# మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ ఖేల్‌రత్న పురస్కారం

|  |
| --- |
| ధ్యాన్ చంద్ ఖేల్‌రత్న
 |
|  |
| పురస్కారం గురించి
 |
| **ఎలాంటి పురస్కారం** | ఫౌర
 |
| **విభాగం** | క్రీడా పురస్కారం వ్యక్తిగతం లేదా జట్టుకు
 |
| **వ్యవస్థాపిత** | 1991–1992
 |
| **మొదటి బహూకరణ** | 1991–1992
 |
| **బహూకరించేవారు** | భారత ప్రభుత్వం
 |
| **నగదు బహుమతి** | ₹750,000
 |
| **వివరణ** | భారతదేశంలో అత్యధిక క్రీడా గౌరవం
 |
| **మొదటి గ్రహీత(లు)** | విశ్వనాథన్ ఆనంద్
 |
| **క్రితం గ్రహీత(లు)** | యోగేశ్వర్ దత్, Vijay Kumar
 |
| **Award Rank** |
| none ← **ధ్యాన్ చంద్ ఖేల్‌రత్న** → అర్జున అవార్డు
 |

 **ధ్యాన్ చంద్ ఖేల్ రత్న పురస్కారం,** భారత దేశంలో అత్యున్నత క్రీడా పురస్కారం. భారత మాజీ ప్రధాని కీ.శే. రాజీవ్ గాంధీ జ్ఞాపకార్థం 1991-92 లో ఈ పురస్కారం ప్రారంభింపబడింది. ఒక ప్రశంసాపత్రం, ఒక పతకం, నగదు ఈ పురస్కారం లోని భాగాలు.

ఒలింపిక్స్, ఆసియాడ్, కామన్‌వెల్త్ క్రీడల్లో గాని, బిలియర్డ్స్, స్నూకర్, క్రికెట్, చదరంగం వంటి క్రీడల్లో గానీ అత్యుత్తమ ప్రదర్శన కనబరిచిన క్రీడాకారునికి లేక జట్టుకు ఈ పురస్కారం ఇస్తారు. సాధారణంగా, పురస్కారం ప్రకటించేందుకు ఒక సంవత్సరం ఏప్రిల్ 1 నుండి మరుసటి సంవత్సరం మార్చి 31 వరకు కనబరచిన ప్రదర్శనలను లెక్కిస్తారు. క్రీడలు, యువజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ఈ పురస్కార విజేతను నిర్ణయించేందుకు క్రీడలతో సంబంధమున్న వారితో కూడిన ఒక బృందాన్ని నియమిస్తుంది. ఏదైనా సంవత్సరం ప్రదర్శనలు ఆశించిన విధంగా లేవని ఎంపిక బృందం భావిస్తే ఆ ఏటికి పురస్కార ప్రధానం జరగదు.

ఖేల్ రత్న పురస్కారం 1991 నుండి 2021 వరకు మాజీ ప్రధానమంత్రి రాజీవ్ గాంధీ పేరిట *రాజీవ్ గాంధీ చంద్ ఖేల్‌రత్న పురస్కారం* అని ఉండేది. 2021 ఆగస్టు 6 న దీని పేరును ప్రముఖ హాకీ క్రీడాకారుడైన ధ్యాన్ చంద్ పేరిట *మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ ఖేల్‌రత్న పురస్కారం* అని మార్చారు.

ఇప్పటివరకు ఈ పురస్కారం వేరు వేరు విభాగాలకు చెందిన ఇద్దరేసి క్రీడాకారులకు సంయుక్తంగా రెండు సార్లు ప్రధానం చేయగా, 1993-94 లో మాత్రం ఎవ్వరికీ ఇవ్వలేదు. ఇప్పటి వరకు ఒక్క మారు మాత్రమే క్రీడా జట్టుకు పురస్కారం లభించింది. ఈ పురస్కారంలో నగదు బహుమతి 1991-92 లో లక్ష రూపాయిలు, 2000-01 లో మూడు లక్షల రూపాయిలు, 2004-05 నాటికి అయిదు లక్షల రూపాయిలు ఉంది.

అర్జున పురస్కారానికీ, ఈ పురస్కారానికి మధ్య ఉన్న ముఖ్య వ్యత్యాసం ఏమనగా - అర్జున పురస్కారాన్ని ప్రతి క్రీడలోని ఉత్తమ క్రీడాకారునికి ఇస్తారు. కానీ ఈ పురస్కారం మాత్రం క్రీడాకారులందరిలో అత్యుత్తమ ప్రదర్శన కనబరిచిన వారికి మాత్రమే ఇస్తారు. ఖేల్ రత్న అను హిందీ పదానికి క్రీడారత్నమని అర్థం.

## పురస్కార విజేతలు

అవార్డు గ్రహీతల జాబితా
| సంవత్సరం
 | స్వీకర్తలు
 | క్రీడా విభాగం
 | రెఫరెన్స్.
 |
| --- | --- | --- | --- |
| 1991–1992
 | విశ్వనాథన్ ఆనంద్
 | చదరంగం
 |  |
| 1992–1993
 | గీత్ సేథి
 | బిలియర్డ్స్
 |  |
| 1993–1994 #
 | హోమీ మోతీవాలా
 | యాటింగ్ (టీమ్ ఈవెంట్)
 |  |
| పుష్పేంద్ర కుమార్ గార్గ్
 | యాటింగ్ (టీమ్ ఈవెంట్)
 |  |
| 1994–1995
 | కర్ణం మల్లీశ్వరి
 | వెయిట్ లిఫ్టింగ్
 |  |
| 1995–1996
 | కుంజరాణి
 | వెయిట్ లిఫ్టింగ్
 |  |
| 1996–1997
 | లియాండర్ పేస్
 | టెన్నిస్
 |  |
| 1997–1998
 | సచిన్ టెండుల్కర్
 | క్రికెట్
 |  |
| 1998–1999
 | జ్యోతిర్మయి సిక్దర్
 | అథ్లెటిక్స్
 |  |
| 1999–2000
 | ధనరాజ్ పిళ్లే
 | హాకీ
 |  |
| 2000–2001
 | పుల్లెల గోపీచంద్
 | బ్యాడ్మింటన్
 |  |
| 2001
 | అభినవ్ బింద్రా
 | షూటింగ్
 |  |
| 2002 #
 | కె.ఎం. బీనామోల్
 | అథ్లెటిక్స్
 |  |
| అంజలి భగవత్
 | షూటింగ్
 |  |
| 2003
 | అంజు బాబీ జార్జ్
 | అథ్లెటిక్స్
 |  |
| 2004
 | రాజ్యవర్ధన్ సింగ్ రాథోడ్
 | షూటింగ్
 |  |
| 2005
 | పంకజ్ అద్వానీ
 | బిలియర్డ్స్, స్నూకర్
 |  |
| 2006
 | మానవ్‌జిత్ సింగ్ సంధు
 | షూటింగ్
 |  |
| 2007
 | మహేంద్ర సింగ్ ధోని
 | క్రికెట్
 |  |
| 2008
 | అవార్డు లేదు
 |  |
| 2009 #
 | మేరీ కోమ్
 | బాక్సింగ్
 |  |
| విజేందర్ సింగ్
 | బాక్సింగ్
 |  |
| సుశీల్ కుమార్
 | ఫ్రీస్టైల్ రెజ్లింగ్
 |  |
| 2010
 | సైనా నెహ్వాల్
 | బ్యాడ్మింటన్
 |  |
| 2011
 | గగన్ నారంగ్
 | షూటింగ్
 |  |
| 2012 #
 | విజయ్ కుమార్
 | షూటింగ్
 |  |
| యోగేశ్వర్ దత్
 | ఫ్రీస్టైల్ రెజ్లింగ్
 |  |
| 2013
 | రోంజన్ సోధి
 | షూటింగ్
 |  |
| 2014
 | అవార్డు లేదు
 |  |
| 2015
 | సానియా మీర్జా
 | టెన్నిస్
 |  |
| 2016 #
 | పివి సింధు
 | బ్యాడ్మింటన్
 |  |
| దీపా కర్మాకర్
 | జిమ్నాస్టిక్స్
 |  |
| జితూ రాయ్
 | షూటింగ్
 |  |
| సాక్షి మాలిక్
 | ఫ్రీస్టైల్ రెజ్లింగ్
 |  |
| 2017 #
 | దేవేంద్ర ఝఝరియా
 | పారాలింపిక్ జావెలిన్
 |  |
| సర్దారా సింగ్
 | హాకీ
 |  |
| 2018 #
 | సాయిఖోమ్ మీరాబాయి చాను
 | వెయిట్ లిఫ్టింగ్
 |  |
| విరాట్ కోహ్లీ
 | క్రికెట్
 |  |
| 2019 #
 | దీపా మాలిక్
 | పారాలింపిక్ ( షాట్ పుట్ , జావెలిన్ , ఇతరులు)
 |  |
| బజరంగ్ పునియా
 | ఫ్రీస్టైల్ రెజ్లింగ్
 |  |
| 2020 #
 | రోహిత్ శర్మ
 | క్రికెట్
 |  |
| మరియప్పన్ తంగవేలు
 | పారాలింపిక్ హై జంప్
 |  |
| మానికా బాత్రా
 | టేబుల్ టెన్నిస్
 |  |
| వినేష్ ఫోగట్
 | ఫ్రీస్టైల్ రెజ్లింగ్
 |  |
| రాణి రాంపాల్
 | హాకీ
 |  |
| 2021 #
 | నీరజ్ చోప్రా
 | అథ్లెటిక్స్
 |  |
| రవి కుమార్ దహియా
 | ఫ్రీస్టైల్ రెజ్లింగ్
 |  |
| లోవ్లినా బోర్గోహైన్
 | బాక్సింగ్
 |  |
| పి.ఆర్. శ్రీజేష్
 | హాకీ
 |  |
| అవని ​​లేఖా
 | పారాలింపిక్ షూటింగ్
 |  |
| సుమిత్ ఆంటిల్
 | పారా-అథ్లెటిక్స్
 |  |
| ప్రమోద్ భగత్
 | పారా బ్యాడ్మింటన్
 |  |
| కృష్ణా నగర్
 | పారా బ్యాడ్మింటన్
 |  |
| మనీష్ నర్వాల్
 | పారాలింపిక్ షూటింగ్
 |  |
| మిథాలీ రాజ్
 | క్రికెట్
 |  |
| సునీల్ ఛెత్రి
 | ఫుట్బాల్
 |  |
| మన్‌ప్రీత్ సింగ్
 | హాకీ
 |  |
| 2022
 | ఆచంట శరత్ కమల్
 | టేబుల్ టెన్నిస్
 |  |
| 2023 #
 | చిరాగ్ శెట్టి
 | బ్యాడ్మింటన్
 |  |
| సాత్విక్‌సాయిరాజ్ రంకిరెడ్డి
 | బ్యాడ్మింటన్
 |  |
| 2024 #
 | దొమ్మరాజు గుకేష్
 | చదరంగం
 |  |
| హర్మన్‌ప్రీత్ సింగ్
 | హాకీ
 |  |
| ప్రవీణ్ కుమార్
 | పారా-అథ్లెటిక్స్
 |  |
| మను భాకర్
 | షూటింగ్
 |  |

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు