# అపోలో హాస్పిటల్స్

**అపోలో హాస్పిటల్స్ ఎంటర్‌ప్రైజ్ లిమిటెడ్**

అపోలో హాస్పిటల్స్ ఎంటర్‌ప్రైజ్ లిమిటెడ్| Trade name | అపోలో హాస్పిటల్స్ |
| Company type | పబ్లిక్ |
| ISIN | INE437A01024 |
| Industry | హెల్త్ కేర్ |
| Founded | 18 సెప్టెంబరు 1983 (1983-09-18) |
| Founders | ప్రతాప్ సి. రెడ్డి |
| Headquarters | చెన్నై, తమిళనాడు, భారతదేశం |
| Key people | * ప్రతాప్ సి. రెడ్డి (ఛైర్మన్)
* ప్రీతా రెడ్డి (ఎగ్జిక్యూటివ్ వైస్ ఛైర్‌పర్సన్)
* శోభనా కామినేని (ఎగ్జిక్యూటివ్ వైస్ ఛైర్‌పర్సన్)
* సునీతారెడ్డి (మేనేజింగ్ డైరెక్టర్)
* సంగీతా రెడ్డి (జాయింట్ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్)
 |
| Products | హాస్పిటల్, ఫార్మసీ, డయాగ్నస్టిక్ సెంటర్, హోమ్ కేర్ |
| Revenue |  ₹19,059 crore (US$2.4 billion) (FY24) |
| Operating income |  ₹2,390 crore (US$300 million) (FY24) |
| Net income |  ₹898 crore (US$110 million) (FY24) |
| Total assets |  ₹10,780 crore (US$1.4 billion) (2023) |
| Total equity |  ₹6,924 crore (US$870 million) (2023) |
| Number of employees | 62,939 (2020) |

అనేది చెన్నై ప్రధాన కార్యాలయం కలిగిన భారతీయ బహుళజాతి ఆరోగ్య సంరక్షణ సంస్థ. ఇది 71 ఆసుపత్రులతో దేశంలోనే అతిపెద్ద ప్రైవేట్ హాస్పిటల్ నెట్‌వర్క్. అదే పేరుతో ఉన్న హాస్పిటల్ చైన్ తో పాటు, ఈ సంస్థ తన అనుబంధ సంస్థల ద్వారా మందుల దుకాణాలు (pharmacies), ప్రాథమిక సంరక్షణ (primary care), రోగనిర్ధారణ కేంద్రాలు (diagnostic centres), టెలిహెల్త్ క్లినిక్ లు (telehealth clinics), డిజిటల్ ఆరోగ్య సేవలను (digital healthcare services)కూడా నిర్వహిస్తోంది.

ఈ సంస్థను 1983లో ప్రతాప్ సి. రెడ్డి భారతదేశంలో మొట్టమొదటి కార్పొరేట్ ఆరోగ్య సంరక్షణ ప్రదాతగా స్థాపించాడు. అపోలో అనేక ఆసుపత్రులు అమెరికాకు చెందిన జాయింట్ కమిషన్ ఇంటర్నేషనల్ (JCI) అలాగే NABH అక్రిడిటేషన్ ద్వారా అంతర్జాతీయ ఆరోగ్య సంరక్షణ అక్రిడిటేషన్ ని పొందిన భారతదేశంలో మొట్టమొదటివి.

## చరిత్ర

భారతదేశంలో మొట్టమొదటి కార్పొరేట్ ఆరోగ్య సంరక్షణ సంస్థగా 1983లో ప్రతాప్ సి. రెడ్డి అపోలో హాస్పిటల్స్ ను స్థాపించాడు. చెన్నైలో మొదటి శాఖను అప్పటి భారత రాష్ట్రపతి జ్ఞాని జైల్ సింగ్ ప్రారంభించాడు.

2000లో ప్రతాప్ రెడ్డి సొంత గ్రామమైన ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని చిత్తూరు జిల్లా అరగొండ గ్రామంలో పైలట్ ప్రాజెక్ట్ ప్రారంభించిన తరువాత అపోలో టెలిమెడిసిన్ సేవలను అభివృద్ధి చేసింది.

2006లో అపోలో కొలంబోలోని అపోలో హాస్పిటల్ శ్రీలంక అనే ఆసుపత్రి నుండి నిష్క్రమించి, తన వాటాను శ్రీలంక ఇన్సూరెన్స్ కు విక్రయించింది.

2007లో అపోలో హాస్పిటల్స్, DKV AGలు అపోలో DKV ఇన్సూరెన్స్ కో అనే జాయింట్ వెంచర్ హెల్త్ ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీని స్థాపించాయి. ఈ సంస్థ 2009లో అపోలో మ్యూనిచ్ హెల్త్ ఇన్సూరెన్స్ గా పేరు మార్చబడింది.

2008లో, అపోలో హాస్పిటల్స్ అపోలో రీచ్ అనే ఆసుపత్రుల గొలుసును ప్రారంభించింది, ఇది టైర్-2, టైర్-3 నగరాలతో పాటు పాక్షిక పట్టణ, గ్రామీణ ప్రాంతాలకు, కరీంనగర్ మొదటి అపోలో రీచ్ ఆసుపత్రిని ప్రారంభించింది.

డిసెంబరు 2012లో అపోలో హాస్పిటల్స్ అపోలో హెల్త్ స్ట్రీట్ అనే గ్రూప్ ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యాపార ప్రక్రియ అవుట్సోర్సింగ్ విభాగంలో తన 38% వాటాను సదర్లాండ్ గ్లోబల్ సర్వీసెస్ కు 225 కోట్ల రూపాయలకు విక్రయించింది.

2014లో, అపోలో హాస్పిటల్స్ 320 దుకాణాలతో కూడిన దక్షిణ భారత ఫార్మసీ చైన్ అయిన హెటెరో మెడ్ సొల్యూషన్స్ ను హెటెరో గ్రూప్ నుండి 146 కోట్ల రూపాయలతో కొనుగోలు చేసింది. ఈ దుకాణాలను అపోలో ఫార్మసీగా పేరు మార్చారు.

అక్టోబరు 2015లో అపోలో హోమ్ కేర్ కింద గృహ సంరక్షణ సేవలను, ఆస్క్ అపోలో అనే దాని డిజిటల్ హెల్త్కేర్ ప్లాట్ఫామ్ ను అపోలో ప్రారంభించింది.

ఇంగ్లీష్ నేషనల్ హెల్త్ సర్వీస్ లో ఖాళీలను భర్తీ చేయడానికి పెద్ద సంఖ్యలో వైద్యులను అందించడానికి అపోలో ఏప్రిల్ 2017లో హెల్త్ ఎడ్యుకేషన్ ఇంగ్లాండ్ తో ఒక అవగాహన ఒప్పందంపై సంతకం చేసింది.

సెప్టెంబరు 2017లో, అపోలో ఆస్ట్రేలియా మాక్వారీ విశ్వవిద్యాలయంతో ఒక విద్యా సహకారాన్ని ప్రకటించింది, ఇక్కడ మాక్వారీ నాలుగు సంవత్సరాల గ్రాడ్యుయేట్ ఎంట్రీ డాక్టర్ ఆఫ్ మెడిసిన్ కార్యక్రమంలో చేరిన విద్యార్థులు వారి డిగ్రీలో భాగంగా హైదరాబాదు లోని అపోలో ఆసుపత్రులలో 5 నెలల క్లినికల్ ప్రాక్టీస్ పూర్తి చేస్తారు.

జనవరి 2019లో, అపోలో చెన్నైలో అపోలో ప్రోటాన్ క్యాన్సర్ సెంటర్ ను ప్రారంభించింది, ఇది దక్షిణ ఆసియా, ఆగ్నేయాసియా, మధ్యప్రాచ్యం అంతటా మొదటి ప్రోటాన్ థెరపీ సౌకర్యం.

2020లో అపోలో హాస్పిటల్స్ అపోలో మ్యూనిచ్ హెల్త్ ఇన్సూరెన్స్ లో తన 50.80% మెజారిటీ వాటాను HDFCకి ₹1,495 కోట్లకు (US $ఆ సంవత్సరం తరువాత, ఇది కోల్కతాలోని అపోలో గ్లెనీగల్స్ ఆసుపత్రిలో IHH హెల్త్ కేర్ 50% జాయింట్ వెంచర్ వాటాను 410 కోట్ల రూపాయలకు కొనుగోలు చేసింది.

మార్చి 2022లో, అపోలో హాస్పిటల్స్ నిఫ్టీ 50 బెంచ్ మార్క్ ఇండెక్స్ లో చేర్చబడింది, ఇండియన్ ఆయిల్ స్థానంలో, ఇండెక్స్ లోకి చేర్చబడిన మొదటి హాస్పిటల్ కంపెనీగా నిలిచింది.

* అపోలో ప్రోటాన్ క్యాన్సర్ సెంటర్, చెన్నై
* ఇంద్రప్రస్థ అపోలో హాస్పిటల్, ఢిల్లీ
* అపోలో క్యాన్సర్ హాస్పిటల్ & రీసెర్చ్ సెంటర్, బెంగళూరు
* అపోలో హాస్పిటల్స్, విశాఖపట్నం

## అనుబంధ సంస్థలు

 కరీంనగర్ లో అపోలో ఫార్మసీతో అపోలో రీచ్ హాస్పిటల్

### అపోలో హెల్త్ కో

నాన్-హాస్పిటల్ ఫార్మసీ చైన్ అపోలో ఫార్మసీ, అపోలో 24/7 అని పిలువబడే దాని డిజిటల్ హెల్త్‌కేర్ వ్యాపారం విలీనంతో 2021లో అపోలో హెల్త్‌ కో ఏర్పడింది.

* అపోలో ఫార్మసీ-అపోలో ఫార్మసీ 21 రాష్ట్రాలలో 5,000 కంటే ఎక్కువ దుకాణాలతో భారతదేశంలో అతిపెద్ద రిటైల్ ఫార్మసీ గొలుసు. ఇది 1987 లో ప్రారంభించబడింది. .
* అపోలో 24/7-అపోలో 24/7 అనేది 2020లో ప్రారంభించిన సమూహం డిజిటల్ ఆరోగ్య సంరక్షణ వేదిక. ఇది టెలిహెల్త్ సంప్రదింపులు, ఆన్లైన్ మెడిసిన్ ఆర్డరింగ్, డెలివరీ, ఇతర సేవలతో పాటు ఇంటి రోగనిర్ధారణను అందిస్తుంది.

### అపోలో హెల్త్ అండ్ లైఫ్ స్టైల్

అపోలో హెల్త్ అండ్ లైఫ్ స్టైల్ అనేది అపోలో క్లినిక్స్ క్రింద బహుళ-స్పెషాలిటీ క్లినిక్ లు, అపోలో డయాగ్నస్టిక్స్ క్రింద డయాగ్నొస్టిక్స్, పాథాలజీ ల్యాబ్ లు, అపోలో షుగర్ క్రింద డయాబెటిస్ క్లినిక్ లు, అపోలో వైట్ క్రింద దంత ఆసుపత్రులు, అపోలో డయాలసిస్ క్రింద డయాలసిస్ కేంద్రాలు, అపోలో స్పెక్ట్రాలో కనీస ఇన్వాసివ్ సర్జికల్ ఆసుపత్రులు, అపోలో క్రెడిల్ క్రింద మహిళలు/పిల్లల ఆసుపత్రులు, అపోలో ఫెర్టిలిటీ క్రింద సంతానోత్పత్తి క్లినిక్లను నిర్వహించే సమూహం ప్రాధమిక, ద్వితీయ సంరక్షణ విభాగం.

### అపోలో టెలిహెల్త్ సర్వీసెస్

అపోలో టెలిహెల్త్ సర్వీసెస్ సమూహం టెలిహెల్థ్ నెట్‌వర్క్ ను కలిగి ఉంది, ఇది వ్యాపార-నుండి-వినియోగదారుల (B2C) నమూనా ద్వారా పనిచేస్తుంది, దీని కింద ఇది ఆన్లైన్ సంప్రదింపులు, అపాయింట్మెంట్ బుకింగ్, మెడిసిన్ డెలివరీ వంటి ప్రత్యక్ష సేవలను అందిస్తుంది, ఇతరులతో పాటు కార్పొరేట్ సంస్థలకు వారి ఉద్యోగుల కోసం వ్యాపార-నుండి వ్యాపార (B2B), ప్రజారోగ్య వ్యవస్థలతో భాగస్వామ్యంతో టెలిహెల్త్ ను అందించే వ్యాపార-నుండి ప్రభుత్వ (B2G) ఒప్పందం. 1999లో స్థాపించబడిన దీని ప్రధాన కార్యాలయం హైదరాబాదులో ఉంది, 100కు పైగా ఫ్రాంఛైజ్డ్ టెలిక్లినిక్లను కలిగి ఉంది.

### పరిశోధన, విద్యా విభాగాలు

అపోలో సెంటర్ ఆఫ్ కార్డియాలజీ జ్ఞాపకార్థం 2019లో జారీ చేసిన పోస్టల్ స్టాంప్.
* అపోలో రీసెర్చ్ అండ్ ఇన్నోవేషన్స్ అనేది మందులు, వైద్య పరికరాలు, ఆరోగ్య సంరక్షణ సాఫ్ట్‌వేర్, వినియోగదారు ఉత్పత్తుల క్లినికల్ ట్రయల్స్ పాల్గొనే సమూహం పరిశోధనా విభాగం. ఇది 2000లో స్థాపించబడింది, ఆసుపత్రి 17 కేంద్రాలను కలిగి ఉంది.
* అపోలో హాస్పిటల్స్ ఎడ్యుకేషన్ & రీసెర్చ్ ఫౌండేషన్ అనేది లాభాపేక్షలేని సంస్థ, ఇది సెల్ అండ్ మాలిక్యులర్ బయాలజీ రీసెర్చ్ సెంటర్ (CMBRC) నడుపుతున్న దాని వెట్ ల్యాబ్లో లిక్విడ్ బయాప్సీ, మాలిక్యులర్ డయాగ్నస్టిక్స్, ఫార్మకోజెనోమిక్స్, ఎక్సోజోమ్ టెక్నాలజీలలో పరిశోధనా ప్రాజెక్టులను నిర్వహిస్తుంది.
* అపోలో మెడ్ స్కిల్స్ అనేది అపోలో హాస్పిటల్స్, నేషనల్ స్కిల్ డెవలప్​మెంట్ కార్పొరేషన్ మధ్య ప్రైవేట్-పబ్లిక్ భాగస్వామ్యం, ఇది దేశవ్యాప్తంగా 40 + శిక్షణా సంస్థల ద్వారా ఆరోగ్య సంరక్షణ శ్రామిక శక్తి వైద్య నైపుణ్యాలను అభివృద్ధి చేయడానికి 2012లో ప్రారంభమైంది.

## వివాదాలు

### క్యాష్ ఫర్ కిడ్నీ కుంభకోణం

బ్రిటీష్ వార్తాపత్రిక ది డైలీ టెలిగ్రాఫ్ డిసెంబరు 2023లో ఇంద్రప్రస్థ అపోలో హాస్పిటల్ చైన్ లో క్యాష్ ఫర్ కిడ్నీ కుంభకోణం వెలుగులోకి తెచ్చింది. పేద మయన్మార్ గ్రామస్తులను నకిలీ పత్రాలు, కల్పిత కుటుంబ సంబంధాల ద్వారా సంపన్న బర్మా రోగులకు వారి కిడ్నీలను విక్రయించడానికి ప్రలోభపెట్టిందని ఆరోపించింది. దీంతో ఢిల్లీ ప్రభుత్వం ఆస్పత్రిపై విచారణ ప్రారంభించింది.

### వైద్య నిర్లక్ష్యం

* మార్చి 2024లో జాతీయ వినియోగదారుల హక్కుల పరిరక్షణ కమిషన్, చెన్నైలోని అపోలో స్పెషాలిటీ హాస్పిటల్, ఇద్దరు వైద్యులకు వైద్యపరమైన నిర్లక్ష్యం కారణంగా ₹30 లక్షల జరిమానా విధించింది. ఏప్రిల్ 2015లో వెన్నెముక శస్త్రచికిత్స తర్వాత, ఏప్రిల్ 2017లో అతను మరణించే వరకు స్పృహలోకి రాకపోవడంపై నమోదైన కేసు ఇది.
* 2007లో మరణించిన 24 ఏళ్ల మహిళ చికిత్సలో ఇంద్రప్రస్థ అపోలో హాస్పిటల్ నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరించిందని ఢిల్లీ స్టేట్ కన్స్యూమర్ డిస్ప్యూట్స్ రిడ్రెసల్ కమిషన్ (DSCDRC) 2019 ఆర్డర్‌లో పేర్కొంది. ఫలితంగా, ఆ మహిళ తండ్రికి ₹10 లక్షల పరిహారం చెల్లించాలని కమిషన్ ఆసుపత్రిని ఆదేశించింది.
* 2016లో బిలాస్‌పూర్ అపోలో ఆసుపత్రిలో కడుపునొప్పితో చికిత్స పొందుతూ ఒక రోగి మరణించాడు. అతని మరణానికి విషప్రయోగం కారణమని ఆసుపత్రి పేర్కొన్నప్పటికీ, 2019లో వచ్చిన ఫోరెన్సిక్ ల్యాబొరేటరీ రిపోర్టులో విషం లేదని తేలింది. దీంతో, రోగి మరణంలో వైద్యుల పాత్రపై ప్రశ్నలు తలెత్తాయి. చివరికి, 2023లో, నలుగురు వైద్యుల అరెస్టుకు దారితీసింది.

## మూలాలు