# జిల్లా

**జిల్లా** అనేది కొన్ని దేశాలలో స్థానిక ప్రభుత్వం నిర్వహించబడుతున్న ఒక రకమైన పరిపాలనా విభాగం. ప్రపంచవ్యాప్తంగా, "జిల్లాలు" అని పిలువబడే ప్రాంతాలు పరిమాణంలో, ప్రాంతాలు లేదా కౌంటీలు, అనేక మునిసిపాలిటీలు, మునిసిపాలిటీస్లోని ఉపవిభాగాలు, పాఠశాల జిల్లా లేదా రాజకీయ జిల్లా చాలా భిన్నంగా ఉంటాయి. వీటిని పాశ్చాత్య దేశాలలో కౌంటీలుగా వ్యవహరించే పాలనా విభాగాలకు సమాంతరమైనవిగా భావించవచ్చు.

## వ్యుత్పత్తి శాస్త్రం

ఆంగ్లంలో "డిష్ట్రిక్" అనే పదం ఫ్రెంచ్ నుండి తీసుకున్న రుణ పదం. దీనికి తెలుగు భాషలో అనువాదం పదం "జిల్లా" అని వాడుకలో ఉంది. ఇది మధ్యయుగ లాటిన్ డిస్ట్రిక్టస్ నుండి వచ్చింది-"న్యాయం చేయడం, నేరస్థులను నిరోధించడం" అని దీని భావన. మొట్టమొదటి ఆంగ్ల-భాషా వాడుక 1611 నాటిది. దీనిని లెక్సికోగ్రాఫర్ రాండిల్ కోట్గ్రేవ్ రచనలో గుర్తించబడింది.

## కొన్ని దేశాలు లేదా భూభాగం ప్రకారం

### ఆఫ్ఘనిస్తాన్

ఆఫ్ఘానిస్తాన్‌లో జిల్లా (పర్షియన్ / పష్తో: ولسوالۍ, Wuleswali) అనేది ఒక ప్రావిన్స్‌కు చెందిన ఉపవిభాగం. దేశంలో సుమారు 400 జిల్లాలు ఉన్నాయి.

రాష్ట్ర ఎన్నికలలో ఎన్నికల జిల్లాలను ఉపయోగిస్తారు. అనేక రాష్ట్రాల్లో జిల్లాలను భూ హక్కుల కోసం కాడాస్ట్రాల్ విభాగాలుగా ఉపయోగించారు. కొన్నింటిని ఆక్రమిత జిల్లాలుగా ఉపయోగించారు. న్యూ సౌత్ వేల్స్ 21వ శతాబ్దంలో అనేక రకాల జిల్లాలు ఏర్పడ్డాయి.

### ఆస్ట్రియా

ఆస్ట్రియా, బెజిర్క్ అనే పదాన్ని మూడు వేర్వేరు సందర్భాలలో వేర్వేరు అర్థాలతో ఉపయోగిస్తారుః

* జాతీయ, ప్రాంతీయ ప్రభుత్వాల పరిపాలనా పనుల్లో కొన్ని 95 జిల్లా పరిపాలనా కార్యాలయాలు (Bezirkshauptmannschaften) నిర్వహిస్తాయి.  ఒక జిల్లా పరిపాలనా కార్యాలయం బాధ్యత వహించే ప్రాంతాన్ని సాధారణంగా “జిల్లా” (Bezirk) అని పిలుస్తారు.  ప్రస్తుతం 15 చట్టబద్ధ నగరాలు జిల్లా పరిపాలనా కార్యాలయాల పరిధిలో ఉండవు. ఆ నగరాల మునిసిపల్ వ్యవస్థలే ఆ పనులను నిర్వహిస్తాయి. నగరాలు మునిసిపల్ జిల్లాలుగా (Stadtbezirke) విభజించబడ్డాయి.
* ఈ విభజనలు నగర పరిపాలనకు సహాయపడతాయి.  వియన్నాలో ప్రతి జిల్లాలో ప్రజలు జిల్లా మండలిని (Bezirksvertretung) ఎన్నుకుంటారు.  ఆ మండలి జిల్లా అధ్యక్షుడిని (Bezirksvorsteher) ఎన్నుకుంటుంది.  జిల్లాలకు కొంత పరిమిత ఆర్థిక స్వయం ప్రతిపత్తి ఉంటుంది.  అయితే జిల్లా మండలులకు, అధ్యక్షులకు పెద్దగా అధికారాలు ఉండవు.  వారు చట్టాలు చేయరు. వియన్నాలోని చాలా జిల్లాలు ఒకప్పుడు స్వతంత్ర మునిసిపాలిటీలు. జిల్లా మండలులు, అధ్యక్షులు ఆ పాత వ్యవస్థకు సూచికలు మాత్రమే.
* న్యాయ వ్యవస్థ దృష్టిలో ఆస్ట్రియా దేశం 115 న్యాయ జిల్లాలుగా (Gerichtsbezirke) విభజించబడింది. ప్రతి న్యాయ జిల్లా ఒక స్థానిక న్యాయస్థానానికి అనుసంధానంగా ఉంటుంది.

### అజర్బైజాన్

అజర్బైజాన్ పరిపాలనాపరంగా క్రింది ఉపవిభాగాలుగా విభజించబడిందిః

* 59 జిల్లాలు (rayonlar; ఏకవచనం – rayon) ఉన్నాయి.   11 నగరాలు (şəhərlər; ఏకవచనం – şəhər) ఉన్నాయి.   1 స్వయంప్రతిపత్తి గల గణతంత్రం (muxtar respublika) ఉంది.   దానిలో 7 జిల్లాలు ఉన్నాయి.  దానిలో 1 నగరం ఉంది. రేయాన్స్ మరింత మునిసిపాలిటీలుగా విభజించబడ్డాయి. అదనంగా, అజర్బైజాన్ 9 (ఆర్థిక) ప్రాంతాలుగా ఉపవిభజన చేయబడింది (ఇక్తిసాడి రేయోనలార్ సింగ్-ఇక్తిసాడ్ రేయోనాల్). ఇది పరిపాలనా విభాగం కాదు. ప్రతి ప్రాంతంలో అనేక జిల్లాలు ఉన్నాయి. నఖ్చివన్ అటానమస్ రిపబ్లిక్ ఒక ప్రత్యేక, 10వ ఆర్థిక ప్రాంతాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.

### బంగ్లాదేశ్

బంగ్లాదేశ్ జిల్లాలు స్థానిక పరిపాలనా విభాగాలు. బంగ్లాదేశ్లో మొత్తం 64 జిల్లాలు ఉన్నాయి. మొదట్లో, ప్రతి జిల్లాలో అనేక ఉపవిభాగాలతో 21 పెద్ద జిల్లాలు ఉండేవి. 1984లో ప్రభుత్వం ఈ ఉపవిభాగాలన్నింటినీ జిల్లాలుగా చేసింది. ప్రతి జిల్లాలో బెంగాలీలో ఉపజిల్లా అని పిలువబడే అనేక ఉప-జిల్లాలు ఉన్నాయి, మొత్తం 493 ఉపజిల్లాలు ఉన్నాయి.

## బెల్జియం

100, 000 కంటే ఎక్కువ మంది నివాసితులు ఉన్న బెల్జియన్ పురపాలకసంఘాలలో, స్థానిక మండలి చొరవతో, ఎన్నికైన కౌన్సిళ్లతో ఉప-పురపాలక పరిపాలనా సంస్థలను సృష్టించవచ్చు. ఆ విధంగా, 460,000 మందికి పైగా నివాసితులు ఉన్న ఆంట్వెర్ప్ మాత్రమే తొమ్మిది ఉపవిభజన చేయబడింది (డచ్ః డిస్ట్రిక్ట్). బెల్జియన్ ప్రాంతాలు (ఫ్రెంచ్, డచ్ భాషలలో కూడా), ప్రావిన్స్ (లేదా రాజధాని ప్రాంతం, మునిసిపాలిటీ, లేదా అత్యల్ప న్యాయ స్థాయి మధ్య పరిపాలనా స్థాయి, ఆంగ్లంలో ఉన్నాయి, కొన్నిసార్లు జిల్లాలు అని కూడా పిలుస్తారు.

## భారతదేశం

భారతదేశ జిల్లాలు
భారతదేశ జిల్లాలు బ్రిటిష్ రాజ్ కాలం నుండి కొనసాగుతున్న స్థానిక పరిపాలనా విభాగాలు. భారతదేశంలో జిల్లాలు, రాష్ట్రం లేదా కేంద్ర పాలిత ప్రాంతం కంటే దిగువన ఉన్న ప్రధాన పరిపాలనా విభాగాలు. ఇవి మొదటగా భూమి పన్ను, ఆదాయ సేకరణ కోసం ఏర్పడినప్పటికీ, ఇప్పటికీ ఆ విధుల్లో ముఖ్యపాత్ర పోషిస్తున్నాయి. అధికారికంగా వీటిని **రెవెన్యూ జిల్లాలు** అని పిలుస్తారు. అభివృద్ధి కార్యక్రమాల ప్రణాళిక, అమలు, ప్రభుత్వ సేవల పంపిణీ వంటి పనులలో కూడా జిల్లాలు ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి. అనేక ప్రభుత్వ శాఖలు తమ ప్రాదేశిక కార్యాలయాలను జిల్లా సరిహద్దుల ఆధారంగా నిర్వహిస్తాయి. కొన్ని రాష్ట్రాలలో జిల్లాలను విభాగాలుగా సమూహీకరించి, రాష్ట్రం కంటే దిగువన మరో పరిపాలనా స్థాయిని ఏర్పాటు చేసారు.

జిల్లా స్థాయి స్థానిక ప్రభుత్వ సంస్థ జిల్లా పరిషత్ (*జిల్లా పంచాయత్*) అయినప్పటికీ, పట్టణ ప్రాంతాలు దాని పరిధిలో ఉండవు; అవి మున్సిపాలిటీలు ద్వారా పాలించబడతాయి.

జిల్లా పరిపాలనకు జిల్లా కలెక్టర్ / జిల్లా మేజిస్ట్రేట్ / డిప్యూటీ కమిషనర్ నాయకత్వం వహిస్తారు. జిల్లా పరిపాలన అధిపతి సాధారణంగా పౌర సేవకు చెందిన అధికారి, ముఖ్యంగా భారతీయ పరిపాలనా సేవ (IAS) అధికారి అవుతారు. జిల్లా పరిపాలనా ప్రధాన కార్యాలయాన్ని *కలెక్టరేట్* అని పిలుస్తారు. ఇతర ముఖ్య బాధ్యతలలో పన్ను వసూలు, భూ నిర్వహణ, సమన్వయం, విపత్తు నిర్వహణ ఉన్నాయి. సాధారణంగా డిప్యూటీ కమిషనర్/జిల్లా కలెక్టర్‌కు భారతీయ న్యాయ సంహిత, 2023లోని సెక్షన్ 14 ప్రకారం మేజిస్ట్రేట్ అధికారాలు ఇవ్వబడ్డాయి. వారిని మేజిస్ట్రేట్‌గా నియమిస్తారు. అధికారిక హోదాలు "*కలెక్టర్, జిల్లా మేజిస్ట్రేట్* లేదా "*డిప్యూటీ కమిషనర్ లేదా జిల్లా* మేజిస్ట్రేట్‌గా ఉంటాయి.

జిల్లాలను సాధారణంగా ఇంకా చిన్న పరిపాలనా విభాగాలుగా విభజించారు. వీటిని ప్రాంతాన్ని బట్టి తాలూకాలు, తహసీల్‌ లేదా మండలం అని పిలుస్తారు. ఈ విభాగాలకు ముఖ్యంగా ఆదాయ సేకరణ సమన్వయం వంటి స్థానిక బాధ్యతలు ఉంటాయి. జిల్లా, తహసీల్/తాలూకా మధ్యస్థాయిగా ఉపవిభాగంను ఏర్పాటు చేయవచ్చు. వీటి పర్యవేక్షణను అసిస్టెంట్ కమిషనర్లు, ఉప కలెక్టర్లు లేదా ఉపవిభాగ మేజిస్ట్రేట్లు నిర్వహిస్తారు. ప్రతి జిల్లాలో ఒకటి లేదా రెండు నగరాలు (లేదా పెద్ద పట్టణాలు), కొన్ని చిన్న పట్టణాలు, అనేక గ్రామాలు ఉంటాయి. భారతదేశంలోని ఎక్కువ జిల్లాలకు వాటి ప్రధాన పట్టణం లేదా నగరం పేరే ఉంటుంది.

2016 ఏప్రిల్ నాటికి, భారత ప్రభుత్వంకు చెందిన నేషనల్ ఇన్ఫర్మాటిక్స్ సెంటర్ ప్రకారం భారతదేశంలో మొత్తం 664 జిల్లాలు ఉన్నాయి. ఇది లోక్‌సభ నియోజకవర్గాల సంఖ్య (545) కంటే ఎక్కువ. 2019 నాటికి ఈ సంఖ్య 723 జిల్లాలకు పెరిగింది.

భారతదేశంలో 2025 నాటికి సుమారు **800 జిల్లాలు** ఉన్నాయి. కొన్ని రాష్ట్రాలు కొత్త జిల్లాలను ఏర్పాటు చేస్తుండటంతో ఈ సంఖ్య కాలానుగుణంగా మారుతూ ఉంటుంది. అత్యధిక జిల్లాలు ఉన్న రాష్ట్రం: ఉత్తర ప్రదేశ్ — 75 జిల్లాలు.

## మూలాలు