Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# కథాకళి

కథాకళి ప్రదర్శన
**కథాకళి** దక్షిణ భారతదేశంలోని కేరళ రాష్ట్రానికి చెందిన ఒక సంపన్నమైన, విలసిల్లుతున్న నృత్య నాటక కళా రీతి. కథాకళి అంటే నృత్యం ద్వారా ఒక నాటకాన్ని ప్రదర్శించడం. ఇందులో కళాకారులు రామాయణం, మహాభారతం మొదలైన ఇతిహాసాల నుంచి, పురాణాలనుంచి పాత్రలను ప్రదర్శిస్తారు. ఈ కళ వివిధ రకాలైన రంగులతో దేదీప్యమానంగా ఉంటుంది. కళాకారులు ధగ ధగ మెరిసే ఆభరణాలు, కిరీటాలు, దుస్తులతో ఆకట్టుకుంటారు. వివిధ రకాలైన పాత్రలను వివిధ సంకేతాలతో కూడిన మేకప్ వేసుకుంటారు.
మానవులు, దేవతలు, రాక్షసులు మొదలగు రూపాలను ప్రదర్శించడానికి వివిధ రకాలైన దుస్తులను, మేకప్ సామాగ్రిని వాడతారు. ఈ కళ కున్న ప్రత్యేకత ఏమిటంటే కళాకారులెవరూ నోరు తెరిచి మాట్లాడరు. కథనంతా హావ భావ ప్రకటనల తోనూ, చేతి సంజ్ఞలతోనూ ప్రకటింప చేస్తారు. ముఖంలో కనిపించే చిన్న, పెద్ద కదలికలు, కనుబొమ్మలు, కను గుడ్లు, ముక్కు, చెంపలు, గడ్డం మొదలైన వాటిని సూక్ష్మంగా నేర్పుగా కదలిస్తూ వివిధ భావాలను ప్రకటిస్తారు. ఏయే భావాలకు ఏయే విధంగా వేటిని కదిలించాలన్నది కళాకారులకు వెన్నతో పెట్టిన విద్య. పురుషులు స్త్రీ వేషధారణ కూడా ధరిస్తారు. కానీ ఇప్పుడు స్త్రీలు కూడా ఈ కళలో ప్రవేశించారు.

## నృత్యకారులు

* కళామండలం గోపి
* గురు కేలు నాయర్
* కళామండలం కృష్ణన్ నాయర్
* చంద్రమాన గోవిందన్ నంబూతిరి
* కీజ్‌పదం కుమారన్ నాయర్
* పద్మనాభన్ నాయర్
* వాసు పిషారోడి
* సదనం కృష్ణన్‌కుట్టి
* నెల్లియోడే వాసుదేవన్ నంబూద్రి
* మంకొంపు శివశంకర పిళ్ళై
* కృష్ణన్‌కుట్టి పొడువాల్
* అప్పుకుట్టి పొడువల్
* సదనం కె. హరికుమారన్
* కుడమలూర్ కరుణాకరన్ నాయర్
* గురు చంద్రశేఖరన్
* హరి ఉప్పల్
* కొట్టక్కల్ చంద్రశేఖరన్

## ఇవి కూడా చూడండి

* మిలేనా సాల్విని

## మూలాలు
# భీమసేనుడు

పెద్ద గదను ధరించిన భీముడు.
**భీముడు** పాండవ ద్వితీయుడు. మహాభారత ఇతిహాసములో వాయుదేవుడి అంశ. పాండురాజు సంతానం. కుంతికి వాయుదేవునికి కలిగిన సంతానం.

## బాల్యం

భీముడు వాయుదేవుని అంశమున జన్మించిన కారణంగా పుట్టుకతోనే అమితబలశాలి. పుట్టిన పదవ రోజున భీముడు తల్లి చంక నుంచి జారి ఒక రాతి మీద పడినాడు. భీముని తాకిడికి ఆ రాయి చూర్ణం అయినది. దుర్యోధనుడు నీటిలో పడవేసి చంపడానికి ప్రయత్నిస్తే నాగలోకానికి చేరి వెయ్యి ఏనుగుల బలం వచ్చే ఆశీర్వాదంతో బయటకు వచ్చాడు.

భుజ బలంలోనూ, గదా యుధ్ధంలోనూ కౌరవ పాండవులలో సాటిలేని వీరునిగా పేరొందిన వీరుడు. మగధరాజైన జరాసంధుని మల్ల యుద్ధంలో నిర్జించిన జట్టి. ఏకచక్రపురాన్ని పట్టి పీడిస్తున్న బకాసురున్నీ, అతని సోదరుడు కిమ్మీరున్నీ వధించిన మేటి. హిడింబాసురుణ్ణి వధించి, తనని వరించిన ఆతని సోదరి హిడింబి అను రాక్షస వనితను కుంతీ ధర్మరాజాదుల అనుమతితో వివాహమాడినాడు. వారిరువురికీ కలిగిన సంతానమే మహాభారత యుద్దమందు తన మాయాజాలముతో వీరంగము చేసి ప్రసిద్దుడైన ఘటోత్కచుడు.

కురుక్షేత్ర సంగ్రామంలో ఆరు అక్షౌహిణుల మేర శత్రుసైన్యాన్ని నిర్జించినాడు. ధుర్యోధన దుశ్శాసనాది కౌరవులు నూర్గురినీ భీమసేనుడే వధించాడు.

## మూలాలు
# రామన్ కుట్టి నాయర్

| కళామండలం రామన్ కుట్టి నాయర్ |
| --- |
| కళామండలం-రామన్కుట్టి-నాయర్, గురువాయూర్, కేరళ (జనవరి 2011) |
| జననం | (1925-05-25)1925 మే 25 వెలినెజి, మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ, బ్రిటిష్ ఇండియా |
| మరణం | 2013 మార్చి 11(2013-03-11) (వయసు: 87) వెలినెజి, పాలక్కాడ్ జిల్లా, కేరళ, భారతదేశం |
| జాతీయత | భారతీయుడు |
| వృత్తి | కథకళి కళాకారుడు |
| భాగస్వామి | సరస్వతి అమ్మ |
| పిల్లలు | నారాయణన్ కుట్టి, విజయలక్ష్మి, అప్పుకుట్టన్ |

కళామండలం రామన్ కుట్టి నాయర్ (మే 25, 1925 - మార్చి 11, 2013) ఏడు దశాబ్దాలకు పైగా కేరళ కళారూపాన్ని అభ్యసించిన కథకళి కళాకారుడు.

## జీవితచరిత్ర

అతని గురువు పట్టికంతోడి రావున్ని మీనన్, అతని మొత్తం వృత్తి జీవితంలో ఏకైక గురువు. వీరిద్దరూ పాలక్కాడ్ జిల్లాలోని అనేక మంది కథకళి కళాకారులకు ఇప్పటికీ ప్రసిద్ధి చెందిన వెలినెజికి చెందినవారు. రామన్కుట్టి నాయర్ తన ఆల్మా మేటర్ అయిన కేరళ కళామండలంలో పనిచేశాడు, దాని ప్రిన్సిపాల్ అయ్యాడు.

1925లో జన్మించిన రామన్కుట్టి నాయర్ కథకళి వారసత్వం లేని కుటుంబం నుంచి వచ్చారు. కానీ ప్రఖ్యాత ఓలప్పమన్న మాన (అగ్రకుల నంబూద్రిల భవనం) లో రెసిడెంట్ ట్యూటర్ గా పనిచేస్తున్న రావున్ని మీనన్ ఆ గ్రామ సాంస్కృతిక రంగంలో విస్తృత ఉనికిని కలిగి ఉన్నాడు, త్వరలోనే చిన్న రామన్ కుట్టి కూడా అతని మాయలో పడిపోయాడు. తరువాత కేరళ కళామండలంలో, రామన్కుట్టి నాయర్ అనేక మంది శిష్యులను చెక్కారు, వారిలో ప్రముఖుడు కళామండలం వాసు పిషరోడి, ఎం.పి.ఎస్.నంబూద్రి, బాలసుబ్రమణియన్, దివంగత కె.గోపాలకృష్ణన్.

సోమన్, షణ్ముఘన్ వంటి కళామండలానికి చెందిన యువ తరం కథకళి కళాకారులు కూడా ఉన్నత శిక్షణ కోసం రామన్ కుట్టి నాయర్ ను గురువుగా చేసుకున్నారు. (1985లో కళామండలం ప్రిన్సిపాల్ గా పదవీ విరమణ చేశారు). తన తరువాతి సంవత్సరాలలో, రామన్కుట్టి నాయర్ గాంధీ సేవా సదన్ లేదా సదానం కథాకళి అకాడమీకి చైర్మన్ గా ఉన్నారు.

85 సంవత్సరాల వయస్సు వరకు కళాకారుడిగా చురుకుగా ఉన్న అతను కేరళ అంతటా ప్రదర్శనలు ఇచ్చాడు, భారతదేశంలోని మిగిలిన ప్రాంతాలలో, ప్రపంచంలోని అనేక దేశాలలో వేదికలపై మెరిశాడు. 'తోరణాయుధం', 'రావణోలుభవం', 'నరకాసురవధం'లో నరకాసురుడు, 'ఉత్తరాస్వామ్వరం'లో దుర్యోధనుడు, 'రాజసూయం'లో శిశుపాలుడు, 'కల్యాణసౌంధికం'లో హనుమంతుడు, 'తోరణాయుధం', 'లవణాసురవధం'లో కీచకుడు, 'కీచకవధం'లో కీచక పాత్రలు పోషించి మంచి గుర్తింపు తెచ్చుకున్నారు. మరో ప్రసిద్ధ పాత్ర 'సీతాస్వామ్వరం'లో పరశురాముడిది, దీని కాస్ట్యూమ్ తనదైన శైలిలో ఉంది.

తిరనోత్తం అనే ఆత్మకథ రాసిన రామన్ కుట్టి నాయర్ భారత ప్రభుత్వం ప్రతిష్ఠాత్మకమైన పద్మభూషణ్ అవార్డు గ్రహీత. ప్రముఖ చలనచిత్ర నిర్మాత అదూర్ గోపాలకృష్ణన్ కళామండలం రామన్కుట్టి నాయర్పై ఒక డాక్యుమెంటరీని రూపొందించారు. కథకళి, అతనిపై అదూర్ గోపాలకృష్ణన్ తీసిన అదే పేరుతో ఒక చిత్రం.

## వ్యక్తిగత జీవితం

'లవనసురవధం' కథకళి చిత్రంలో హనుమంతుడిగా కలామండలం రామన్కుట్టి నాయర్
మాస్టారు తన భార్య సరస్వతితో కలిసి స్వగ్రామం వెలినెజిలో నివసిస్తున్నారు. 2009 మే 15 న, అతను తన 'శతాభిషేకం' (84 వ జన్మదినం) ను సమీప పట్టణమైన చెర్పులస్సేరిలో ఆర్భాటాల మధ్య జరుపుకున్నాడు.

రామన్కుట్టి నాయర్ 2013 మార్చి 11 న 87 సంవత్సరాల వయస్సులో మరణించారు.

## అవార్డులు

* 1974-సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు
* 1985-కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు
* 2004-సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్
* 2007-పద్మభూషణ్
* 2010-కొచ్చిన్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ గౌరవ డాక్టరేట్

## శిష్యులు

* కళామండలం గోపి
* వాసు పిషారోడి

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* ఇంటర్నెట్ మూవీ డేటాబేసు లో Kalamandalam Ramankutty Nair (1925–2013) పేజీ
* ఇంటర్నెట్ మూవీ డేటాబేసు లో *Kalamandalam Ramankutty Nair* (2005 Documentary)
# పద్మనాభన్ నాయర్

| Kalamandalam Padmanabhan Nair |
| --- |
| దస్త్రం:Sri Kalamandalam Padmanabhan Nair.jpgGreat Kathakali reformer. |
| జననం | 7 October 1928 Vellinezhi, Malabar district, Madras Presidency, British India |
| మరణం | 2007 ఏప్రిల్ 3(2007-04-03) (వయసు: 78) Shoranur, Palakkad district, Kerala, India |
| భాగస్వామి | Kalamandalam Satyabhama |

**కళామండలం పద్మనాభన్ నాయర్** (1928–2007) ఒక ప్రముఖ కథాకళి కళాకారుడు, దక్షిణ భారతదేశంలోని కేరళ నుండి వచ్చిన శాస్త్రీయ నృత్య-నాటకంపై బోధకుడు, సిద్ధాంతకర్త, కొన్ని ప్రామాణిక గ్రంథాల రచయితగా తన సామర్థ్యాలకు సమానంగా ప్రసిద్ధి చెందారు. కథకళి గురువు పట్టికంతోడి రావుని మీనన్ కుమారుడైన పద్మనాభన్ నాయర్ కేరళ కళామండలంలో ప్రారంభ బ్యాచ్ విద్యార్థులలో ఒకరు, తరువాత ఆయన అక్కడే ఉపాధ్యాయుడిగా చేరి 1990లో ప్రిన్సిపాల్‌గా పదవీ విరమణ చేశారు. ఆయన 2007, ఏప్రిల్ 3న తన ఆల్మా మేటర్ సమీపంలోని షోరనూర్‌లోని తన ఇంట్లో మరణించారు, అక్కడ ఆయన భార్య, మోహినియాట్టం విద్వాంసురాలు, గురువు కళామండలం సత్యభామతో కలిసి తన పోస్ట్-ప్రొఫెసోరియల్ జీవితాన్ని గడిపారు.

## తొలినాళ్ళ జీవితం

పద్మనాభన్ నాయర్ 1928, అక్టోబరు 7న ప్రస్తుత పాలక్కాడ్ జిల్లాలో, పూర్వపు వల్లువనాడ్ భూభాగంలోని వెల్లినేజి కథాకళి గ్రామానికి సమీపంలోని కురువత్తూరులో జన్మించారు. ప్రాథమిక విద్య తర్వాత, పదేళ్ల వయసులో కళామండలంలో చేరాడు. అతని గురువు అతని తండ్రి, ఆయన ఆధ్వర్యంలో దశాబ్దానికి పైగా ఆ కళారూపాన్ని నేర్చుకున్నాడు. శ్రీకృష్ణన్ అనే శాస్త్రీయ కథా నాటకం సుభద్రహరణంలో ఆయన తొలి వేదిక. పద్మనాభన్ నాయర్ 1951లో కళామండలంలో నియమితులు కావడానికి ముందు కొట్టక్కల్‌లోని పిఎస్‌వి నాట్యసంఘంలో కథాకళి అధ్యయనాలు కూడా చేశారు.

## ప్రచురణలు

పద్మనాభన్ నాయర్ తన తండ్రి-గురువు పట్టిక్కంథోడిపై ఒక పుస్తకాన్ని సహ రచయితగా చేశారు. కానీ అతని మరింత బరువైన రచనలు *కథకళి వేషం* (1980), *చోలియాట్టం* (2000), రెండూ రెండు సంపుటాల కథలు, ఇవి ఉత్తర-మధ్య కేరళలోని కథకళి యొక్క బాగా అభివృద్ధి చెందిన కల్లువాళి పాఠశాలలోని శాస్త్రీయ కథా నాటకాల వ్యాకరణం, సౌందర్యశాస్త్రంతో వ్యవహరిస్తాయి. ఆయన రాసిన మరో పుస్తకం *అట్టక్కథ సారం*, ఇందులో పదిహేడు అట్టక్కథల సారం ఉంది. అతను కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు (1991), భారత ప్రభుత్వ కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు (1994), కేరళ ప్రభుత్వ కథాకళి పురస్కారం (2006) అలాగే ఒడక్కుఝల్ అవార్డు (2004) మలయాళ సాహిత్యానికి గాను అతని *నాట్యచ్రేదరియాత్ కోఫ్ జీవ్‌థోరెడయాత్రాకల్తే* రచించిన మలయాళ సాహిత్యానికి విజేతగా నిలిచాడు. బాలన్. కథకళి వ్యాకరణంలో ఆయనను చివరి పదం అని తరచుగా అభివర్ణిస్తారు, ఎందుకంటే ఆయన కళ సాంకేతిక, సౌందర్య అంశాలలో లోతైన జ్ఞానం, పాండిత్యం కలిగి ఉన్నారు. కథకళిలోని అత్యంత స్టైలిష్ పాత్రల చోళియాట్టం, ముఖ్యంగా కొట్టాయత్ తంబురాన్, కొట్టారక్కర తంబురాన్ క్లాసిక్ నాటకాల నుండి, 1985 లో కేరళ కళామండలంలో దివంగత డేవిడ్ బోలాండ్ (లండన్) చిత్రీకరించిన పద్మనాభన్ నాయర్ ప్రదర్శించిన చోళియాట్టం, కటకళి పరిశోధకులు, వ్యసనపరులు దాని శరీర భాష మూలాధారాలను నేర్చుకోవడానికి అత్యంత విలువైన పత్రంగా భావిస్తారు.

## శిష్యులు

* వాసు పిషారోడి

## ప్రస్తావనలు

మూస:Sangeet Natak Akademi Award Winners of Kerala
# యామినీ రెడ్డి

| యామినీ రెడ్డి |
| --- |
| ఢిల్లీలోని సంగీత నాటక అకాడమీలో యామినీ రెడ్డి ప్రదర్శన |
| జననం |  (1982-09-01) 1982 సెప్టెంబరు 1 న్యూఢిల్లీ |
| భార్య / భర్త | శ్రీనివాస్ |
| జాతీయత | ఇండియన్ |
| రంగం | భారతీయ శాస్త్రీయ నృత్యం |
| ఉద్యమం | కూచిపూడి |
| వెబ్‌సైటు |  |

**యామిని రెడ్డి** (జననం 1982 సెప్టెంబరు 1) కూచిపూడి నాట్యకారిణి, ఉపాధ్యాయురాలు, కొరియోగ్రాఫర్. కూచిపూడి బోధనకు అంకితమైన పాఠశాల న్యూఢిల్లీలోని నాట్య తరంగిణికి డైరెక్టర్ గా కూడా వ్యవహరిస్తోంది. ఆమె భారతదేశంలోనే కాక విదేశాలలో విస్తృతంగా ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.

## జీవితం తొలి దశలో

కూచిపూడి విద్వాంసులు డాక్టర్ రాజా, రాధా రెడ్డిలకు జన్మించిన ఆమె చిన్న వయస్సులోనే నృత్యంలోకి ప్రవేశించింది. మూడు సంవత్సరాల వయస్సు నుంచే ఆమె తల్లిదండ్రుల వద్ద కూచిపూడి కళారూపంలో శిక్షణ పొందడమే కాక తన కెరీర్‌ను ప్రారంభించింది. ఈ ప్రదర్శనల కోసం ఎక్కువగా ప్రయాణాలు చేస్తూనే ఆమె న్యూఢిల్లీలోని లేడీ శ్రీరామ్ కాలేజ్ నుండి కామర్స్ (ఆనర్స్)లో బ్యాచిలర్ డిగ్రీ పూర్తిచేసింది. ఆ తరువాత ఫోర్ స్కూల్ నుండి ఇంటర్నేషనల్ బిజినెస్‌లో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ పట్టాపుచ్చుకుంది.

## కెరీర్

యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్, యూరప్, యునైటెడ్ స్టేట్స్, యుఎఇ, ఆగ్నేయాసియాలో యామినీ రెడ్డి విస్తృతంగా పర్యటించింది. 2011లో లండన్‌లోని ప్రతిష్టాత్మక విగ్‌మోర్ హాల్‌లో ఆమె ప్రదర్శన ఇచ్చింది. రష్యా, తూర్పు యూరప్‌లలో కూడా పర్యటించింది. అక్కడ 2009లో జరిగిన బ్రిక్ అండ్ స్కో సమ్మిట్‌(BRIC and SCO summit)లో వివిధ దేశాధినేతల సమక్షంలో ప్రదర్శన ఇచ్చే అవకాశం ఆమెకు లభించింది. ఇందులో పాల్గొన్న భారత మాజీ రాష్ట్రపతి డా.ఎ.పి.జె అబ్దుల్ కలాం యామినీ రెడ్డిని ప్రశంసించాడు.

న్యూయార్క్‌కు చెందిన ఆధునిక నర్తకి లియా కర్టిస్‌తో కలిసి ఆమె నిర్మించిన 'హార్మొనీ' మంచి ఆదరణ పొందింది. కేరళలోని నిశాగంధి ఉత్సవంలో ప్రదర్శన ఇచ్చింది. ఆమె భారతదేశంలోని పెర్ఫార్మింగ్ ఆర్ట్స్ కోసం 'ఆడియన్స్ డెవలప్‌మెంట్' అనే పేరుతో పరిశోధన థీసిస్‌ను రచించింది.

## వ్యక్తిగత జీవితం

ఆమెకు శ్రీనివాస్‌తో వివాహమై ఒక కుమారుడు ఉన్నాడు. కుటుంబం హైదరాబాద్‌లో నివసిస్తోంది.

## గుర్తింపు

యామినీ రెడ్డి ప్రపంచ స్థాయిలో కూచిపూడి కళారూపం రంగంలో గుర్తింపు పొందడమేకాక అనేక ప్రతిష్టాత్మక అవార్డులను అందుకుంది.

* డిస్ట్రిక్ట్ రోటరాక్ట్ క్లబ్ అవార్డు (2000)
* FICCI యంగ్ అచీవర్స్ అవార్డు (2006), న్యూఢిల్లీ
* దేవదాసి నేషనల్ అవార్డు (2007)
* సంగీత నాటక అకాడమీ, నేషనల్ బిస్మిల్లా ఖాన్ యువ పురస్కార్  (2008)
* FICCI యంగ్ అచీవర్స్ అవార్డు, హైదరాబాద్ (2012)
* డబ్లిన్ మేయర్ (ఐర్లాండ్) & Ft లాడర్‌డేల్ (ఫ్లోరిడా, USA) ద్వారా నగరానికి గోల్డెన్ కీ
* SBJ లెజెండ్స్ ఆఫ్ టుమారో టైటిల్ (2015)
* యంగిస్తాన్' అవార్డు, న్యూస్ 24 ఛానల్ (2017)
* ప్రైడ్ ఆఫ్ తెలంగాణ అవార్డు (2019)

## మూలాలు
# కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ

సంగీత నాటక అకాడమి కార్యాలయాలు గల ఢిల్లీ రవీంద్ర భవన్
**సంగీత నాటక అకాడమీ** భారత ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన జాతీయ అకాడమీ. దీనిని భారత ప్రభుత్వ విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ 1952 మే 31 న ఏర్పాటు చేసింది. మరుసటి ఏడాది నుండి డా.పి.వి.రాజమన్నారు అధ్యక్షతన పనిచెయ్యడం మొదలుపెట్టించి. అకాడమీని 1953 జనవరి 28 న మొదటి రాష్ట్రపతి బాబూ రాజేంద్ర ప్రసాదు ప్రారంభోత్సవం చేసాడు.

## అకాడమీ కార్యకలాపాలు

ఈ అకాడమీ కార్యక్రమాలు ఈ విధంగా ఉంటాయి.

* సంగీత ప్రాదాన్యతా అంశాలకు విస్తృతమైన ప్రచారం కల్పించడం.
* నాటక సమాజాలకు చేయూతనివ్వడం.
* నాటక కళాకారులకు సహాయం చేయడం.
* నాటక కళాపరిషత్తుల ద్వారా కళాకారులను ప్రోత్సహించడం, లేదా ప్రోత్సాహకాలను ప్రకటించడం.
* నాటక కళను కాపాడటం, దానికి కావలసిన చర్యలు చేపట్టడం.

ఇలా వివిధ కార్యక్రమాలు ఈ సంగీత నాటక అకాడమీ నిర్వర్తిస్తుంది.

## అవార్డు గ్రహీతలు

* కొట్టక్కల్ శివరామన్
* కీజ్‌పదం కుమారన్ నాయర్
* పద్మనాభన్ నాయర్
* వాసు పిషారోడి
* కుడమలూర్ కరుణాకరన్ నాయర్
* సుశీల రాణి పటేల్
* ధర్మవీర్ భారతి

## ఇవి కూడా చూడండి

* లలిత కళా అకాడమీ
* ఆంధ్ర ప్రదేశ్ సంగీత నాటక అకాడమీ
* కర్ణాటక సంగీత నృత్య అకాడమీ
* ఆచార్య పార్వతికుమార్
# పిట్ ఇండియా చట్టం

**పిట్ ఇండియా చట్టం** (Pitt's India Act)గా ప్రాచుర్యంలో ఉన్న **ఈస్టిండియా కంపెనీ చట్టం 1784**, 1773 నాటి నియంత్రణా చట్టంలోని లోపాలను సవరించి భారతదేశంలో ఈస్టిండియా కంపెనీ పాలనను బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం నియంత్రణ కిందికి తీసుకువచ్చే గ్రేట్ బ్రిటన్ పార్లమెంటు (Parliament of Great Britain) చట్టం. ఆనాటి బ్రిటీష్ ప్రధాని విలియం పిట్ పేరిట దీన్ని పిట్ ఇండియా చట్టంగా పిలిచారు. దీని ప్రకారం బ్రిటీష్ ఇండియా పరిపాలన కంపెనీ, బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం రెండూ సంయుక్తంగా నిర్వహిస్తాయి, అయితే అంతిమ అధికారం బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం చేతిలోనే ఉంటుంది. రాజకీయ వ్యవహారాలను చూసేందుకు ఆరుగురు సభ్యులతో బోర్డ్ ఆఫ్ కంట్రోలర్స్ ని, ఆర్థిక వ్యవహారాలను చూసుకునేందుకు కోర్ట్ ఆఫ్ డైరెక్టర్స్ ని ఏర్పరిచింది.

## నేపథ్యం

1773లో ఈస్టిండియా కంపెనీ దారుణమైన ఆర్థిక సమస్యలతో కొట్టుమిట్టాడుతూ బ్రిటీష్ ప్రభుత్వ సహకారాన్ని కోరింది. ఈ పరిస్థితి భారతదేశంలోని కంపెనీ అధికారుల అవినీతి, పక్షపాత ధోరణులతో వచ్చింది. దాంతో 1773లో బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం కంపెనీ కార్యకలాపాలను నియంత్రించడం కోసం ఒక నియంత్రణ చట్టాన్ని చేసింది. చట్టం ఏర్పరిచిన పద్ధతి ప్రకారం అది కంపెనీ వ్యవహారాలను, పనులను పర్యవేక్షిస్తుంది, తప్ప దాని అధికారాన్ని తన చేతిలోకి తీసుకోదు. 1773 నియంత్రణ చట్టం భారతదేశంలో బ్రిటీష్ పాలనకు తొలిమెట్టు.

## 1784 చట్టంలోని అంశాలు

రాజ్య కార్యదర్శి సహా ఆరుగురు కన్నా తక్కువ సంఖ్యలో ప్రీవీ ఛాన్సలర్లు  భారత  వ్యవహారాల  కమిషనర్ల  నియామకానికి  చట్టం వీలు  ఇచ్చింది.  వీరిలో  ముగ్గురు  కన్నా  ఎక్కువమంది కలిసి పిట్స్ ఇండియా చట్టాన్ని అమలు చేసే అధికారంతో ఒక బోర్డుగా ఏర్పడతారు. బోర్డుకు ప్రెసిడెంట్ అధ్యక్షత వహించేవాడు, తర్వాతి కొద్దికాలానికే ఈ పదవి ఈస్టిండియా కంపెనీ వ్యవహారాల మంత్రిగా మారింది. సెక్షన్ 3 ప్రకారం ప్రెసిడెంటుగా రాజ్య కార్యదర్శి ఉండాలి, కాని పక్షంలో ఛాన్సలర్ ఆఫ్ ఎక్స్ చెకర్ ఉండాలి, అదీ కుదరిని పక్షంలో ఇతర కమీషనర్ల కన్నా సీనియర్ ఆ పదవి స్వీకరించవచ్చు. చట్టం ప్రకారం, కంపెనీ చేతిలోని ప్రభుత్వాన్ని బోర్డు పర్యవేక్షించి, నిర్దేశించి, నియంత్రించాలి, ఈ పర్యవేక్షణ, నియంత్రణ, నిర్దేశాల కిందనే కంపెనీ పౌర, సైనిక, రెవెన్యూ వ్యవహారాలు నిర్వహణ, చట్టాల రూపకల్పన జరుగుతుంది. బోర్డుకు ఛీఫ్ సెక్రటరీ సహకారం అందిస్తాడు. చట్టం కంపెనీ కార్యనిర్వాహక మండలి సభ్యులను మూడుకు తగ్గించింది. బొంబాయి, మద్రాసు గవర్నర్ల స్వయం నిర్ణయాధికారాన్ని తొలగించింది. యుద్ధం, రెవెన్యూ, దౌత్య వ్యవహారాల్లో ఉన్నతాధికారాలను గవర్నర్ జనరల్ కు ఇచ్చింది.

1785లో శాసనమైన అనుబంధ చట్టం ద్వారా బెంగాల్ రెండవ గవర్నర్ జనరల్ గా లార్డ్ కారన్ వాలీసు నియమితుడయ్యాడు. తద్వారా బోర్డ్ ఆఫ్ కంట్రోల్, కోర్ట్ ఆఫ్ డైరెక్టర్ల అధికారం కింద బ్రిటీష్ ఇండియా పరిపాలకుడు అయ్యాడు. పిట్ ఇండియా చట్టం కింద ఏర్పడిన రాజ్యవ్యవస్థలో 1858లో భారతదేశంలో కంపెనీ పరిపాలన ముగిసేవరకూ ఏ ప్రధాన మార్పులూ లేకుండా కొనసాగింది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* భారతదేశంలో కంపెనీ పాలన

## మూలాలు

## మరింత చదవండి

* Furber, Holden. "The East India Directors in 1784," *Journal of Modern History* (Dec., 1933) 5#4, pp. 479–495 in JSTOR, reprints primary sources
* Philips, C. H. "The East India Company 'Interest' and the English Government, 1783-4." *Transactions of the Royal Historical Society* (Fourth Series) 20 (1937) pp: 83-101.
* Nilakanta Sastri, K.A.; Srinivasachari (2000). *Advanced History of India*. New Delhi: Allied Publishers Ltd.
* "The Pitt's Act". the original నుండి 2006-05-14 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2006-06-26.
# జిల్లా కలెక్టర్

కారెక్టర్

నేరుగా ఇక్కడికి దారితీస్తుంది అయోమయ నివృత్తి కొరకు చూడండి కలెక్టర్ (అయోమయ నివృత్తి)

| డిప్యూటీ కమిషనర్ లేదా జిల్లా కలెక్టర్ కమ్ డిస్ట్రిక్ట్ మేజిస్ట్రేట్ |
| --- |
|  |
| జిల్లా కలెక్టరేట్, ఏలూరు జిల్లా ఆంధ్రప్రదేశ్ |
| స్థానం | జిల్లా కలెక్టరేట్, జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం |

**జిల్లా కలెక్టర్** సాధారణంగా **కలెక్టర్** గానే సూచించబడతాడు, ఇతను ఒక భారతీయ జిల్లా ముఖ్య పరిపాలకుడు, రెవెన్యూ అధికారి. కలెక్టర్ అలాగే జిల్లా మేజిస్ట్రేట్, డిప్యూటీ కమిషనర్,, కొన్ని జిల్లాల్లో డిప్యూటీ డెవలప్మెంట్ కమిషనర్ గాను సూచింపబడతాడు. జిల్లా కలెక్టర్ ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్ సభ్యుడు,, కేంద్ర ప్రభుత్వంచే నియమింపబడతాడు.

## చరిత్ర

భారతదేశంలో జిల్లా పరిపాలన బ్రిటీష్ రాజ్ వారసత్వం. జిల్లా కలెక్టర్లు ఇండియన్ సివిల్ సర్వీస్ సభ్యులు, జిల్లాలో సాధారణ పరిపాలన పర్యవేక్షిస్తారు. వారెన్ హేస్టింగ్స్ 1772 లో జిల్లా కలెక్టర్ కార్యాలయాన్ని పరిచయం చేసాడు. సర్ జార్జ్ కాంప్ బెల్, 1871-1874 నుండి బెంగాల్ లెఫ్ట్నెంట్ గవర్నర్ ఈ విధంగా ఉద్దేశించబడిందని వ్యాఖ్యానించాడు "ఇకపై జిల్లా పెద్దగా అనేక శాఖల సేవకులకు , అన్ని వ్యవహారాలకు తన సేవలనందిస్తాడు, కానీ నిజానికి ప్రతి జిల్లాలో అన్ని విభాగాల పై సాధారణ నియంత్రణ అధికారం (జనరల్ కంట్రోలింగ్ ఆధారిటీ) జిల్లా కలెక్టరుకు ఉంటుంది."

## విధులు

జిల్లా పరిపాలనకు సంబంధించి వివిధ రకాలు విధులు నిర్వహించాలి.

* పోలీసు సూపరింటెండెంట్ సమన్వయంతో లా అండ్ ఆర్డర్, అంతర్గత భద్రత నిర్వహించటం
* లా అండ్ ఆర్డర్, వ్యవసాయ, కార్మిక, ఇతర పరిస్థితులతో కూడిన ముఖ్యమైన ఉత్సవాలు, పండుగలు.
* జాయింట్ కలెక్టర్ ద్వారా పరిపాలన నివేదికలను (మునిసిపల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ నివేదికలతో సహా) పంపుట.
* రెడ్‌క్రాస్, సోషల్ గిల్డ్ ఆఫ్ సర్వీస్ మొదలైన సామాజిక సేవా సంస్థలకు ప్రోత్సాహం
* సెన్సస్ కార్యకలాపాలు
* పిస్టల్స్, ఆటోమేటిక్ ఆయుధాలకు లైసెన్సులను జారీ చేయండి, పునరుద్ధరించడం.
* ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు పై పర్యవేక్షణ
* జాయింట్ కలెక్టర్ల ద్వారా భూ రెవెన్యూ, రుణాలు, ఎక్సైజ్, ఇతర బకాయిల సేకరణను సమీక్ష, పర్యవేక్షణ
* జాయింట్ కలెక్టర్ ద్వారా భూ సంస్కరణలను (జనరల్ పాలసీ) పర్యవేక్షణ
* జాయింట్ కలెక్టర్ ద్వారా ఆహార పదార్థాల సేకరణ, పౌర సరఫరా సమీక్ష, పర్యవేక్షణ.
* ప్రజాస్వామ్య వికేంద్రీకరణకు సంబంధించిన ప్రణాళిక, అభివృద్ధికి సంబంధించిన అన్ని పనులు
* జిల్లాలో చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆఫీసర్స్, మండల పరిషత్ గా అభివృద్ధి పనులు చేస్తున్న ప్రత్యేక అధికారులను నియంత్రణ, పర్యవేక్షణ
* నీటిపారుదల (మేజర్, మైనర్) పర్యవేక్షణ
* కాలానుగుణ పరిస్థితుల కారణంగా జిల్లా రెవెన్యూ అధికారి ద్వారా విస్తృతంగా నష్టం జరిగినప్పుడు ఉపశమనం కోసం ఆర్డర్.
* రోడ్ ట్రాన్స్పోర్ట్ అథారిటీ యొక్క చట్టబద్ధమైన ఛైర్మన్.
* ఏజెన్సీ ప్రాంతాలు పరిపాలన అభివృద్ధి
* జాయింట్ కలెక్టర్ ద్వారా రాష్ట్ర అభివృద్ధి రుణాలు మంజూరు.
* ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎక్సైజ్ చట్టం, 1968 అమలు

## సాధారణ ఎన్నికలు

* జిల్లా ఎన్నికల అధికారి విధులు
* ఎలక్టోరల్ రోల్స్ క్రమానుగతంగా సవరించడానికి ఆర్డర్
* ఎన్నికలను శాంతియుతంగా, న్యాయంగా నిర్వహించటం

## న్యాయపరమైన (మెజిస్టీరియల్)

వర్తించే చట్టాలు

* ఇండియన్ రిజిస్ట్రేషన్ ఆఫ్ ఫారినర్ యాక్ట్. (సెంట్రల్ యాక్ట్ XVI OF 1939)
* ఇండియన్ పేలుడు చట్టం (1895 యొక్క సెంట్రల్ యాక్ట్ IV)
* ఇండియన్ ఆర్మ్స్ యాక్ట్ (1878 యొక్క సెంట్రల్ యాక్ట్ XI)
* ఆయుధ చట్టం, 1959 (1959 లో 54 వ నెంబరు)
* అధికారుల రహస్య చట్టం.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# జస్టిస్ పార్టీ

జస్టిస్ పార్టీ నాయకుల గ్రూప్ ఫొటో (1920)
**జస్టిస్ పార్టీ** (అధికారిక నామం **సౌత్ ఇండియన్ లిబరల్ ఫెడరేషన్**) ఆంగ్లేయుల పరిపాలనా కాలంలో మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో ఏర్పడ్డ ఒక రాజకీయ పార్టీ. దీనిని నవంబరు 20, 1916న టి. ఎం. నాయర్, పి. త్యాగరాయ చెట్టి, ఎన్. శివరాజ్ లు కలిసి మద్రాసులోని విక్టోరియా మెమోరియల్ హాలులో ప్రారంభించారు. ప్రెసిడెన్సీలో వరుసగా చోటు చేసుకున్న బ్రాహ్మణేతర సమావేశాల ఫలితంగా ఈ పార్టీ ఆవిర్భవించింది. 19వ శతాబ్దం చివర్లోనూ, 20 వ శతాబ్దం మొదట్లో బ్రాహ్మణులు, బ్రాహ్మణేతరుల మధ్య సామాజిక అంతరాలు పొడచూపాయి. దీనికి ముఖ్య కారణం ఇతర కులాలపై ఉన్న దురభిప్రాయాలు, ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో బ్రాహ్మణులే అధిక సంఖ్యలో ఉండటం మొదలైనవి. జస్టిస్ పార్టీ స్థాపనతో బ్రాహ్మణేతరులందరినీ ఒక తాటిపైకి తీసుకురావడం వల్ల ఒక రకంగా ద్రవిడ ఉద్యమానికి ప్రారంభం అని చెప్పవచ్చు.

ప్రారంభంలో ఈ పార్టీ ఆంగ్ల పరిపాలనా విభాగాల్లో బ్రాహ్మణేతరులకు ఎక్కువగా ప్రాతినిథ్యం కల్పించేలా బ్రిటిష్ నాయకత్వంపై ఒత్తిడి తీసుకురావడం ప్రారంభించారు. 1919లో మాంటేగ్ షెమ్స్ ఫర్డ్ సంస్కరణల ఫలితంగా మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో ద్వంద్వ పరిపాలనా విధానం (Diarchy) అమల్లోకి వచ్చింది. అలా మొదటి సారిగా జస్టిస్ పార్టీ ఎన్నికల్లో పాల్గొనింది. 1920 లో జరిగిన ప్రెసిడెన్సీ ఎన్నికల్లో గెలిచి ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసింది. తర్వాత 17 ఏళ్ళలో ఐదుసార్లు ప్రభుత్వాలు ఏర్పాటు అయితే అందులో నాలుగు సార్లు ఈ పార్టీనే ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసి 13 ఏళ్ళు అధికారంలో ఉంది. మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో కాంగ్రెస్ కు ప్రత్యామ్నాయ పార్టీ ఇదొక్కటే. 1937లో కాంగ్రెస్ చేతిలో ఓడిపోయిన తర్వాత ఈ పార్టీ మళ్ళీ నిలదొక్కుకోలేకపోయింది. తర్వాత ఇది ఆత్మగౌరవ నినాదంతో పెరియార్ రామస్వామి నాయకత్వం కిందకు వచ్చింది. 1944లో పెరియార్ ఈ పార్టీని *ద్రవిడర్ కళగం* అనే పేరుతో సామాజిక సంస్థగా మార్పు చేసి ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడం విరమింపజేశాడు. 1952లో ఈ సంస్థలోని కొంతమంది తిరుగుబాటు దారులు ఎన్నికల్లో పోటీ చేశారు.

జస్టిస్ పార్టీ అవలంభించిన కొన్ని వివాదాస్పద విధానాల వల్ల భారత రాజకీయాల్లో ఏకాకిగా మిగిలిపోయింది. ఈ పార్టీ ముఖ్యంగా సివిల్ సర్వీసుల్లో, రాజకీయాల్లో బ్రాహ్మణులను వ్యతిరేకించింది. బ్రాహ్మణ వ్యతిరేకతనే తమ పాలసీలుగా ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. అనీబిసెంట్ ప్రారంభించిన హోం రూల్ ఉద్యమం బ్రాహ్మణులకు మేలు చేసిదిగా ఉందంటూ దాన్ని వ్యతిరేకించారు. తమ ప్రెసిడెన్సీలో సహాయ నిరాకరణోద్యమాన్ని కూడా వ్యతిరేకించారు. బ్రాహ్మణత్వాన్ని సమర్ధించినందుకు మహాత్మా గాంధీతో విభేదించారు.

## ఇవికూడా చూడండి

* ద్రావిడర్ కజగం

## మూలాలు
# పానగంటి రామరాయణింగార్

|  |
| --- |
| సర్ పానగంటి రంగారాయణింగార్ KCIE |
|
చెన్నైలోని పానగల్ పార్కులో పానగల్ రాజా విగ్రహం |
|

---

మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ ముఖ్యమంత్రి
 |
|  **పదవీ కాలం** జూలై 11, 1921 – డిసెంబరు 3, 1926
 |
| గవర్నరు
 | Freeman Freeman-Thomas, 1st Marquess of Willingdon,
Sir Charles George Todhunter (acting),
George Goschen, 2nd Viscount Goschen

 |
| ముందు
 | అగరం సుబ్బరాయలు రెడ్డియార్
 |
| తరువాత
 | పి. సుబ్బరాయన్
 |
|

---

స్థానిక స్వయంపాలనా శాఖ మంత్రి (మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ)
 |
|  **పదవీ కాలం** డిసెంబరు 17, 1920 – డిసెంబరు 3, 1926
 |
| Premier
 | అగరం సుబ్బరాయలు రెడ్డియార్, పానగల్ రాజా
 |
| గవర్నరు
 | Freeman Freeman-Thomas, 1st Marquess of Willingdon
Sir Charles George Todhunter (acting),
George Goschen, 2nd Viscount Goschen

 |
| ముందు
 | None
 |
| తరువాత
 | పి.సుబ్బరాయన్
 |
|

---

భారత ఇంపీరియల్ శాసనసభ సభ్యుడు
 |
|  **పదవీ కాలం** 1912 – 1915
 |
| చక్రవర్తి
 | George V of the United Kingdom
 |
| Governor–General
 | Charles Hardinge, 1st Baron Hardinge of Penshurst
 |
|

---

వ్యక్తిగత వివరాలు
 |

---

 |
| జననం
 | (1866-07-09)1866 జూలై 9 కాళహస్తి, మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ
 |
| మరణం
 | 1928 డిసెంబరు 16(1928-12-16) (వయసు: 62) మద్రాసు
 |
| జాతీయత
 | భారతీయుడు
 |
| రాజకీయ పార్టీ
 | జస్టిస్ పార్టీ
 |
| పూర్వ విద్యార్థి
 | ప్రెసిడెన్సీ కళాశాల, మద్రాసు
 |
| వృత్తి
 | శాసనసభ సభ్యుడు, ముఖ్యమంత్రి
 |
| వృత్తి
 | న్యాయవాది
 |
| మతం
 | హిందూ
 |

**పానగల్ రాజా**గా ప్రసిద్ధి చెందిన **పానగంటి రామారాయణిం** KCIE (1866 జూలై 9 – 1928 డిసెంబరు 16), శ్రీకాళహస్తి జమిందారు, జస్టిస్ పార్టీ నాయకుడు, 1021 జూలై 11 నుండి 1926 డిసెంబరు 3 వరకు మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసారు.

రామారాయణిం 1866 జూలై 9న శ్రీకాళహస్తి లో జన్మించాడు. మద్రాసులో విద్యాభ్యాసం పూర్తి చేసుకొని సంస్కృతం, న్యాయశాస్త్రం, తత్త్వం, ద్రవిడ భాషలలో పట్టాలను పొందాడు. ఆ తరువాత రాజకీయాలలో ప్రవేశించాడు. ఇతను జస్టిస్ పార్టీ వ్యవస్థాపక సభ్యులలో ఒకడు. 1925 నుండి 1928 వరకు పార్టీ అధ్యక్షునిగా పనిచేశాడు.

## మరణం

1928 డిసెంబరు 16న మరణించాడు.

## మూలాలు
# స్వరాజ్ పార్టీ

**స్వరాజ్ పార్టీ,** 1923 లో భారతదేశ స్వపరిపాలనే ధ్యేయంగా ఏర్పాటు చేయబడ్డ రాజకీయ పార్టీ. దీని వ్యవస్థాపకులు విఠల్ భాయ్ పటేల్, చిత్తరంజన్ దాస్, మోతీలాల్ నెహ్రూ. ఇది 1922లో గయ లో జరిగిన జాతీయ కాంగ్రెస్ వార్షిక సమావేశం తర్వాత ఏర్పాటైంది. ఈ సమావేశంలో ఆంగ్లేయుల పాలన నుంచి భారతదేశానికి విముక్తి కావాలనీ, భారత్ ను పరిపాలించే అధికారం తమ చేతిలోనే ఉండాలని సభ్యులు తీర్మానించారు. ఇందులో ముఖ్యమైన సభ్యుడు విఠల్ భాయ్ పటేల్, దీని అధ్యక్షుడు చిత్తరంజన్ దాస్, కార్యదర్శి మోతీలాల్ నెహ్రూ.

దాస్, నెహ్రూలు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం నిర్వహించే ఎన్నికల్లో పోటీ చేసి గెలిచి వారి చేతిలోనుంచి అధికారాన్ని హస్తగతం చేసుకోవాలని భావించారు. బెంగాల్ ఒడంబడిక తర్వాత 1923 ఎన్నికల్లో చాలామంది స్వరాజ్ పార్టీ అభ్యర్థులు గెలిచి *సెంట్రల్ లెజిస్లేటివ్ అసెంబ్లీ*కి ఎన్నికయ్యారు. చట్టసభలో ప్రభుత్వ అన్యాయాల్ని వ్యతిరేకించారు. చిత్తరంజన్ దాస్ మరణం తర్వాత ఈ పార్టీ చీలిపోయింది.

## చౌరీ చౌరా

చౌరీ చౌరా సంఘటన కారణంగా ఉద్యమకారుల చేతిలో రక్షకభటులు కొంతమంది మరణించడంతో 1922 ఫిబ్రవరి 5 న గాంధీ సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమాన్ని తాత్కాలికంగా రద్దు చేశాడు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు