# విమర్శకుడు

లాయోష్ టిహానీ చిత్రించిన *క్రిటిక్*. కాన్వాస్‌పై తైలచిత్రం, సుమారు 1916.
**విమర్శకుడు** అనగా కళ, సాహిత్యం, ఇంజినీరింగ్, రుచి వంటి వివిధ సృజనాత్మక కృతులపై మూల్యాంకనం, అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తపరచే వ్యక్తి. విమర్శకులు సామాజిక లేదా ప్రభుత్వ విధానాలను కూడా తమ విశ్లేషణకు అంశాలుగా తీసుకోవచ్చు. విమర్శాత్మక నిర్ణయాలు, అవి విమర్శనాత్మక ఆలోచన ఆధారంగా వచ్చినవైనా కానివైనా, సమీక్షకు లోనైన అంశం తన లక్ష్యాన్ని, దాని సృష్టికర్త ఉద్దేశాన్ని ఎంతవరకు సాధించిందో, అలాగే దాని నేపథ్యంపై ఉన్న అవగాహనను పరిగణనలోకి తీసుకుంటాయి. వాటిలో వ్యక్తిగతంగా సానుకూల లేదా ప్రతికూల స్పందన కూడా ఉండవచ్చు.

ఒక మంచి విమర్శకుడి లక్షణాలలో స్పష్టంగా, ప్రభావవంతంగా, నైపుణ్యంతో భాషను ఉపయోగించగల సామర్థ్యం ముఖ్యమైనది. అదనంగా సానుభూతి, సున్నితత్వం, అంతర్దృష్టి కూడా అవసరమైన గుణాలు. విమర్శకుడు సాధారణంగా రూపం, శైలి, మాధ్యమంలను పరిశీలిస్తాడు. వాస్తుశిల్పం, ఆహార విమర్శ రంగాలలో, ఆ అంశం యొక్క పనితీరు, విలువ, ధర అదనపు అంశాలుగా చేర్చబడవచ్చు.

విమర్శకులు తమ విశ్లేషణల నాణ్యత లేదా తమ ప్రతిష్ఠ కారణంగా ప్రజలచే విస్తృతంగా అంగీకరించబడతారు, వారి అభిప్రాయాలు గణనీయంగా అనుసరించబడతాయి. కళ, సంగీతం, నాటకం, వాస్తుశిల్ప రంగాలకు చెందిన ప్రభావశీల విమర్శకులు తమ వాదనలను సంపూర్ణ గ్రంథాల రూపంలో కూడా ప్రచురిస్తారు. ఇందుకు ప్రసిద్ధ ఉదాహరణగా జాన్ రస్కిన్ రచించిన *సెవెన్ లాంప్స్ ఆఫ్ ఆర్కిటెక్చర్*, *ది స్టోన్స్ ఆఫ్ వెనిస్* ఉన్నాయి. విమర్శకులు తమ మూల్యాంకనాలను వివిధ సైద్ధాంతిక దృక్కోణాల ఆధారంగా రూపొందించవచ్చు. ఉదాహరణకు వారు స్త్రీవాద లేదా ఫ్రాయిడియన్ దృక్కోణాలను అవలంబించవచ్చు.

వెబ్‌సైట్లు లేదా పత్రికలకు పంపే లేఖల ద్వారా వ్యక్తిగత అభిప్రాయాలు వ్యక్తం చేసే ఇతరులతో పోలిస్తే, వృత్తిపరమైన విమర్శకులు తమ విశ్లేషణలు, అభిప్రాయాలను ముద్రణ, రేడియో, పత్రికలు, టెలివిజన్ లేదా ఇంటర్నెట్ సేవల సంస్థలు కోసం అందించడానికి పారితోషికం పొందుతారు. వారి వ్యక్తిగత అభిప్రాయం పరిశీలనాత్మక నిర్ణయాన్ని మించిపోయినప్పుడు, సమకాలీన ఘటనలు, ప్రజా వ్యవహారాలు, క్రీడలు, మీడియా లేదా కళలపై అభిప్రాయాలు చెప్పే వారిని సాధారణంగా విమర్శకుల కంటే "పండితులు" (pundits) అని పిలుస్తారు.

విమర్శకులపై కూడా ఇతర విమర్శకులు విమర్శలు చేయవచ్చు, ఎందుకంటే తుది విమర్శాత్మక నిర్ణయం సహజంగానే ఆత్మాశ్రయతను కలిగి ఉంటుంది. స్థిరపడిన విమర్శకుడు ప్రజా రుచి లేదా అభిప్రాయానికి ప్రభావవంతమైన నిర్ణయాధికారిగా వ్యవహరించగలడు. అలాగే విమర్శకులు లేదా సమన్వయంతో పనిచేసే విమర్శకుల బృందాలు ప్రత్యేక గుర్తింపులను లేదా పురస్కారాలను ప్రదానం చేయవచ్చు.

## వ్యుత్పత్తి

"విమర్శకుడు" అనే పదం గ్రీకు పదం κριτικός (క్రిటికోస్) నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం 'వివేచించగల సామర్థ్యం', ఇది κριτής (క్రిటెస్) అనే పదం నుండి ఉద్భవించింది, దీని అర్థం హేతుబద్ధమైన తీర్పు లేదా విశ్లేషణ, విలువ నిర్ణయం, వ్యాఖ్యానం లేదా పరిశీలనను అందించే వ్యక్తి. విమర్శ యొక్క ప్రారంభ ఆంగ్ల అర్థం ప్రధానంగా సాహిత్య విమర్శపై ఆధారపడి ఉంది, 17వ శతాబ్దంలోనే విమర్శ యొక్క మరింత సాధారణ రూపాలు ప్రారంభమయ్యాయి.

## లక్షణాలు

మంచి విమర్శకుడి ముఖ్య లక్షణాలలో స్పష్టంగా, ఆకర్షణీయంగా, నైపుణ్యంతో భాషను ఉపయోగించగల సామర్థ్యం ఒకటి. అదనంగా సానుభూతి, సున్నితత్వం, అంతర్దృష్టి కూడా అత్యంత ప్రాముఖ్యమైన అంశాలు.

విమర్శకులే మంచి విమర్శకుడి లక్షణాల గురించి అభిప్రాయాలు వ్యక్తం చేశారు. సాంస్కృతిక విమర్శకుడు క్లెమెంట్ గ్రీన్‌బర్గ్ అభిప్రాయం ప్రకారం, మంచి విమర్శకుడు "సాక్ష్యాలపై లోతైన అవగాహన", "సంబంధిత విషయాల పట్ల నిబద్ధత" ద్వారా ప్రత్యేకతను సాధిస్తాడు. కవి, విమర్శకుడు టి. ఎస్. ఎలియట్ ప్రకారం, "ఒక విమర్శకుడికి అత్యంత అభివృద్ధి చెందిన వాస్తవ బోధ ఉండాలి".

1971లో, 1960 నుండి 1980 వరకు ద న్యూయార్క్ టైమ్స్ ప్రధాన సంగీత విమర్శకుడిగా పనిచేసిన హారోల్డ్ సి. షోన్‌బర్గ్ తాను "పాఠకుల కోసం తప్పనిసరిగా కాదు, సంగీతకారుల కోసం కూడా కాదు, తనకోసమే వ్రాస్తాను" అని అన్నారు. ఆయన మాటల్లో, "విమర్శకుడి పని సరైందో తప్పో నిరూపించడం కాదు; చదవడానికి సులభమైన ఆంగ్లంలో ఒక అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తపరచడం". విమర్శ విభాగంలో పులిట్జర్ బహుమతి అందుకున్న తొలి సంగీత విమర్శకుడు షోన్‌బర్గ్.

డేనియల్ మెండెల్సోన్ విమర్శకుడి నిర్ణయాన్ని జ్ఞానం + రుచి = అర్థవంతమైన నిర్ణయం అనే సమీకరణంతో వివరించారు.

రెస్టారెంట్ విమర్శకుడు టెర్రీ డ్యూరాక్ అభిప్రాయం ప్రకారం, ఒక విమర్శకుడి నుండి ఆశించేది "సమగ్ర, నిష్పాక్షిక, సముచితమైన చర్చ". అలాంటి విమర్శ ఒక "ఒపెరా, కళాఖండం లేదా పుస్తకాన్ని దాని సందర్భంలో ఉంచి, పాఠకుని జ్ఞానాన్ని విస్తరించాలి". రెస్టారెంట్ విమర్శ సందర్భంలో ఇది "నాకు అది నచ్చిందా లేదా అన్నది ముఖ్యం కాదు; మీకు అది నచ్చే అవకాశముందా లేదా అన్న విషయాన్ని మీరు నిర్ణయించుకునేందుకు సహాయం చేయడం" అని ఆయన వివరించారు.

>
> రోత్‌కో యొక్క సమస్య ఏమిటంటే, ఆయన ప్రతీకవాదం యొక్క పదసంపదను — స్పందనతో నిండిన అనిర్దిష్ట స్థలం, అత్యంత సున్నితంగా మెరుగుపరచిన రంగులు, సూక్ష్మతలపై మక్కువ, మల్లార్మే పేర్కొన్న "నిరాకరించబడిన వస్తువు" ఉనికి — ఉపయోగించి పాత నిబంధనలోని పితృస్వామ్య నిరాశను, ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతిని వ్యక్తీకరించాలని కోరుకున్నాడు. విమర్శ దీనికంటే మరింత పదునైనదిగా, మరింత సున్నితమైనదిగా, లేదా విషయంపై మరింత లోతైన సహానుభూతితో కూడినదిగా ఉండటం కష్టం.
>
>
>
>

రాబర్ట్ హ్యూస్, కళాకారుడు మార్క్ రోత్కో గురించి

## సామాజిక, రాజకీయ విమర్శకులు

సామాజిక, రాజకీయ విమర్శకులు తమ విమర్శలను వ్యక్తపరచడానికి సాహిత్యం, సంగీతం వంటి వివిధ కళారూపాలను ఉపయోగించారు. ఉదాహరణకు, ఫ్రెంచ్ విప్లవంకు ముందు పియర్ బోమార్షే తన నాటకం *ది మ్యారేజ్ ఆఫ్ ఫిగారో* ద్వారా రాజవంశీయుల ప్రత్యేక హక్కులను ఖండించాడు. అనంతరం అదే రచన ఆధారంగా రోస్సిని రూపొందించిన ద బార్బర్ ఆఫ్ సెవెల్లీ , మోజార్ట్ స్వరపరిచిన ద మారేజి ఆఫ్ ఫిగారో వంటి ఒపెరాలు వెలువడటంతో ఆ విమర్శ ప్రభావం మరింత విస్తరించింది.

ఫిన్లాండ్‌కు చెందిన ప్రొఫెసర్, కవి ఆగస్టు అహ్ల్క్విస్ట్ ఫిన్లాండ్ జాతీయ కవి జే. ఎల్. రూనెబర్గ్ పట్ల గాఢమైన అభిమానాన్ని కలిగి ఉండేవాడు. అయితే రచయిత అలెక్సిస్ కివి తన రచనల్లో ప్రజల సామాజిక జీవితాన్ని రొమాంటిసిజంకు బదులుగా కఠినమైన వాస్తవికత రూపంలో చిత్రించినప్పుడు, అహ్ల్క్విస్ట్ అతని మొత్తం సాహిత్య సృష్టిపై తీవ్ర ప్రతికూల విమర్శలు చేశాడు. సాహిత్య రూపంలో వ్యక్తమైన అత్యంత ప్రసిద్ధ సామాజిక, రాజకీయ విమర్శల్లో జోనాథన్ స్విఫ్ట్ రచించిన వ్యంగ్యకృతి *గలివర్స్ ట్రావెల్స్*, జార్జ్ ఆర్వెల్ రచించిన వ్యంగ్య నవల *యానిమల్ ఫారం* ముఖ్యమైనవి. కొందరు రాజకీయ విమర్శకులు, ఉదాహరణకు ఐ వెయ్‌వేయ్, తమ విమర్శలకు దృశ్యకళలును మాధ్యమంగా ఉపయోగిస్తారు.

చరిత్రపరంగా రాజకీయ విమర్శకులు ఎక్కువ ప్రమాదాలను ఎదుర్కొన్నారు. వారిలో అనేక మంది కారాగార శిక్షను లేదా మరణ ప్రమాదాన్ని కూడా ఎదుర్కొన్నారు.

## ఆన్‌లైన్ విమర్శకులు

మూల విమర్శాత్మక సమీక్షలను సేకరించడం లేదా ప్రచురించడం కోసం అనేక వెబ్‌సైట్లు అభివృద్ధి చెందాయి. వాటిలో బ్లాగ్ విమర్శకులు, రోటెన్ టమోటాస్, యెల్ప్ లు ముఖ్యమైన ఉదాహరణలు. *ది న్యూయార్క్ టైమ్స్* ప్రధాన సినీ విమర్శకుడు ఎ. ఓ. స్కాట్ అభిప్రాయం ప్రకారం, ఇంటర్నెట్‌లో ఉన్న ప్రతి వ్యక్తీ ఒక విమర్శకుడే. కొంతమంది విమర్శకులు, ఉదాహరణకు రాజర్ ఈబర్ట్, ప్రజాసంస్కృతిలో విశిష్ట స్థానం సంపాదించి విస్తృత గౌరవాన్ని పొందారు.

## సినిమాటోగ్రఫీ, టెలివిజన్

అమెరికన్ సినీ విమర్శకులు రాజర్ ఈబర్ట్, జీన్ సిస్కెల్ కలిసి పనిచేసి, టెలివిజన్ కార్యక్రమాలలో సినిమాలపై తమ సమీక్షలను అందించేవారు. కొన్ని సందర్భాల్లో వారు ఒకే అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేసేవారు; మరికొన్ని సందర్భాల్లో వారి అభిప్రాయాలు భిన్నంగా ఉండేవి.

సినీ విమర్శకులు సమీక్షించిన చిత్రాల నాణ్యతను సూచించడానికి నక్షత్రాల (స్టార్) రేటింగ్ విధానంను ఉపయోగించవచ్చు.
విమర్శకులను ప్రతిబింబించే పాత్రలు కొన్ని సినిమాలలో కూడా కనిపించాయి. ఉదాహరణకు, యానిమేటెడ్ ఫాంటసీ-హాస్య చిత్రం *రటాటూయి*లో ఒక ఆహార విమర్శకుడు ప్రధాన పాత్రగా కనిపిస్తాడు. అలాగే సంకలన హాస్య చిత్రం **ద హిస్టరీ ఆఫ్ ద వరల్ద్ పార్ట్ 1** ప్రారంభ భాగాల్లో ఒక కళా విమర్శకుడు పాత్రను చూపించారు.

## విమర్శకులకు ప్రతిస్పందనలు

విమర్శకు గురయ్యే వ్యక్తులు తమపై వచ్చిన విమర్శలకు అనేక రకాలుగా స్పందించవచ్చు. ఉదాహరణకు, వారు కృతజ్ఞతాభావంతో, అవమానంగా భావిస్తూ, మానసికంగా బాధపడుతూ, ప్రోత్సాహంగా తీసుకుంటూ, వినోదంగా భావిస్తూ లేదా అయోమయంలో పడుతూ స్పందించవచ్చు.

>
> మేము విమర్శను అభ్యంతరం చేయము; అలాగే విమర్శకుడు పుస్తకంపై సమీక్ష రాయడానికి ముందు దానిని చదువుతాడని కూడా మేము ఆశించము. అంతేకాదు, పుస్తకాన్ని సమీక్షించే వ్యక్తి తాను దానిని చదవలేదని చెప్పుతాడని కూడా మేము ఆశించము. లేదు, ఈ విమర్శల యుగంలో అసాధారణమైనదేమీ జరుగుతుందని మాకు ఎలాంటి అంచనాలూ లేవు.
>
>
>
>

మార్క్ ట్వెయిన్, చార్ల్స్ డడ్లీ వార్నర్ సంయుక్తంగా రచించిన *The Gilded Age: A Tale of Today* అమెరికన్ సంచికకు రాసిన పీఠికలో చేసిన వ్యంగ్యాత్మక వ్యాఖ్య.

## మూలాలు