# ఖాట్మండు

| ఖాట్మండు మెట్రోపాలిటన్ నగరం
काठमाण्डू महानगर, यें देय् |
| --- |
| మెట్రోపాలిటన్ నగరం |
| పైనుండి సవ్య దిశలో: కాఠ్మండు చుట్టుపక్కల కనిపించే తోరణాలు, దెగుతలేజు నేపధ్యంలో కాఠ్మండు దర్బార్ స్క్వేర్, బుద్దనాధ స్థూపం, బాగ్‌మతి నది, బుద్దనీల్‌కంఠ, సింఘ దర్బార్, స్వయంభూనాధ్ ఆలయం రాత్రి వేళ, పశుపతినాథ్ దేవాలయం |
| Motto(s): My legacy, my pride, my Kathmandu |
|  |
| దేశం | నేపాల్ |
| Development Region | Central |
| జోన్ | బాగ్‌మతి జోన్ |
| జిల్లా | ఖాట్మండు జిల్లా |
| పేదరిక సూచీ |  0.710  High |
| పేదరిక సూచీ |  25.8  Low |
| అక్షరాస్యత శాతం |  98%  High |
| Established | 900s BC |
| ప్రభుత్వం |
|  • ముఖ్య కార్యనిర్వహణ అధికారి | పూర్ణ భక్త తందుకర్ |
| విస్తీర్ణం |
|  • మొత్తం | 49.45 కి.మీ2 (19.09 చ. మై) |
| ఎత్తు | 1,400 మీ (4,600 అ.) |
| జనాభా  (2011) |
|  • మొత్తం | 10,03,285 |
|  • సాంద్రత | 20,288.8/కి.మీ2 (52,548/చ. మై.) |
| భాషలు |
|  • Local | నేపాలీ భాష (లేదా నెవర్ భాష), నేపాలీ భాష, షెర్పా భాష, తమంగ్ భాష, గురుంగ్ భాష, మంగర్ భాష, సునువర్ భాష/కిరాంతీ భాష, టిబెటన్ భాష |
|  • అధికారిక భాష | నేపాలీ భాష (లేదా నెవర్ భాష), నేపాలీ భాష, ఆంగ్లం |
| కాల మండలం | UTC+5:45 (నేపాల్ ప్రామాణిక కాలం) |
| పిన్‌కోడ్ | 44600 (GPO), 44601, 44602, 44604, 44605, 44606, 44608, 44609, 44610, 44611, 44613, 44614, 44615, 44616, 44617, 44618, 44619, 44620, 44621 |
| Area code | 01 |

**ఖాట్మండు లేదా కాఠ్మండు,** నేపాల్ దేశ రాజధాని. 2015లో సంభవించిన భూకంపం లో ఈ నగరం సర్వనాశనమైంది.

## పేరు వెనుక చరిత్ర

కాష్ఠమండపం
**ఖాట్మండు**  నగరానికి ఆ పేరు **కాష్ఠమండపం**  ఆలయం ద్వారా వచ్చింది. సంస్కృతంలో **కాష్ఠ** (काष्ठ) అనగా **కొయ్య** , **మండప్** (/मण्डप) అనగా **కప్పబడిన ప్రదేశం** అని అర్థం. స్థానిక భాషలో దీనిని **మారు సతాల్**  అని కూడా పిలుస్తారు. దీనిని 1596వ సంవత్సరంలో రాజు లక్ష్మీ నరసింగ మల్ల నిర్మించాడు. రెండు అంతస్తులుగా నిర్మింపబడిన ఈ ఆలయంలో పూర్తిగా కొయ్య సామాగ్రినే వాడారు. ఇనుప మేకులు గానీ లేదా ఇతర సామాగ్రి కానీ వాడనేలేదు. విశ్వసనీయ సమాచారం ప్రకారం ఈ దేవాలయానికి కావలసిన చెక్క సామాగ్రి అంతా ఒకే చెట్టు నుండి సేకరించడం జరిగింది.

## చరిత్ర

ఇక్కడ జరిగిన తవ్వకాల ప్రకారం గతంలో ఇక్కడ నాగరికత వెలిసినట్లు ఆధారాలు లభించాయి. ఈ త్రవ్వకాలలో భాగంగా మలిగావ్లో సా.శ. 185వ సంవత్సరానికి చెందిన ప్రతిమ లభించింది. దండోచైత్య సొరంగంలో బ్రహ్మి లిపిలో లిఖింపబడిన వాక్యాలున్న ఒక ఇటుక లభ్యమైంది. పురాతత్వ శాస్త్రవేత్తలు దీనిని 2000 సంవత్సరం నాటికి సమూరు 2000 సంవత్సరాలక్రిందటినాటిదిగా అంచనా వేసారు.

## భౌగోళిక ప్రాంతం

### ఖాట్మండు నగర పరిధి

అధికారికంగా కాఠ్మండు నగర పరిధి నిర్థారించనప్పటికీ, ఈ నగర పరిధి మూడు జిల్లాలలో విస్తరించి ఉంది . ఈ మూడు జిల్లాలలోనే దేశ జనాభాలో అత్యధిక జనాభా కేంద్రీకృతమై ఉంది. ఆ వివరాలు ఈ క్రింది పట్టికలో ఇవ్వబడ్డాయి.

| పరిపాలనా జిల్లా
 | విస్తీర్ణం (km²)
 | జనాభా (2001 జనాభా లెక్కలు)
 | జనాభా (2011 జనాభా లెక్కలు)
 | జన సాంద్రత (km²)
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ఖాట్మండు
 | 395
 | 1,081,845
 | 1,740,977
 | 4408
 |
| లలిత్‌పూర్
 | 385
 | 337,785
 | 466,784
 | 1212
 |
| భక్తపూర్
 | 119
 | 225,461
 | 303,027
 | 2546
 |
| **ఖాట్మండు నగర పరిధి**  | **899** | **1,645,091** | **2,510,788** | **2793** |

## వాతావరణం

నేపాల్ లో ముఖ్యంగా ఐదు రకాలైన వాతావరణ ప్రదేశాలు చూడవచ్చు. ఈ కేంద్రాలలో భాగంగా కాఠ్మాండు ఉష్ణ ప్రాంతంలో ( సముద్ర మట్టానికి 1,200–2,300 మీటర్లు (3,900–7,500ft)) విస్తరించి ఉంది. ఈ నగరంలో ఉష్ణోగ్రత సాధారణంగా ఉంటుంది.

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు

* కాఠ్మండు దర్బార్ స్క్వేర్
* పశుపతినాథ్ దేవాలయం
* బజ్రయోగిని ఆలయం

## ప్రముఖులు

* అర్బిందనాథ్ రిమాల్

## చిత్రమాలిక

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు