Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# మమతా చంద్రకర్

| మందాకిని త్రివేది |
| --- |
|  |
| జాతీయత | ఇండియన్ |
| వృత్తి | డ్యాన్సర్ |
| పురస్కారాలు | 2015లో సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు |

**మమతా చంద్రాకర్** (జననం 1958 డిసెంబరు 3) చత్తీస్ గఢ్ కు చెందిన పద్మశ్రీ అవార్డు పొందిన జానపద గాయని. ఆమెను ఛత్తీస్ గఢ్ నైటింగేల్ అని పిలుస్తారు. మమతా చంద్రాకర్ ఇందిరా కళా సంగీత విశ్వవిద్యాలయం నుండి గానంలో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్ పట్టా పొందారు . మమతా చంద్రాకర్ 10 సంవత్సరాల వయస్సు నుండి పాడటం ప్రారంభించారు, వృత్తిపరంగా 1977 లో ఆకాశవాణి కేంద్రం రాయ్ పూర్ తో జానపద గాయనిగా స్వీకరించారు. 2016లో పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీత అయిన ఆమె పలు రాష్ట్ర స్థాయి అవార్డులను సొంతం చేసుకున్నారు. ఆమె భర్త ప్రేమ్ చంద్రాకర్ ఛోలీవుడ్ లో నిర్మాత, దర్శకుడు.

## జీవితం తొలి దశలో

మమతా చంద్రాకర్ 1958 లో జానపద సంగీతంలో లోతైన పరిజ్ఞానం ఉన్న శ్రీ దౌ మహా సింగ్ చంద్రాకర్ దంపతులకు జన్మించారు. బాలీవుడ్ సంగీతం స్థానిక జానపద సంగీతాన్ని ప్రభావితం చేస్తున్న సమయంలో, ఆమె తండ్రి 1974 లో "సోన్హా-బిహాన్" అనే సంస్థను ప్రారంభించాడు. జానపద సంగీతం ఆత్మను ప్రజల హృదయాలలో, మనస్సులలో సజీవంగా ఉంచడమే సోన్హా-బిహాన్ లక్ష్యం. ఈ ఆలోచనతో 1974 మార్చిలో నలభై నుంచి యాభై వేల మంది ముందు సోన్హా-బిహాన్ ప్రదర్శన ఇచ్చారు. దివంగత దౌ మహా సింగ్ జానపద సంగీతాన్ని ప్రోత్సహించడానికి తన జీవితాన్ని అంకితం చేశారు. మమతా చంద్రాకర్ తన ప్రారంభ పాఠాలను తన తండ్రి నుండి నేర్చుకున్నారు. తరువాత సంగీతంలో ఉన్నత చదువుల కోసం ఇందిరా కళా సంగీత విశ్వవిద్యాలయంలో చేరారు. 1986లో చత్తీస్ గఢ్ సినిమా దర్శకుడు, నిర్మాత ప్రేమ్ చంద్రాకర్ ను వివాహం చేసుకున్నారు. ఈ దంపతులకు 1988 లో ఒక కుమార్తె జన్మించింది.

## అవార్డులు

* 2023 సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు
* 2019 ఛత్తీస్‌గఢ్ విభూతి అలంకరణ
* 2016 పద్మశ్రీ అవార్డు
* 2013 ఛత్తీస్‌గఢ్ రత్న
* 2012 దౌ దులార్ సింగ్ మంద్రాజీ గౌరవాలు

## ప్రస్తావనలు
# బావో దేవి

| బావో దేవి |
| --- |
|  |
| జననం | జిత్వార్‌పూర్, మధుబని జిల్లా, బీహార్ |
| Style | మిథిలా లేదా మధుబని పెయింటింగ్ |
| పురస్కారాలు | పద్మశ్రీ (2017), జాతీయ అవార్డు (1984) |

**బావో దేవి** బీహార్ రాష్ట్రం మధుబని జిల్లాలోని జిత్వార్‌పూర్ గ్రామానికి చెందిన మిథిలా పెయింటింగ్ కళాకారిణి. ఆమె 1984లో జాతీయ అవార్డును గెలుచుకున్నారు. ఆమె చేసిన కృషికి గాను 2017లో పద్మశ్రీతో సత్కరించబడ్డారు.

## తొలి జీవితం

దేవికి 12 సంవత్సరాల వయస్సులో వివాహం జరిగింది, ఆమె అత్తగారు పెయింటింగ్ వేయమని ప్రోత్సహించారు.

## కృషి

మిథిలా పెయింటింగ్ అనేది ఈ ప్రాంతంలో ఉద్భవించిన ఒక పురాతన జానపద కళ. ఇది ఇంటి లోపలి గదుల గోడలపై గీసిన సంక్లిష్టమైన రేఖాగణిత, సరళ నమూనాల శ్రేణిగా గుర్తించబడింది. తరువాత ఇది చేతితో తయారు చేసిన కాగితం, కాన్వాస్లకు మార్చబడింది. బౌవా దేవి దాదాపు 60 ఏళ్లుగా మిథిలా కళా రూపాన్ని అభ్యసిస్తున్నారు. 1966లో జౌళి మంత్రిత్వ శాఖ సలహా సంఘం అయిన ఆల్ ఇండియా హ్యాండిక్రాఫ్ట్స్ బోర్డు అప్పటి డైరెక్టర్ పుపుల్ జయకర్ కళ, కళాకారులను కనుగొనడానికి ముంబై కళాకారుడు భాస్కర్ కులకర్ణిని మధుబనికి పంపారు. కులకర్ణిని కలిసినప్పుడు బావో దేవి యుక్తవయస్సులో ఉన్నారు, సాంప్రదాయకంగా కుడ్యచిత్ర కళగా అభ్యసించే గోడల నుండి కాగితంపైకి మిథిలా కళను అధికారికంగా మార్చిన కళాకారుల బృందంలో ఆమె అత్యంత పిన్న వయస్కురాలు. భాస్కర్ కులకర్ణి ఆమె కళాకృతులను మ్యూజియంలకు తీసుకెళ్లారు, ఆ తర్వాత బావో దేవిని నేషనల్ క్రాఫ్ట్స్ మ్యూజియం (న్యూఢిల్లీ) కి రమ్మని ప్రోత్సహించారు. ఆమె కులకర్ణి కోసం పనిచేసిన మొదటి సంవత్సరం పెయింటింగ్‌కు రూ. 1.50 చెల్లించారు. ఆమె కళాకృతులు అప్పటి నుండి స్పెయిన్, ఫ్రాన్స్, జపాన్లోని గ్యాలరీలు, మ్యూజియంలలో కూడా ప్రదర్శించబడ్డాయి. 2015లో హానోవర్ మేయర్ స్టీఫన్ స్కోస్టాక్ భారతదేశం పర్యటన సందర్భంగా ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ ఆమె చిత్రాలలో ఒకదాన్ని బహుమతిగా ఇచ్చారు.

## శైలి

గత ఐదు దశాబ్దాలుగా మధుబని కళ ప్రాధాన్యతను సంతరించుకుంది, బావో దేవి పని విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందింది. 1989లో సెంటర్ పాంపిడౌలో మాజీసియన్స్ డి లా టెర్రేలో ప్రదర్శించిన ఏకైక భారతీయ మహిళా కళాకారిణి ఆమె. ఆమె పని చిన్న కాగితం నుండి 20 అడుగుల ఎత్తు ఉన్న కుడ్యచిత్రాల వరకు ఉంటుంది. ఆమె చిత్రాలు కృష్ణుడు, రామ, సీతల పౌరాణిక కథలను వివరిస్తాయి, సీత కథనంపై దృష్టి సారించాయి. బావో దేవి తన చిత్రాల కోసం చేతితో తయారు చేసిన కాగితం, సహజ రంగులను ఉపయోగిస్తుంది, ప్రధానంగా ఆమె ప్యాలెట్‌లో నలుపు, పసుపు, ఎరుపు, తెలుపు రంగులను ఉపయోగిస్తుంది.

## అవార్డులు

బావో దేవి 1984లో జాతీయ అవార్డును, 2017లో పద్మశ్రీని అందుకున్నారు.

* పద్మశ్రీ, 2017
* జాతీయ అవార్డు, 1984

## మూలాలు
# విజయ్ కిచ్లు

**విజయ్ కిచ్లు** (1930 సెప్టెంబరు 16 - 2023 ఫిబ్రవరి 17) భారతీయ శాస్త్రీయ గాయకుడు. అతను దగర్ బ్రదర్స్ తో ధ్రుపద్, లతాఫత్ హుస్సేన్ ఖాన్ తో ఖయాల్ ను అభ్యసించాడు. అతని శైలికి ధ్రుపద్ తో బలమైన సంబంధం ఉంది. అతను, అతని సోదరుడు రవి కిచ్లు కలిసి ప్రసిద్ధ శాస్త్రీయ గాయని ద్వయంగా ఏర్పడ్డారు.

ఐటీసీ ప్రధాన కార్యాలయంలో నిర్వహణలో మార్పు కారణంగా పదవీ విరమణ చేయాలని నిర్ణయించుకునే వరకు 25 సంవత్సరాలు ఐటీసీ మ్యూజిక్ అకాడమీ వ్యవస్థాపకునిగా, అధిపతిగా కిచ్లు పనిచేశాడు.

భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతంలో రాబోయే ప్రతిభను పోషించడానికి, పెంపొందించడానికి కిచ్లు సంగీత పరిశోధన అకాడమీని స్థాపించాడు. 2018లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు పద్మశ్రీ పౌర పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది.

కిచ్లు 2023 ఫిబ్రవరి 17న 93 సంవత్సరాల వయసులో మరణించాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* వెబ్-వ్యాసం
* విజయ్ కిచ్లువద్ద డిస్కోగ్రఫీచర్చల
* ఇంటర్నెట్ మూవీ డేటాబేసు లో విజయ్ కిచ్లు పేజీ
# విజయలక్ష్మి నవనీతకృష్ణన్

| విజయలక్ష్మి నవనీతకృష్ణన్ |
| --- |
| డా. విజయలక్ష్మి నవనీతకృష్ణన్ |
| జననం |  (1946-01-27) 1946 జనవరి 27 |
| వృత్తి | సంగీతకారిణి, కంపోజర్, రచయిత, ప్రొఫెసర్ |
| జాతీయత | భారతీయురాలు |
| సాహిత్య ప్రక్రియ | తమిళ జానపద కళ |

**విజయలక్ష్మి నవనీతకృష్ణన్** తమిళ జానపద గాయని, స్వరకర్త, తమిళ జానపద కళ యొక్క ప్రసిద్ధ వ్యాఖ్యాత. ఆమెకు ఇటీవల భారత ప్రభుత్వం భారతదేశంలో నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీతో సత్కరించింది. తన భర్త ఎం.నవనీతకృష్ణన్ తో కలిసి, ఆమె తమిళ జానపద సంగీతం, నృత్యాలపై అనేక సంవత్సరాల పరిశోధన, అధ్యయనాన్ని నిర్వహించింది, పురాతన తమిళ జానపద పాటలు, నృత్యాల పరిశోధన, సేకరణ, పునరుజ్జీవనం, డాక్యుమెంటేషన్ కోసం జీవితకాలాన్ని కేటాయించింది, వీటిలో చాలా వేగంగా కాలం చెల్లిపోతున్నాయి. తన రంగంలో అసాధారణ సేవలందించిన గాయనికి 2018 సంవత్సరానికి గాను భారత ప్రభుత్వం దేశంలోని నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మశ్రీని ప్రకటించింది

## వ్యక్తిగత జీవితం

విజయలక్ష్మి రాజపాళ్యం సమీపంలోని చిన్నసురాయిగయమట్టిలో జన్మించింది. ఆమె తండ్రి పొన్నుస్వామి, తల్లి మూకమ్మాళ్. ఈమె ఎం.ఏ.లో పి.హెచ్.డి పట్టా పొందింది. మదురై కామరాజ్ విశ్వవిద్యాలయంలోని ఆర్ట్ హిస్టరీ అండ్ ఈస్తటిక్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ విభాగంలో సెంటర్ ఫర్ ఫోక్ ఆర్ట్స్ లో ప్రొఫెసర్ గా పనిచేశారు. ఆమె భర్త డాక్టర్ నవనీతకృష్ణన్ కూడా అదే రంగంలో ప్రొఫెసర్.

## కెరీర్

మదురై కామరాజ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి జానపద కళలు, సాంస్కృతిక విభాగంలో ప్రొఫెసర్లుగా పదవీ విరమణ చేసిన తరువాత, ఈ జంట జానపద కళలు, సంస్కృతిపై తమ అధ్యయనాలను కొనసాగిస్తున్నారు. తమ బృందంతో కలిసి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న తమిళ జానపద సంగీత ప్రియులు, ప్రేమికులు కోరుకునే ప్రదర్శనలు నిర్వహిస్తారు. ఈ జంట ప్రామాణిక తమిళ జానపద సంగీతం యొక్క అనేక ఆల్బమ్ లను తీసుకువచ్చారు. ప్రామాణిక జానపద సంగీతం యొక్క 10,000 కంటే ఎక్కువ ఆడియో క్యాసెట్లను రికార్డ్ చేసిన ఈ జంట ఇప్పుడు తమిళ జానపద సంగీత వ్యాకరణం, మార్గదర్శిని రూపొందించడానికి ఈ విస్తృత సేకరణను వర్గీకరించే పనిలో ఉన్నారు. తమిళ జానపద కళకు సంబంధించిన ఎన్సైక్లోపీడియాను సంకలనం చేయాలని యోచిస్తున్నారు.

డా.విజయలక్ష్మి నవనీతకృష్ణన్ జానపద కళలపై ఇరవై మూడు వ్యాసాలు ప్రచురించారు. జానపద కళలు, సంగీతంపై ఆమె రేడియోలో ముప్పై ప్రసంగాలు ఇచ్చారు. డా.విజయలక్ష్మి నవనీతకృష్ణన్, డా.నవనీతకృష్ణన్ ఈ రంగానికి సంబంధించిన విభిన్న విషయాలపై పదకొండు పుస్తకాలను రచించారు. ఆమె జానపద పాటలకు అనేక అవార్డులను గెలుచుకుంది

డా. విజయలక్ష్మి నవనీతకృష్ణన్‌కి 2018లో పద్మశ్రీ పురస్కారం లభించింది

## మూలాలు
# ఫయాజ్ అహ్మద్ జాన్

**ఫయాజ్ అహ్మద్ జాన్** భారతీయ పేపర్ మాషే కళాకారుడు, ఆయన కళాకృతులు, పేపర్ మాషే లో చేసిన కృషి కోసం భారతదేశంలోని నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ (2019) తో గౌరవించబడ్డారు. ఫయాజ్ యునైటెడ్ స్టేట్స్, బ్రెజిల్, ఫ్రాన్స్, స్వీడన్, ఇటలీ, సింగపూర్, ఒమన్, దుబాయ్, ఇరాన్ , కిర్గిజిస్తాన్‌లలో నిర్వహించిన పలు వర్క్‌షాప్‌లలో పాల్గొన్నారు. ఆయన కాశ్మీర్‌లోని శ్రీనగర్ జిల్లా హసనాబాద్ కు చెందినవారు.

## మూలాలు
# వామన్ కేంద్రే

| వామన్ కేంద్రే |
| --- |
|  |
| జననం | దారద్వాడి, బీడ్ జిల్లా, మహారాష్ట్ర |
| జాతీయత |  భారతీయుడు |
| పాఠశాల/కళాశాలలు | నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామా, ఢిల్లీ |
| వృత్తి | నాటక దర్శకుడు, విద్యావేత్త |
| క్రియాశీలక సంవత్సరాలు | 1970 – ప్రస్తుతం |
| పేరుపడ్డది | నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామా డైరెక్టర్ , ఢిల్లీ |
| భాగస్వామి | గౌరీ కేంద్రే |
| గౌరవాలు | పద్మశ్రీ (2019) |

**వామన్ కేంద్రే** భారతీయ నాటక దర్శకుడు, విద్యావేత్త . ఆయన గతంలో ఆగస్టు 2013 నుండి సెప్టెంబర్ 2018 వరకు న్యూఢిల్లీలోని నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామా (**ఎన్‌ఎస్‌డి**) డైరెక్టర్‌గా పని చేశాడు. ఆయన నటి గౌరీ కేంద్రేను వివాహం చేసుకున్నారు, వారికీ ఒక కుమారుడు ఉన్నాడు.

## ప్రారంభ సంవత్సరాలు

వామన్ కేంద్రే భారతదేశంలోని మహారాష్ట్ర బీడ్ జిల్లాలోని దరద్వాదీ గ్రామానికి చెందిన రైతు కుమారుడు.

తన పాఠశాల, కళాశాల తరువాత, అతను ఔరంగాబాద్ డాక్టర్ బాబాసాహెబ్ అంబేద్కర్ మరాఠ్వాడా విశ్వవిద్యాలయం నుండి డ్రామాటిక్స్‌లో ఒక సంవత్సరం ప్రావీణ్యత ధృవీకరణ కోర్సును పూర్తి చేసి, తరువాత ఎన్ఎస్డిలో మూడు సంవత్సరాల కోర్సుకు ఎంపికయ్యాడు.

## కెరీర్

ఆయన ఎన్ఎఫ్‌డీసి నుండి కేరళ ఆచారబద్ధమైన, జానపద నాటకాలపై పరిశోధన చేయడానికి ఫెలోషిప్ పొందాడు. ఆయన చాలా సంవత్సరాలు ముంబై నాటక కార్యకలాపాలలో చురుకుగా ఉన్నాడు. 1970ల చివరలో మహారాష్ట్ర దళిత నాటక ఉద్యమంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించిన ఘనత ఆయనది.

వామన్ కేంద్రేకు ముప్పై సంవత్సరాల బోధనా అనుభవం ఉంది. ఆయన భారతదేశంలోనూ, విదేశాల్లోనూ నాటక రంగంలోని వివిధ అంశాలపై రెండు వందల యాభైకి పైగా వర్క్షాప్లను నిర్వహించాడు. ఆయన తొమ్మిదేళ్లకు పైగా ముంబైలోని నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ ది పెర్ఫార్మింగ్ ఆర్ట్స్ థియేటర్ డెవలప్‌మెంట్ సెంటర్‌లో రీసెర్చ్ అసోసియేట్‌గా పని చేశాడు. ఆయన ఎన్‌సిపిఎ, ముంబై విశ్వవిద్యాలయం, రంగ్‌పీఠ్, ముంబై పరిపాలనా, సంస్థాగత నిర్వహణలో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు.

ఆయన ఎన్‌ఎస్‌డి విజన్ ప్లాన్ కమిటీ, రాజస్థాన్ విశ్వవిద్యాలయం, జైపూర్ నాటక విభాగం మహారాష్ట్ర సలహా కమిటీ ప్రభుత్వంలోని రాజ్య మరాఠీ వికాస్ సంస్థ, పాలక మండలి, వెస్ట్ జోనల్ కల్చరల్ సెంటర్ ఎగ్జిక్యూటివ్ కమిటీ, ఉదయపూర్, అకాడమిక్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ ముంబై, గోవా ప్రభుత్వ విజన్ ప్లాన్ కమిటి, ఆల్ ఇండియా రేడియో, దూరదర్శన్ సలహా కమిటీ, సొసైటీ ఆఫ్ గవర్నింగ్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ సత్యజిత్ రే ఫిల్మ్ అండ్ టెలివిజన్ ఇన్స్టిట్యూట్ వంటి సలహా కమిటీలు, పాలక మండలులలో పదవులు నిర్వహించాడు.

ఆయన సంస్కృత నాటక రచయిత భాస *మధ్యమ వ్యాయోగ* మూడు వేర్వేరు భాషలలో స్వీకరించారు ఆంగ్లం ఓ మై లవ్, హిందీ *మోహే పియా* & మరాఠీ *పియా బావరి*.

ఇతర ప్రముఖ నిర్మాణాలలో *జుల్వా*, జన్నెమన్, టెంప్ట్ మీ నాట్, నాటి గోటి, గాధే కి బరాత్, *లాడి నజారియా*, రణంగన్, దుస్రా సమాన, *సైయన్ భాయ్ కొత్వాల్*, *గజబ్ తేరి అదా*, *లాగీ లగాన్*, చార్ దివాస్ ప్రేమచే, రాజ్దర్శన్ ఉన్నాయి.

## గుర్తింపు

ఆయన నాటక రంగానికి చేసిన కృషికి గాను 2012లో సంగీత నాటక అకాడమీ గుర్తింపుతో నాటక దర్శకత్వం కోసం భారత రాష్ట్రపతి ప్రదానం చేసిన జాతీయ అవార్డుతో సత్కరించబడ్డాడు.

ఆయన 2019లో భారతదేశంలోని నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం అయిన పద్మశ్రీ అవార్డును అందుకున్నాడు.

ఆయన 2020-2021లో మధ్య ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నుండి జాతీయ కాళిదాస్ అవార్డును అందుకున్నాడు.

## మూలాలు
# మిలేనా సాల్విని

**మిలేనా సాల్విని** (ఆంగ్లం: Milena Salvini; 1933 ఏప్రిల్ 23 - 2022 జనవరి 25) ఇటాలియన్ గా జన్మించిన ఫ్రెంచ్ నృత్య కళాకారిణి, భారతీయ శాస్త్రీయ నృత్య ఉపాధ్యాయురాలు. కథాకళికి చేసిన సేవలకు ప్రసిద్ధి చెందిన ఆమెకు 2019 లో భారతదేశపు నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ లభించింది.

## కెరీర్

మిలేనా సాల్విని 1933లో ఇటలీలోని మిలన్ లో జన్మించింది. ఆమె నాలుగు సంవత్సరాల వయసులో ఉన్నప్పుడు తన తండ్రి మరణించాడు. ఆమె తల్లి తనను ఫ్రాన్స్ కు తీసుకువచ్చింది, అక్కడ ఆమె సంగీతం నేర్చుకోవడం ప్రారంభించింది. ఆమె ఆధునిక నృత్యాన్ని కూడా అభ్యసించింది, 1963లో సారా పార్డో (Sara Pardo) రూపొందించిన *సెన్సేమయ* బ్యాలెట్స్ కాంటెంపరెయిన్స్ డి కరిన్ వేహ్నర్ తో కలిసి ప్రదర్శన ఇచ్చింది.

1962లో సాల్విని కేరళ కళామండలంలో కథాకళి శిక్షణ కోసం రెండేళ్ల స్కాలర్షిప్ పొందింది. ఫ్రాన్స్ కు తిరిగి వెళ్ళిన తరువాత, ఆమె యునెస్కో ఆధ్వర్యంలో కళామండలంలోని కథాకళి బృందం ద్వారా ఒక పర్యటనను ఏర్పాటు చేసింది.

సాల్విని, ఫిలిప్పుజ్జీ (Filipuzzi)లు 1975లో ఫ్రాన్స్ లోని పారిస్ లో శాస్త్రీయ నృత్యం శిక్షణకై మండపా కేంద్రాన్ని ప్రారంభించారు. 1980లో, యునెస్కో నిధులతో ఐరోపాలో పర్యటనకు కళామండలం కుటియాట్టం బృందాన్ని ఆమె ఏర్పాటు చేసింది. 1999లో, ఆమె నిర్వహించిన మరో కుటియట్టం పర్యటన ఫలితంగా యునెస్కో కొత్తగా స్థాపించిన ఇంటాంజిబుల్ కల్చరల్ హెరిటేజ్ ఆఫ్ హ్యుమానిటీ కార్యక్రమానికి దరఖాస్తును ప్రోత్సహించింది. కుటియాట్టం మే 2001లో ఈ జాబితాలో చేర్చబడింది.

## వ్యక్తిగత జీవితం

ఆమె 1974లో ఆర్కిటెక్ట్ అయిన రోజర్ ఫిలిపుజ్జీని వివాహం చేసుకుంది. వారి కుమార్తె ఇసాబెల్ అన్నా కూడా కథక్ నర్తకి.

## మరణం

మిలేనా సాల్విని 2022 జనవరి 25న 88 సంవత్సరాల వయసులో పారిస్ లో మరణించింది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* కళామండలం దేవకి

## మూలాలు
# హీరాలాల్ యాదవ్

| హీరాలాల్ యాదవ్ |
| --- |
| రాష్ట్రపతి రామ్‌నాథ్ కోవింద్ హీరాలాల్ యాదవ్‌ను పద్మశ్రీ పురస్కారంతో సత్కరించారు |

**హీరాలాల్ యాదవ్** (1925/1926 - 2019 మే 12), ఒక భారతీయ జానపద గాయకుడు, 2019లో భారతదేశంలోని నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ అందుకున్నాడు. 2015లో ఆయనకు యశ్ భారతి అవార్డు లభించింది.

## డిస్కోగ్రఫీ

(పాక్షిక జాబితా)

| సంవత్సరం
 | ఆల్బమ్ పేరు
 | లేబుల్
 |
| --- | --- | --- |
| 1992
 | *దేవర్ భాబీ కీ హోలీ* | టి-సిరీస్
 |
| 1993
 | *రామ్ భక్త్ ఘుర్హు కిసాన్* | టి-సిరీస్
 |
| 1995
 | *జూరి సంగ్రామ్ సింగ్* | టి-సిరీస్
 |
| 1997
 | *చాబ్డా చట్టీ పీటా* | టి-సిరీస్
 |
| 2001
 | *గద్వత్ స్వామి సద్గురు భజన్* | టి-సిరీస్
 |
| 2014
 | *ఇండియా:నార్త్ ఇండియన్ ఫోల్క్ మ్యూజిక్* | స్మిత్సోనియన్ ఫోక్వేస్ రికార్డింగ్స్/ఔవిడిస్-యునెస్కో
 |

## గౌరవాలు

* 2019లో భారత ప్రభుత్వం నుండి పద్మశ్రీ పురస్కారం
* 2015లో ఉత్తర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నుండి యశ్ భారతి అవార్డు
* సంగీత నాటక అకాడమీ నుండి 2011లో ఠాగూర్ అకాడమీ అవార్డు
* సంగీత నాటక అకాడమీ నుండి 1993-94లో సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు

## మరణం

93 సంవత్సరాల వయస్సులో, అతను 2019 మే 12న మరణించాడు. హిరాలాల్ యాదవ్ కు ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ నివాళులర్పించాడు. 2019 మే 14న ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ ఆయన కుటుంబ సభ్యులకు సంతాపం తెలిపాడు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీతల జాబితా (2010-2019)

## మూలాలు
# రంజాన్ ఖాన్

| రంజాన్ ఖాన్ |
| --- |
| జాతీయత | భారతీయుడు |
| ఇతర పేర్లు | మున్నా మాస్టర్ |
| పౌరసత్వం | భారతదేశం |
| వృత్తి | భారతీయ గాయకుడు, సమాజ సేవకుడు |
| Notable work(s) | శ్రీ శ్యాం సురభి వందన |
| పిల్లలు | ఫిరోజ్ ఖాన్ (కుమారుడు) |
| పురస్కారాలు | పద్మశ్రీ(2020) |

**మున్నా మాస్టర్** గా ప్రసిద్ధి చెందిన **రంజాన్ ఖాన్**, భారతీయ గాయకుడు, సామాజిక కార్యకర్త. అతను భజనలు పాడతాడు. ఆవులను సంరక్షిస్తారు. అతను రాజస్థాన్ లోని జైపూర్ జిల్లా చెందినవాడు. కళలకు అతను చేసిన కృషికి గాను 2020లో భారతదేశంలోని నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ సత్కరించబడ్డారు.

## జీవితం

తన కుమారుడు ఫిరోజ్ ఖాన్ ను 2019 నవంబర్లో బనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం యొక్క సంస్కృత విద్యా ధర్మ విజ్ఞాన్ విభాగంలో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్ గా నియమించడంపై వివాదం చెలరేగిన తరువాత ఖాన్ ఆవులు, కృష్ణ-భక్తి పట్ల తన అంకితభావంతో వెలుగులోకి వచ్చాడు. అతను సంస్కృత భాష *శాస్త్రి* డిగ్రీని కలిగి ఉన్నాడు. అతను *శ్రీ శ్యామ్ సురభీ వందన* అనే పుస్తకాన్ని రచించాడు.

## అవార్డులు, గుర్తింపు

* పద్మశ్రీ, 2020

## మూలాలు
# జమ్యాంగ్ త్సెరింగ్ నామ్‌గ్యాల్

|  |
| --- |
| జమ్యాంగ్ త్సెరింగ్ నామ్‌గ్యాల్ |
|
 |
|

---

లడఖ్ యూనిట్ భారతీయ జనతా పార్టీ 1వ అధ్యక్షుడు
 |
|  **పదవీ కాలం** 20 జూలై 2020 – 9 జనవరి 2022
 |
| ముందు
 | *కార్యాలయం ఏర్పాటు* |
| తరువాత
 | ఫుంచోక్ స్టాంజిన్
 |
|

---

లో‍క్‍సభ సభ్యుడు
 |
|  **పదవీ కాలం** 2019 మే 23 (2019-05-23) – 2024 జూన్ 4 (2024-06-04) |
| ముందు
 | తుప్‌స్తాన్ ఛెవాంగ్
 |
| తరువాత
 | మహ్మద్ హనీఫా
 |
| నియోజకవర్గం
 | లడఖ్
 |
|

---

చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ కౌన్సిలర్, లడఖ్ అటానమస్ హిల్ డెవలప్‌మెంట్ కౌన్సిల్, లేహ్
 |
|  **పదవీ కాలం** 2018 (2018) – 2019 (2019) |
| ముందు
 | దోర్జయ్ మోటప్
 |
| తరువాత
 | గ్యాల్ పి. వాంగ్యల్
 |
|

---

కౌన్సిలర్, లడఖ్ అటానమస్ హిల్ డెవలప్‌మెంట్ కౌన్సిల్, లేహ్
 |
|  **పదవీ కాలం** 2015 (2015) – 2019 (2019) |
| తరువాత
 | స్టాంజిన్ చోస్పెల్
 |
| నియోజకవర్గం
 | మార్ట్సెలాంగ్
 |
|

---

ఆల్ లడఖ్ స్టూడెంట్ అసోసియేషన్ అధ్యక్షుడు
 |
|  **పదవీ కాలం** 2011 (2011) – 2012 (2012) |
|

---

వ్యక్తిగత వివరాలు
 |

---

 |
| జననం
 |  (1985-08-04) 1985 ఆగస్టు 4 మాథో, లేహ్, జమ్మూ & కాశ్మీర్, భారతదేశం (ప్రస్తుత లడఖ్, భారతదేశం)
 |
| జాతీయత
 |  భారతీయుడు
 |
| రాజకీయ పార్టీ
 | భారతీయ జనతా పార్టీ
 |
| పూర్వ విద్యార్థి
 | జమ్మూ విశ్వవిద్యాలయం (బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్)
 |
| వృత్తి
 | రాజకీయ నాయకుడు
 |

**జమ్యాంగ్ త్సెరింగ్ నామ్‌గ్యాల్** (జననం 4 ఆగస్టు 1985) భారతదేశానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 2019లో జరిగిన లోక్‌సభ ఎన్నికలలో లడఖ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి తొలిసారి లోక్‌సభ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు.

## రాజకీయ జీవితం

జమ్యాంగ్ త్సెరింగ్ నామ్‌గ్యాల్ ఆల్ లడఖ్ స్టూడెంట్ అసోసియేషన్, జమ్మూ 2011 నుండి 2012 వరకు అధ్యక్షుడిగా పని చేశాడు. ఆయన ఆ తరువాత బీజేపీలో చేరి లడఖ్ పార్లమెంటు సభ్యుడు తుప్‌స్తాన్ ఛెవాంగ్ దగ్గర ప్రైవేట్ కార్యదర్శిగా పని చేశాడు. జమ్యాంగ్ త్సెరింగ్ నామ్‌గ్యాల్ 2015లో మార్ట్‌సెలాంగ్ నియోజకవర్గం నుండి లేహ్‌లోని లడఖ్ అటానమస్ హిల్ డెవలప్‌మెంట్ కౌన్సిల్ ఎన్నికలలో పోటీ చేసి రికార్డు తేడాతో లెహ్‌లో కౌన్సిలర్‌గా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన దోర్జయ్ మోటప్ చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ కౌన్సిలర్ పదవికి రాజీనామా చేసిన తర్వాత, లడఖ్ అటానమస్ హిల్ డెవలప్‌మెంట్ కౌన్సిల్, లేహ్‌కు 8వ చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ కౌన్సిలర్‌గా ఎన్నికయ్యాడు.

జమ్యాంగ్ త్సెరింగ్ నామ్‌గ్యాల్ 2019లో జరిగిన లోక్‌సభ ఎన్నికలలో లడఖ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి బీజేపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి స్వతంత్ర అభ్యర్థి సజ్జాద్ హుస్సేన్ పై 10,930 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి లోక్‌సభ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. లేహ్‌లోని బౌద్ధులలో అధికార పార్టీ పట్ల ఆగ్రహంతో ఉన్న నేపథ్యంలో 2024లో జరిగిన లోక్‌సభ ఎన్నికలలో సిట్టింగ్ ఎంపీ నామ్‌గ్యాల్‌ కు టికెట్ దక్కలేదు.

జమ్యాంగ్ త్సెరింగ్ నమ్‌గ్యాల్ 2019లో ఆర్టికల్ 370ని రద్దు చేసి లడఖ్‌ను ప్రత్యేక కేంద్ర పాలిత ప్రాంతంగా ఏర్పాటు చేయాలనే మోదీ ప్రభుత్వ చర్యను సమర్థిస్తూ లోక్‌సభలో ఉద్వేగభరితమైన ప్రసంగం చేయడం ద్వారా మంచి గుర్తింపు తెచ్చుకున్నాడు.

## మూలాలు
# కొన్సామ్ ఇబోంచా సింగ్

| కొన్సామ్ ఇబోంచా సింగ్ |
| --- |
| జననం | మణిపూర్, భారతదేశం |
| జాతీయత | భారతీయుడు |
| అవార్డులు | పద్మశ్రీ (2022) |

**కొన్సామ్ ఇబోంచా సింగ్** మణిపుర్ లో సాంప్రదాయ లైఫాదిబి ఆటవస్తువులు, బొమ్మలను తయారు చేసే భారతీయ కళాకారుడు. అతను వివిధ జాతీయ ప్రదర్శనలలో పాల్గొన్నాడు. హస్తకళలో అతను చేసిన కృషికి మణిపూర్ రాష్ట్ర పురస్కారం అందుకున్నాడు. కళలో అతను చేసిన మార్గదర్శక కృషికి గాను మార్చి 2022లో ఢిల్లీ లో పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని అందుకున్నాడు. మూడు దశాబ్దాలకు పైగా, అతను బొమ్మలను తయారు చేస్తూ, తద్వారా గుర్తింపు, ప్రశంసలను పొందుతున్నాడు.

## ప్రారంభ జీవితం, వృత్తి

అతను సాంస్కృతిక వారసత్వం గల కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతని తండ్రి ఇబోంచా సింగ్ డాల్స్ అండ్ టాయ్స్ విభాగంలో జాతీయ అవార్డు గ్రహీత. కొన్సమ్ సింగ్ తల్లి కొన్సమ్ ఒంగ్బి గంభీని దేవి కూడా నీటి రెల్లు గడ్డి నుండి చేతితో తయారు చేసిన వస్తువులను తయారు చేసే ప్రసిద్ధ 'కౌనా' హస్తకళకు జాతీయ అవార్డు గ్రహీత. కొన్సమ్ తన తల్లిదండ్రుల నైపుణ్యాలను వారసత్వంగా పొంది, తన తండ్రి పద్ధతులను అనుసరించి, మణిపూర్ రాష్ట్ర పురస్కారంతో తన స్వంత గుర్తింపుకు దారితీసింది.

## పురస్కారాలు

* 2022: కళారంగంలో భారత మాజీ రాష్ట్రపతి రామ్ నాథ్ కోవింద్ ఢిల్లీ పద్మశ్రీ ప్రదానం చేశారు
* 2021: హస్తకళ చేసిన కృషికి మణిపూర్ రాష్ట్ర అవార్డు అందుకున్నారు

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* Konsam Ibomcha's Journey as a Master Doll Maker
# లౌరెంబామ్ బినో దేవి

**లౌరెంబమ్ బినో దేవి** (జననం 1 మార్చి 1944) మణిపూర్ సాంప్రదాయక అప్లిక్ (appliqué) కళ 'లీబా'లో నిపుణురాలు. ఈమెను ఈ కళా ప్రచారకురాలిగా గుర్తిస్తారు. లీబా కళను ప్రధానంగా 'మొన్మాయ్' తయారీలో ఉపయోగిస్తారు. ఇది మణిపురి సాంప్రదాయక గుండ్రటి దిండు (bolster pillow) రెండు చివరలను కప్పడానికి ఉపయోగించే అలంకార అప్లిక్ కళాఖండం. పూర్వకాలంలో దేవతలు, రాజకుటుంబీకులు ధరించే దుస్తుల నిర్వహణ కోసం ప్రత్యేకించిన 'ఫిరిబి లోయిషాంగ్' అనే ప్రదేశంలో ఈ లీబా కళను అభ్యసించేవారు. రాజులు వాడే దుస్తులు, పాదరక్షల రూపకల్పనలో లీబా పద్ధతిని ఎక్కువగా వాడేవారు. బినో దేవి ఈ కళాకృతిని కాపాడటానికి, దీనిని యువతరానికి నేర్పించడానికి తన జీవితాన్ని అంకితం చేశారు. ఇంఫాల్‌లోని 'హెరిటేజ్ ఫౌండేషన్ ఆఫ్ మ్యాన్‌కైండ్' అనే స్వచ్ఛంద సంస్థ సహకారంతో ఆసక్తి గల మహిళలకు ఈమె శిక్షణ ఇస్తున్నారు. ఇంఫాల్‌తో పాటు భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో ఈమె అనేక వర్క్‌షాప్‌లను నిర్వహించారు.

## తొలి జీవితం

లౌరెంబమ్ బినో దేవి 1944 మార్చి 1న మణిపూర్‌లోని ఇంఫాల్ వెస్ట్ జిల్లా సింగ్జామీ మథక్ థోక్‌చోమ్ లైకైలో జన్మించారు. ఈమె తల్లిదండ్రులు థోక్‌చోమ్ మణి సింగ్, థోక్‌చోమ్ ఓంగ్బీ ఇబెమ్హాల్ దేవి. ఇంఫాల్‌లోని తంఫాసనా గర్ల్స్ హైస్కూల్‌లో తొమ్మిదో తరగతి వరకు చదువుకున్నారు. 17 ఏళ్ల వయసులో వివాహం జరిగిన వెంటనే 'ఫిరిబి/లీబా' కళలో పని ప్రారంభించారు. 1969లో హస్తకళల విభాగంలో మొదటి జాతీయ అవార్డు గ్రహీత అయిన తన అత్తగారు లౌరెంబమ్ ఇబెతోంబి దేవి వద్ద ఈ విద్యను అభ్యసించారు. మణిపురి వివాహ వేడుకల్లో తప్పనిసరిగా ఉండాల్సిన మొన్మాయ్, నింగ్‌ఖం సంజిన్, లుహోన్ ఫిజిల్, హారో ఫిజిల్, ఖుదోల్ ఖోంగప్, కాంఖాల్ అసుబా వంటి అనేక సాంప్రదాయ వస్తువులను ఈమె రూపొందించారు. ఈమె కృషికి గుర్తింపుగా భారత ప్రభుత్వ వస్త్ర మంత్రిత్వ శాఖ 1996 నుండి గౌరవ వేతనం అందిస్తోంది. 2013లో సనాసమ్ బీరెన్ సింగ్ రాసిన 'ఖుతైబలక్తగి' పుస్తకంలో ఈమెను నిపుణులైన అప్లిక్ కళాకారిణిగా పేర్కొన్నారు.

## గుర్తింపు: పద్మశ్రీ

కళా రంగంలో ఈమె చేసిన విశేష సేవలకు గాను భారత ప్రభుత్వం 2022లో పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని అందజేసింది. ఐదు దశాబ్దాలకు పైగా మణిపూర్ లీబా వస్త్ర కళను కాపాడుతున్న సీనియర్ అప్లిక్ కళాకారిణిగా ఈమెను ప్రభుత్వం కొనియాడింది.

## ఇతర గుర్తింపులు/విజయాలు

బినో దేవి సాధించిన ఇతర పురస్కారాలు:

మణిపూర్ ప్రభుత్వం చే మాస్టర్ క్రాఫ్ట్స్‌మెన్ రాష్ట్ర అవార్డు (1996)

46వ ఆల్ ఇండియా హ్యాండీక్రాఫ్ట్స్ వీక్ సెలబ్రేషన్స్ (2000-2001) లో మొదటి బహుమతి

మహారాజా చంద్రకీర్తి పతాకాన్ని పునరుద్ధరించడం (2012)

మహారాజా కులచంద్ర సింగ్ వాడిన అరుదైన వెల్వెట్ పాదరక్షలను బాగుచేసి కాంగ్లా మ్యూజియంలో ప్రదర్శనకు సిద్ధం చేయడం (2013)

మణిపురి సాహిత్య పరిషత్ చే 'శిల్ప భూషణ్' అవార్డు (2015)

మహిళా మోర్చా చే 'ఉమెన్ అచీవర్స్ అవార్డు' (2015)

## ఇవి కూడా చూడండి

పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు (2020–2029)

## మూలాలు

## మరిన్ని వివరాలు

రిచానా ఖుమంతెమ్ తో ఎల్. బినో దేవి ముఖాముఖి, ఆగస్టు 2016: Richana Khumanthem. "Leeba (appliqué work of Manipur): In Conversation with L. Bino Devi". *Sahapedia*. Sahapedia. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 27 February 2022.

మణిపురి సంప్రదాయ వస్త్రధారణపై అధ్యయనం: Yumnam Sapha Wangam Apanthoi M (February 2018). "Text and Texture of Clothing in Meetei Community: A Contextual Study" (PDF). *International Journal of Research in Social Sciences*. **8** (2): 236–255. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 1 March 2022.

మూస:కళా రంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
# అజితా శ్రీవాస్తవ

| అజితా శ్రీవాస్తవ |
| --- |
| 2022లో శ్రీవాస్తవ |
| జననం | వారణాసి, ఉత్తర ప్రదేశ్ |
| అవార్డులు | పద్మశ్రీ (2022) ఉత్తర ప్రదేశ్ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు (2017) |

**అజితా శ్రీవాస్తవ** భారతీయ గాయని, విద్యావేత్త, సామాజిక కార్యకర్త. మీర్జాపూర్, పరిసర ప్రాంతాల జానపద సంగీతం యొక్క ప్రసిద్ధ రూపమైన కజరి జానపద పాటలను ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకురావడానికి, ప్రోత్సహించడానికి శ్రీవాస్తవ ప్రసిద్ది చెందారు. కళారంగంలో ఆమె చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం 2022లో పద్మశ్రీ పురస్కారంతో సత్కరించింది.

## జీవితం, విద్య

శ్రీవాస్తవ ఉత్తరప్రదేశ్ లోని వారణాసిలో జన్మించారు. ప్రయాగ్ రాజ్ లోని ప్రయాగ్ సంగీత సమితి నుంచి సంగీత్ ప్రభాకర్, గోరఖ్ పూర్ యూనివర్సిటీ నుంచి బీఈడీ, బెనారస్ హిందూ యూనివర్సిటీ నుంచి ఎంఏ పూర్తి చేశారు.

తరువాత, శ్రీవాస్తవ మీర్జాపూర్‌కు చెందిన ప్రముఖ కవి, రచయిత, న్యాయవాది అయిన రాస్బిహారీ లాల్‌ను వివాహం చేసుకుని అక్కడే స్థిరపడ్డారు. ఆమె ఏకైక సంతానం అనురాగ్ ఆనంద్ భారత వైమానిక దళంలో పనిచేస్తున్నాడు.

## కెరీర్

శ్రీవాస్తవ 1980లో ఆల్ ఇండియా రేడియో వారణాసితో తన వృత్తి జీవితాన్ని ప్రారంభించారు. ఆమె ఆల్ ఇండియా రేడియో, లక్నో దూరదర్శన్, సంగీత నాటక అకాడమీ ఉత్తర ప్రదేశ్, ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఫర్ కల్చరల్ రిలేషన్స్, విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ, ఎన్సీజేసీ ప్రయాగ్‌రాజ్, పర్యాటక మంత్రిత్వ శాఖ, సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ, ఢిల్లీ ప్రభుత్వంతో సహా పలు సంస్థలతో అనుబంధం, ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది. ఇండియన్ ఆర్మీ, టి-సిరీస్ ఇతర వాటిలో ఉన్నాయి.

40 ఏళ్ల అధ్యాపక వృత్తి అనంతరం 2017లో ఆర్య కన్య ఇంటర్ కళాశాలలో లెక్చరర్ గా పదవీ విరమణ చేశారు. అప్పటి నుండి, ఆమె కాజరి, ఈ ప్రాంతంలోని ఇతర జానపద సంగీతాన్ని జాతీయ, అంతర్జాతీయ స్థాయిలో సంరక్షించడానికి, ప్రోత్సహించడానికి, ప్రచారం చేయడానికి తన సమయాన్ని పూర్తిగా అంకితం చేసింది.

## అవార్డులు

* 2022 – పద్మశ్రీ
* 2021 - విశ్వ హిందీ శోధ్ సంవర్ధన్ అవార్డు
* 2021 – కాజలి కోకిల అవార్డు
* 2021 – యోగ్య శిక్షికా ఏవం కాజలీ గయికా అవార్డు
* 2021, 2010 – సార్క్ ఫాస్వాల్ అవార్డు
* 2021, 2020, 2019 – ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వంచే నారీ శక్తి పురస్కారం
* 2020 - కాశీ ఆనంద్ సమ్మాన్
* 2019 - హరిత్ ఉత్తర ప్రదేశ్, స్వచ్ఛ ఉత్తర ప్రదేశ్ విశిష్ట సమ్మాన్
* 2019 – కాజలి కార్యశాల ముఖ్య ప్రశిక్షిక అవార్డు
* 2017 – నమామి జాగృతి సమ్మాన్
* 2017 – ఉత్తర ప్రదేశ్ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు
* 2011 - వైశ్య గౌరవ్ సమ్మాన్
* 2008 – అమర్ ఉజాలాచే నారీ శక్తి సమ్మాన్
* 1996 – కాజలీ సామ్రాగి అవార్డు

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* యూట్యూబ్‌లో (హిందీలో) డిడి ఉత్తరప్రదేశ్‌తో సావన్, కజరీ ఇంటర్వ్యూ

మూస:Padma Shri Award Recipients in Art