# కూర్గ్ రాజ్యం

| కూర్గ్ రాజ్యం కొడగు |
| --- |
| 16వ శతాబ్దం–1834 |
| కూర్గ్ రాజ్యం |
| స్థాయి | స్వతంత్ర రాజ్యం (1500s-1780) మైసూర్ రాజ్యం అధీనంలో (1780-1788) బ్రిటిష్ క్రౌన్ ఆధిపత్యంలో ఉన్న రాచరిక రాష్ట్రం (1790-1834) |
| రాజధాని | మడికేరి |
| సామాన్య భాషలు | కొడవ, కన్నడ, అరేభాషే |
| మతం  | హిందూ |
| ప్రభుత్వం | రాచరికం |
| మహారాజా |  |
| చరిత్ర |  |
|  |
| • స్థాపన  | 16వ శతాబ్దం |
| • పతనం  | 1834 |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Preceded by** | **Succeeded by** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | విజయనగర సామ్రాజ్యం
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| కూర్గ్ ప్రావిన్స్
 |  |

 |

 |

1795లో కోట నేపథ్యంలో కూర్గ్ రాజు అతిథి గృహం జలవర్ణ చిత్రం
సోమవాస్పేటలోని కూర్గ్ రాజా రాజభవనం యొక్క పోర్టికో (మే 1853, X, పేజీ 48)
**కూర్గ్ రాజ్యం** (లేదా **కొడగు రాజ్యం**) 16వ శతాబ్దం నుండి 1834 వరకు భారతదేశంలో ఉనికిలో ఉన్న ఒక స్వతంత్ర రాజ్యం. దీనిని ఇక్కేరి నాయక శాఖ పాలించింది. 1780 నుండి 1788 వరకు, ఈ రాజ్యాన్ని పొరుగున ఉన్న మైసూర్ ఆక్రమించింది, అయితే కూర్గ్ రాజాను బ్రిటిష్ వారు పునరుద్ధరించారు, 1790 అక్టోబరు 26న బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి రక్షిత రాజ్యంగా మారింది. 1834లో అప్పటి కూర్గ్ రాజు బ్రిటిష్ అధికారానికి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేయడంతో కూర్గ్ యుద్ధం ప్రారంభమైంది. ఈ చిన్న సంఘర్షణ ఫలితంగా బ్రిటిష్ వారు అదే సంవత్సరంలో రాజ్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు, ఆ ప్రాంతం బ్రిటిష్ ఇండియాలో ఒక ప్రావిన్స్ అయిన కూర్గ్ ప్రావిన్స్‌గా మారింది.

## ప్రారంభ చరిత్ర

1808లో వ్రాయబడిన కూర్గ్ పాలకుల రాజ వంశావళి అయిన రాజేంద్రనామే, వంశం మూలం గురించి ప్రస్తావించనప్పటికీ, చరిత్రకారుడు లూయిస్ రైస్ దీనిని చదివిన తర్వాత, ఇక్కేరి నాయక కుటుంబ సభ్యుడు మొదట హాలెరినార్డ్‌లో స్థిరపడ్డాడని ఆయన నిర్ధారించాడు. దక్షిణాన ఉత్తర కూర్గ్‌లోని హాలెరి పట్టణానికి సంచరించే జంగమ సన్యాసి (లేదా, కొంతమంది ప్రకారం, లింగాయత్ సన్యాసి), వేషంలో వెళ్ళిన అతను త్వరలోనే అనుచరులను ఆకర్షించడం ప్రారంభించాడు; వారి సహాయంతో లేదా వారి అంగీకారంతో, ఆయన పట్టణాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు, ఆ విధంగా మొత్తం దేశాన్ని పరిపాలించాడు. వంశావళి ప్రకారం, 17వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి 19వ శతాబ్దం మధ్యకాలం వరకు పాలించిన కూర్గ్ రాజులు:

| 17వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి 18వ శతాబ్దం మధ్యకాలం వరకు కూర్గ్ పాలకులు
 |
| --- |
| పాలకుడు
 | పాలన కాలం
 |
| వీర రాజా
 | తెలియలేదు.
 |
| అప్పాజీ రాజా
 | తెలియలేదు.
 |
| మొదటి ముద్దు రాజా
 | 1633–1687
 |
| దొడ్డ విరప్ప
 | 1687–1736
 |
| చిక్క విరప్ప
 | 1736–1766
 |
| రెండవ ముద్దు రాజా
 | 1766–1770
 |
| దేవప్ప రాజా
 | 1770–1774
 |
| లింగ రాజ
 | 1774–1780
 |
| దొడ్డ వీర రాజేంద్ర
 | 1780–1809
 |
| దేవమ్మాజీ (రాణి)
 | 1809–1811
 |
| లింగ రాజ
 | 1811–1820
 |
| వీర రాజా
 | 1820-1834 (తొలగించబడింది)
 |

1633 నుండి 1687 వరకు కూర్గ్ పాలకుడు అయిన ముద్దు రాజా ప్రారంభంలో హలేరి పట్టణం నుండి పాలించాడు, కానీ తరువాత తన రాజధానిని మెర్కా మార్చాడు, అక్కడ ఆయన కోటను నిర్మించాడు, 1681లో ఒక రాజభవనాన్ని నిర్మించాడు. అతని వారసుడు దొడ్డ విరప్ప పాలన ప్రారంభంలో, పొరుగున ఉన్న మైసూర్ రాజ్యం సైన్యం, వోడేయార్ చిక్క దేవరాజ ఆదేశాల మేరకు, కూర్గ్ కు సమీపంలో ఉన్న పిరియాపట్న భూభాగంపై దాడి చేసి స్వాధీనం చేసుకుంది (మ్యాప్ 11 చూడండి), అప్పుడు దీనిని దొడ్డ విరప్ప బంధువు పాలించాడు. విజయంతో ఉత్సాహపడిన మైసూర్ సైన్యం వెంటనే కూర్గ్ పైనే దాడి చేసింది, అయితే, అది కొద్ది దూరం మాత్రమే ముందుకు సాగింది, పాలుపారే మైదానంలో రాత్రిపూట శిబిరం చేస్తున్నప్పుడు, కూర్గ్ ఆకస్మిక దాడిని చూసి ఆశ్చర్యపోయింది. ఆ తరువాత జరిగిన ఊచకోతలో, మైసూరు సైన్యం 15,000 మంది సైనికులను కోల్పోయింది, ప్రాణాలతో బయటపడిన వారు తొందరపడి తిరోగమనాన్ని ఎదుర్కోవలసి వచ్చింది. తరువాతి రెండు దశాబ్దాలలో ఎక్కువ భాగం, మైసూర్ పశ్చిమ ప్రాంతాలు కూర్గ్ సైన్యం దాడులకు గురయ్యే అవకాశం ఉండేది. సరిహద్దు జిల్లా యెలుసావిరాలో, కూర్గ్ & మైసూర్ దళాలు ప్రతిష్టంభనతో పోరాడాయి, చివరికి, పన్ను భాగస్వామ్య ఏర్పాటును రూపొందించాల్సి వచ్చింది.

 1724లో కూర్గ్, మైసూర్ మధ్య పెద్ద యుద్ధాలు తిరిగి ప్రారంభమయ్యాయి. కొండ కూర్గ్ అడవిలో గెరిల్లా కొట్లాటల నుండి బహిరంగ యుద్ధానికి తన కార్యాచరణ విధానాన్ని మార్చుకున్న దొడ్డ విరప్ప మైదానాల్లో మైసూరు సైన్యంపై దాడి చేశాడు. దానిని కాపాడుకుంటూ, అతను పిరియాపట్న నుండి అర్కల్గుడ్ వరకు ఆరు కోటలను వేగంగా వరుసగా స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ఫలితంగా మైసూర్లో దాదాపు 6,00,000 బంగారు పగోడాలు కోల్పోయినట్లు భావించారు, చాలా నెలల తరువాత, ఆగస్టు లేదా సెప్టెంబర్ 1724లో, మైసూరు రాజధాని శ్రీరంగపట్నం నుండి కూర్గ్కు పెద్ద సైన్యాన్ని పంపారు. అయితే, పశ్చిమ ప్రాంతానికి మైసూర్ సైన్యం వచ్చిన తరువాత, కూర్గ్ దళాలు గెరిల్లా యుద్ధానికి తిరిగి వచ్చి, అడవుల్లోకి వెనుదిరిగాయి. ప్రతిఘటన లేకపోవడంతో ధైర్యంగా, మైసూరు దళాలు తరువాత కూర్గ్ కొండలపై దాడి చేశాయి. అక్కడ కూడా వారు ఎటువంటి ప్రతిఘటనను ఎదుర్కోలేదు. అయితే, ఈ దండయాత్ర జరిగిన కొన్ని రోజుల తరువాత, మైసూర్ దళాలు, 1890లలో తమ అవమానకరమైన దాడిని గుర్తుచేసుకుని, భయపడి, రాత్రి సమయంలో వెనక్కి తగ్గాయి. వెంటనే, కూర్గ్ సైన్యం మైసూరు అవుట్పోస్టులపై మళ్లీ దాడి చేసింది. కొన్ని నెలల తరువాత మైసూరు సైన్యాన్ని శ్రీరంగపట్టణానికి తిరిగి పిలిపించే వరకు ఈ నమూనా కొనసాగవలసి ఉంది, ఈ ప్రాంతం మళ్లీ కూర్గ్ సైన్యం యొక్క ఆవర్తన దాడులకు గురయ్యే అవకాశం ఉంది. చరిత్రకారుడు సంజయ్ సుబ్రమణ్యం ప్రకారం,

> ఈ మొత్తం ఎపిసోడ్ 18వ శతాబ్దంలో జరిగిన యుద్ధం ఒక అంశానికి అరుదైన అంతర్దృష్టిని ఇస్తుంది: (కూర్గ్ దళాలు, కనీసం తుపాకీలతో అశ్వికదళం లేనివి, ప్రతి ప్రధాన యుద్ధాన్ని కోల్పోయాయి, కానీ రెండు కారణాల వల్ల యుద్ధాన్ని గెలుచుకున్నాయి. మొదటిది, భూభాగం, కాలానుగుణంగా చెట్లతో నిండిన కొండలోకి తిరోగమించే అవకాశం, వారి సాపేక్షంగా వికృతమైన ప్రత్యర్థులకు భిన్నంగా వారికి అనుకూలంగా ఉండేవి. రెండవది, మైసూర్ సైన్యం ఈ ప్రాంతంలో శాశ్వత ఉనికిని కొనసాగించలేకపోయింది, ఎందుకంటే వడయార్ రాజ్యం అనేక బహిరంగ సరిహద్దులను కలిగి ఉంది.
>
>

ఆయన ఆ తరువాత మనవడు చిక్క వీరప్ప పాలించాడు, ఆయన అసాధారణ పాలన 1768 వరకు కొనసాగింది, ఆ తరువాత మైసూర్ కొత్త సుల్తాన్ హైదర్ అలీ కూర్గ్‌ను జయించాడు.

## తరువాత చరిత్ర

1780లో, మైసూర్‌కు చెందిన హైదర్ అలీ కూర్గ్‌ను ఆక్రమించి, ఆ రాష్ట్రాన్ని తనలో కలుపుకున్నాడు. ఎనిమిది సంవత్సరాలు, కూర్గ్ మైసూర్‌లో భాగంగా ఉంది. 1788లో బ్రిటిష్ జోక్యం ద్వారా, కూర్గ్ రాజు తన రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందాడు. కూర్గ్‌ను బ్రిటిష్ వారి రక్షణలోకి తీసుకువచ్చే ఒప్పందంపై సంతకం చేశాడు.

1790 నుండి 1834 వరకు, కూర్గ్ బ్రిటిష్ ఇండియా రక్షిత ప్రాంతంగా ఉండిపోయింది. 1834లో అప్పటి కూర్గ్ రాజు బ్రిటిష్ వారికి తన విధేయతను తొలగించడానికి ప్రయత్నించాడు, ఇది కూర్గ్ యుద్ధానికి దారితీసింది. చివరికి ఈ రాష్ట్రం విలీనం చేయబడి కూర్గ్ ప్రావిన్స్‌గా మారింది.

## బ్రిటిష్ పాలన

బ్రిటిష్ పాలనలో, కూర్గ్ స్థానికులు భారత సైన్యంలో చేరమని ప్రోత్సహించబడ్డారు. నేటికీ కర్ణాటక సైనికులలో ఎక్కువ మంది ఈ ప్రాంతానికే చెందినవారు.

## వారసత్వం

ప్రస్తుత మడకేరి గతంలో ముద్దు రాజ కేరి అని పిలిచేవారు (ముద్దురాజ పట్టణం అని అర్ధం, 1633-1687 వరకు కూర్గ్‌ను పాలించిన ప్రముఖ రాజు ముద్దురాజ పేరు మీదుగా దీనికి పేరు పెట్టారు. వీరరాజేంద్రపేట నుండి ఉద్భవించిన ప్రస్తుత విరాజ్‌పేట, హాలేరి రాజు దొడ్డ వీరరాజేంద్ర స్థాపించిన పట్టణం, ఆయన పేరు మీదుగా ఈ నగరానికి ఆ పేరు వచ్చింది.

చిక్క వీరరాజేంద్ర కూర్గ్ చివరి పాలకుడు. కన్నడ సాహితీవేత్త, జ్ఞానపీఠ్ అవార్డు గ్రహీత అయిన మస్తి వెంకటేశ అయ్యంగార్, ఆ పాలకుడి జీవితం, కాలం ఆధారంగా విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందిన పుస్తకం చికవీర రాజేంద్రను రాశారు. దొడ్డ వీరరాజేంద్ర రాజు నల్క్నాడ్ ప్యాలెస్ నిర్మించాడు.

## గ్యాలరీ

* దొడ్డ వీర రాజేంద్ర కూతురు
* మడికేరిలో లింగరాజు నిర్మించిన ఓంకారేశ్వర ఆలయం
* మడికేరిలోని నల్క్‌నాడ్ ప్యాలెస్
* చిక్క వీర రాజేంద్ర, కూర్గ్ చివరి రాజు (సుమారు 1805)
* కూర్గ్ చివరి రాజు చిక్క వీరరాజేంద్ర కుమార్తె అయిన యువరాణి గౌరమ్మ, తరువాత విక్టోరియా గౌరమ్మగా మారింది, ఆమెను విక్టోరియా రాణి సంరక్షణ కోసం దత్తత తీసుకుంది

## ఇవి కూడా చూడండి

* కొడగు చరిత్ర
* సూరత్ చరిత్ర
* కర్ణాటక చరిత్ర
* మంగళూరు చరిత్ర
* మంగళూరు మెయిల్
* మధ్యయుగ కర్ణాటక రాజకీయ చరిత్ర
* జాతీయ సైనిక స్మారక చిహ్నం

## మూలాలు