# జతిన్ దాస్

| జతిన్ దాస్ |
| --- |
| జననం |  (1941-12-02) 1941 డిసెంబరు 2 బరిపడ, మయూర్‌భంజ్ జిల్లా, ఒడిశా, భారతదేశం |
| భార్య / భర్త | వర్షా దాస్, బిదిషా రాయ్ దాస్ |
| రంగం | పెయింటింగ్, డ్రాయింగ్, శిల్పం |
| శిక్షణ | సర్ జె.జె. స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్‌, బొంబాయి |
| అవార్డులు | పద్మభూషణ్ (2012) |

## వ్యక్తిగత జీవితం, విద్య

జతిన్ దాస్ 2 డిసెంబర్ 1941న భారతదేశంలోని ఒడిశాలోని బరిపడ మయూర్‌భంజ్ జిల్లాలో జన్మించారు. ఆయన బొంబాయిలోని సర్ జె.జె. స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో ప్రొఫెసర్ ఎస్.బి.పాల్సికర్ వద్ద చదువుకున్నారు. అక్కడ ఆయన 1957 నుండి 1962 వరకు ఐదేళ్లపాటు విద్యాభ్యాసం చేశారు. ఆ తరువాత ఆయన జాతీయ, అంతర్జాతీయ స్థాయిలో కళా ప్రదర్శనలలో పాల్గొనడం ప్రారంభించారు. పారిస్ (1971), వెనిస్ (1978) లోని బినాలేస్, కాసెల్ (1975) లోని డాక్యుమెంటా ఆయన పాల్గొన్న కొన్ని ముఖ్యమైన ప్రదర్శనలు.

దాస్ గతంలో వర్షా దాస్‌ను వివాహం చేసుకున్నారు. ఆ తర్వాత ఆయన బిదిషా రాయ్ దాస్‌ను వివాహం చేసుకున్నారు. వారు సంవత్సరాలుగా విడిగా నివసిస్తున్నారు. నటి, చిత్రనిర్మాత అయిన నందితా దాస్ తో సహా జతిన్‌కు ముగ్గురు పిల్లలు ఉన్నారు.

## కెరీర్

**హతిబాగన్ లో జతిన్ దాస్ పుట్టి, పెరిగిన ఇల్లు**
జతిన్ దాస్ 50 ఏళ్లుగా పెయింటింగ్ వేస్తున్నారు. ఆయన 68కి పైగా వన్ మ్యాన్ ఎగ్జిబిషన్లను నిర్వహించారు. ఆయన అనేక కుడ్యచిత్రాలు, శిల్పాలను రూపొందించారు. ఆయన నూనె రంగులు, వాటర్ కలర్, సిరా, గ్రాఫిక్స్, కాంటేలలో పనిచేస్తారు. ఆయన వేసిన కళాఖండాలు ఇప్పుడు అనేక ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ సేకరణలలో ఉన్నాయి. జతిన్ గత 35 ఏళ్లలో సాంప్రదాయ కళలు, హస్తకళల యొక్క పెద్ద వ్యక్తిగత సేకరణను నిర్మించారు.

## పురస్కారాలు

* భారత ప్రభుత్వం ద్వారా పద్మభూషణ్ ప్రదానం, జనవరి 2012
* ఆర్డర్ ఆఫ్ ది స్టార్ ఆఫ్ ఇటాలియన్ సాలిడారిటీ ఇటాలియన్ ప్రభుత్వం, ఇటాలియన్ ప్రెసిడెంట్ అవార్డు, న్యూఢిల్లీ, 2007
* భారత్ నిర్మాణ్ అవార్డు, 2007
* సెమినార్ మేనేజ్‌మెంట్ ఇన్‌స్టిట్యూషన్, భువనేశ్వర్ 2007
* ఉత్కల్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ కల్చర్, భువనేశ్వర్ ద్వారా 8 మే 2007న డి.లిట్. (హోనోరిస్ కాసా) ప్రదానం
* బెంగాల్ గవర్నర్ ద్వారా ఉత్కళ పురస్కారాలు, కోల్‌కతా, 2006

## వ్యక్తిగత ప్రదర్శనలు (ఎంపిక చేసినవి)

* ది ఆర్టిస్ట్స్ అల్లే గ్యాలరీ, శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో, USA, 2009
* చెల్సియా ఆర్ట్స్ క్లబ్, లండన్, UK, 2009
* విజువల్ ఆర్ట్స్ గ్యాలరీ, ఇండియా హాబిటాట్ సెంటర్, ఢిల్లీ, భారతదేశం, 2009
* జహంగీర్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, ఆర్ట్ & సోల్ గ్యాలరీ, ముంబై ద్వారా సమర్పించబడింది, 2007.
* ఐఫాక్స్ (AIFACS) గ్యాలరీ, గ్రీస్‌లో చేసిన పెయింటింగ్స్, ఐ.సి.సి.ఆర్ ద్వారా సమర్పించబడింది, న్యూఢిల్లీ 2007.
* సిమా (CIMA) గ్యాలరీ, కోల్‌కతా: ‘చార్జ్డ్ ఫిగర్స్’, 2007.
* లలిత్ కళా అకాడెమీ, ఢిల్లీ: ‘జర్నీస్ అక్రాస్ ఫారిన్ ల్యాండ్స్,’ 2006.
* 1X1 ఆర్ట్ స్పేస్, దుబాయ్, 2006.
* పురావస్తు మ్యూజియం, థెస్సలొనికి, గ్రీస్, 2005.
* రెట్రోస్పెక్టివ్, 40 సంవత్సరాల డ్రాయింగ్లు, ఆల్ ఇండియా ఫైన్ ఆర్ట్స్ క్రాఫ్ట్స్ సొసైటీ (AIFACS), ఢిల్లీ, 2002.
* నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ మోడరన్ ఆర్ట్, ముంబై, 2002: వర్క్స్ ఆన్ పేపర్.
* న్యూఢిల్లీ, ఆర్ట్ టుడే (సి.పి.), 2001.
* బాడీ స్పిరిటెడ్, ఇండియా హాబిటాట్ సెంటర్, ఢిల్లీ, 1999.
* క్రిమ్సన్, ది ఆర్ట్ రిసోర్స్, కర్ణాటక చిత్రకళా పరిషత్, బెంగళూరు 1996
* బాంబే, జహంగీర్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, ’95.
* ఎ రెట్రోస్పెక్టివ్: గవర్నమెంట్ మ్యూజియం అండ్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, చండీగఢ్, 1994.
* హెడ్స్, లే కార్బూసియర్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, అలయన్స్ ఫ్రాంకైజ్, చండీగఢ్, ’93.
* ముంబై, ఉమెన్ ఆఫ్ క్లే, ఇతర పెయింటింగ్స్, సిమ్రోజా ఆర్ట్ గ్యాలరీ, ’93.
* న్యూఢిల్లీ, త్రిభువందాస్ భీమ్‌జీ జవేరి ప్రెజెంటేషన్, AIFACS, '92.
* బిర్లా అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్ అండ్ కల్చర్, కలకత్తా, 1986.
* న్యూఢిల్లీ, రవీంద్ర భవన్ గ్యాలరీ, LKA రెట్రోస్పెక్టివ్ షో 1968–90, ITC '91
* బాంబే, జహంగీర్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, '87
* న్యూఢిల్లీ, 'టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా' ప్రెజెంటేషన్. శ్రీధరిణి ఆర్ట్ గ్యాలరీ '85
* మద్రాస్, సరళా ఆర్ట్ సెంటర్, '83
* బాంబే, తాజ్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, '82
* బరోడా, ఊర్జా ఆర్ట్ గ్యాలరీ, '79
* అహ్మదాబాద్, హుతీసింగ్ విజువల్ ఆర్ట్ సెంటర్, '79
* లండన్, ఆర్ట్స్ 38 గ్యాలరీ, '78
* న్యూఢిల్లీ, కుమార్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, హంసాలయ, '78
* పశ్చిమ జర్మనీ, వెర్ల్. పాస్టోరట్ a.d జోహన్నిస్కిర్చె, "జిట్‌గెండెసిచె ఇండ్., కున్స్ట్" '78
* పశ్చిమ జర్మనీ, ఫ్రైన్షెర్మ్ అన్ డెర్ వీన్స్ట్రాస్, సూర్య గ్యాలరీ '77
* న్యూఢిల్లీ, స్టూడియో, ప్రైవేట్ షో, డ్రాయింగ్లు '77
* న్యూఢిల్లీ, కుమార్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, '76
* లాఫ్‌బరో, UK, ది గార్డెన్ గ్యాలరీ, '75.
* లండన్, కామన్వెల్త్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, '75.
* సిటీ మ్యూజియం అండ్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, బర్మింగ్‌హామ్, UK, '75
* పశ్చిమ జర్మనీ, వెస్ట్ బెర్లిన్, హోటల్ కెంపెన్స్కి, '75.
* స్క్లోస్ బెల్లెవ్, కాసెల్, పశ్చిమ జర్మనీ, '75.
* పశ్చిమ జర్మనీ, ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్, భారత్ వెరీన్ e.V., '75.
* ఆమ్‌స్టర్‌డామ్, గ్యాలరీ డి స్ఫింక్స్, '75.
* న్యూఢిల్లీ, శ్రీధరిణి ఆర్ట్ గ్యాలరీ, '74.
* న్యూఢిల్లీ, స్టూడియో, ప్రైవేట్ షో, '74.
* బాంబే, పుండోలే ఆర్ట్ గ్యాలరీ, '74.
* బాంబే, తాజ్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, '73.
* న్యూఢిల్లీ, కుమార్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, '73.
* బాంబే, తాజ్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, '68.
* న్యూఢిల్లీ, కుమార్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, '68.
* ఒరిస్సా, రూర్కెలా, మాక్స్ ముల్లర్ భవన్, '67.
* బాంబే, తాజ్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, '66.
* గోవా, పనాజి, ఇన్‌స్టిట్యూట్ మెనెజెస్ బ్రాగంజా, '66.
* బాంబే, తాజ్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, '65.
* కలకత్తా, గ్యాలరీ చెమౌల్డ్, '65.
* బాంబే, ప్రైవేట్ షో, అలిక్ & పెరల్ పదమ్సీ, '65.
* ఒరిస్సా, భువనేశ్వర్, రవీంద్ర మండప్, '64.
* బాంబే, జహంగీర్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, '64.
* బాంబే, ఇండో-అమెరికన్ సొసైటీ గ్యాలరీ, '62.
* ఒరిస్సా, కటక్, నారీ సేవా సంఘ్ హాల్, '62.
* ఫిన్‌లాండ్, హెల్సింకి, స్టురెంకార్టో, '62.
* బాంబే, సర్ జె.జె. స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్, '62.

## ప్రధాన జాతీయ, అంతర్జాతీయ ప్రదర్శనలలో భాగస్వామ్యం (ఎంపిక చేసినవి)

* న్యూఢిల్లీ, ఇండియన్ హాబిటాట్ సెంటర్, గుజరాత్ భూకంపం, వి.హెచ్.ఎ.ఐ (VHAI) నిర్వహించినది, 2001
* సమకాలీన భారతీయ కళల యొక్క నాల్గవ భారత్ భవన్ బినాలే (పురస్కారం), భోపాల్, 1992.
* 2వ బినాలే, క్యూబా, హవానా, 1985.
* 3వ ఆసియన్ బినాలే, బంగ్లాదేశ్, 1985.
* టోక్యో బినాలే, 15వ అంతర్జాతీయ ఆర్ట్ షో, జపాన్, 1984.
* VII బ్రిటీష్ ఇంటర్నేషనల్ ప్రింట్ బినాలే, బ్రాడ్‌ఫోర్డ్, UK, 1982.
* 2వ, 3వ, 4వ ట్రిన్నాలే ఇండియా, ఢిల్లీ, 1971, 1976, 1978.
* వెనిస్ బినాలే, ఇటలీ, 1978.
* ఆల్ ఇండియా ఫైన్ ఆర్ట్స్ క్రాఫ్ట్స్ సొసైటీ (AIFACS), నేషనల్ షో ఆఫ్ పోర్ట్రెయిట్స్ (పురస్కారం), ఢిల్లీ, 1976.
* ఆల్ ఇండియా గ్రాఫిక్స్ షో, గ్రూప్ 8, ఢిల్లీ, (పురస్కారం), 1972.
* సెప్టీమే బినాలే డి పారిస్, ఫ్రాన్స్, 1971.
* ది బాంబే ఆర్ట్ సొసైటీ (గవర్నర్స్ అవార్డ్), బాంబే, 1965.
* మహారాష్ట్ర స్టేట్ ఆర్ట్ ఎగ్జిబిషన్, లలిత్ కళా అకాడమీ, బాంబే, 1962.

## కమీషన్లు (ఎంపిక చేసినవి)

* ఫేసాడ్ కుడ్యచిత్రం, చెల్సియా ఆర్ట్స్ క్లబ్, లండన్, UK, 2009
* 3 కుడ్యచిత్రాలు, ఒక మెటల్ శిల్పం, ఒక మెటల్ మొబైల్, ప్లాంట్ జీనోమ్ రీసెర్చ్ నేషనల్ సెంటర్, ఢిల్లీ, 2005.
* కుడ్యచిత్రం: ‘ది జర్నీ ఆఫ్ ఇండియా: మోహెంజోదారో టు మహాత్మా గాంధీ’, భారత పార్లమెంటు, ఢిల్లీ 2001.
* వెల్డెడ్ స్టీల్ ఇన్‌స్టాలేషన్, భిలాయ్ స్టీల్ ప్లాంట్, మధ్యప్రదేశ్, 1996.
* కుడ్యచిత్రం, LBS నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ అడ్మినిస్ట్రేషన్, ముస్సోరీ, 1992.
* ఫ్రెస్కో, బిర్లా క్రీడా కేంద్రం, బాంబే, 1964.
* మొజాయిక్ కుడ్యచిత్రం, దేనా బ్యాంక్, బాంబే, 1965
* సిమెంట్ కుడ్యచిత్రం, బాంబే జింఖానా, 1960లు; ఆర్కిటెక్ట్: జూలియట్ వాజ్
* కోల్లెజ్ కుడ్యచిత్రం, వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ, ప్రగతి మైదాన్, 1972
* రోడ్డు భద్రత, ప్రపంచ శాంతి, అంతర్జాతీయ రెడ్‌క్రాస్‌పై భారత పోస్టల్ సర్వీస్ కోసం పోస్టల్ స్టాంపులు.
* ఎగ్ టెంపెరా, మొజాయిక్, సిమెంట్, నూనెలలో కుడ్యచిత్రాలను రూపొందించారు.
* గ్రాఫిక్స్ ఎడిషన్- ఎచింగ్, లితోగ్రఫీ, సెరిగ్రాఫ్‌లు.
* ’99లో ఇజ్రాయెలీ కళాకారుడు మీనాషే కదిష్మాన్‌తో వర్క్‌షాప్.

## బోధన

* విజిటింగ్ ప్రొఫెసర్, ఫ్యాకల్టీ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్, జామియా మిలియా ఇస్లామియా, ఢిల్లీ, భారతదేశం, 2009–2011;
* ప్రొఫెసర్ ఎమెరిటస్, JMI విశ్వవిద్యాలయం, 2008;
* విజిటింగ్ ప్రొఫెసర్: కాలేజ్ ఆఫ్ ఆర్ట్, నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామా, నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ డిజైన్, స్కూల్ ఆఫ్ ప్లానింగ్ అండ్ ఆర్కిటెక్చర్

## పుస్తకాలు

* ది ఆర్ట్ ఆఫ్ జతిన్ దాస్, శోబితా పంజా, రోలీ బుక్స్, 2003
* జతిన్ దాస్ పద్యాలు, రైటర్స్ వర్క్‌షాప్ కలకత్తా, 1972

## జెడి సెంటర్ ఆఫ్ ఆర్ట్

ప్రముఖ ఆర్కిటెక్ట్ బి.వి. దోషి రూపొందించిన ఒరిస్సాలోని భువనేశ్వర్‌లో జెడి (JD) సెంటర్ ఆఫ్ ఆర్ట్ సృష్టి కోసం జతిన్ దాస్ దాని వ్యవస్థాపకుడు, సెటిలర్, ఛైర్మన్‌గా 1997లో ఒక ట్రస్ట్ నమోదు చేయబడింది. ఇది సాంప్రదాయ, సమకాలీన దృశ్య, ప్లాస్టిక్ కళల మొత్తం శ్రేణిని జరుపుకునే ఒక ప్రైవేట్ వాణిజ్యేతర సంస్థ.

## పంఖా: భారత ఉపఖండంలోని చేతి విసనకర్రలు

28 సంవత్సరాల క్రితం జతిన్ దాస్ పంఖా (చేతి విసనకర్రలు) సేకరణను ప్రారంభించారు. ఇది ఇప్పుడు 6,000 కు పైగా విసనకర్రలు, సంబంధిత వస్తువులను కలిగి ఉంది, వీటిలో ఎక్కువ భాగం భారత ఉపఖండం నుండి వచ్చినవి. మే 2004 నుండి సేకరణలోని విభాగాలు భారతదేశం, విదేశాల్లోని ప్రముఖ మ్యూజియంలలో ప్రదర్శించబడుతున్నాయి. ఢిల్లీలోని నేషనల్ క్రాఫ్ట్స్ మ్యూజియంలో ప్రారంభ ప్రదర్శన తర్వాత విక్టోరియా మెమోరియల్ (కలకత్తా), ఫ్యాన్ మ్యూజియం (లండన్), నేషనల్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ (కౌలాలంపూర్), రైట్‌బర్గ్ మ్యూజియం (జ్యూరిచ్), నేషనల్ మ్యూజియం (మనీలా)లో ప్రదర్శనలు జరిగాయి. ఈ సేకరణ చివరికి న్యూఢిల్లీలోని ఒక ప్రత్యేక మ్యూజియంలో ఉంచబడుతుంది.
ఈ అంశంపై ‘టు స్టిర్ ది స్టిల్ ఎయిర్’ అనే పుస్తకాన్ని మ్యాపిన్ ఇంటర్నేషనల్ ప్రచురిస్తోంది.

## ప్రభుత్వ వసతి గృహంలో అదనపు సమయం బస చేయడం

కేవలం మూడేళ్లపాటు మాత్రమే కేటాయించబడిన ప్రభుత్వ ఫ్లాట్‌లలో దశాబ్దాల తరబడి నివసిస్తున్నందుకు జతిన్ దాస్‌తో సహా దాదాపు 24 మంది కళాకారులకు 2015లో నోటీసులు జారీ చేయబడ్డాయి.

## అసభ్య ప్రవర్తన ఆరోపణలు

2018లో నిషా బోరా 2004లో ఆయన స్టూడియోలో పెయింటర్‌ను కలవడానికి వెళ్లినప్పుడు ఆయన తనను పట్టుకుని పెదవులపై బలవంతంగా ముద్దుపెట్టుకోవడానికి ప్రయత్నించారని ఆరోపించారు. అయితే కళాకారుడు ఈ ఆరోపణను ఖండించారు.

తరువాత మరో మహిళ, గరుషా కటోచ్ కూడా దాస్‌పై అనుచిత ప్రవర్తన ఆరోపణలు చేశారు. ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌లో జర్నలిస్టుగా ఉన్న అనుశ్రీ మజుందార్ కూడా ఆయనతో జరిగిన ఒక బాధాకరమైన సంఘటనను పంచుకున్నారు.

అయితే, దాస్ ఈ ఆరోపణలను గట్టిగా ఖండించారు. ఈరోజు వరకు ఎలాంటి అధికారిక ఫిర్యాదు నమోదు కాలేదు.

మొత్తంగా, జతిన్ దాస్ లైంగిక దుష్ప్రవర్తనకు సంబంధించి పదకొండు మంది మహిళలు ముందుకు వచ్చారు. ఆయనకున్న విశేష నేపథ్యం దృష్ట్యా చట్టబద్ధంగా పెద్దగా చర్యలు తీసుకోబడలేదు.

## మూలాలు