Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# చెట్టి

**Chettiar or Chetty**| Total population |
| --- |
| 14% population of Tamil Nadu |
| ముఖ్యమైన జనాభా కలిగిన ప్రాంతాలు |
| Madurai, Sivagangai, Salem, Pudukkottai, Theni, కోయంబత్తూర్, Krishnagiri, Dharmapuri, Chennai, Tiruvannamalai, Thiruppur, Trichy, Vellore, Thanjavur, Nagapattinam, Karur, Namakkal, Dindigul Districts, Aruppukkottai, Paramakudi |
| భాషలు |
| Tamil, Telugu, Kannada |
| మతం |
| Christianity, Hinduism |

కనదుకథాన్ చెట్టినాడు ప్యాలస్ ముఖద్వారం
**చెట్టి** లేక చెట్టియార్ వంశస్థులు వైశ్య వర్ణానికి చెందిన గొప్ప వర్తకులు. వీరు తమిళనాడు ప్రాంతంలో అధికంగా ఉంటారు. సుమారు రెండు వందల సంవత్సరాల క్రితం ఈ చెట్టి వంశస్తులలో కొందరు ఆంధ్రప్రాంతంలో బంగారు నగల వ్యాపారం చేయుటకై ఆంధ్ర ప్రాంతానికి వచ్చారు. అయితే తరువాతి కాలంలో వీరు వ్యాపార రంగంలో పూర్తిగా నష్టపోయారు. ఈ సమయంలో కొందరు కోస్తా ప్రాంతంలో ముత్యాల వ్యాపారం చేసేవారు. ఈ క్రమంలో కొందరు ఆంధ్ర అధికారులు వీరిని అగ్నికుల క్షత్రియులుగాగా బావించి వీరిని అగ్ని కుల క్షత్రియులుగా వర్గీకరించారని పూర్వీకులు చెప్పుచున్నారు. ఆర్థికంగా తీవ్రంగా నష్టపోయిన మరికొందరు చెట్టి వంశస్తులను అప్పటి బ్రిటిష్ పరిపాలకులు క్రైస్తవ మిషనరీల ద్వారా సహాయం అందజేసారు. తరువాత వీరు క్రైస్తవులు తమపై చూపిన ప్రేమకు కారణం క్రీస్తు ప్రేమని తెలుసుకుకొని వారి ఆత్మలకు క్రీస్తే రక్షకుడని నమ్మి మనఃపూర్వకంగా క్రైస్తవ్యాన్ని స్వీకరించారు. ఈ విధంగా చెట్టి వంశస్తులలో కొంత మంది బ్రిటిష్ కాలంలోనే క్రైస్తవ్యం స్వీకరించి క్రైస్తవులుగా మారారు.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

* [
* About Nagarathars at PTTemple.com
* vaishfederation.in
# భరతనాట్యం

ఒక భరతనాట్య నర్తకి
**భరతనాట్యం** దక్షిణ భారతదేశంలో నాట్య శాస్త్రం రచించిన భరతముని పేరుతో పుట్టి, ప్రసిద్ధి గాంచిన ఒక శాస్త్రీయ నృత్య విధానం. దక్షిణ భారతదేశం లోని పురాతన దేవాలయాలలో శిల్పాలు భరతనాట్య భంగిమలలో అప్సరసలు నాట్యం చేస్తున్నట్లుగా తీర్చిదిద్దబడి ఉంటాయి. పూర్వకాలంలో దేవదాసీలు దేవాలయాలలో భరతనాట్యాన్ని ప్రదర్శించేవారు. ముఖ్యంగా తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని తంజావూరులో *నట్టువన్నులు*, దేవదాసీలు ఈ కళకు పోషకులు. భావం, రాగం, తాళం - ఈ మూడు ప్రాథమిక నృత్య కళాంశాలనూ భరతనాట్యం చక్కగా మేళవిస్తుంది. ఇందులో పలు నృత్య భంగిమలతో పాటు 64 ముఖ, హస్త, పాద కదలికలు ఉన్నాయి.

## విధానం

భరతనాట్య ప్రదర్శన
భరతనాట్య ప్రదర్శనలో ఓ సన్నివేశం
నాట్య శాస్త్రంలో ఇలా చెప్పబడింది (అ.44), "..నీలకంఠుడు (శివుడు) కైశికీ పద్ధతిలో నృత్యం చేస్తుండగా నేను చూచాను. ఆ నృత్యంలో విస్తృతమైవ భంగిమలు (మృదు అంగహారాలు, చేతులు, కాళ్ల కదలికలు), (రసములు), (భావములు) ఉన్నాయి. ఆ నృత్యం యొక్క ఆత్మ (క్రియలు). ధరించే వస్త్రాలు అత్యంత మనోహరంగా ఉండాలి.

## పుట్టుక

భారతీయ నాట్య విధానాలన్నింటిలోనూ భరతనాట్యం ఎక్కువ ప్రాధాన్యతనూ ప్రాముఖ్యతనూ సంతరించుకుంది. దానికి ప్రధాన కారణం దాని మూలాలు మత ప్రాధాన్యతను కలిగి ఉండటమే. అంతే కాక తమిళుల చొరవ, ఆ శాస్త్రాన్ని తమ సొంతంగా వారు భావించటం కూడా భరతనాట్య ప్రాభవానికి కారణాలు. పుట్టుక విషయానికి వస్తే, భరతనాట్యాన్ని రచించింది భరతముని కాగా, ప్రస్తుతం వాడుకలో ఉన్న భరతనాట్యశాస్త్రాన్ని ఒక తాటి పైకి తెచ్చి, అమలు పరచిన వారు తంజావూర్ కి చెందిన చిన్నయ్య, పొన్నయ్య, శివానందం, వడివేలు అనబడే నలుగురు అన్నదమ్ములయిన నట్టువన్నులు. వీరు పద్దెనిమిదవ శతాబ్దానికి చెందినవారు. విద్వాన్ శ్రీ మీనాక్షి సుందరం పిళ్ళై వీరి వారసులే. ఈ కళను దేవాలయం బయటికి తెచ్చి, ఒక వినోదంగా కాకుండా, ఒక శాస్త్రంగా గుర్తింపు, గౌరవం తెచ్చి, సామాన్యులందరికీ అందుబాటులోకి తెచ్చిన వారు రుక్మిణీదేవి అరండేల్. ఈమె మద్రాసు దగ్గరి తిరువన్మయూర్ లో కళాక్షేత్ర అనబడే గురుకుల స్థాయి పాఠశాల స్థాపించారు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* సుహానీ ధంకి
* రోజా కన్నన్
* మహాలక్ష్మి సర్వేశ్వరన్
* పుష్కల గోపాల్
* రెంజూష మీనన్
* నికోలినా నికోలెస్కి
* కరకాట్టం - తమిళనాడుకు చెందిన ఒక ప్రాచీన జానపద నృత్యం

## బయటి లింకులు

* ప్రేక్షకుల e-ratings of భరతనాట్య కళాకారుల Archived 2005-10-01 at the Wayback Machine See other people's votes and add yours.
* నాట్య ముద్రలు చిత్రములతో సహా ప్రధాన హస్తముద్రల యొక్క వివరణ.
* సమకాలీన భరతనాట్య కళాకారులు
* భరతనాట్యము - తమిళుల సాంప్రదాయ నృత్యము

### వెబ్‌లో దృశ్యశ్రవణ వనరులు

* థకిట - Multimedia reference featuring the in-depth technique.
* Video clips of the AFPADTP - ఆధునిక అన్వయములు. (రియల్‌ప్లేయర్‌ ఫార్మాట్‌లో)
* భరతనాట్య భంగిమల చిత్రములు
* Clips from ఇన్విస్‌మల్టీమీడియా.కాం (క్విక్‌టైం ఫార్మాట్‌లో)
# ఒడియా భాష

ఒడియా వర్ణమాల ఉచ్చారణ.
**ఒరియా** (**ଓଡ଼ିଆoṛiā**), భారతదేశానికి చెందిన ఒడిషా రాష్ట్రంలో ప్రధానంగా మట్లాడే భారతీయ భాష. ఒరియా భారతదేశ అధికార భాషలలో ఒకటి. దీన్ని సాధారణంగా ఒడియా అని అంటారు. ఒరియా ఇండో-ఆర్యన్ భాషా కుటుంబానికి చెందిన భాష. ఇది 1500 సంవత్సరాలకు పూర్వం తూర్పు భారతదేశంలో మట్లాడుతున్న మాగధి లేదా పాళీ అనే ప్రాకృత భాష నుండి నేరుగా ఉద్భవించిందని భావిస్తారు. ఒరియాకు ఆధునిక భాషలైన బెంగాళీ, అహోమియా (అస్సామీ) తో చాలా దగ్గరి పోలికలు ఉన్నాయి. ఒరియా భాషాపై పర్షియన్, అరబిక్ భాషల ప్రభావం చాలా స్వల్పం.

ఒడియా లిపిలో "ఒడియా" అనే మాట
ఒరియాకు 13వ శతాబ్దం నుండి ఘనమైన సాహితీ వారసత్వం ఉంది. 14వ శతాబ్దంలో నివసించిన సరళ దాస్, ఓరియా వ్యాసునిగా పేరుపొందాడు.15వ, 16వ శతాబ్దాలలో, జయదేవుని కృతులు, చైతన్య కృతులు ప్రాభవంలోకి వచ్చాయి. ఆ కాలంలో ప్రసిద్ధి చెందిన కవులలో ఉపేంద్ర భంజ ఒకడు. ఆధునిక యుగంలో ఒరియాలో విశిష్ట రచనలు చేసిన వారిలో ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి, మనోజ్ దాస్, కిషోర్ చరణ్ దాస్, కాలిందీ చరణ్ పాణిగ్రాహి, గోపీనాథ్ మొహంతి ముఖ్యులు.

ఒరియా సాంప్రదాయకంగా బౌద్ధ, జైన మతాలచే ప్రభావితమైంది. ఒరియాను ఒరియా లిపిలో రాస్తారు. తెలుగు భాష లాగే ఒడియా భాషలో అనేక మాండలికాలు ఉన్నాయి. దక్షిణ ఒడిషాలో మాట్లాడే ఒడియా భాషలో తెలుగు ప్రభావం ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. ఒడియా మాండలికాలలో రెల్లి భాష ఒకటి. ఈ మాండలికాన్ని రెల్లి జాతీయులు మాత్రమే మాట్లాడుతారు. వీరు ఒడిషా నుంచి వలస వచ్చి కోస్తా ఆంధ్రలోని అనేక జిల్లాలలో స్థిరపడిన వారు.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* ఒడియా.ఆర్గ్, ఒరియా వార్తలు
* ‌రోమన్ లిపి నుండి ఒరియా యూనికోడ్ ట్రాన్స్‌లిటరేటర్
# వెంట్రిలాక్విజం

వెంట్రిలాక్విజం ప్రదర్శిస్తున్న కళాకారుడు
**వెంట్రిలాక్విజం** వేదికల మీద ప్రదర్శించే ఒక కళ. ఇందులో కళాకారుడు ఒక బొమ్మను చేతిలో ఉంచుకుని దానిని ముఖ కవళికలు మారుస్తూ, తన నోరు కదపకుండా మాట్లాడుతూ బొమ్మ మాట్లాడుతున్నట్లు భ్రమను కలుగజేస్తాడు.

## చరిత్ర

వెంట్రిలాక్విజం మొదట్లో ఒక మతాచారంగా ఉండేది. వెంట్రిలాక్విజం అనే పదానికి లాటిన్ భాషలో *కడుపులోనుంచి మాట్లాడటం* అనే అర్థం ఉంది. గ్రీకు ప్రజలు దీన్ని *గ్యాస్ట్రోమాన్సీ* అని పిలిచేవారు. వీరు కడుపులో ఉత్పన్నమయ్యే శబ్దాలను చనిపోయిన వారి గొంతులనీ, వెంట్రిలాక్విస్ట్ ఆ శబ్దాలను అర్థం చేసుకుని చనిపోయిన వారితో మాట్లాడగలడనీ, భవిష్యత్తును గురించి చెప్పగలరనీ విశ్వసించేవారు.

## భారతదేశంలో వెంట్రిలాక్విజం

భారతదేశంలో ఈ కళ అడుగుపెట్టి సుమారు వందేళ్లకుపైగా అవుతుంది. భారతదేశంలో ఈ కళను మొట్టమొదటిసారిగా వై. కె. పథ్యే అనే వ్యక్తి ప్రదర్శించాడు. ఈయన వృత్తి రీత్యా మెజీషియన్. తనకు కావలసిన వస్తువుల కోసం ఇంగ్లండు వెళ్ళేవాడు. అలా అనుకోకుండా అక్కడ ఓ సైనికుడు బొమ్మతో మాట్లాడిస్తూ తన తోటివారిని నవ్వించడం చూసి దానిమీద ఆసక్తి పెంచుకున్నాడు. అమెరికా నుంచి వెంట్రిలాక్విజం మీద ఓ పుస్తకం కూడా తెచ్చుకుని చదివాడు. దాన్ని చదివి సొంతంగా వెంట్రిలాక్విజం నేర్చుకుని 1916లో మొట్టమొదటిసారిగా భారతదేశంలో వెంట్రిలాక్విజం ప్రదర్శన ఇచ్చాడు.

## ప్రముఖులు

* జి. వి. ఎన్. రాజు

## మూలాలు
# విక్రమ్

| విక్రమ్ |
| --- |
|  |
| జననం | కెన్నెడీ 1966 (age 59–60) పరమకుడి, తమిళనాడు |
| వృత్తి | నటుడు |
| తండ్రి | వినోద్ రాజ్ |
| బంధువులు | త్యాగరాజన్ కుటుంబం |

**విక్రమ్** (ఆంగ్లం: Vikram) దక్షిణ భారతదేశానికి చెందిన ప్రముఖ నటుడు. పలు తెలుగు, తమిళ సినిమాల్లో నటించాడు. తెలుగు సినిమా శివపుత్రుడు తమిళ మూలమైన *పితామగన్* చిత్రానికి గాను జాతీయ ఉత్తమ నటుడిగా అవార్డు అందుకున్నాడు.

## వ్యక్తిగత జీవితం

తమిళనాడు లోని రామనాథపురం జిల్లా పరమకుడి ఆయన స్వస్థలం. ఇదే ఊరు నుంచి ముగ్గురు జాతీయ ఉత్తమ నటులుండటం విశేషం. వారు చారుహాసన్, కమల్‌హాసన్, సుహాసిని. విక్రం తండ్రి వినోద్ రాజ్ పలు తమిళ, కన్నడ చిత్రాల్లో నటించారు. నృత్యరంగంలోనూ ఆయనకు గుర్తింపు ఉంది. 2017 డిసెంబరు 31 న మరణించాడు. ఆయన చదువుకున్నది యార్కాడ్ లో. చెన్నై లోని లయోలా డిగ్రీ కళాశాల నుంచి బీఏ ఆంగ్ల సాహిత్యంలో పట్టా పుచ్చుకున్నాడు. ఎంబీఏ కూడా అక్కడే చదివాడు.

విక్రమ్ కు ఆ అవార్డు రావడం వెనుక ఇరవయ్యేళ్ళ నిర్విరామమైన కృషి ఉంది. చదువుకోసం చెన్నైలో ఉన్నప్పుడు హాలీవుడ్ సినిమాలు పిచ్చిగా చూసేవాడు. చిన్నప్పటి నుంచి చదువు మీద కన్నా ఇతర వ్యాపకాల మీద ఎక్కువగా సమయం గడిపేవాడు. కరాటే, ఈత పోటీల్లో ప్రథముడిగా నిలిచేవాడు. గిటార్, పియానో వాయించడం నేర్చుకున్నాడు. తరచూ నాటకాల్లో నటించేవాడు. వాటిలో చాలా భాగం ఆంగ్ల నాటకాలే. విక్రమ్ తండ్రి వినోద్ నటుడు కావాలనుకున్నారు కానీ చివరకు ఇంజనీరుగా స్థిరపడ్డారు.

## ఇష్టాలు

విక్రమ్ కు బైక్ మీద స్వారీ అంటే చాలా ఇష్టం. ఆయనకు బాగా ఇష్టమైన బైక్ రాజ్‌దూత్.

## సినిమాలు

తెలుగులో విక్రమ్ మొదటి సినిమా దాసరి నారాయణరావు దర్శకత్వం వహించిన అక్క పెత్తనం చెల్లెలి కాపురం. ఇందులో రాజేంద్రప్రసాద్ స్నేహితుడి పాత్రలో నటించాడు విక్రమ్. హీరోగా చేసిన చిరునవ్వుల వరమిస్తావా అనే సినిమా కొన్ని కారణాల వలన ఇప్పటికీ విడుదల కాలేదు. దాసరి నారాయణరావు దర్శకత్వం వహించిన బంగారు కుటుంబం సినిమాలో అక్కినేని నాగేశ్వరరావుతో కలిసి నటించడం ఒక గొప్ప అనుభూతి నిచ్చిందని చెబుతారాయన.

1. అక్క పెత్తనం చెల్లెలి కాపురం (1993)
2. చిరునవ్వుల వరమిస్తావా (1993)
3. బంగారు కుటుంబం (1994)
4. ఆడాళ్ళా మజాకా (1995)
5. అక్కా బాగున్నావా (1996)
6. 9 నెలలు (2000)
7. శివపుత్రుడు (2003)
8. అపరిచితుడు (2005)
9. యూత్ (2005)
10. మజా
11. మల్లన్న
12. రావణ్ (2010)
13. నాన్న (2011)
14. తాండవం(సినిమా)
15. ఐ
16. 10 (2017)
17. మిస్టర్ కేకే (2019)
18. మహాన్ (2022)
19. కోబ్రా (2022)
20. ధ్రువ నక్షత్రం (2023)

## మూలాలు
# హరీష్ కళ్యాణ్

| హరీష్ కళ్యాణ్ |
| --- |
| జననం |  (1990-06-29) 1990 జూన్ 29 చెన్నై, తమిళనాడు, భారతదేశం |
| వృత్తి | * నటుడు
* నేపథ్య గాయకుడు
 |
| క్రియాశీలక సంవత్సరాలు | 2010 – ప్రస్తుతం |
| భాగస్వామి | నర్మదా ఉదయకుమార్ (m. 2022) |

**హరీష్ కళ్యాణ్** (జననం 1990 జూన్ 29) తమిళ చిత్రాలలో ప్రధానంగా నటించే భారతీయ నటుడు. 2010లో సింధు సమవేలి చిత్రంతో అరంగేట్రం చేసిన ఆయన పోరియాలన్ (2014), విల్ అంబు (2016), ప్యార్ ప్రేమ కాదల్ (2018)లలో తన నటనకు గుర్తింపుపొందాడు.

ప్యార్ ప్రేమ కాదల్ చిత్రం అదే పేరుతో తెలుగు వెర్షన్‌లోకి డబ్ చేయబడి 2018 సెప్టెంబరు 21న విడుదలయింది. ఈ చిత్రం భారీ విజయం సాధించడంతో 2022లో తెలుగులో అల్లు శిరీష్, అను ఇమాన్యుయెల్‌ జంటగా ఊర్వశివో రాక్షసివో పేరుతో రీమేక్ చేయబడింది. తెలుగులో 2017లో వచ్చిన కాదలిలో హరీష్ కళ్యాణ్ హీరోగా నటించాడు. జెర్సీ చిత్రంలో యంగ్‌ నాని లుక్‌లోనూ ఆయన కనిపించి మెప్పించాడు.

హరీష్ కళ్యాణ్ హిందుస్థానీ సంగీతం నేర్చుకున్నాడు, కీబోర్డ్ కూడా ప్లే చేయగలడు. 2012లో "కుట్టి పెగ్ - ఎ టోస్ట్ టు లైఫ్", "ఒవ్వోరు మనుషనుకుమ్ ఒవ్వోరు ఫీలింగ్స్" పాటలను ఆయన రూపొందించాడు. 2016లో "ఐయామ్ సింగిల్" అనే పేరుతో మరో పాటను విడుదల చేసాడు, ఈ పాటకు గాయకుడుగానే కాక గీత రచయితగా కూడా ఆయన వ్యవహరించాడు.

2017లో స్టార్ విజయ్ లో ప్రసారమైన తమిళ బిగ్ బాస్ సీజన్ 1లో హరీష్ కళ్యాణ్ సెకండ్ రన్నరప్ గా నిలిచాడు. ఆ తరువాతి సంవత్సరం జీ తమిళ్ లో వచ్చిన జీన్స్ సీజన్ 3లో పాల్గొన్నాడు.

## ఫిల్మోగ్రఫీ

| Year
 | Film
 | Role
 | Language
 | Notes
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2010
 | *సింధు సమవేలి* | అన్బు
 | తమిళం
 | అరంగేట్రం
 |
| *అరిదు అరిదు* | సన్
 |  |
| 2011
 | *సత్తపది కుట్రం* | సూర్య
 |  |
| 2013
 | *చందమామ* | యువన్
 |  |
| *జై శ్రీరామ్* | సిద్ధూ
 | తెలుగు
 |  |
| 2014
 | *పోరియాలన్* | శరవణన్
 | తమిళం
 |  |
| 2016
 | *విల్ అంబు* | అరుల్
 |  |
| 2017
 | *కాదలి* | కార్తికేయ "కార్తీక్"
 | తెలుగు
 |  |
| 2018
 | *ప్యార్ ప్రేమ కాదల్* | శ్రీ కుమార్
 | తమిళం
 |  |
| 2019
 | *ఇస్పడే రాజవుం ఇధయ రాణియుం* | గౌతమ్
 |  |
| *జెర్సీ* | పెద్ద నాని
 | తెలుగు
 | అతిధి పాత్ర
 |
| *ధనస్సు రాశి నేయర్గలే* | అర్జున్
 | తమిళం
 |  |
| 2020
 | *ధరాల ప్రభు* | ప్రభు గోవింద్
 |  |
| 2021
 | *కసడ తపర* | కృష్ణ మూర్తి "కిష్"
 | ఆంథాలజీ ఫిల్మ్; విభాగం: పాంధాయం
 |
| *ఓ మనపెన్నె!* | కార్తీక్
 |  |
| 2023
 | *లెట్స్‌ గెట్‌ మ్యారీడ్* | గౌతమ్
 |  |
| పార్కింగ్
 | ఈశ్వర్
 |  |
| 2024
 | *నూరు కోడి వానవిల్* | వినో / రిచీ
 |  |
| డీజిల్
 |  |  |
| లబ్బర్ పాండు
 |  |  |

## వ్యక్తిగత జీవితం

హరీష్ కళ్యాణ్ తండ్రి ఫైవ్ స్టార్ కళ్యాణ్ ఫిల్మ్ డిస్ట్రిబ్యూటర్, మ్యూజిక్ లేబుల్ యజమాని. అతను విల్ అంబు (2016)లో హరీష్ కళ్యాణ్ తండ్రిగా నటించాడు. అక్టోబర్ 2022లో హరీష్ కళ్యాణ్ నర్మదా ఉదయకుమార్‌ని వివాహం చేసుకున్నాడు.

## అవార్డులు

| Year
 | Award
 | Category
 | Film/Work
 | Result
 | Ref. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2017
 | ఎడిసన్ అవార్డ్స్
 | రొమాంటిక్ హీరో ఆఫ్ ది ఇయర్
 | *ప్యార్ ప్రేమ కాదల్* | విజేత
 |  |
| 2022
 | ఫేవరెట్ హీరో ఆఫ్ ది ఇయర్
 | *ఓ మన్నపెన్నె!* | విజేత
 |  |
| ఉత్తమ యాంటీ హీరో పాత్ర
 | *కసడ తపర* | విజేత
 |

## మూలాలు
# స్థానం నరసింహారావు

| స్థానం నరసింహారావు |
| --- |
| స్థానం నరసింహారావు |
| జననం | స్థానం నరసింహారావు సెప్టెంబర్ 23, 1902 |
| మరణం | ఫిబ్రవరి 21, 1971 |
| ప్రసిద్ధి | ప్రసిద్ధ రంగస్థల, తెలుగు సినిమా నటుడు |
| తండ్రి | హనుమంతరావు |
| తల్లి | ఆదెమ్మ |

**స్థానం నరసింహారావు** (ఆంగ్లం: Sthanam Narasimha Rao) (సెప్టెంబర్ 23, 1902 - ఫిబ్రవరి 21, 1971) ప్రసిద్ధ రంగస్థల, తెలుగు సినిమా నటుడు. సత్యభామ, చిత్రాంగి మొదలైన అనేక స్త్రీ పాత్రలను సుమారు 40 సంవత్సరాలకు పైగా ధరించి ప్రేక్షకాభిమానంతో సహా పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందాడు.

## జననం

స్థానం నరసింహారావు 1902, సెప్టెంబర్ 23 న హనుమంతరావు, ఆదెమ్మ దంపతులకు గుంటూరు జిల్లా బాపట్లలో జన్మించాడు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం

1920 సంవత్సరంలో ఒకనాడు బాపట్లలో ప్రదర్శించే హరిశ్చంద్రలో చంద్రమతి పాత్రధారి రానందున ఆ కొరత తీర్చడానికి తానే ఆ పాత్రను ధరించి తన నట జీవితాన్ని ప్రారంభించాడు. తెనాలిలోని శ్రీరామ విలాస సభలో ప్రవేశించి ఆకాలంలోని గొప్ప నటులందరి సరసన పాత్రలు ధరించి దేశమంతటా పర్యటించి అపారమైన అనుభవం సంపాదించాడు.

ఆంధ్రదేశంలో దాదాపు 3,000 సార్లు రంగస్థలం మీద పౌరాణిక, చారిత్రక, సాంఘిక నాటకాలలో స్త్రీ పాత్రలను ధరించి ప్రజాభిమానాన్ని చూరగొన్నాడు. శృంగార రసాన్ని ప్రతిబింబించే రీతిలో సత్యభామ పాత్ర, ప్రణయానికి చిత్రాంగిగా, వీరరసాన్ని చిత్రించడంలో రోషనార నాటకంలో రోషనారగా, వలపుల చింతామణిగా, ప్రణయదేవతగా, భక్తురాలిగా, దేవదేవిగా, మధురాతి మధురమైన మధురవాణిగా నవరసాలు కలిగిన పాత్రలను ప్రతిభావంతంగా పోషించాడు. వేషధారణ, వస్త్రాలంకరణలో స్థానం వారిది ఒక ప్రత్యేకత. రకరకాల చీరకట్టు సొగసులతో మనోహరంగా రంగస్థానం మీదకు ప్రవేశించి ప్రేక్షకుల్ని మంత్రముగ్ధుల్ని చేశేవాడు.

వీరు సినీ రంగంలో రాధాకృష్ణ (1939), సత్యభామ (1942) వంటి కొన్ని సినిమాలలో నటించాడు. తన నటనానుభవాలను చేర్చి "నటస్థానం" అనే గ్రంథాన్ని ఆయన రచించాడు.

## మరణం

స్థానం 1971 ఫిబ్రవరి 21 తేదీన మరణించాడు.

## ఇతర విశేషాలు

* 1956లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనను పద్మశ్రీ పురస్కారంతో సత్కరించింది. ఆయన ఈ బహుమతిని పొందిన తొలి ఆంధ్రుడు, కళాకారుడు.
* ఆయన రంగ స్థలం పై చూపించిన సమయస్పూర్త్రి పై ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 10వ తరగతి తెలుగు వాచకంలో ఒక పాఠం కూడా ఇచ్చింది.
* వీరి నటనకు ముగ్ధులైన రంగూన్ ప్రజలు 1938లో బంగారు కిరీటాన్ని బహూకరించారు.
* వీరి షష్టిపూర్తి మహోత్సవాన్ని 1962 సంవత్సరంలో ఘనంగా హైదరాబాదులో నిర్వహించారు.

## మూలాలు

* నటరత్నాలు, మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణమూర్తి, రెండవ ముద్రణ, 2002, పేజీలు 20-23.
* 20వ శతాబ్ది తెలుగు వెలుగులు, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు, 2005.

## బయటి లింకులు

* ఐ.ఎమ్.డి.బి.లో స్థానం పేజీ.
# వజెంకడ కుంచు నాయర్

**వజెంకడ కుంచు నాయర్**, కుంజు నాయర్ అని కూడా పిలుస్తారు, (1909-1981) భారతీయ కథకళి నృత్యకారుడు.

## జీవితం

ఆయన ప్రధానంగా 1946 నుండి కొట్టక్కల్ లోని పి. ఎస్. వి. నాట్య సంఘంలో, 1960 నుండి 1972 వరకు కేరళ కలామండలంలో పనిచేశాడు.   దక్షిణ భారతదేశంలోని కేరళ ప్రధాన ప్రదర్శన కళల సంస్థ అయిన కేరళ కళామండలం యొక్క మొదటి ప్రిన్సిపాల్ ఆయన. పద్మశ్రీ, సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీత, కుంచు నాయర్ *పట్టిక్కమ్‌ తోడి రామున్నీ మీనన్* యొక్క విద్యార్థి, అతను నలన్, రుక్మంగదన్, ధర్మపుత్రర్, భీమాన్, అర్జునన్, బ్రాహ్మణన్ (కథ నాటకం సంతానగోపాలం, పరశురామన్ (సీతాస్వయంవరమ్) వంటి ప్రధాన కథకళి పాత్రలను రావణన్, దుర్యోధనుడు వంటి వ్యతిరేక పాత్రలలో పోషించినందుకు ప్రసిద్ధి చెందారు.

సుదీర్ఘ అనారోగ్యంతో నాయర్ 1981 ఫిబ్రవరి 19న మరణించాడు.

## శిష్యులు

* నెల్లియోడే వాసుదేవన్ నంబూద్రి

## మూలాలు
# ఎన్. కృష్ణారెడ్డి (కళాకారుడు)

| కృష్ణారెడ్డి |
| --- |
| జననం | (1925-07-15)1925 జూలై 15 నందనూరు, చిత్తూరు జిల్లా, మద్రాసు రాజ్యం, బ్రిటిష్ ఇండియా. |
| మరణం | 2018 ఆగస్టు 22(2018-08-22) (వయసు: 93) న్యూయార్క్, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు |
| ఇతర పేర్లు | ఎన్. కృష్ణారెడ్డి |
| చదువు | స్లేడ్ స్కూల్ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ |
| పాఠశాల/కళాశాలలు | కళాభవన |
| పేరుపడ్డది | చిత్రకారుడు, శిల్పి |
| భాగస్వామి | జుడీ బ్లమ్‌ రెడ్డి |

**కృష్ణారెడ్డి (1925 జూలై 15 - 2018 ఆగస్టు 22)** భారతీయ శిల్పి, ఉపాధ్యాయుడు. అతను రూపొందించే గ్రాఫిక్స్‌లోని టెక్నిక్, శిల్పాలలోని పనితనం కృష్ణారెడ్డికి ప్రపంచ ఖ్యాతిని తెచ్చిపెట్టాయి. ఆయన రేఖలలో లావణ్యం, రంగులలో రమణీయత, భావనలో సౌందర్యం, శైలిలో నవ్యత చిత్ర కళారాధకులను మైమరిపించాయి.

## జీవిత విశేషాలు

అతను 1925 జులై 15న చిత్తూరు జిల్లా, గంగాధర నెల్లూరు మండలం నందనూరులో జన్మించాడు. అతను 1941లో శాంతినికేతన్ ఆధ్వర్యంలోని విశ్వభారతి యూనివర్సిటీలో చేరి 1946లో ఫైన్ ఆర్ట్స్ పట్టా పుచ్చుకున్నాడు. 1947 నుంచి 1950 వరకు మద్రాస్ ‘కళక్షేత్ర’లో కళావిభాగానికి అధికారిగా వ్యవహరించాడు. 1949లో లండన్ కు పయనమై లండన్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన స్లేడ్ స్కూల్ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ నందు శిక్షణ పొందాడు. పారిస్‌లో శిల్పకళకు సంబంధించి అభ్యాసం చేశాడు. అతను ప్రత్యేకంగా ఇంటాగ్లియో ప్రింటింగ్ అనే ప్రక్రియలో ప్రవీణుడు. అమెరికాలోని అనేక ప్రసిద్ధ విశ్వవిద్యాలయాలకు గెస్ట్ ప్రొఫెసర్‌గా వ్యవహరించాడు. అతను ప్రపంచ అత్యుత్తమ ముద్రణా పరిజ్ఞానులలో ఒకరిగా అంతర్జాతీయ ఖ్యాతి గడించాడు. రంగుల ముద్రణలో వివిధ నూతన ముద్రణా ప్రక్రియలను, విధానాలను కృష్ణారెడ్డి ప్రవేశ పెట్టాడు. అవి ఎంతో ప్రఖ్యాతి గడించాయి. పారిస్‌లో సుప్రసిద్ధ శిల్పి ఒ.జడ్కిన్‌తో శిల్పంలో, మిలాన్‌లో- మెరినో మెరినోతో ప్రింట్స్ రూపొందించడంలో కలిసి పని చేస్తూనే చిత్రకళను అధ్యయనం చేశాడు. 1965 నుంచి పారిస్‌లోని ‘అటులియర్ 17’ స్టూడియోకు అసోసియేట్ డైరెక్టర్‌గా, విస్కాన్సిన్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఆర్ట్ విభాగానికి ప్రొఫెసర్‌గా కూడా పనిచేశాడు.

## పురస్కారాలు

కృష్ణారెడ్డి చిత్రకళా ప్రావీణ్యతకు 1972లో భారత ప్రభుత్వం నుండి ‘పద్మశ్రీ’ పురస్కారం లభించింది. 1980 లో శాంతినికేతన్ విశ్వభారతి విశ్వ విద్యాలయం నుండి ‘గగన్ అబానీ’ పురస్కారాన్ని అప్పటి ప్రధాని ఇందిరాగాంధీ చేతుల మీదుగా అందుకున్నాడు. అదే సంవత్సరంలో తిరుపతిలోని శ్రీ వెంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం ఆయనను గౌరవ డాక్టరేట్‌తో సత్కరించింది. 1997లో అఖిల భారత లలిత కళల సంఘం ఆయనను కళారత్న పురస్కారంతో సత్కరించింది. వందలాది దేశీయ, అంతర్జాతీయ చిత్రకళా ప్రదర్శనల్లో కృష్ణారెడ్డి చిత్రాలు సందర్శకులను ఆకట్టుకున్నాయి.

## ఇతర పఠనాలు

* Bartholomew, Richard (1974). *Krishna Reddy*. New Delhi.`{{cite book}}`: CS1 maint: location missing publisher (link)
* *Krishna’s Cosmos: The Creativity of an Artist, Sculptor & Teacher*. Ahmedabad: Mapin Publishing. 2003.

## మూలాలు
# సితార దేవి

సితార దేవి
సితార దేవి (జననం ధనలక్ష్మి; 8 నవంబర్ 1920 - 25 నవంబర్ 2014) క్లాసికల్ కథక్ శైలి నృత్యకళాకారిణి, గాయని, నటి. ఆమె అనేక అవార్డులు, ప్రశంసలను పొందింది, భారతదేశం, విదేశాలలో అనేక ప్రతిష్ఠాత్మక వేదికలలో ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది; వీటిలో రాయల్ ఆల్బర్ట్ హాల్, లండన్ (1967), కార్నెగీ హాల్, న్యూయార్క్ (1976) ఉన్నాయి

## ప్రారంభ జీవితం

సితార దేవి 1920 నవంబరు 8 న కోల్కతా (అప్పటి కలకత్తా) లో జన్మించింది, ఇది ఆ సంవత్సరంలో భారతీయ పండుగ దీపావళికి ముందు ధంతేరస్ పండుగతో కలిసి వచ్చింది. ఆ రోజున పూజించబడే అదృష్ట దేవత గౌరవార్థం ఆమెకు ధనలక్ష్మి అని పేరు పెట్టారు.

దేవి కుటుంబం బ్రాహ్మణ వారసత్వానికి చెందినది, వారణాసి నగరానికి చెందినది, కానీ చాలా సంవత్సరాలు కోల్కతాలో స్థిరపడింది. ఆమె తండ్రి సుఖ్దేవ్ మహరాజ్ బ్రాహ్మణ పెద్దమనిషి, సంస్కృతంలో వైష్ణవ పండితుడు,, కథక్ నృత్య రూపాన్ని బోధించడం, ప్రదర్శించడం ద్వారా తన జీవనోపాధిని సంపాదించాడు. దేవి తల్లి మత్స్య కుమారి, ఆమె కుటుంబం ప్రదర్శన కళాకారుల సమాజానికి చెందినవారు. ఆమె తండ్రి శాస్త్రీయ నృత్యంపై మక్కువ పెంచుకుని లోతైన భరతనాట్యం, నాట్య శాస్త్రాన్ని అభ్యసించి కథక్ ను అభ్యసించి ప్రదర్శించారు. నాట్యంపై ఉన్న మక్కువను తన కూతుళ్లు అలకనంద, తార, ధనలక్ష్మి అలియాస్ ధన్నోలకు అందించాడు., అతని కుమారులు చౌబే, పాండేలకు.

## వ్యక్తిగత జీవితం

సితార దేవి నాలుగు పెళ్లిళ్లు చేసుకుంది. ఆమె మొదటి భర్త మిస్టర్ దేశాయ్; అతని గురించి పెద్దగా తెలియదు. ఆమె రెండవ భర్త నటుడు నజీర్ అహ్మద్ ఖాన్ (నజీర్ అల్లుడు అయిన నాసిర్ ఖాన్ తో అయోమయానికి గురికాకూడదు). వారిద్దరి మధ్య వయసు వ్యత్యాసం పదహారేళ్లు కాగా, నజీర్ మొదటి భార్య సికందారా బేగం ఎప్పుడూ అక్కడే ఉండేది. ఖాన్ ముస్లిం కావడం, సితార దేవి హిందువు కావడంతో మతంలో కూడా చాలా వ్యత్యాసం ఉంది. ఆ సమయంలో (1956కు ముందు) వేర్వేరు మతాలకు చెందిన వారు వివాహం చేసుకోవడం, భార్యాభర్తలు వేర్వేరు మతాలకు చెందినవారు కావడం సాధ్యం కాదు. ఈ పెళ్లి కోసం సితార ఇస్లాం మతంలోకి మారింది. ఈ వివాహం స్వల్పకాలిక, సంతానం లేనిది,, వారు త్వరలోనే విడాకులు తీసుకున్నారు.

సితార దేవి మూడవ వివాహం తన రెండవ భర్త మొదటి బంధువు మాత్రమే కాకుండా, సికందర్ బేగం సోదరుడు అయిన సినీ నిర్మాత కె ఆసిఫ్ తో జరిగింది.ఈ వివాహం కూడా ఎక్కువ కాలం కొనసాగలేదు,, సంతానం లేకుండా పోయింది.

## గుర్తింపు

సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు (1969), పద్మశ్రీ (1973), కాళిదాస్ సమ్మాన్ (1995) అవార్డుతో సహా దేవి అనేక అవార్డులను అందుకున్నారు.

పద్మభూషణ్ అవార్డును స్వీకరించడానికి ఆమె నిరాకరించారు, "ఇది అవమానం, గౌరవం కాదు" అని ప్రకటించారు, ప్రెస్ ట్రస్ట్ ఆఫ్ ఇండియా నుండి వచ్చిన ఒక నివేదిక ప్రకారం: "కథక్ కు నేను చేసిన కృషి గురించి ఈ ప్రభుత్వానికి తెలియదా? భారతరత్న కంటే తక్కువ అవార్డును నేను స్వీకరించను.

నవంబర్ 8, 2017 న, సితార దేవి 97 వ పుట్టినరోజు కోసం గూగుల్ భారతదేశంలో ఒక డూడుల్ను చూపించింది.

## మూలాలు
# ఎం.ఎస్.గోపాలకృష్ణన్

| ఎం.ఎస్.గోపాలకృష్ణన్ |
| --- |
| భారత రాష్ట్రపతి ప్రతిభా పాటిల్ చేతులమీదుగా పద్మభూషణ్ పురస్కారం స్వీకరిస్తున్న ఎం.ఎస్.గోపాలకృష్ణన్ |
| Background information |
| Born | మైలాపూర్ సుందరం గోపాలకృష్ణన్ (1931-06-10)1931 జూన్ 10 చెన్నై |
| Died | 2013 జనవరి 3(2013-01-03) (వయసు: 81) |
| Genres | కర్ణాటక సంగీతం |
| Occupation | వాయులీన విద్వాంసుడు |
| Instrument | వయోలిన్ |
| Spouse | మీనాక్షి |

**ఎం.ఎస్.గోపాలకృష్ణన్**, (1931 – 2013) ఒక భారతీయ కర్ణాటక సంగీత వాయులీన విద్వాంసుడు. లాల్గుడి జయరామన్, టి.ఎన్.కృష్ణన్, ఇతడిని కలిపి **కర్ణాటక సంగీతపు వాయులీన త్రయం**గా పరిగణిస్తారు. 2012లో ఇతడికి భారత ప్రభుత్వపు మూడవ అత్యున్నత పౌరపురస్కారం పద్మభూషణ్ లభించింది.

## జీవిత విశేషాలు, వృత్తి

ఇతడు 1931, జూన్ 10వ తేదీన చెన్నైలోని మైలాపూర్‌లో జన్మించాడు. ఇతని తండ్రి పారూర్ సుందరం అయ్యర్ కర్ణాటక సంగీతంలోను, హిందుస్థానీ సంగీతంలోను నిష్ణాతుడైన వాయులీన విద్వాంసుడు. గోపాలకృష్ణన్ తన తండ్రి వద్ద రెండు పద్ధతులలోను వయోలిన్ నేర్చుకున్నాడు. ఇతడు తన మొదటి ప్రదర్శన తన 8వ యేట ఇచ్చాడు. ఇతడు ద్వారం వెంకటస్వామి నాయుడు నుండి సంగీతంలో ప్రేరణ పొందాడు.

ఇతడు 50 సంవత్సరాలకు పైగా వాయులీన కచేరీలు నిర్వహించాడు. వీటిలో సోలో ప్రదర్శనలతో పాటుగా ఎం.ఎస్.బాలసుబ్రహ్మణ్యశర్మ, ఇ.ఎం.సుబ్రహ్మణ్యం, జె. వైద్యనాథన్, రుద్రపట్నం బ్రదర్స్, ఒ.ఎస్.త్యాగరాజన్, ఓంకార్ నాథ్ ఠాకూర్, డి.వి. పలుస్కర్ వంటి విద్వాంసులతో కలిసి కచేరీలు చేశాడు. ఇతడు భారత దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాలతోపాటు ఆస్ట్రేలియా, అమెరికా, బ్ర్రిటన్, నెదర్‌లాండ్స్, దక్షిణ ఆఫ్రికా, మలేసియా, హాంగ్ కాంగ్ దేశాలను పర్యటించి తన కళను ప్రదర్శించాడు.

ఇతని కుమార్తె ఎం.నర్మద కూడా వాయులీన విద్వాంసురాలు.

## మరణం

ఇతడు తన 81వ యేట చెన్నైలో 2013, జనవరి 3వ తేదీన మరణించాడు. ఇతనికి భార్య మీనాక్షి, కుమార్తెలు నర్మద, లత, కుమారుడు సురేష్ ఉన్నారు.

## పురస్కారాలు

ఇతనికి ఈ క్రింది పురస్కారాలు, బిరుదులు లభించాయి.

* 1960లో శివానంద ఆశ్రమం, ముంబై వారిచే "వయోలిన్ విద్యా సమ్రాట్"
* 1975లో భారత ప్రభుత్వంచే పద్మశ్రీ పురస్కారం
* 1976లో "వయోలిన్ వాద్య చక్రవర్తి"
* 1978లో తమిళనాడు ఐయల్ ఇసై నాటక మన్రమ్ వారిచే కళైమామణి
* 1979లో కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు.
* 1980లో కర్ణాటక ప్రభుత్వంచే టి.చౌడయ్య మెమోరియల్ అవార్డు
* 1982లో సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు
* 1997లో తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం వారిచే "సప్తగిరి సంగీత విద్వన్మణి"
* 1998లో మద్రాసు సంగీత ఆకాడమీ వారిచే సంగీత కళానిధి
* 2006లో శ్రీకృష్ణ దేవస్థానం, గురువాయూరు వారిచే "గురువాయూరప్పన్ చెంబై పురస్కారం"
* 2012లో భారత ప్రభుత్వంచే పద్మభూషణ్ పురస్కారం
* 2012లో ది ఇండియన్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సొసైటీ చెన్నై వారిచే "సంగీత కళాశిఖామణి"
* 2012లో కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ వారిచే "టాగూర్ అకాడమీ ఫెలోషిప్"

## మూలాలు
# మావేలికార కృష్ణన్ కుట్టి నాయర్

| మావెలికర కృష్ణన్ కుట్టి నాయర్r |
| --- |
| జననం | మావెలికర, కేరళ, భారతదేశం |
| జాతీయత | భారతీయుడు |
| వృత్తి | మృదంగ విద్వాంసుడు |

**మావెలిక్కర కృష్ణన్‌ కుట్టి నాయర్** (1920 అక్టోబరు 11- 1988 జనవరి 13) కర్ణాటక మృదంగం విద్వాంసుడు. అతను అల్లెప్పి వెంకటప్పన్ పిళ్ళై, వీచూర్ కృష్ణ అయ్యర్ వద్ద శిక్షణ పొందాడు. అతను పళని సుబ్రమణ్యం పిళ్లైని తన 'మానస గురువు' గా భావించాడు. అతను 1984లో భారత రాష్ట్రపతి నుండి పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని అందుకున్నాడు. . అతను 1971లో కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు , 1980లో కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్ అందుకున్నాడు. కృష్ణన్ కుట్టి నాయర్ త్రివేండ్రం ఆల్ ఇండియా రేడియో లో కూడా కళాకారుడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 'ఆరోగ్యకరమైన పోటీపై నమ్మకం ఉంది'