Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# కోరమాండల్ తీరం

**కోరమాండల్** తీరం, భారత ఉపఖండంలోని ఆగ్నేయ తీర ప్రాంతం. దీనికి ఉత్తరాన ఉత్కళ మైదానాలు, తూర్పున బంగాళాఖాతం, దక్షిణాన కావేరీ డెల్టా, పశ్చిమాన తూర్పు కనుమలు విస్తరించి ఉన్నాయి. దీని వైశాల్యం దాదాపు 22,800 చదరపు కిలోమీటర్లు. ఈ తీరం సముద్ర మట్టం నుండి సగటున 80 మీటర్ల ఎత్తున ఉంది. తీరానికి రెండవవైపున తూర్పు కనుమలు మద్దతుగా ఉన్నాయి.

 1753 నాటి ఫ్రెంచి వారి కోరమాండల్ తీరం మ్యాప్
చోళ రాజులు పాలించిన భూమిని తమిళంలో చోళమండలం అని పిలుస్తారు. దీని నుండే కోరమాండల్ అనే పేరు ఉద్భవించింది.

12వ శతాబ్దం నుండి చారిత్రక ముస్లిం మూలాధారాలలో, కోరమాండల్ తీరాన్ని మాబార్ అనేవారు.

## వ్యుత్పత్తి

చోళ పాలకుల భూమిని తమిళంలో *చోళమండలం* అంటారు. పోర్చుగీసు వారి నోట ఈ పేరు *కోరమాండల్* గా క్మారింది. ఈ పేరు *కరై మండలం* నుండి కూడా వచ్చి ఉండవచ్చు.

మరొక సిద్ధాంతం ఏమిటంటే, భారతదేశానికి మొదటి డచ్ నౌక పులికాట్‌కు ఉత్తరాన ఉన్న ద్వీప గ్రామమైన కరిమణల్‌లో ఆగింది. ఓడలో ఉన్న నావికులు గ్రామం పేరును 'కోరిమండల్' అని తప్పుగా ఉచ్చరించారు. ఆ తర్వాత ఆ పేరు నిలిచిపోయింది.

ఇటలీకి చెందిన ఒక అన్వేషకుడు, లుడోవికో డి వర్తేమా, బహుశా 1510లో కోరమాండల్ అనే పేరును మొదటగా వాడాడు. దానినే పోర్చుగీసు వారు మ్యాపుల్లో ఉపయోగించారు, అయితే అక్కడ బాగా వ్యాపారం చేసుకున్నది మాత్రం డచ్చి వారు.

## చరిత్ర

*ప్రధాన వ్యాసం: పులికాట్ చరిత్ర*
1530 చివరి నాటికి కోరమాండల్ తీరంలో నాగపట్నం, సావో టోమ్ డి మెలియాపూర్, పులికాట్‌లలో పోర్చుగీసు వారికి మూడు స్థావరాలుండేవి. 17వ, 18వ శతాబ్దాలలో, భారతదేశంలో వాణిజ్యంపై నియంత్రణ కోసం ఐరోపా రాజ్యాల మధ్య పోటీలకు కోరమాండల్ తీరం వేదికగా ఉంది. బ్రిటిషు వారికి ఫోర్ట్ సెయింట్ జార్జ్ (మద్రాస్), మసూలిపట్నం ల లోను, డచ్చివారికి పులికాట్, సద్రాస్, కోవెలాంగ్‌లలోను, ఫ్రెంచ్ వారికి పాండిచ్చేరి, కారైకల్, నిజాంపట్నంలలోను, డానిష్‌లకు తరంగంబాడిలోని డాన్స్‌బోర్గ్‌ లోనూ స్థావారాలు ఉండేవి.

వాళ్ళ పోటీలో చివరికి బ్రిటిష్ వారు గెలిచారు. ఫ్రెంచి వారు 1954 వరకు పాండిచ్చేరి, కారైకాల్‌లోని చిన్న ప్రాంతాలను మాత్రం నిలుపుకోగలిగారు. పెట్టెలు, తెరలు, చెస్ట్‌ల వంటి చైనా లక్క వస్తువులు, 18వ శతాబ్దంలో అనేక చైనీస్ ఎగుమతులను కోరమాండల్ ఓడరేవుల్లోనే సమీకరించేవారు. ఈ కారణంగా ఇవి "కోరోమాండల్" వస్తువులుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.

## ఇదే పేరుతో ఇతరత్రా

రాయల్ నేవీకి చెందిన నాలుగు నౌకలకు HMS కోరమాండల్ అనే పేరు ఉండేది. న్యూజిలాండ్‌లోని కోరమాండల్ ద్వీపకల్పానికి ఈ నౌకల్లో ఒకదాని పేరు పెట్టారు. న్యూజిలాండ్‌లోని కోరమాండల్ పట్టణానికి భారత ద్వీపకల్పం నుండే ఆ పేరు పెట్టారు. సౌత్ ఆస్ట్రేలియా లోని కోరమాండల్ వ్యాలీ, దాని పొరుగున ఉన్న శివారు కోరమాండల్ ఈస్ట్ లకు 1837 లో 156 మంది ఇంగ్లీషు వలసదారులు లండన్ నుండి హోల్డ్‌ఫాస్ట్ బేకి వచ్చిన *కోరమాండల్* ఓడ పేరిట వాటికి ఆ పేర్లు వచ్చాయి. ఓడ ఒడ్డుకు చేరుకున్న తర్వాత, దాని నావికులలో కొందరు దక్షిణ ఆస్ట్రేలియాలోనే స్థిరపడి పోవాలని భావించి, కోరమాండల్ వ్యాలీ ప్రాంతంలోని కొండలలో ఆశ్రయం పొందారు.

భారతీయ రైల్వేలలో కోరమాండల్ ఎక్స్‌ప్రెస్ అనే రైలు ఉంది. ఈ రైలు పశ్చిమ బెంగాల్ లోని షాలిమార్ రైల్వే స్టేషను, తమిళనాడు లోని చెన్నై సెంట్రల్ రైల్వే స్టేషన్ల మధ్య నడుస్తుంది.

## ఇవి కూడా చూడండి

## మూలాలు
# పంజాబ్ ఆర్థిక వ్యవస్థ

పంజాబ్ లో ముఖ్య ప్రదేశాలు
పంజాబ్ లో అన్ని ప్రాంతాల మధ్య రోడ్డు, రైలు, విమాన మార్గం లాంటి రవాణా సౌకర్యాలున్నాయి. 1999-2000 గణాంకాల ప్రకారం అతి తక్కువ పేదరికం కలిగిఉన్న రాష్ట్రంగా భారత ప్రభుత్వం యొక్క పురస్కారాన్ని పొందింది.
ఎకనామిక్ అండ్ స్టాటిస్టికల్ ఆర్గనైజేషన్ (ESO) పంజాబ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వపు గణాంకాలను నమోదు చేస్తుంటుంది. వివిధ ఆర్థిక, సాంఘిక గణాంకాలను అవసరమైన వారికి అందజేస్తుంటుంది.

2008 లో ప్రపంచ వ్యాప్తంగా చేపట్టిన సర్వే ప్రకారం పంజాబ్ భారతదేశంలో అతి తక్కువ ఆహార కొరత కలిగిన రాష్ట్రం.

## వ్యవసాయం

పంజాబ్ అంటే ఐదు నదుల సంగమం అని అర్థం. ఇక్కడి నేలలు మంచి సారవంతమైనవి కావడంతో గోధుమలు బాగా పండిస్తారు. ఇంకా వరి, చెరకు, పండ్లు, కూరగాయలు కూడా బాగా పండిస్తారు. వ్యవసాయ రంగం పంజాబ్ యొక్క ఆర్థిక వ్యవస్థలో ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తున్నది.

## పరిశ్రమలు

పంజాబ్ లో పరిశ్రమలు కూడా వ్యవసాయాధారితమైనవి. మిగతా రాష్ట్రాలతో పోలిస్తే ఇక్కడి పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ చిన్న చిన్న పరిశ్రమలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి. రాష్ట్రానికి ప్రముఖ పారిశ్రామిక నగరాలైన జలంధర్, అమృత్ సర్, లూథియానా, పటియాలా, బటిండా మొదలైన నగరాల నుండి ఆదాయం వస్తుంది.

## వస్త్ర పరిశ్రమ

పంజాబ్ లో నాణ్యమైన ప్రత్తి ఉత్పత్తి అవుతుంది. అయితే దానిని నూలుగా మార్చడంలో మాత్రం వెనుకబడి ఉంది. అక్కడ నూలు ఉత్పత్తి దేశ ఉత్పత్తిలో 1.5 శాతం మాత్రమే. అబోహర్, మాలౌత్, ఫగ్వారా, అమృత్ సర్, ఖరార్, మొహాలీ లలో నూలు మిల్లులు ఉన్నాయి.

## విద్యుత్తు

రాష్ట్రానికి మొత్తం విద్యుత్తును పి.ఎస్.పి.సి.ఎల్ స్వంత థర్మల్ ప్లాంట్లు అందిస్తున్నాయి. అవి: అ.) 1260ఎం.డబ్య్లూ గురు గోబింద్ సింగ్ సూపర్ థర్మల్ ప్లాంట్, రోపర్, ఆ.) 440ఎం.డబ్య్లూ గురు నానక్ దేవ్ థర్మల్ ప్లాంట్, భతిండా, ఇ.) 920ఎం.డబ్ల్యూ గురు హరిగోబింద్ థర్మల్ ప్లాంట్, లెహ్రా మొహొబ్బత్, దాని స్వంత హైడ్రో పవర్ ప్లాంట్లు: 1.)110ఎం.డబ్ల్యూ షనన్ పవర్ హౌస్, జోగిందర్ నగర్, 2.) 600ఎం.డబ్ల్యూ రంజిత్ సాగర్ డ్యాం, షాహ్ పర్ కందీ, 3.)91.35ఎం.డబ్ల్యూ యుబిడిసి పవర్ హౌసెస్, 4.) 207ఎం.డబ్ల్యూ ముకేరియన్ హైడెల్ ప్రాజెక్టు, 5.) 134ఎం.డబ్ల్యూ ఆనంద్ పూర్ సాహిబ్ హైడెల్ చానెల్, 6.) మినీ & మాక్రో హైడ్రో పవర్ ప్లాంట్స్, సిర్హింద్ కెనాల్, మరికొన్ని ప్రాజెక్టులు ఉన్నాయి.

సాధారణ పూల్ ప్రాజెక్టులు భాక్రానంగల్ కాంప్లెక్స్, దేహర్ పవర్ ప్లాంట్, పోంగ్ పవర్ ప్లాంట్లలో ఉన్నాయి. పంజాబ్ కు 51శాతం విద్యుత్తు భాక్రానంగల్ కాంప్లెక్స్ నుండీ, 48శాతం పోంగ్ ప్రాజెక్ట్ నుండి వస్తున్నాయి.

### సాధారణ పూల్ ప్రాజెక్టులు

* భాక్రానంగల్ కాంప్లెక్స్
* అప్పర్ బరి డోబ్ కెనాల్ సిస్టం
* షనాహ్ పవర్ హౌస్

## మూలాలు
# జీ20

G-20, సదస్సు

## నేపధ్యము

1997లో ఆసియాలో ఆర్థిక సంక్షోభం తలెత్తిన తర్వాత ప్రపంచంలో ఆర్థికంగా శక్తిమంతమైన దేశాలన్నీ కలిసి గ్రూపు ఏర్పాటు చేయాలని భావించాయి. దీంతో 1999 బెర్లిన్‌లో తొలిసారి జీ20 సదస్సును నిర్వహించారు. వాస్తవానికి జీ20 ప్రధాన కార్యాలయం వంటిది ఏమీ లేదు. ఏ దేశంలో సదస్సు నిర్వహిస్తారో ఆ దేశమే ఏర్పాట్లు చూసుకొంటుంది. ఆ దేశమే అధ్యక్షత వహిస్తుంది. ఈ అధ్యక్ష ఎన్నిక కోసం జీ20ని ఐదు గ్రూపులుగా విభజించారు. గ్రూపులు వారీగా అధ్యక్ష బాధ్యతలు అందుతాయి. ఆ గ్రూప్‌లో ఓటింగ్‌ నిర్వహించి ఎంపిక చేస్తారు. 2022లో భారత్‌లో నిర్వహించాలని ప్రభుత్వం ఆలోచిస్తోంది.

## సభ్యదేశాలు

1. అర్జెంటీనా
2. బ్రెజిల్
3. చైనా
4. జర్మనీ
5. ఇండోనేషియా
6. జపాన్
7. ఆస్ట్రేలియా
8. కెనడా
9. ఫ్రాన్సు
10. భారతదేశం
11. ఇటలీ
12. మెక్సికో
13. దక్షిణ కొరియా
14. రష్యా
15. టర్కీ
16. అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు
17. దక్షిణ ఆఫ్రికా
18. సౌదీ అరేబియా
19. యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్
20. యూరోపియన్ యూనియన్

వీటికి అదనంగా ఆహ్వానిత దేశాలు సంస్థలు ఉంటాయి. 2008 నుంచి స్పెయిన్‌ శాశ్వత ఆహ్వానిత దేశం.  జీ20లో పాకిస్థాన్‌ లేదు. 2019లో నెదర్లాండ్స్‌, స్పెయిన్‌, థాయ్‌లాండ్‌, చిలీ, సింగపూర్, వియత్నాం, ఈజిప్ట్, సెనెగల్‌లను ఆహ్వానించారు. ఇక సంస్థల విషయానికి వస్తే వరల్డ్‌ బ్యాంక్‌, ఐరాస, అంతర్జాతీయ కార్మిక సంస్థ, ఓఈసీడీ, డబ్ల్యూహెచ్‌వో, ఐఎంఎఫ్‌, డబ్ల్యూటీవో, ఫైనాన్షియల్‌ స్టెబిలిటీ బోర్డు, ఆసియా డెవలప్‌మెంట్‌ బ్యాంక్‌లు దీనికి హాజరవుతాయి.

## చర్చించే అంశాలు

జీ20 దేశాలు ముఖ్యంగా విస్తృతమైన ఆర్థిక అంశాలతో కూడిన అజెండాను చర్చిస్తాయి. వీటికి ప్రపంచ స్థాయి ప్రాధాన్యం ఉండాలి. సమకాలీన అంశాలను కూడా వీటిల్లో చేరుస్తారు. ముఖ్యంగా ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ, ఫైనాన్షియల్‌ మార్కెట్లు, పన్నుల విధానాలు, ఆర్థిక విధానాలు, అవినీతిపై పోరాటం వంటి అంశాలపై చర్చలు ఉంటాయి. వీటితో పాటు కొన్ని అనుబంధంగా  ఉండే అంశాలపై కూడా చర్చ చేపడుతుంటారు. పర్యావరణ మార్పులు, ప్రపంచ ఆరోగ్యం, ఉగ్రవాద వ్యతిరేక పోరాటం వంటివి ఉంటాయి.
# దాసరి కోటిరత్నం

దాసరి కోటిరత్నం
**దాసరి కోటిరత్నం** (1910 - డిసెంబరు 21, 1972) ప్రముఖ రంగస్థలనటి, తొలితరం తెలుగు సినిమా నటి, చిత్ర నిర్మాత. తెలుగు సినిమారంగలో తొలి మహిళా చిత్ర నిర్మాత.

## జననం

కోటిరత్నం, 1910లో గుంటూరు జిల్లా ప్రత్తిపాడులో జన్మించింది. తండ్రి రంగస్థల నటుడు కావడంతో చిన్నప్పటినుండే కోటిరత్నానికి నటనలో శిక్షణ ఇచ్చాడు. 9వ యేటనే రంగస్థలంలో అడుగుపెట్టి హరిశ్చంద్ర నాటకంలో లోహితస్య, బొబ్బిలి యుద్ధం నాటకంలో చిన్నరంగారావు, లవకుశలో కుశుడు, ప్రహ్లాదలో ప్రహ్లాద మొదలైన పాత్రలు ధరించింది. ఈమె నాటకాలలో నటిస్తూనే రాజనాల వెంకటప్పయ్య శాస్త్రి వద్ద శాస్త్రీయ సంగీతంలోకూడా శిక్షణ పొందింది. అద్భుత నటనకు మధుర స్వరం తోడవటంతో మంచి నటీమణిగా పేరుతెచ్చుకున్నది.

దాసరి కోటిరత్నానికి రంగస్థల నటిగా, గాయనిగా ఎనలేని ప్రఖ్యాతి ఉంది. ఈమె తొలి మహిళా నాటకసమాజ స్థాపకురాలు. ఈమె నాటకల్లో స్త్రీ పాత్రలతో పాటు అనేక పురుష పత్రాలు ధరించేది. లవకుశ పాత్రలతో ఆరంభమైన ఆమె నటన రామదాసు, కంసుడు వంటి గంభీరమైన పురుష పాత్రలను కూడా వేసి మెప్పించింది. సావిత్రి నాటకంలో సత్యవంతుడు, సక్కుబాయి నాటకంలో కృష్ణుడు ఆమె ధరించిన పాత్రల్లో ప్రసిద్ధి చెందినవి. ఈమె సతీ అనసూయ, గంగావతరణం మొదలైన నాటకాల్లో నారదుని పాత్ర కూడా పోషించింది. పురుషులకు మాత్రమే పరిమితమైన రోజుల్లో స్వంతంగా నాటక సమాజాన్ని నిర్వహించింది. తల్లి మరణించిన తర్వాత ప్రత్తిపాడును వదిలి తాతగారి ఊరైన నక్కబొక్కల పాడుకు వెళ్ళింది. అక్కడే నాటకసమాజం స్థాపించింది. నక్కబొక్కల పాడు చిన్న పల్లెటూరైనా కోటిరత్నం నాటక సమాజానికి అనతి కాలంలోనే మంచి పేరు వచ్చింది. ఈ సమాజం వేసిన నాటకాలు కొన్ని ఐదు సంవత్సరాల పాటు నిరవధికంగా ప్రదర్శించబడ్డాయి. ఐదేళ్ళ తర్వాత మకాం గుంటూరుకు మార్చి అక్కడ నాటక సమాజాన్ని కొనసాగించింది. ఈమె నాటక సమాజంలో పారుపల్లి సుబ్బారావు, తుంగల చలపతిరావు వంటివారు పనిచేసేవారు. ఈమె బృందలో పాతిక మంది దాకా స్త్రీ పాత్ర ఉండేవారని ప్రతీతి. ఎన్నో నాటకాలు అభ్యాసం చేసి, ఊరూరా ప్రదర్శించేవారు. అందరికీ కోటిరత్నం నెలవారీ జీతాలు ఇచ్చేవారు. నాటకాల్లో వచ్చిన పేరుతో ఆమె సినిమాల్లో ప్రవేశింది.

1935లో తన నాటక బృందంతో కలకత్తా వెళ్ళి అక్కడ ఆరోరా ఫిలింస్‌ కంపెనీలో భాగస్వామిగా, బి.వి.రామానందం, తుంగల చలపతిరావులతో కలిసి భారతలక్ష్మి ఫిలింస్‌ అనే సంస్థను నెలకొల్పి, 'సతీసక్కుబాయి' చిత్రాన్ని నిర్మించింది. ఇందులో కోటిరత్నం టైటిల్ పాత్రలో సక్కుబాయిగా, తుంగల చలపతిరావు కృష్ణుడిగా నటించారు. టైటిల్‌ పాత్ర పోషించిన తొలి మహిళ కూడా ఆమే కావడం గమనార్హం. 1935లో విడుదలైన ఈ సినిమాకు చారుచంద్ర రాయ్ దర్శకత్వం వహించాడు. అదే కంపెనీ సహకారంతో, అహింద్ర చౌదరి దర్శకత్వంలో కోటిరత్నం 'సతీ అనసూయ' అనే మరో చిత్రాన్ని నిర్మించి, అందులోనూ టైటిల్‌ పాత్రలో నటించింది. ఇది ఆరోరా ఫిలింస్‌ పతాకంపైన నిర్మితమై 1935 అక్టోబరు 4న విడుదలైంది. ఆ తరువాత కోటిరత్నం లంకాదహనం, మోహినీ భస్మాసుర, వరవిక్రయం, పాండురంగ విఠల, వరూధిని, పాదుకా పట్టాభిషేకం, గొల్లభామ, బంగారు భూమి, అగ్నిపరీక్ష, చంద్రవంక మొదలైన సినిమాలలో నటించింది.

## మరణం

1958లో ఈమె అనారోగ్యం పాలై గొంతు దెబ్బతినడంతో నటనా అవకాశాలు తగ్గిపోయాయి. తెలుగు సినిమా, నాటక రంగాలలో 45 సంవత్సరాల పాటు విశేషకృషి చేసిన కోటిరత్నం 1972, డిసెంబరు 21 న చిలకలూరిపేటలో మరణించింది.

## నటించిన సినిమాలు

1. సక్కుబాయి (సినిమా) (1935)
2. సతీ అనసూయ (1935)
3. వరవిక్రయము (1939)
4. పాదుకా పట్టాభిషేకం (1945)
5. వరూధిని (1946)
6. గొల్లభామ (1947)
7. రాధిక (1947)

## మూలాలు
# సారథి స్టూడియో

**సారథి స్టూడియోస్** లేదా **సారథి పిక్చర్స్** సినిమా నిర్మాణ సంస్థ. తెలుగు సినిమా తొలిరోజుల్లో ఉన్నత ఆదర్శభావాలతో, సామాజిక చైతన్యానికి విలువనిచ్చి చిత్ర నిర్మాణం సాగించిన సంస్థ. ఇది ముందు మద్రాసులో ఉండి తర్వాత కాలంలో హైదరాబాదులో స్టుడియో నిర్మాణం జరిగింది. ఇది హైదరాబాదులో నిర్మించిన తొలి స్టూడియో. గుత్తా రామినీడు దర్శకత్వంతో వచ్చిన మా ఇంటి మహాలక్ష్మీ సినిమా ఇందులో చిత్రీకరణ జరుపుకున్న తొలిచిత్రం. ప్రస్తుతం ఇక్కడ సినిమాలు, సీరియళ్ళు, షార్ట్ ఫిల్మ్స్ యాడ్ ఫిల్మ్స్ షూటింగ్ జరుపుకుంటున్నాయి.

**సారథి స్టూడియోస్ గేటు**

## నిర్మించిన సినిమాలు

* జైలుపక్షి (1986)
* మూడు ముళ్ళు (1983)
* పెళ్ళిచూపులు (1982)
* రాధా కళ్యాణం (1981)
* సీతే రాముడైతే (1980)
* ఇద్దరూ అసాధ్యులే (1979)
* అన్నాదమ్మలు సవాల్ (1978)
* ఆత్మ బంధువు (1962)
* కలసివుంటే కలదుసుఖం (1961)
* కుంకుమ రేఖ (1960)
* భాగ్యదేవత (1959)
* పెద్దరికాలు (1957)
* రోజులు మారాయి (1955)
* అంతా మనవాళ్ళే (1954)
* గృహప్రవేశం (1946)
* మాయలోకం (1945)
* పంతులమ్మ (1943)
* పత్ని (1942)
* రైతుబిడ్డ (1939)
* మాల పిల్ల (1938)

## చిత్రీకరించిన సినిమాలు

* యాత్ర (2019)
* ఒక్క ఛాన్స్ (2016)
* జనతా గ్యారేజ్ (2016)
* యశ్వంత్ వర్మ (2015)
* ఆత్మీయులు (1969)
* బంగారు గాజులు (1968)
* నవరాత్రి (1966)
* ప్రేమించి చూడు (1965)
* మురళీకృష్ణ (1964)
* మా ఇంటి మహాలక్ష్మీ (1959)

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* ఐ.ఎమ్.డి.బి.లో సారథి స్టుడియో పేజీ.
# మూలా నారాయణస్వామి

మూలా నారాయణస్వామి
**మూలా నారాయణస్వామి**  ప్రముఖ సినిమా నిర్మాత. వీరు సినీ నిర్మాణ సంస్థ వాహినీ పిక్చర్స్లో ప్రధాన భాగస్వామి. ఆసియాలో కెల్లా అతి పెద్దదైన వాహినీ స్టుడియో సముదాయాన్ని 1940 దశాబ్దంలో నిర్మించారు. వీరి స్వస్థలం అనంతపురం జిల్లాలోని తాడిపత్రి గ్రామం. వీరి తండ్రి గారి కల్లు వ్యాపారాన్ని చిన్నతనంలోనే ధనవంతులై తర్వాత కాలంలో రాయలసీమ టెక్స్ టైల్స్, నూనె మిల్లులు, పాల సరఫరా కేంద్రాలు మొదలైనవి స్థాపించి వ్యాపారల్ని విస్తరించారు.

నారాయణస్వామి, బొమ్మిరెడ్డి నరసింహారెడ్డి (బొమ్మిరెడ్డి నాగిరెడ్డి అన్నయ్య) తో కలిసి ఉమ్మడి వ్యాపారం చేసి రంగూన్ కి ఉల్లిపాయలు ఎగుమతి చేసేవారు. తర్వాత ఇద్దరూ హెచ్.ఎం.రెడ్డి గారి రోహిణీ పిక్చర్స్లో భాగస్వాములుగా చేసి గృహలక్ష్మి వంటి కొన్ని సినిమాలు నిర్మించారు. విభేదాల మూలంగా విడిపోయి స్నేహితులిద్దరూ వారి స్వంత నిర్మాణ సంస్థ 'వాహినీ పిక్చర్స్' స్థాపించారు. దీనిలో ముఖ్యమైన వాటా నారాయణస్వామిదే. ఈ సంస్థ ద్వారా వందేమాతరం, సుమంగళి, దేవత స్వర్గసీమ వంటి మంచి సినిమాలు నిర్మించారు. స్వర్గసీమ నిర్మాణం సమయంలో మద్రాసు న్యూటోన్ స్టుడియోలో వారు ఎన్నో ఇబ్బందులు పడవలసి వచ్చి స్వంతంగా స్టుడియో నిర్మాణం చేపట్టారు.
# బి.నరసింగరావు

బి. నరసింగరావు (ముఖచిత్రం)
ప్రపంచ చలన చిత్రపటంపై తెలంగాణ సినిమాకి ప్రత్యేక గుర్తింపును తెచ్చిన కళాత్మక చిత్రాల దర్శకుడు బి. నరసింగరావు. ఇంటిపేరు బొంగు.
నిర్మాతగా, నటుడిగా, దర్శకుడిగా, స్వరకర్తగా, పెయింటర్‌గా, కవిగా ఆయన బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి. ఈయన మెదక్ జిల్లా ప్రజ్ఞాపూర్లో 1946లో జన్మించారు. ఆయన తీసిన సినిమాలు తక్కువే అయినా వాటి ప్రభావం, ప్రత్యేక ముద్ర మాత్రం విశ్వానికి వ్యాపించింది. తెలంగాణ జీవన చిత్రాలనే తన సినిమాలుగా రూపొందించిన అచ్చమైన స్వచ్ఛమైన ప్రజాకళాకారుడు. ఆయన. ఆయన తీసిన ఒక్కో సినిమా ‘తెలంగాణ సినిమా’కు ఓ గ్రామర్, బలమైన పునాదిని సృష్టించింది. రంగుల కల, దాసి (1988 సినిమా), మట్టి మనుషులు, సినిమాలే అందుకు ఉదాహరణ. అందుకే రాష్ట్ర ప్రభుత్వం బీఎన్ రెడ్డి జాతీయ అవార్డును ఇచ్చి సత్కరించింది.
నాలుగు నేషనల్ ఫిల్మ్ అవార్డ్స్, అనేక అంతర్జాతీయ గౌరవాలు పొందారు. మా భూమి సినిమాను 1979 లో కైరో, సిడ్నీ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్స్, కార్లోవీ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ లో వారీ ప్రదర్శించారు. 1989లో దాసి, 1991లో మట్టి మనుషులు మాస్కో అంతర్జాతీయ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ లో మెరిట్ అవార్డు డిప్లొమా గెలిచింది. మా ఊరు హంగేరి అంతర్జాతీయ ఉత్సవంలో మీడియా వేవ్ అవార్డును గెలుచుకుంది. ఈయన దర్శకత్వం వహించిన హరివిల్లు (ఫిచర్ ఫిల్మ్) 2003 లో 56వ కేన్స్ ఫిలిం ఫెస్టివల్ లో ప్రదర్శనకు ఎంపికైనది.

2014 లో ఆయన సంపాదకత్వంలో తెలంగాణా లోని చిత్రకారుల, శిల్పుల పరిచయాలతో, చిత్రాలతో "ఆర్ట్ యట్ తెలంగాణా" పుస్తకం వెలువడింది.

ఆయనను 2025 జూన్ 30న తెలంగాణ భాషా సాంస్కృతిక శాఖ సలహాదారుల కమిటీ సభ్యుడిగా నియమిస్తూ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది.

## చిత్రసమాహారం

### డైరెక్టర్ గా

* రంగుల కల (1983)
* ది కార్నివాల్ (డాక్యుమెంటరీ, 1984)
* ది సిటీ (డాక్యుమెంటరీ, 1985)
* మా ఊరు (డాక్యుమెంటరీ, 1987)
* దాసి (1988)
* మట్టి మనుషులు (1990)
* హరివిల్లు (2003)

### స్క్రీన్ ప్లే రచయితగా

* మా భూమి (అనుకరణ / డైలాగ్, 1979)
* దాసి (రచయిత, 1988)
* హరివిల్లు (అనుకరణ / కథ, 2003)

### సంగీత దర్శకుడు గా

* మా భూమి (1979)
* హరివిల్లు (2003)

### నిర్మాతగా

* మా భూమి (1979)
* దాసి (1988)

### నటుడిగా

* రంగులకల (1983)

## అవార్డులు

### తెలుగు లో ఉత్తమ చలనచిత్రంగా జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డు

* రంగుల కల (1983)
* దాసి (1988)
* మట్టి మనుషులు (1990)

### ఉత్తమ మానవశాస్త్ర / ఎథ్నోగ్రాఫిక్ సినిమా జాతీయ సినిమా పురస్కారం

* మా ఊరు (1987)

### ఉత్తమ చలనచిత్రంగా నంది అవార్డు

* మా భూమి (సినిమా) (1979)

### ఉత్తమ దర్శకుడిగా నంది అవార్డు

* హరివిల్లు - బాలల చిత్రం (2003)

## పురస్కారాలు

1. 2014లో తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం నుండి సాంస్కృతిక రంగంలో విశిష్ట పురస్కారం

## మూలాలు
# షారన్ లోవెన్

కుమారసంభవంలో షారన్ లోవెన్
**షారన్ లోవెన్** (ఆంగ్లం: Sharon Lowen) ఒక అమెరికన్, భారతీయ ఒడిస్సీ నర్తకి, 1975 నుండి గురు కేళుచరణ్ మోహపాత్ర వద్ద శిక్షణ పొందింది. ఆమె చలనచిత్రం, టెలివిజన్ రంగాలలో ప్రదర్శనలు ఇచ్చి, నృత్యరూపకల్పన చేసి, భారతదేశంతో పాటు, ఉత్తర అమెరికా, ఆసియా, ఆఫ్రికా, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్, మధ్య ప్రాచ్యం అంతటా వందలాది కచేరీలను ప్రదర్శించింది. మణిపురి, తరువాత చౌ, ఒడిస్సీ అధ్యయనం చేయడానికి ఫుల్బ్రైట్ స్కాలర్ మిచిగాన్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి హ్యుమానిటీస్, ఫైన్ ఆర్ట్స్, ఆసియన్ స్టడీస్, డాన్స్ లో డిగ్రీలు పొందిన తరువాత ఆమె 1973లో భారతదేశానికి వచ్చింది.

1991లో భారత ప్రభుత్వం ఆమెను ఆచార్య నరేంద్ర దేవ్ సర్కార్ సామాజిక సమ్మాన్ పురస్కారంతో సన్మానించింది. ఢిల్లీలోని సాహిత్య కళా పరిషత్ చేత, ఆమె భారతీయ కళలకు చేసిన విశేషమైన కృషికి అనేక అవార్డులు అందుకుంది.

## ప్రారంభ జీవితం

షారన్ లోవెన్ యునైటెడ్ స్టేట్స్ లోని డెట్రాయిట్ పెరిగింది, అక్కడ ఆమె తండ్రి కెమికల్ ఇంజనీర్, ఆమె తల్లి క్లినికల్ సైకాలజిస్ట్. ఆమె చిన్నప్పటి నుండి డెట్రాయిట్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ లో ఆధునిక నృత్యం, సెచెట్టి బ్యాలెట్, తోలుబొమ్మలాట, మైమ్, థియేటర్ తరగతులలో శిక్షణ పొందింది, డెట్రాయిట్ కు చెందిన పప్పెట్రీ గిల్డ్, పప్పెటీర్స్ ఆఫ్ అమెరికా, యుఎన్ఐఎమ్ఎ లో సభ్యురాలు, డెట్రయిట్, క్లీవ్ల్యాండ్ సింఫనీ ఆర్కెస్ట్రాల కోసం జార్జ్ లాట్షా తోలుబొమ్మల తో ప్రదర్శించబడింది, జిమ్ హెన్సన్ ఆమెకు ముప్పెట్స్ తో అప్రెంటిస్షిప్ ఇచ్చింది.

హ్యుమానిటీస్, ఫైన్ ఆర్ట్స్, ఏషియన్ స్టడీస్ లో బ్యాచిలర్ డిగ్రీ, ఎడ్యుకేషన్ అండ్ డాన్స్ లో ఎంఏ చేసిన తరువాత, న్యూ ఢిల్లీలోని త్రివేణి కళా సంగమంలో గురు సింఘజిత్ సింగ్ తో మణిపురి నృత్యాన్ని కొనసాగించడానికి ఆమె 1973లో ఫుల్బ్రైట్ స్కాలర్షిప్ తో భారతదేశానికి వచ్చింది. 1975 వరకు ఫుల్బ్రైట్ పొడిగింపు, పునరుద్ధరణతో, ఆమె గురు కృష్ణ చంద్ర నాయక్ ఆధ్వర్యంలో మయూర్భంజ్ చౌ, గురు కేలుచరణ్ మోహపాత్రా ఆధ్వర్యంలో ఒడిస్సీ, గురు థంగ్జామ్ చౌబా సింగ్ ఆధ్వర్యంలో మణిపురి పాలా చోళమ్, గురుస్ రంజనా మైబీ, కుమార్ మైబీ, ఆర్. కె. అచౌబీ సనా సింగ్ ఆధ్వర్యంలో మణిపూరి మైబీ జాగోయిలో కూడా శిక్షణ పొందింది.

ఆమె అప్పటి నుండి భారతదేశంలో నివసిస్తూ, విదేశాలలో జన్మించిన నిపుణులైన నటిగా, శాస్త్రీయ భారతీయ నృత్య దర్శకురాలిగా విజయం సాధించింది. తన కెరీర్ మొత్తంలో, ఆమె క్రమానుగతంగా యునైటెడ్ స్టేట్స్ కు తిరిగి వచ్చి, ఈ సందర్శనల సమయంలో దేశవ్యాప్తంగా భారతీయ శాస్త్రీయ నృత్య ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.

## కెరీర్

ఆమె భారతీయ సినిమా, తెలుగులో వచ్చిన స్వర్ణకమలం (1988)లో నటించింది. ఈ చిత్రానికి కె.విశ్వనాథ్ దర్శకత్వం వహించాడు. ఇందులో ఆమె ఒడిస్సీ నృత్యాన్ని ప్రదర్శించి, ప్రేక్షకులను మంత్రముగ్దులను చేస్తుంది.

## ఫిల్మోగ్రఫీ

* స్వర్ణకమలం (1988)

## మూలాలు
# తాండ్ర పాపారాయుడు (సినిమా)

|  |  |
| --- | --- |
|  | తెలుగు సినిమా\*వేదిక |

|  |
| --- |
| **తాండ్ర పాపారాయుడు** (1986 తెలుగు సినిమా) |
|  |
| దర్శకత్వం | దాసరి నారాయణరావు |
| నిర్మాణం | యు.సూర్యనారాయణ రాజు |
| తారాగణం | కృష్ణంరాజు, జయప్రద , జయసుధ |
| సంగీతం | సాలూరి రాజేశ్వరరావు |
| నిర్మాణ సంస్థ | గోపీకృష్ణ మూవీస్  |
| భాష | తెలుగు |

**తాండ్ర పాపారాయుడు** 1986 లో వచ్చిన తెలుగు జీవిత చరిత్ర చిత్రం. దాసరి నారాయణరావు దర్శకత్వం వహించాడు. 18 వ శతాబ్దపు యోధుడు తాండ్ర పాపారాయుడు జీవితం ఆధారంగా గోపీకృష్ణా మూవీస్ పతాకంపై యు.సూర్యనారాయణ రాజు నిర్మించాడు. ఈ చిత్రంలో కృష్ణంరాజు, జయప్రద, జయసుధ, సుమలత, ప్రాణ్, మోహన్ బాబు ముఖ్య పాత్రల్లో నటించారు. ఈ చిత్రాన్ని 11 వ భారత అంతర్జాతీయ చలన చిత్రోత్సవంలో ప్రదర్శించారు.

## నట వర్గం

* కృష్ణంరాజు - తాండ్ర పాపారాయుడు
* జ్యోతిర్మయిగా జయప్రద
* మల్లమ్మగా జయసుధ
* చిన్నమ్మగా సుమలత
* ప్రాణ్, జనరల్ బుస్సీగా
* విజయ రామరాజుగా మోహన్ బాబు
* రామకృష్ణ - రంగా రాయుడు
* గౌరవ నృత్యతారగా హేమా చౌదరి
* కాంతారావు
* ఎం. బాలయ్య
* జెవి సోమయజులు
* కోట శ్రీనివాసరావు
* సుధాకర్
* ప్రభ
* అంజలి దేవి
* గుమ్మడి
* సూర్యకాంతం
* నిర్మలమ్మ
* విజయలలిత
* మాణిక్ ఇరానీ

## సాంకేతిక వర్గం

* స్క్రీన్ ప్లే, దర్శకత్వం: దాసరి నారాయణరావు
* రచన: కొండవీటి వెంకటకవి
* కథ: గోపికృష్ణ కథా విభాగం
* సంగీతం: సాలూరి రాజేశ్వరరావు
* గీత రచయితలు: సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి
* నేపథ్య గాయకులు: కె.జె.జేసుదాస్,శ్రీపతి పండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం, విస్సంరాజు రామకృష్ణ, పులపాక సుశీల, వాణిజయరాం
* ఛాయా గ్రహణం: పి.ఎస్.ప్రకాష్
* ఎడిటింగ్: డి.వెంకటరత్నం
* నిర్మాత: ఉప్పలపాటి సూర్యనారాయణ రాజు
* నిర్మాణ సంస్థ: గోపికృష్ణా మూవీస్
* విడుదల:09:10:1986.

## ఇతర విశేషాలు

* వివిధ కాలాల్లో పార్లమెంటు సభ్యులుగా పనిచేసిన ఆరుగురు - కృష్ణరాజు, జయప్రద, దాసరి నారాయణరావు, సి. నారాయణ రెడ్డి, మోహన్ బాబు, సుమలతలు ఈ సినిమాలో పనిచేసారు.
* 1964 లో వచ్చిన బొబ్బిలి యుద్ధం సినిమా కథతో చాలావరకూ ఈ సినిమా కథ కలుస్తుంది.

## పాటలు

* అభినందన మందార మాల, రచన: సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి , గానం. కె జె జేసుదాస్, పి సుశీల
* లలిత పులకాంత , రచన: సి నారాయణ రెడ్డి, గానం. కె జె జేసుదాస్, పి సుశీల
* రాజంటే నీవెలే , రచన: సి నారాయణ రెడ్డి,గానం.కె జె జేసుదాస్, పి సుశీల
* మల్లెకన్న తెల్లన , రచన: సి నారాయణ రెడ్డి,గానం.
* చలి చలి రేయి , గానం.పులపాక సుశీల, వాణి జయరాం
* అతి బాల్యంనుండి గుండెపై (పద్యం) గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం
* కాళ్ళ పారాణి మంగళసూత్రమున(పద్యం ), గానం . ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం , రచన:
* సర్వప్రజారక్షణ రక్షితార్డ వామార్డబాగ (సుప్రభాతం ), గానం . పి సుశీల, రచన:
* అరివీర భయద గండర గండ,(పద్యం ), గానం. వి .రామకృష్ణ, రచన:
* దేవునిఅవతారం నీవే, రచన:
* అతి ప్రగల్భ వీరభద్ర సింహనాద (పద్యం), గానం. కె. జె. ఏసు దాస్
* నీ వాచాలత కట్టిపెట్టు ప్రళయాగ్ని జ్వాలామాలిక(పద్యం), గానం.వి.రామకృష్ణ
* గర్వాఖర్వ విరోధి వర్గ కృతమో ఖడ్ల ప్రహారాలు(పద్యం), గానం.ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం
* యేవేల్పులు విడదీయరనుచు ఎంతే ధైర్యంబు, (పద్యం), గానం.ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం .

## మూలాలు

5.ghantasala galaamrutamu, kolluri bhaskarrao blog.
# ఓం నమో వేంకటేశాయ

| ఓం నమో వేంకటేశాయ |
| --- |
| దర్శకత్వం | కె.రాఘవేంద్రరావు |
| రచన | జె.కె.భారవి |
| నిర్మాత | ఎ.మహేశ్ రెడ్డి |
| తారాగణం | అక్కినేని నాగార్జున, జగపతి బాబు, అనుష్క శెట్టి, ప్రగ్యా జైస్వాల్, సౌరభ్ జైన్, రావు రమేశ్ |
| సంగీతం | ఎం.ఎం.కీరవాణి |
| దేశం | భారత దేశం |
| భాష | తెలుగు |

**ఓం నమో వేంకటేశాయ** కె. రాఘవేంద్రరావు దర్శకత్వంలో అక్కినేని నాగార్జున, అనుష్క శెట్టి, ప్రగ్య జైస్వాల్ తదితరులు నటించిన 2017 నాటి భక్తి రస చిత్రం.

## కథ

రాజస్థాన్ బంజారా ప్రాంతంలో జన్మించిన రామ చిన్ననాటి నుంచి దేవుడిని చూడాలనే ఆశయంతో చిన్నతనంలోనే ఇల్లు వదిలి వెళ్ళిపోతాడు. అనుభవానంద స్వామి అనే గురువు వద్ద శిష్యరికం చేసి ఓంకార మంత్రాన్ని పొందుతాడు. ఆ మంత్రాన్ని జపిస్తూ కఠోర తపస్సు చేస్తూంటే వటపత్ర శాయిగా వచ్చిన విష్ణువు కనికరించి కనిపిస్తాడు.

## నటీనటులు

* రామా/ హాథీరాం బావాజీ గా అక్కినేని నాగార్జున
* వేంకటేశ్వర స్వామి గా సౌరబ్ జైన్
* అనుష్క శెట్టి
* గోవింద రాజులు గా రావు రమేశ్
* సంపత్ రాజ్
* వెన్నెల కిశోర్
* గుండు సుదర్శన్
* అనుభవానంద స్వామి గా సాయి కుమార్
* బ్రహ్మానందం
* సుధీర్
* రాంప్రసాద్
* **పాటల జాబితా. వేయి నామాల వాడ , రచన: వేదవ్యాస్ , గానం.రమ్యబెహ్ర .
* ఆనందం , రచన: చంద్రబోస్ , గానం.శరత్ సంతోష్, శ్వేతా పండిట్.
* అఖిలాండ కోటి బ్రహ్మాండ , రచన: వేదవ్యాస్.గానం.శరత్ సంతోష్ , శ్రీనిధి.
* బ్రంహాండ బాండముల , రచన : వేదవ్యాస్.గానం . కీరవాణి.
* కలియుగ వైకుంఠ పురి , రచన: వేదవ్యాస్ . గానం.ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం , శ్రీనిధి , రమ్య బెహరా.
* వయ్యారి కళా హంసిక , రచన: శివశక్తి దత్త , డాక్టర్ రామకృష్ణ. గానం. రేవంత్ , సునీత.
* అండ పిండ , రచన: వేదవ్యాస్, గానం.బాలాజీ, మునిరాజు, స్నేహ, మోహన భోగరాజు .
* కమనీయం కడు రమణీయం , రచన: రామజోగయ్య శాస్ర్తి.గానం.ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం
* గోవిందా హరి గోవిందా, రచన: వేదవ్యాస్.గానం.ధనుంజయ, టి.శ్రీనిధి .
* బ్రంహోత్సవ , రచన: వేదవ్యాస్ , గానం: టీ.శ్రీనిధి
* పరీక్ష , రచన: అనంత శ్రీరామ్ , గానం. శంకర్ మహదేవన్.
* మహా పద్మ సాద్మీ, రచన: వేదవ్యాస్, గానం.సాకేత్.

## మూలాలు
# భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు - ఉత్తమ గీత రచయిత

జాతీయ ఉత్తమ సినిమా పాటల రచయిత పురస్కారం (రజత కమలం) పొందినవారి వివరాలు:

సుద్దాల అశోక్ తేజ, ఠాగూర్ (2003) చిత్రంలో రచించిన *నేను సైతం* అనే పాట ద్వారా జాతీయ ఉత్తమ పాటల రచయిత పురస్కారం పొందాడు

| సంఖ్య
 | సంవత్సరం
 | రచయిత (గ్రహీత)
 | సినిమా
 | పాట
 | భాష
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 68
 | 2020
 | మనోజ్‌ మౌతషిర్‌
 | సైనా
 |  | హిందీ
 |
| 67
 | 2019
 | ప్రభా వర్మ
 | కోలాంబి
 | "ఆరోడుం పరాయతే వయ్యా"
 | మళయాలం
 |
| 63
 | 2015
 | వరుణ్ గ్రోవర్
 | *దమ్ లగా కే హైషా* | మోహ్ మోహ్ కే ధాగే
 | హిందీ
 |
| 60
 | 2012
 | ప్రసూన్ జోషి
 | చిట్టగాంగ్
 | బోలో నా
 | హిందీ
 |
| 55
 | 2007
 | ప్రసూన్ జోషి
 | *తారే జమీన్ పర్* | మా
 | హిందీ
 |
| 52
 | 2005
 | *పా. విజయ్* | ఆటోగ్రాఫ్
 | ఒవ్వొరు పూక్కల్...
 | తమిళం
 |
| 51
 | 2004
 | *సుద్దాల అశోక్ తేజ* | ఠాగూర్
 | నేను సైతం...
 | తెలుగు
 |
| 50
 | 2003
 | *వైరముత్తు* | కన్నత్తిల్ ముత్తమిట్టాల్
 |  | తమిళం
 |
| 49
 | 2002
 | *జావేద్ అక్తర్* | లగాన్
 | రాధ కైసే న జలే... & ఘనన్ ఘనన్...
 | హిందీ
 |
| 48
 | 2001
 | *యూసఫ్ ఆలీ కెచేరి* / *జావేద్ అక్తర్* | మజా / రెఫ్యూజీ
 | గయం హరినామ దయం... / పంఛి నదియాం పవన్...
 | మళయాలం / హిందీ
 |
| 47
 | 2000
 | *వైరముత్తు* | సంగమం
 |  | తమిళం
 |
| 46
 | 1999
 | *జావేద్ అక్తర్* | గాడ్ మదర్
 | మాతి రే మాతి రే...
 | హిందీ
 |
| 45
 | 1998
 | *జావేద్ అక్తర్* | బోర్డర్
 | సందేసే ఆతే హై...
 | హిందీ
 |
| 44
 | 1997
 | *జావేద్ అక్తర్* | సాజ్
 |  | హిందీ
 |
| 43
 | 1996
 | *అమిత్ కన్నా* | భైరవి
 | కుచ్ ఇస్ తరహ్...
 | హిందీ
 |
| 42
 | 1995
 | *వైరముత్తు* | కరుత్తమ్మ & పవిత్ర
 |  | తమిళం
 |
| 41
 | 1994
 | *వేటూరి సుందరరామ్మూర్తి* | మాతృదేవోభవ
 | రాలిపోయే పువ్వా నీకు రాగాలెందుకే...
 | తెలుగు
 |
| 40
 | 1993
 | *వైరముత్తు* | రోజా
 | చిన్న చిన్న ఆసై...
 | తమిళం
 |
| 39
 | 1992
 | *కె.ఎస్.నరసింహ స్వామి* | మైసూర్ మల్లిగే
 |  | కన్నడం
 |
| 38
 | 1991
 | *గుల్జార్* | లేకిన్...
 |  | హిందీ
 |
| 37
 | 1990
 | *శతరూప సాన్యల్* | చాందనీర్
 |  | బెంగాలీ
 |
| 36
 | 1989
 | *ఒ.ఎన్.వి.కురుప్* | వైశాలి
 | ఇందు పుష్పం చూడి నిల్కుం
 | మళయాలం
 |
| 35
 | 1988
 | *గుల్జార్* | ఇజాజత్
 | మేరా కుచ్ సామాన్...
 | హిందీ
 |
| 34
 | 1987
 |  |  |  |  |
| 33
 | 1986
 | *వైరముత్తు* | ముదల్ మరియాదై
 |  | తమిళం
 |
| 32
 | 1985
 | *వసంత్ దేవ్* | సారాంశ్
 |  | హిందీ
 |
| 31
 | 1984
 |  |  |  |  |
| 30
 | 1983
 |  |  |  |  |
| 29
 | 1982
 |  |  |  |  |
| 28
 | 1981
 | *సత్యజిత్ రే* | హిరక్ రాజర్ దేషీ
 | మోరా దుజోనాయ్ రాజార్ జమాయ్...
 | బెంగాలీ
 |
| 27
 | 1980
 |  |  |  |  |
| 26
 | 1979
 |  |  |  |  |
| 25
 | 1978
 |  |  |  |  |
| 24
 | 1977
 |  |  |  |  |
| 23
 | 1976
 |  |  |  |  |
| 22
 | 1975
 | *శ్రీశ్రీ* | అల్లూరి సీతారామరాజు
 | తెలుగువీర లేవరా...
 | తెలుగు
 |
| 21
 | 1974
 |  |  |  |  |
| 20
 | 1973
 | *వాయలర్ రామవర్మ* | అచానుమ్ బప్పయుమ్
 | మనుప్యన్ మాదంగళే సృష్టిచూ...
 | మళయాలం
 |
| 19
 | 1972
 | *ప్రేమ్ ధావన్* | నానక్ దుఖియ సబ్ సంసార్
 |  | పంజాబీ
 |
| 18
 | 1971
 |  |  |  |  |
| 17
 | 1970
 | *కైఫీ ఆజ్మి* | సాత్ హిందుస్తానీ
 | ఆంధి తూఫాన్...
 | హిందీ
 |
| 16
 | 1969
 | *కన్నదాసన్* | కుళంతైక్కాగ
 |  | తమిళం
 |

## ఇవి చూడండి