డర్‌లు పాలసీలోని అన్ని రుసుములు , పరిధులను అర్థం చేసుకోలేకపోవచ్చు. ఫలితంగా, వ్యక్తులు అనుకూలత లేని నిబంధనలపై పాలసీలను కొనుగోలు చేయవచ్చు. ఈ సమస్యలకు ప్రతిస్పందనగా, పలు దేశాలు పాలసీలకు కనీస ప్రమాణాలు , అవి ప్రకటించిన , విక్రయించిన మార్గాలతో సహా భీమా వ్యాపారం యొక్క ప్రతీ లక్షణాన్ని నిర్వహించే వివరణాత్మక శాసనబద్ద ప్రకటన , నియంత్రణ పద్ధతులను చట్టం చేసాయి.

ఉదాహరణకు, నేడు ఆంగ్ల భాషలో ఉన్న పలు భీమా పాలసీలను జాగ్రత్తగా సాధారణ ఆంగ్ల భాషలో రచించారు; పాలసీల్లో ఏమి ఉందో న్యాయమూర్తులే అర్ధం చేసుకోలేక పలు న్యాయస్థానాలు భీమా చేసినవారికి వ్యతిరేకంగా పాలసీలను అమలు చేయకపోవడంతో అది ఎంత క్లిష్టంగా ఉందో పరిశ్రమ అర్ధం చేసుకుంది.

పలు సంస్థల భీమా కొనుగోలుదారులు భీమాను భీమా మధ్యవర్తి ద్వారా కొనుగోలు చేస్తున్నారు. మొత్తంగా ఇది కొనుగోలుదారును మధ్యవర్తి సూచించినట్లు కనిపిస్తుంది (భీమా సంస్థ కాకుండా) , సాధారణంగా కొనుగోలుదారుకు తగిన భీమా పరిధి , పాలసీ పరిమితులు గురించి సలహాలు ఇస్తారు, పలు సందర్భాల్లో మధ్యవర్తి యొక్క పరిహారం కమిషన్ రూపంలో భీమా ప్రీమియం యొక్క కొంత శాతం చెల్లించబడుతుంది, మధ్యవర్తి యొక్క ఆర్ధిక వడ్డీ తక్కువ రావడంతో భీమా చేసేవారిని అవసరం లేకపోయినా అధిక ధర వద్ద మరిన్ని భీమాలను కొనుగోలు చేయమని ప్రోత్సహిస్తున్నారు. మధ్యవర్తి పలు భీమా సంస్థలతో ఒప్పందాలను కలిగి ఉంటారు, దీని వలన మధ్యవర్తి ఉత్తమ రేట్లు , సాధ్యమయ్యే భీమా పరిధి గురించి తెలుసుకోవడానికి మార్కెట్‌ను "షాప్" చేయడానికి అనుమతిస్తుంది.

బీమాను ఒక ఏజెంట్ ద్వారా కూడా కొనుగోలు చేయవచ్చు. పాలసీహోల్డర్‌ను సూచించే మధ్యవర్తి వలె కాక, ఒక ఏజెంట్ పాలసీహోల్డర్ కొనుగోలు చేసే భీమా యొక్క సంస్థను సూచిస్తారు. ఒక ఏజెంట్ ఒక సంస్థ కంటే ఎక్కువ వాటిని సూచించవచ్చు.

ఒక స్వతంత్ర బీమా కన్సల్టెంట్ ఒక న్యాయవాది వలె భీమా చేసేవారికి ఉచితంగా సలహాలు ఇస్తాయి , అవి సంపూర్ణంగా స్వతంత్ర సలహాలను ఇస్తాయి, మధ్యవర్తులు ,/లేదా ఏజెంట్‌ల వడ్డీ యొక్క ఆర్ధిక సంశయాలు ఉండవు. అయినప్పటికీ, ఇటువంటి కన్సల్టెంట్ వారి క్లయింట్‌లకు సురక్షిత భీమా పరిధి కోసం మధ్యవర్తులు ,/లేదా ఏజెంట్‍‌ల ద్వారానే తెలుసుకోవాలి.

### భేదాలను చూపడం

బేధాలను చూపడం అనేది అధిక నష్టం ఏర్పడే అవకాశాలు ఉన్న కారణంగా నిర్దిష్ట భౌగోళిక ప్రాంతాల్లో భీమా పరిధిని తిరస్కరించే విధానం, ఇటువంటి అనుమాన ప్రేరణ చట్టవిరుద్ధ వివక్షత అవుతుంది. జాతి వ్యక్తిత్వం లేదా బేధాలను చూపడం అనేవి యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని ఆస్తి భీమా పరిశ్రమలో భారీ చరిత్రను కలిగి ఉన్నాయి. బీమాకర్త , మార్కెటింగ్ విషయాలు, న్యాయ పత్రాలు , ప్రభుత్వ ఏజెన్సీలచే పరిశోధన, పరిశ్రమ , సంఘ సమూహాలు , అకాడమిక్ పరిశ్రమ సమీక్ష నుండి బీమా పరిశ్రమ యొక్క పాలసీలు , విధానాలు చాలాకాలంగా ప్రభావితం చేయబడి, ఆ ప్రభావం కొనసాగుతూ ఉన్నట్లు స్పష్టం అవుతుంది.

2007 జూలైలో, రుణ-ఆధారిత బీమా స్కోర్‌లు , ఆటోమొబైల్ భీమా గురించి అధ్యయనం చేసిన ఫెడరల్ ట్రేడ్ కమిషన్ ఒక నివేదికను విడుదల చేసింది. ఈ అధ్యయనం ఈ స్కోర్‌లను కన్జ్యూమర్‌లు ఫైల్ చేయగల క్లయిమ్‌ల యొక్క ప్రభావిత సూచికలుగా గుర్తించింది. (

అన్ని రాష్ట్రాలు వాటి రేట్ నిబంధనల చట్టాలలో లేదా రేట్‌లను సెట్ చేయడం , భీమాను అందుబాటులో ఉంచడంలో భేదాన్ని చూపడం అనే బేధభావాన్ని తిరస్కరించే వారి ఉత్తమ ట్రేడ్ విధానంలో కేటాయింపులను కలిగి ఉన్నాయి.

ప్రీమియం‌లు , ప్రీమియం రేట్ విధానాలను కనుగొనడంలో, భీమా సంస్థల స్థానం, క్రెడిట్ స్కోర్‌లు, లింగం, వృత్తి, వివాహ స్థితి , విద్యా స్థాయి వంటి వాటితో సహా నాణ్యత గల విషయాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటాయి. అయినప్పటికీ, ఇటువంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవడం తరచూ అనుచితం కాదు లేదా చట్టవిరుద్ధమైన బేధభావం చూపడం , భీమా సంస్థలు ప్రీమియం‌లను లెక్కించే మార్గాలు గురించి , అంశాలను నియంత్రించడానికి ఉపయోగించే నిబంధన మధ్యవర్తితం గురించి కొన్ని సందర్భాల్లో ఈ విధానానికి వ్యతిరేక ప్రతిస్పందన రాజకీయ వివాదాలకు దారి తీసింది.

ఒక బీమా ఏజెంట్ యొక్క ఉద్యోగం నష్టం ఏర్పడే అవకాశం ఉందని భావించి ఇవ్వబడిన నష్ట పరిహారాన్ని విశ్లేషిస్తారు. నష్టానికి గురై అవకాశాలు ఎక్కువగా ఉన్న ఏదైనా అంశానికి సిద్ధాంతపరంగా అధిక రేట్‌ను చార్జ్ చేస్తారు. భీమా సంస్థలు ఆర్ధికంగా బలంగా ఉంటే భీమా యొక్క ప్రాథమిక సూత్రాలను తప్పక అనుసరించాలి. కనుక నష్ట పరిహార విశ్లేషణ , ప్రీమియం-సెట్టింగ్ విధానంలో సామర్థ్యం గల భీమా సంస్థలకు వ్యతిరేకంగా (అంటే వ్యతిరేక బేధభావ ప్రవర్తనకు) "బేధభావాన్ని చూపడం" అనేది భీమా సంస్థల ఉత్పత్తి యొక్క ప్రాథమిక అంశాలకు అవసరం. ఉదాహరణకు, భీమా సంస్థలు జీవిత భీమా కోసం తక్కువ వయస్సు గల వ్యక్తుల నుండి కంటే ఎక్కువ వయస్సు గల వారి నుండి ఎక్కువగా ప్రీమియం‌లను వసూలు చేస్తారు. వారు తక్కువ వయస్సు గల వారి కంటే ఎక్కువ వయస్సు గల వారిలో వేరేలా ప్రవర్తిస్తారు (అంటే వ్యత్యాసం ఉంది, బేధభావం ఉంది). బేధభావ ప్రవర్తనకు సూత్రం ఏమిటంటే జీవిత భీమా సంస్థ చెల్లించబోయే నష్ట పరిహారం: ఎక్కువ వయస్సు గల వారు, తక్కువ వయస్సు గల వారు కంటే ముందుగా మరణిస్తారు, అందువలన ఇవ్వబడిన కాల పరిధిలో నష్ట పరిహారం చెల్లించవలసిన (భీమా చేసినవారు మరణించే) అవకాశాలు ఎక్కువ ఉంటాయి కనుక దీనికి ప్రీమియం ఎక్కువగా ఉంటుంది. అయినప్పటికీ, ఎటువంటి కారణం లేకుండా భీమా చేసినవారితో వేర్వేరుగా ప్రవర్తించడం అనేది చట్టవిరుద్ధంగా బేధభావాన్ని వ్యక్తం చేయడం అవుతుంది.

చర్చలో తరచుగా తప్పిపోయే విషయం ఏమిటంటే చట్టబద్దమైన, స్పష్టమైన విషయాల యొక్క ఉపయోగాన్ని విస్మరించడం అంటే ఇవ్వబడే నష్ట పరిహారానికి సరిపోని మొత్తాన్ని చార్జ్ చేయడం , దీని వలన వ్యవస్థలో కొరత ఏర్పడింది. కొరతను పూరించడం విఫలమైంది అంటే మొత్తం సంస్థల యొక్క భీమా చేసిన వారు అందరూ ఆర్థికంగా బలంగా లేకపోవడమే. ఈ కొరతను పూరించడానికి క్రింది విధంగా చేయవచ్చు: కొరతను ఇతర పాలసీహోల్డర్‌లకు చార్జ్ చేయాలి లేదా దాన్ని ప్రభుత్వానికి చార్జ్ చేయాలి (అంటే సంస్థకి మించిన వాటిని పెద్ద మొత్తంలో సమాజానికి తెలియజేయాలి).

### బీమా పేటెంట్‌లు

యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో కొత్త హామీ ఉత్పత్తులను నకలు చేయకుండా ఇప్పుడు వాణిజ్య విధాన పేటెంట్‌తో రక్షణ కల్పిస్తున్నారు.

ఇటీవల ఉదాహరణకు పేటెంట్ పొందిన కొత్త భీమా ఉత్పత్తి ఉపయోగ ఆధారిత ఆటో భీమా. మునుపటి వెర్షన్‌లు ప్రముఖ U.S ఆటో భీమా సంస్థ ప్రోగ్రెస్సివ్ ఆటో భీమా (U.S. Patent 57,97,134) సంస్థ , స్పానిష్ స్వతంత్ర సృష్టికర్త, స్లావేడార్ మింగ్యుజోన్‌చే స్వతంత్రగా సృష్టించబడి, పేటెంట్ పొందాయి (EP 0700009 ).

పలు స్వతంత్ర సృష్టికర్తలు కొత్త భీమా ఉత్పత్తులకు పేటెంట్‌ల కోసం ఆసక్తి చూపుతున్నారు ఎందుకంటే వారు వారి కొత్త భీమా ఉత్పత్తులను మార్కెట్‌లో ప్రవేశ పెట్టిన తర్వాత ఇవి వారికి పెద్ద సంస్థల నుండి రక్షణ కల్పిస్తాయి. ఈ ప్రాంతంలో 70 శాతం మంది స్వతంత్ర సృష్టికర్తలు కొత్త U.S పేటెంట్ దరఖాస్తులను సమర్పించారు.

పలు బీమా నిర్వహణాధికారులు భీమా ఉత్పత్తులకు పేటెంట్ అందించడం వలన కొత్తగా మరొక ప్రమాదం ఏర్పడుతుందని వారు దాన్ని వ్యతిరేకిస్తున్నారు. ఉదాహరణకు హార్ట్‌ఫోర్డ్ భీమా సంస్థ పేటెంట్ ఉల్లంఘన కారణంగా , బాన్‌కార్ప్‌చే సృష్టించబడిన , పేటెంట్ ఉన్న జీవిత బీమాను కలిగి ఉన్న ఒక రకం కార్పొరేట్ కోసం ట్రేడ్ రహస్య చట్టపరమైన దావాను అపహరించిన కారణంగా ఇటీవల 80 మిలియన్ డాలర్‌లను చెల్లించింది.

ప్రస్తుతం యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ప్రతి సంవత్సరంలో భీమా రూపకల్పనలపై 150 కొత్త పేటెంట్ అప్లికేషన్‌లు ఫైల్ అవుతున్నాయి. కేటాయించబడిన పేటెంట్‌లు రేట్ 2002లో 15 కాగా, అది క్రమంగా పెరిగి 2006లో 44కు చేరుకుంది.

పేటెంట్‌కు తగినవారు ప్రోగ్రామ్ ద్వారా ఇప్పుడు సృష్టికర్తల బీమా US పేటెంట్ అప్లికేషన్‌లు, ప్రజలచే సమీక్షించబడుతున్నాయి. మొట్టమొదటిగా US2009005522 “నష్ట పరిహార అంచనా సంస్థ” అనే భీమా పేటెంట్ అప్లికేషన్ పోస్ట్ చేయబడింది. అది 2009 సంవత్సరంలో మార్చి 6 తేదీన పోస్ట్ చేయబడింది. ఈ పేటెంట్ అప్లికేషన్, మారుతున్నబీమా సంస్థలు సౌలభ్యాన్ని పెంచడానికి ఒక పద్ధతిని వివరిస్తుంది.

### బీమా పరిశ్రమ , రుసుమును వసూలు చేసేవి

నిర్దిష్ట బీమా ఉత్పత్తులు , విధానాలను రుసుమును వసూలు చేసేవిగా విమర్శిస్తారు. అంటే, కొన్ని భీమా ఉత్పత్తులు లేదా విధానాలు ప్రాథమికంగా పన్నులను తగ్గించడానికి, వ్యతిరేక కార్యక్రమాల నష్టానికి రక్షణను అందించడానికి వంటి చట్టబద్దమైన లాభాలకు ఉపయోగపడతాయి. యునైటెడ్ స్టేట్స్ పన్నుల చట్టం ప్రకారం, ఉదాహరణకు, అస్థిర వార్షికలు , అస్థిర జీవిత భీమా యొక్క పలు యజమానులు, వారి ప్రీమియం చెల్లింపులను స్టాక్ మార్కెట్‌లో పెట్టుబడి పెట్టవచ్చు , వారి పెట్టుబడులను తిరిగి తీసుకునే వరకు ఏవైనా వారి పన్నుల చెల్లింపులను నిలిపివేయవచ్చు లేదా ముగించవచ్చు. కొన్నిసార్లు ఈ పన్ను వాయిదా కారణంగానే ఈ ఉత్పత్తులను ప్రజలు ఉపయోగిస్తారు. మరొక ఉదాహరణ, చట్టం ప్రకారం, ఎస్టేట్ పన్ను నుండి విముక్తి పొందడానికి, ఎస్టేట్ పన్నును చెల్లించడానికి ఉపయోగించే వారి జీవిత భీమాను తిరిగి పొందలేని సంస్థలో ఉంచడానికి అనుమతి ఉంది.

### బీమా సంస్థలపై విమర్శలు

కొంత మంది వ్యక్తులు ఆధునిక భీమా సంస్థలుమూస:Weasel-inline భీమాపై తక్కువ శ్రద్ధను కలిగి, డబ్బు సంపాదించే వ్యాపారంగా భావిస్తున్నారు. కొంతమంది వ్యక్తులు భీమా యొక్క ప్రయోజనం ప్రమాదాన్ని వివరించడమేనని, కాని భీమా సంస్థలు భీమా నియమాలకు వ్యతిరేకంగా అధిక-నష్టం సంభవించే సందర్భాల్లో (ఉదా. వరదలు సంభవించే ప్రాంతాల్లోని ఇళ్లు లేదా వాహనాలను నడిపే యువకులు) భీమా చేయడానికి అయిష్టతను చూపుతున్నాయని వాదిస్తున్నారు.

ఇతర విమర్శలు:

* బీమా పాలసీలు చాలా ఎక్కువ మినహాయింపు భాగాలను కలిగి ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, కొన్ని గృహ భీమా పాలసీల్లో తోట గోడకు జరిగిన నష్టం పరిధిలోకి రాదు.
* స్క్రిప్ట్ చదవడం ద్వారా వచ్చిన సంశయాలను పరిష్కరించడానికి పలు భీమా సంస్థలు ఇప్పుడు కాల్ సెంటర్‌లు , సిబ్బందిని ఉపయోగిస్తున్నాయి. అందరికీ అర్థం అయ్యేలా మాట్లాడటం చాలా కష్టంగా ఉంటుంది. శిక్షణ లేని భీమా ఏజెంట్‌లను నిర్వహిస్తున్న సంస్థలతో వ్యవహరిస్తున్నప్పుడు పాలసీహోల్డర్‌లు తక్కువ ప్రీమియం చెల్లించాల్సి ఉంటుంది, అలాగే తగినంత భీమా పరిధికి సంరక్షణ లేని కారణంగా వారికి అధిక ఆర్ధిక నష్టం కలిగే అవకాశం ఉంది. శిక్షణ గల భీమా ఏజెంట్‌లను నిర్వహించే సంస్థలు సమాజానికి విలువైన సేవను అందిస్తాయి. నిపుణత గల భీమా ఏజెంట్‌లతో వ్యవహరిస్తున్న పాలసీహోల్డర్‌లు అవసరాలను గుర్తించి, ఎంపికలను విశ్లేషించి, అనువైన భీమా సంరక్షణ కొనుగోలు చేయవచ్చు , వారు, వారి కుటుంబాన్ని భారీ ఆర్థిక నష్టాల నుండి రక్షించగలరు.

## ప్రధాన కంపెనీలు

2009 మార్చి వరకు 21 సాధారణ బీమా సంస్థలు, 22 జీవిత బీమా సంస్థలు, 1 ప్రతి బీమా (Reinsurer) సంస్థ పనిచేస్తున్నాయి.

జీవిత బీమా
ఎల్ఐసి, ఐఎన్జివైశ్య, మ్యాక్స్ న్యూయార్క్, ఓం కోటక్ మహీంద్రా, టాటా ఎఐజి, బిర్లా సన్ లైఫ్, హెచ్డిఎఫ్సి, ఐసిఐసిఐ ప్రూడెన్షియల్, రిలయన్స్ ...

సాధారణ బీమా
యునైటెడ్ ఇండియా.

## ఉద్యోగ స్థాయిలు

ఏజెంట్, కన్సల్టెంట్, అభివృద్ధి అధికారి, సర్వేయర్, అండర్ రైటర్, రిస్క్ మేనేజర్, క్లెయిమ్స్ అడ్జస్టర్

## ఉద్యోగానికి అర్హతలు

ఇంటర్మీడియట్ ఆ పై చదువుతో రకరకాల స్థాయిలలో ఉపాధి పొందవచ్చు.వాక్చాతుర్యం, ఓపిక, చిరునవ్వు, వినయంగా మాట్లాడటం, ఖాతాదారుని ఒప్పించగల నేర్పు లాంటి మృదు నైపుణ్యాలుండాలి. తక్కువ చదువుతో పాక్షిక కాల ఉద్యోగ అవకాశాలు ఎక్కువ ఉన్నాయి.

## ఉపాధికి శిక్షణ, తోడ్పాటు

**ఏజెంటు శిక్షణ సంస్థ**ల ద్వారా శిక్షణ పొంది, సంబంధిత ఐఆర్డిఎ పరీక్షలో వుత్తీర్ణత తరువాత, పాక్షిక కాల, లేక పూర్తి కాల ఉద్యోగాలు పొందవచ్చు. కొన్ని బీమా సంస్థలు అభ్యర్థులను ఎంపిక చేసి, శిక్షణ యిప్పించి, ఉత్తీర్ణులైన తరువాత ఏజెంటుగా నియమిస్తాయి. జీవిత లేక సాధారణ బీమాకి 100 గంటలు, రెండింటికి 150 గంటలు శిక్షణ పొందాలి.

## మూలాలు

## పదకోశం

* 'సమ్మేళన నిష్పత్తి' = నష్ట నిష్పత్తి + వ్యయాల నిష్పత్తి + కమిషన్ నిష్పత్తి. నష్ట నిష్పత్తిని సంపాదించిన ప్రీమియం‌ను నష్టాల మొత్తంతో (కొన్నిసార్లు సర్దుబాటు చేసిన వ్యయాల నష్టంతో సహా) విభజించడం ద్వారా పొందవచ్చు. వ్యయాల నిష్పత్తిని నిర్వాహక వ్యయాల మొత్తాన్ని వ్రాతపూర్వక ప్రీమియం మొత్తంతో విభజించడం ద్వారా పొందవచ్చు. తక్కువ సంఖ్య ఒక భీమా సంస్థ ఉంచిన పెట్టుబడి మొత్తంపై నష్టపరిహారంగా మెరుగైన రాబడిని సూచిస్తుంది.
* 'SSA' = సబ్‌స్క్రయిబర్ సేవింగ్స్ ఖాతా.
* 'AIF' = సమాచార న్యాయవాది.

## గమనికలు

## బాహ్య లింకులు

* U.S భీమా ఇండస్ట్రీ సంబంధించిన క్రాంగెసినల్ రీసెర్చ్ సర్వీసు (CRS) నివేదికలు Archived 2008-09-28 at the Wayback Machine
* ఫెడరేషన్ ఆఫ్ యూరోపియన్ రిస్క్ మేనేజ్‌మెంట్ అసోసియేషన్
* కెనడా యొక్క భీమా బ్యూరో
* భీమా సమాచార ఇనిస్టిట్యూట్
* భీమా మ్యూజియమ్ - వేల కొలది ప్రాచీన కాల , అశాశ్వత భీమా పాలసీలను ప్రదర్శిస్తుంది
* నేషనల్ అసిసోయేషన్ ఆఫ్ ఇన్సూరెన్స్ కమీషనర్‌లు
* బ్రిటీష్ లైబ్రరీ Archived 2006-05-25 at the Wayback Machine - భీమా ఇండస్ట్రీ గురించి సమాచారాన్ని పొందవచ్చు (UK పాక్షికమైన)