Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ఉభయచరము

| ఉభయచరాలు Temporal range: Late Devonian - Recent
 |
| --- |
|  |
| Western Spadefoot Toad, *Spea hammondii* |
| Scientific classification
 |
| Kingdom:
 | ఏనిమేలియా
 |
| Phylum:
 | కార్డేటా
 |
| Subphylum:
 | సకశేరుకాలు
 |
| Class:
 | **ఏంఫీబియా** లిన్నేయస్, 1758
 |
| Subclasses and Orders
 |
|
   Order Temnospondyli - *extinct*
Subclass Lepospondyli - *extinct*
Subclass లిస్సేంఫోబియా
   Order అనూర
   Order కాడేటా
   Order అపోడా

 |

ఉభయచరాలు జలచర జీవనం నుంచి భూచర జీవనానికి నాంది పలికిన మొట్ట మొదటి జీవులు. భూచర జీవనానికి పూర్తిగా అనుకూలత సాధించడంలో విఫలమయి భూమికి నీటికి మధ్య జీవిస్తాయి. అందువల్ల ఉభయచరాలు పేరు ద్వంద్వ జీవితాన్ని సూచిస్తుంది. ఇవి చేపల నుంచి డిపోనియన్ కాలంలో ఏర్పడిన మొదటి చతుష్పాదులు. వీటి పూర్వ జీవులు ఆస్టియోలెపిడ్ చేపలు.

## సామాన్య లక్షణాలు

* ఇవి శీతల రక్త లేదా అస్థిరోష్ణ జీవులు.
* ఇవి ద్వంద్వ జీవితాన్ని గడుపుతాయి. ఇవి మంచినీటిలో ప్రజననం జరిపి అక్కడే అభివృద్ధి చెందుతాయి. ప్రౌఢజీవులు చాలా వరకు భౌమ జీవితానికనుకూలంగా పుపుస శ్వాసక్రియ జరిపితే, కొన్ని మాత్రం పాక్షికంగా జలచరజీవనానికి మొప్పలు కూడా కలిగి ఉంటాయి.
* చర్మం మృదువుగా గానీ గరుకుగా గానీ ఉండి, శ్లేష్మగ్రంధులను లేదా పెరోటిడ్ గ్రంధులను కలిగి ఉంటుంది. బాహ్యాస్థిపంజరం లేదు. కానీ ఎపొడా జీవులలో మాత్రం చర్మం క్రింది మధ్యత్వచ పొలుసులు కనిపిస్తాయి. చర్మవర్ణానికి కారణం క్రొమెటోఫోర్లు.
* పుర్రెలో రెండు అనుకపాల కందాలుంటాయి. అందువల్ల దాన్ని 'డైకాండైలిక్ పుర్రె' అంటారు. ఇది శీర్షదరం తో సంధించబడి ఉంటుంది.
* పైదవడ లేదా రెండు దవడలూ చిన్నవిగా ఉండి సమదంతాలను కలిగి ఉంటాయి. నాలుక కొన్నింటిలో బహిస్సారి.
* శ్వాసక్రియ ఊపిరితిత్తుల వల్ల జరుగుతుంది. ఆస్య కుహరం కూడా ప్రౌఢజీవులలో దీనికి తోడ్పడతాయి. డింబకాలలో మాత్రం మొప్పలు ఉంటాయి. జలచరజీవులలో మొప్పలు ప్రౌఢ దశలో కూడా ఉంటాయి.
* రెందు కర్ణికలు, ఒక జఠరిక కలిగిన మూడు గదుల హృదయం ఉంటుంది. దీని ద్వారా మిశ్రమ రక్తం మాత్రమే ప్రవహిస్తుంది. బాగా అభివృద్ధి చెందిన వృక్క, కాలేయ నిర్వాహక వ్యవస్థలు ఉంటాయి.
* వృక్కాలు మధ్యవృక్కాలు, మూత్రశయం బాగా పెద్దది. ఇవి యూరియోటిలిక్ జీవులు.
* కపాలనాడులు 10 జతలు. పది నాశికా రంధ్రాలు ఆస్యకుహరంలోకి తెరచుకుంటాయి. మధ్యచెవి మొట్టమొదటిసారిగా ఏర్పడుతుంది. దీనితో పాటు కర్ణభేరి, శ్రోత్రరంధ్రాలు కూడా ఏర్పడతాయి. పార్శ్వరేఖా జ్ఞానేంద్రియ వ్యవస్థ డింబక దశలకు, కొన్ని జలచర జీవులకు మాత్రమే పరిమితమవుతుంది.
* లింగ విభేదన ఉంటుంది. పురుష జీవులకు సంపర్కావయవం లేదు. బాహ్య ఫలదీకరణ. అండాలు తగిన మాత్రం సొనకలిగిన 'మీసో లెసిథల్ అండాలు'. ఉభయచరాలలో జలచర జీవనం గడిపే డింభకం ఉంటుంది. రూపవిక్రియ ద్వారా ఇది ప్రౌఢదశను చేరుకొంటుంది.

## వర్గీకరణ

* ఉపవిభాగం I: స్టీగోసిఫాలియా (Stegocephalia) : వీటి చర్మం పొలుసులతోను అస్థిపలకాలతోను కప్పబడి ఉంటుంది. దీనిలో 5 క్రమములు ఉంటాయి. అనీ విలుప్తజీవులే.
	+ క్రమం 1: లాబిరింతోడాన్ షియా
	+ క్రమం 2: ఫిల్లోస్పాండిలి
	+ క్రమం 3: లెపోస్పాండిలి
* ఉపవిభాగం II: లిస్సేంఫిబియా (Lissamphibia) : దీనిలో బాహ్యాస్థిపంజరం లేని జీవించియున్న ఉభయచరాలు ఉంటాయి. దీనిలో 3 క్రమములు ఉంటాయి.
	+ క్రమం 1: జిమ్నోఫియానా లేదా అపోడా (Gymnophiona or Apoda): ఉ. ఇక్తియోఫిస్, యూరియోటిప్లస్
	+ క్రమం 2: యూరోడీలా లేదా కాడేటా (Caudata): ఉ. సాలమండర్, న్యూట్లు, మెగలోబెట్రాకస్, ఆంఫియామా, ఎంబ్లైస్టోమా, సైరన్.
	+ క్రమం 3: సేలింటియా లేదా అనూర (Anura): ఉ. కప్పలు.
# విశ్వవిద్యాలయం

**విశ్వవిద్యాలయం** అనేది ఉన్నత విద్యాభ్యాసం, పరిశోధనలు జరిపే విద్యాలయం. ఇది వివిధ విద్యా విభాగాలలోని విద్యలకు డిగ్రీలను ప్రధానం చేస్తుంది.ఆంగ్ల పదమైన **యూనివర్సిటీ** అని కూడా విశ్వవిద్యాలయాన్ని వ్యవహరిస్తుంటారు.పరిశోధన శాస్త్రం, చట్టం, ఔషధం, ఇంజనీరింగ్ వంటి అనేక వృత్తిపరమైన విద్యా విభాగాలు, ఉదార కళల గ్రాడ్యుయేట్ అధ్యయనాల కార్యక్రమాన్ని కలిగి ఉన్న అత్యున్నత స్థాయి నేర్చుకునే సంస్థ.విశ్వవిద్యాలయాలు సాధారణంగా అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ విద్య, పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ విద్యను అందిస్తాయి. కాంటినెంటల్ యూరోపియన్ విశ్వవిద్యాలయాలు సాధారణంగా గ్రాడ్యుయేట్ లేదా ప్రొఫెషనల్ పాఠశాలలను మాత్రమే కలిగి ఉంటాయి. విశ్వవిద్యాలయం అనే పదం లాటిన్ యూనివర్సిటీస్ మేజిస్ట్రోరం ఎట్ స్కాలరియం నుండి ఉద్భవించింది. దీని అసలు అర్థం "ఉపాధ్యాయులు,  పండితుల సంఘం"  అని భావించవచ్చు. ఆధునిక విశ్వవిద్యాలయ వ్యవస్థకు మూలాలు, యూరోపియన్ మధ్యయుగ విశ్వవిద్యాలయంలో ఉన్నాయి. ఇది ఇటలీలో స్థాపించబడింది. మధ్య యుగాలలో ఎక్కువగా మతాధికారుల కోసం కేథడ్రల్ పాఠశాలల నుండి ఉద్భవించింది.

## నిర్వచనం

ఆక్స్ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో కాన్వొకేషన్ రోజున గ్రాడ్యుయేషన్ వేడుక.
లాటిన్ పదం నుండి ఉద్బవించిన యూనివర్సిటీ సాధారణంగా ఎక్కువ మంది వ్యక్తులు కలసి స్థాపించిన సంస్థ లేదా కంపెనీ, సమాజం, కూటమి ఇలాంటి అర్థాలను సూచిస్తుంది. మధ్యయుగంలో పట్టణ జీవితం ఆవిర్భావం సమయంలో సామూహిక చట్టపరమైన ప్రత్యేకమైన అధికారాలతో సాధారణంగా యువరాజులు, మతాచార్యులు వారు ఉన్న పట్టణాలు,లేదా ప్రాంతాలలో అధికారం పత్రాలు జారీ చేయబడే సంస్థలను సూచించాయి.అంతకుముందు కార్పోరేట్ సంస్థలకుఈ పదాన్ని వాడే ప్రధాన్యత ఇవ్వబడింది. అయితే  మధ్యయుగ విశ్వవిద్యాలయాలకు చారిత్రాత్మకంగా వర్తింపజేయాలని భావించి ఈ పదాన్ని ఆధునిక వాడుకలో ఈ పదానికి "ప్రధానంగా వృత్తియేతర విషయాలలో ఉన్నత విద్యను అందించి, డిగ్రీలను ప్రధానం  చేసే అధికారం ఉన్న సంస్థలు" అని ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తించబడింది

## విద్యా స్వేచ్ఛ

విశ్వవిద్యాలయం నిర్వచనంలో ఒక ముఖ్యమైన ఆలోచన విద్యా స్వేచ్ఛ భావన. దీనికి మొదటి డాక్యుమెంటరీ సాక్ష్యం బొలోగ్నా విశ్వవిద్యాలయం ఆవిర్బించిన ప్రారంభంలోనే వచ్చింది, ఇది 1158 లేదా 1155 లో కాన్‌స్టిట్యూటియో హబిటా అనే అకాడెమిక్ చార్టర్‌ను స్వీకరించిందిఇది విద్యా ప్రయోజనాలలో అడ్డుపడకుండా ప్రయాణించే పండితుడి హక్కుకు హామీ ఇచ్చింది. నేడు అది "విద్యా స్వేచ్ఛ"  మూలంగా పేర్కొనబడింది. అది ఇప్పుడు అంతర్జాతీయంగా విస్తృతంగా గుర్తించబడింది - బోలోగ్నా ఫౌండేషన్ 900 వ వార్షికోత్సవం సందర్భంగా, 1988 సెప్టెంబరు 18 న 430 విశ్వవిద్యాలయ డైరెక్టర్లు మాగ్నా చార్టా యూనివర్సిటీపై సంతకం చేశారు. మాగ్నా చార్టా యూనివర్సిటీపై సంతకం చేసే విశ్వవిద్యాలయాల సంఖ్య ప్రపంచంలోని అన్ని ప్రాంతాల నుండి పెరుగుతూనే ఉంది.

## కొన్ని ప్రఖ్యాత విశ్వవిద్యాలయాలు

* నలంద విశ్వవిద్యాలయం
* కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయం
* ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం
* ఆక్స్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం
* హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం
* స్టాన్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం
* జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయం
* హైదరాబాదు విశ్వవిద్యాలయం

## ఇవి కూడా చూడండి

* విద్యా విభాగాల జాబితా

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# శ్లేషాలంకారము

అనేకములగు అర్థములు వచ్చునట్లుగా వాక్యములందు శబ్దములను కూర్చుట **శ్లేషాలంకారము** అనబడును.

ఉదాహరణ: రాజు కువలయానందకరుడు.

వివరణ :-

రాజు = ప్రభువు, చంద్రుడు

కువలయము= భూమి, కలువ పూవు

ఈ పదములకు రెండు అర్థములు ఉండుట వలన

1. ప్రభువు భూమికి ఆనందము కలిగించే వాడు అనీ
2. చంద్రుడు కలువ పూలకు ఆనందము కలిగించే వాడు అనీ

రెండు అర్ధములు వస్తున్నాయి.'శ్లేష' సహాయంతో కవులు ద్వ్యర్థి, త్ర్యర్థి కావ్యాలు వ్రాసి నారు.

ప్రాచీన కవులలో శ్లేషాలంకారము ప్రయోగించిన వారిలో 17వ శతాబ్దానికి చెందిన చేమకూర వేంకటకవి ప్రసిద్ధి. ఈయన విజయ విలాసము అనే ప్రబందంను రచించాడు., పింగళి సూరనామాత్యుడు, రామరాజభూషణుడు ప్రసిద్ధులు.

## 20వ శతాబ్దంలో వాడుక భాషలో శ్లేషల ప్రయోగం

సాహితీవేత్తలు వాడుక భాషలో శ్లేషలు ప్రయోగించటం గురించి ఎన్నో కథనాలు వెలువడ్డాయి. మచ్చుకి ఒక ఉదాహరణ: ఒకసారి రైలు ప్రయాణంలో ఆరుద్ర స్నేహితుడు ఆయన్ను ఇలా అడిగాడు - మీకు ఈ ఊళ్ళో ఏమైనా భూములున్నాయా? అప్పుడే రైలుబండి శ్మశానం ప్రక్కగా పోసాగింది. అటు వైపుగా చూపిస్తూ ఆరుద్ర ఇచ్చిన సమాధానం - ఆ-రుద్ర భూములన్నీ నావే కదండీ!

### శ్రీశ్రీ శ్లేషలు

* ఒకరోజు ఒక పత్రికా సంపాదకుని కార్యాలయానికి వెళ్ళిన శ్రీశ్రీ ఆయన దీర్ఘంగా ఆలోచించడం గమనించి విషయమేమిటని అడిగారు. "ఈ సారి ముఖచిత్రం ఏమి వేయాలా అని ఆలొచిస్తున్నాను. కొచ్చిన్ సిస్టర్స్ వేద్దామా అనుకుంటున్నాను." దానికి శ్రీశ్రీ సమాధానం "ఎందుకొచ్చిన్ సిస్టర్స్?"
* ఒక స్నేహితుడు శ్రీశ్రీని ఒక నాటకం వ్రాసి పెట్టమని కోరారు. దానికి శ్రీశ్రీ జవాబు: "ఏ నాటికైనా వ్రాస్తాను మిత్రమా."
* శ్రీశ్రీని రైల్వేస్టేషన్లో చూసిన ఒక మిత్రుడు అడిగిన ప్రశ్న - "ఊరికేనా?" దానికి శ్రీశ్రీ సమాధానం - "ఆ... ఊరికే..."
# పరిపాలన

అట్లాంటిక్ బీచ్ కోసం పెట్టిన ఒక బోర్డు
**పరిపాలన,** అనే దానికి నిర్వచనం, ఏదేని నియమాలు లేదా నిబంధనలను సృష్టించి, లేదా ఉన్న వాటిని అమలు చేసే బాధ్యత కలిగిన వ్యక్తుల సమూహాం, ముఖ్యమైన పనులను పూర్తి చేసే నాయకత్వ స్థానాల్లో ఉన్నవారిని సూచిస్తుంది.ఏదేని ఒక ప్రాంతం, దేశం, రాష్ట్రం పరిపాలన విధులు, బాధ్యతలు లేదా నియమాలను నిర్వహించే మంత్రులు, అధికారులు వ్యవస్థ తీసుకునే చర్యలుగా నిర్వచించబడింది. ఒక లక్ష్యాన్ని సాధించే దిశగా ప్రజలను నడిపించే నిర్వహణ చర్య పరిపాలన కిందకు వస్తుంది.పరిపాలన ఎక్కడనుండైతే సాగిస్తారో ఆ ప్రాంతం లేదా ప్రదేశాన్ని పరిపాలనా కేంద్రం అని అంటారు.

## కొన్ని ఉదాహరణలు

* యునైటెడ్ స్టేట్స్ అధ్యక్షుడు, అతనికి మద్దతుగా అతను నియమించిన వ్యక్తులుతో కూడిన సముదాయం
* పాఠశాలలో అధ్యాపకులు, సిబ్బందిని నిర్వహించడం, పాఠశాల వ్యవస్థ నియమాలను ఉపయోగించడం.

## కొన్ని సంస్థల పరిపాలనా విభాగాలు నిర్వహణ

* పరిపాలన (ప్రభుత్వం), దీనిని ప్రభుత్వం లేదా నిర్వహణ సంస్థ నియంత్రిస్తుంది
* అకాడెమిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్, సంస్థ నిర్వహణ, పర్యవేక్షణకు బాధ్యత వహించే విద్యా సంస్థ శాఖ
* ఆర్ట్స్ అడ్మినిస్ట్రేషన్, ఆర్ట్ ఆర్గనైజేషన్ చుట్టూ వ్యాపార కార్యకలాపాలకు సంబంధించిన క్షేత్రం
* వ్యాపార పరిపాలన, వ్యాపార కార్యకలాపాల పనితీరును పర్వేక్షించే నిర్వహణ
* బ్యాచిలర్ ఆఫ్ బిజినెస్ అడ్మినిస్ట్రేషన్, కామర్స్, బిజినెస్ అడ్మినిస్ట్రేషన్లో బ్యాచిలర్ డిగ్రీ
* మాస్టర్ ఆఫ్ బిజినెస్ అడ్మినిస్ట్రేషన్, బిజినెస్ అడ్మినిస్ట్రేషన్‌లో మాస్టర్స్ డిగ్రీ
* డాక్టర్ ఆఫ్ బిజినెస్ అడ్మినిస్ట్రేషన్, డాక్టోరల్ డిగ్రీ
* కేంద్ర పరిపాలన, ఒక సంస్థ యొక్క అత్యున్నత పరిపాలనా విభాగం
* ఇంజనీరింగ్ పరిపాలన, ఇంజనీరింగ్ శాఖ
* హెల్త్ అడ్మినిస్ట్రేషన్, ప్రజారోగ్య వ్యవస్థలు, ఆస్పత్రులు, ఆసుపత్రి నెట్‌వర్క్‌ల నాయకత్వం, నిర్వహణ, పరిపాలనకు సంబంధించిన రంగం
* సైనిక పరిపాలన, సాయుధ దళాల నిర్వహణలో సైనిక సేవలు ఉపయోగించే పద్ధతులు, వ్యవస్థలు
* ప్రజా పరిపాలన, ప్రభుత్వ విధానం పురోగతి, అమలు లేదా ప్రజా కార్యక్రమాల నిర్వహణ
* పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ బ్యాచిలర్, పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్లో బ్యాచిలర్ డిగ్రీ
* మాస్టర్ ఆఫ్ పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్, పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్లో మాస్టర్స్ డిగ్రీ
* డాక్టర్ ఆఫ్ పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్, డాక్టరల్ డిగ్రీ
* పరిపాలన (చట్టం), దీని ద్వారా దివాలా తీసిన సంస్థ పర్యవేక్షణలో వ్యాపారాన్ని కొనసాగించవచ్చు
* అడ్మినిస్ట్రేషన్ (బ్రిటిష్ ఫుట్‌బాల్), క్లబ్ తన అప్పులను చెల్లించలేనప్పుడు సంభవించే బ్రిటిష్ ఫుట్‌బాల్ క్లబ్ ఆర్థిక వ్యవహారాల పునర్వ్యవస్థీకరణ
* యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ చట్టంలో పరిపాలన

### ఇతర ఉపయోగాలు

* పరిపాలన (ప్రోబేట్ చట్టం), మరణంపై ఎస్టేట్ పరిపాలన
* డేటాబేస్ అడ్మినిస్ట్రేషన్, DBMS సాఫ్ట్‌వేర్‌ను నిర్వహించడం, నిర్వహించడం
* ఔషధ పరిపాలన, శరీరంలోకి ఒక ఔషధ పంపిణీ
* పరిపాలనా మార్గం, ఔషధ, ద్రవం, విషం లేదా ఇతర పదార్థాన్ని శరీరంలోకి తీసుకునే మార్గం
* ల్యాండ్ అడ్మినిస్ట్రేషన్, ల్యాండ్ పదవీకాల నియమాలను వర్తింపజేసే, అమలు చేసే విధానం
* నెట్‌వర్క్ పరిపాలన, ప్రత్యేక విధానానికి అవకాశం ఇచ్చే విధంగా కంప్యూటర్ మూలకాలను అనుసందించు ప్రక్రియ
* సిస్టమ్ అడ్మినిస్ట్రేషన్, కంప్యూటర్ సిస్టమ్స్ నిర్వహణ, నమ్మదగిన అమరిక, నిర్వహణ

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# తుళు

| తుళు
 |
| --- |
| :
 |  |
| మాట్లాడే దేశాలు:
 | భారతదేశం
 |
| ప్రాంతం:
 | కొస్త కర్నాటక , ఉత్తర కేరళ. (పుర్వం తుళు నాడు) గా పిలిచె వారు
 |
| మాట్లాడేవారి సంఖ్య:
 | 1,949,000 (1997 survey)
 |
| భాషా కుటుంబము:
 | ద్రవిడ **తుళు** |
| వ్రాసే పద్ధతి:
 | కన్నడ లిపి, టిగలారి
 |
| అధికారిక స్థాయి
 |
| అధికార భాష:
 |  భారతదేశం
 |
| నియంత్రణ:
 | *అధికారిక నియంత్రణ లేదు* |
| భాషా సంజ్ఞలు
 |
| ISO 639-1:
 | *none* |
| ISO 639-2:
 | dra |
| ISO 639-3:
 | tcy |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Indic script | **This page contains Indic text**. Without rendering support you may see irregular vowel positioning and a lack of conjuncts. More... |

 |

'తుళు'* (Tulu: ತುಳು ಭಾಷೆ)**  ద్రావిడ భాషాల్లో ఒకటి.ఈ భాషని కోస్తా కర్నాటక, ఉత్తర కేరళలో ఎక్కువగ మాట్లాడుతారు.పూర్వం ఈ భాషను వ్రాయుటకు గ్రంథ లిపి వాడే వారు.కాని 20వ శతాబ్దం నుంచి కన్నడ లిపినే వాడుతున్నారు.

భారతదేశంలో, 20 లక్షల మంది ప్రజలు ఈ భాషను తమ మాతృభాషగా (2011 అంచనాలు) మాట్లాడతారు, 2001 లో వారు 1,722,768 మంది ఉన్నారు. 1991 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 10% పెరిగింది. 2009 లో ఒక అంచనా ప్రకారం, తులు ప్రస్తుతం ప్రపంచంలోని ముప్పై నుంచి యాబై లక్షల మంది స్థానికంగా మాట్లాడేవారు ఉన్నారు. తులు మట్లడే స్థానికులని తుళువ లేదా తుళు ప్రజలుగా సూచించబడ్డారు.

ప్రోటో-దక్షిణ ద్రవిడన్ నుండి వేరుచేయబడినది, తమిళ్-కన్నడలో లభించని అనేక లక్షణాలను తుళులకు కలిగి ఉంది.

## అధికారిక హోదా

తుళు ప్రస్తుతం భారతదేశపు లేదా ఏ ఇతర దేశం యోక్క అధికారిక భాషగా కాదు.రాజ్యాంగంలోని 8 వ షెడ్యూల్కు తుళులను చేర్చడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి.ఆగస్టు 2017 లో, తుళును రాజ్యాంగంలోని 8 వ షెడ్యూల్కు చేర్చడానికి ఒక ఆన్లైన్ ప్రచారం నిర్వహించింది.

## తుళు లిపి

కన్నడ లిపి తుళు భాషకు స్థానిక లిపి.సమకాలీన రచనలు, సాహిత్యం కన్నడ లిపిలో జరుగుతాయి.చారిత్రాత్మకంగా, తుళునాడు, హవాక బ్రాహ్మణుల బ్రాహ్మణులు వేదాలు, ఇతర సంస్కృత రచనలను వ్రాయడానికి తిగళారి లిపిని ఉపయోగించారు.తిగళారి లిపి గ్రంథ లిపి. ద్వారా బ్రాహ్మీ లిపి నుండి వచ్చింది. ఇది మలయాళంకు సోదరి లిపి.తులు వ్రాయుటకు కన్నడ లిపి వాడటం, తిగళారి లిపిలో ముద్రణ లెకపొవుటచే ఆ లిపి వడకం కరువైనది.ప్రస్తుతం, లిపి పరిశోధన, మతపరమైన ప్రయోజనాల కోసం కొంతమంది పండితులు, మాన్యుస్క్రిప్టోలజి చేత అధ్యయనం చేయబడుతోంది.

## వాక్య నిర్మాణం

ప్రతి వాక్యం ఒక అంశంగా, ఒక సంక్లిష్టతతో కూడి ఉంటుంది, ప్రతి వాక్యం పదాలుగా పూర్తి ప్రసంగం లేదా ఆలోచన. మూడవ వ్యక్తి ద్వారా మొదట వ్యక్తం చేస్తున్నప్పుడు ఏకవచనం, బహువచనం రెండూ ఉన్నాయి. వీటిలో ప్రతిదానికి అనేక మినహాయింపులు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు: ఒక వాక్యంలోని లేదా మునుపటి వాక్యముతో అంగీకరిస్తున్న వివిధ లింగాల పరిధిలో అనేక పేర్లు ఉన్నట్లయితే క్రియ అనేది ఒక బహుళ శైలిలో ఉండాలి. క్రియ కొన్ని వాక్యాలలో కూడా తొలగించబడవచ్చు. వర్తమాన కాలం, భూతకాలం మారవచ్చు, వారి అవగాహన

## తుళు చలన చిత్రాలు

తుళు చిత్ర పరిశ్రమ చాలా చిన్నది; ఇది సంవత్సరానికి ఐదు చిత్రాలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.మొదటి చిత్రం, "ఏన్నా తంగాడి", 1971 లో విడుదలైంది.సాధారణంగా ఈ సినిమాలు తులు నాడు ప్రాంతంలో, డి.వి.డిలో థియేటర్లలో విడుదలవుతాయి.2006 లో న్యూఢిల్లీలోని ఆసియా, అరబ్ సినిమాలోని ఒస్సియన్స్ సినీఫెన్ ఫెస్టివల్ లో ఉత్తమ భారతీయ సినిమా అవార్డును విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందిన చిత్రం "సుధా".

## ఇవి కూడా చూడండి

* తుళు వ్యక్తుల జాబితా

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* తుళు సాహిత్య
# హిందుస్తానీ భాష

హిందుస్తానీ భాష - లిపులు
**హిందుస్తానీ**: (Hindustani Language) భారత దేశంలో మెజారిటీ ప్రజల భాష **హిందుస్తానీ** . అది లిపుల్ని బట్టి హిందీ ఉర్దూ భాషలుగా చీలింది. హిందీ , సంస్కృతము, పర్షియన్, అరబిక్, టర్కిష్ పదాలు కలిసి ఉర్దూ భాష ఇండియా లోనే పుట్టింది. హిందీ ఉర్దూ ప్రజలిద్దరికీ వాడుక భాష మటుకు ఒకటే హిందుస్తానీ.

హిందీ సినిమాలలో ఈ హిందుస్తానీ భాషే రాజ్యమేలుతోంది. హిందీ, ఉర్దూ ఒకటే భాష. కొందరు పండితులు వారి వారి మతాల ప్రత్యేకగుర్తింపు కోసం హిందుస్తానీకి సంస్కృతపదాలు ఎక్కువ కలిపితే హిందీ గానూ, ఫారశీ పదాలు ఎక్కువగా కలిపితే ఉర్దూ గానూ మారుతుంది. ఈ రెండు భాషలకూ సొంత లిపులు లేవు. అరువుతెచ్చుకున్న దేవనాగరి పర్షియన్ లిపుల్లో వ్రాస్తారు. ఈ రెంటినీ ఇంగ్లీషు లిపిలో రాస్తే ఒకే భాషగా తేల్తాయి. ఉర్దూ అంటేనే సంతలో జనం మాట్లాడే సామాన్య భాష. పార్లమెంటులో అధికారభాషను ప్రకటించే విషయంలో జరిగిన ఓటింగ్ లో హిందీ ఉర్దూ భాషలకు సమానంగా ఓట్లొచ్చాయి, రాష్ట్రపతి రాజేంద్రప్రసాద్ గారు వేసిన ఒక్క అనుకూల ఓటుతో హిందీ భాష ఆమోదం పొందింది. వాస్తవానికి సాధారణ ప్రజలు మాట్లాడేది హిందుస్తానీ భాషే. ఫార్శీ లిపిలో రాస్తే ఉర్దూ, దేవనాగరి లిపిలో రాస్తే హిందీ అవుతాయి.

## ఇవీ చూడండి

* లిపి
* హిందీ
* దేవనాగరి
* అరబ్బీ
* ఉర్దూ

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* Shakespear, John. A Dictionary, Hindustani and English. 3rd ed., much enl. London: Printed for the author by J.L. Cox and Son: Sold by Parbury, Allen, & Co., 1834.
* Encyclopedia Britannica, 11th Edition: Hindostani Archived 2016-03-03 at the Wayback Machine
* Hindi, Urdu, Hindustani, *khaRî bolî*
* Hindi-Urdu FAQ
* Hindustani as an anxiety between Hindi-Urdu Commitment
# మరాఠీ భాష

| మరాఠీ मराठी *Marāṭhī* |
| --- |
| మరాఠీ దేవనాగరి and Modi:
 | మరాఠీ దేవనాగరి , మోడి రాతలో వ్రాయుదురు. |
| ఉచ్ఛారణ:
 | /mə.'ɾa.ʈʰi/
 |
| మాట్లాడే దేశాలు:
 | భారతదేశం , మారిషస్
మరాఠీ మాట్లాడు దేశములు అ.సం.రా, యు.అ.ఎ, దక్షిణ ఆఫ్రికా, ఇజ్రాయిల్, పాకిస్తాన్ సింగపూర్, జర్మనీ, యు.కె, ఆస్ట్రేలియా & న్యూజిలండ్

 |
| ప్రాంతం:
 | మహారాష్ట్ర, గోవా, గుజరాత్, మధ్యప్రదేశ్, సింద్, కర్ణాటక, ఆంధ్ర ప్రదేశ్, తమిళనాడు, దాద్రా నగర్ హవేలి , డామన్ , డయ్యూ
 |
| మాట్లాడేవారి సంఖ్య:
 | మొత్తం 90 మిలియన్ మంది 70 మిలియన్ మాతృభాషగా, 20 మిలియన్ రెండొ భాషగా మాట్లాడెదరు.
 |
| ర్యాంకు:
 | 15 (మాతృ) 15 (మొత్తం)
 |
| భాషా కుటుంబము:
 |  ఇండో-ఇరానియన్   ఇండో-ఆర్యన్    దక్షిణ ఇండో-ఆర్యన్     **మరాఠీ** |
| వ్రాసే పద్ధతి:
 | దేవనాగరి, మోడి (సాంప్రదాయక)
 |
| అధికారిక స్థాయి
 |
| అధికార భాష:
 |  భారతదేశం రాష్ట్రాలు మహారాష్ట్ర, గోవా, కేంద్రపాలిత ప్రాంతములు డామన్ , డయ్యూ , దాద్రా నగర్ హవేలి
 |
| నియంత్రణ:
 | మహారాష్ట్ర సాహిత్య పరిషత్తు
 |
| భాషా సంజ్ఞలు
 |
| ISO 639-1:
 | mr |
| ISO 639-2:
 | mar |
| ISO 639-3:
 | mar |
| . |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Indic script | **This page contains Indic text**. Without rendering support you may see irregular vowel positioning and a lack of conjuncts. More... |

 |

**మరాఠీ** (मराठी *Marāṭhī*) ఒక ఇండో-ఆర్యన్ భాష, దీనిని పశ్చిమ భారతదేశంలోని మరాఠీ ప్రజలు ఉపయోగిస్తారు. ఇది మహారాష్ట్ర యొక్క అధికార భాష. ప్రపంచంలో దాదాపు 9 కోట్ల మంది ప్రజలు ఈ భాష మాట్లాడుతారు. భారతదేశంలో అత్యధికంగా మాట్లాడే భాషలలో నాలుగవ స్థానంలో ఉంది. , ప్రపంచంలో 15వ భాష.. బెంగాలీ భాషతో బాటు మరాఠీ భాష కూడా ఇండో-ఆర్యన్ భాషలలో ప్రాచీన ప్రాంతీయ భాష. ఇది క్రీ.శ్. 1000 నుండి మాట్లాడబడుచున్నది. మరాఠీ 1300 సంవత్సరాల వయస్సు గలది,, సంస్కృతం నుండి "ప్రాకృతం" , అపభ్రంశ ద్వారా ఆవిర్భవించింది. దీని గ్రామరు పాళీ భాష నుండి గ్రహించబడింది. ప్రాచీనకాలంలో మరాఠీ భాషను "మహారాష్ట్రి" అని "మర్హటీ" అని "మహ్రాట్టి" అని పిలిచెడివారు.

తంజావూరులోని బృహదీశ్వర ఆలయ సముదాయంలో మరాఠీ శాసనం
## మరాఠీ వినియోగంకోసం హైకోర్టు

ముంబై హైకోర్టు కోర్టుకు సంబంధించిన పత్రాలు, పిటిషన్ల డాక్యుమెంట్లను మరాఠీలోకి అనువదించే విషయంలో ఓ నిర్ణయం తీసుకునేందుకు ముగ్గురు న్యాయమూర్తులతో కూడిన ఫుల్ బెంచ్‌ను ఏర్పాటు చేసింది. మరో పక్క న్యాయవ్యవస్థలోని కింది స్థాయి సిబ్బంది నియామకం కోసం మరాఠీ మాధ్యమంలో పరీక్షలు నిర్వహించడంలో సాధ్యాసాధ్యాల్ని పరిశీలిస్తోంది. ఎంపీఎస్సీ నిర్వహించే జ్యుడీషియల్ మేజిస్ట్రేట్ ఫస్ట్‌క్లాస్ పరీక్షల్లో మరాఠీని ప్రత్యామ్నాయ భాషగా గుర్తించాలని థానేకు చెందిన 'మరాఠీ భాషా వికాస్ ఆని సంరక్షణ సంస్థ' ఓ పిటిషన్‌ను దాఖలు చేసింది. ప్రస్తుతం ఆ పరీక్షను ఆంగ్లంలో రాయాల్సి ఉంటుంది. అభ్యర్థికి ఆంగ్లంతో పాటుగా మరాఠీపై ఉన్న పరిజ్ఞానాన్నీ తెలుసుకునేందుకు ప్రత్యేకంగా ఓ పరీక్షాపత్రం ఉండాలని ఆ పిటిషన్‌లో సంస్థ ప్రతినిధులు పేర్కొన్నారు.'పశ్చిబెంగాల్, హర్యానా, రాజస్థాన్, ఒడిషా రాష్ట్రాల్లో స్థానిక భాషల్ని జ్యుడీషియల్ మేజిస్ట్రేట్ పరీక్షల్లో వినియోగిస్తున్నారు. కోర్టుల్లో రాష్ట్ర భాషల్ని ఉపయోగించుకునే వెసులుబాటును క్రిమినల్ ప్రొసీజర్ కోడ్ సవరణలు కల్పించాయి. కిందిస్థాయి కోర్టుల్లో కనీసం 50 శాతం తీర్పులు మరాఠీలోనే ఉండాలని హైకోర్టు 2005లోనే అభిప్రాయపడింది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* మరాఠా సమాఖ్యకు సంబంధించిన యుద్ధాల జాబితా
* మరాఠా బిరుదులు
* ప్రతుల్ చంద్ర గుప్తా
* మరాఠా వంశ వ్యవస్థ

## మూలాలు
# ఐఎస్ఒ 3166

**ఐఎస్ఒ 3166,** అనేది ఇంటర్నేషనల్ ఆర్గనైజేషన్ ఫర్ స్టాండర్డైజేషన్ (ISO) చే ప్రచురించబడిన ఒక ప్రమాణం, ఇది దేశాల పేర్లు, ఆధారిత భూభాగాలు, భౌగోళిక ఆసక్తి ఉన్న ప్రత్యేక ప్రాంతాలు, వాటి ప్రధాన ఉపవిభాగాలు (ఉదా., ప్రావిన్సులు లేదా రాష్ట్రాలు ) పేర్లకు సంకేతాలను నిర్వచిస్తుంది. ప్రమాణాల అధికారిక పేరు *దేశాల పేర్లు, వాటి ఉపవిభాగాల ప్రాతినిధ్యానికి సంకేతా**లు.

## భాగాలు

* **ఐఎస్ఒ 3166-1**, *దేశాల పేర్లు, వాటి ఉపవిభాగాల ప్రాతినిధ్యానికి సంకేతాలు - పార్టు 1: దేశ సంకేతాలు*, దేశాల పేర్లు, ఆధారిత భూభాగాలు, భౌగోళిక ఆసక్తి ఉన్న ప్రత్యేక ప్రాంతాల పేర్లకు సంకేతాలను నిర్వచిస్తాయి. ఇది దేశ సంకేతాలను మూడు రకాలుగా నిర్వచిస్తుంది:
	+ ఐఎస్ఒ 3166-1 ఆల్ఫా -2 - రెండు అక్షరాల దేశ సంకేతాలు, ఇవి మూడింటిలో ఎక్కువగా ఉపయోగించబడుతున్నాయి. ఇంటర్నెట్ యొక్క కంట్రీ కోడ్ ఉన్నత-స్థాయి డొమైన్‌ల కోసం (కొన్ని మినహాయింపులతో) చాలా ప్రముఖంగా ఉపయోగించబడినవి.
	+ ఐఎస్ఒ 3166-1 ఆల్ఫా -3 - ఆల్ఫా -2 సంకేతాల కంటే సంకేతాలు, దేశ పేర్ల మధ్య మంచి దృశ్య అనుబంధాన్ని అనుమతించే మూడు అక్షరాల దేశం సంకేతాలు.
	+ ఐఎస్ఒ 3166-1 సంఖ్యా - మూడు-అంకెల దేశ సంకేతాలు ఐక్యరాజ్యసమితి గణాంక విభాగం అభివృద్ధి చేసిన, నిర్వహించే వాటికి సమానమైనవి, స్క్రిప్టు (రచనా వ్యవస్థ) స్వాతంత్ర్య ప్రయోజనంతో, లాటిన్- కాని స్క్రిప్ట్‌లను ఉపయోగించే వ్యక్తులు లేదా వ్యవస్థలకు ఇది ఉపయోగపడుతుంది.
* ఐఎస్ఒ **3166-2 -దేశాల పేర్లు, వాటి ఉపవిభాగాల ప్రాతినిధ్యానికి సంకేతాలు - పార్టు 2: దేశ ఉప విభాగం కోడ్*, ఐఎస్ఒలో కోడ్ చేయబడిన అన్ని దేశాల ప్రధాన ఉపవిభాగాల (ఉదా:-ప్రావిన్సులు, రాష్ట్రాలు, విభాగాలు, ప్రాంతాలు) పేర్లకు సంకేతాలను నిర్వచిస్తుంది. 3166-1.
* ఐఎస్ఒ **3166-3 -దేశాల పేర్లు, వాటి ఉపవిభాగాల ప్రాతినిధ్యానికి సంకేతాలు - పార్టు 3: గతంలో ఉపయోగించిన దేశాల పేర్ల కోడ్*, 1974 లో మొదటి ప్రచురణ నుండి ఐఎస్ఒ 3166-1 నుండి తొలగించబడిన దేశ పేర్లకు సంకేతాలను నిర్వచిస్తుంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# అరేబియా సముద్రం

అరేబియా సముద్ర ప్రాంత పటము.
**అరేబియా సముద్రం**, హిందూ మహాసముద్రములోని భాగం. దీనికి తూర్పున భారత దేశం, ఉత్తరాన బలూచిస్తాన్, దక్షిణ ఇరాన్, పశ్చిమాన అరేబియా దీపకల్పం, దక్షిణాన ఈశాన్య సొమాలీలాండ్ లోని కేప్ గౌర్దఫూయి నుండి భారతదేశం లోని కన్యాకుమారిని కలుపే ఊహారేఖ దీని ఎల్లలుగా ఉన్నాయి. వేదకాలంలో ఈ సముద్రాన్ని భారతీయులు సింధుసాగరం అని పిలిచేవారు.

అరేబియా సముద్ర తీరాన ఉన్న దేశాలు: భారతదేశం, ఇరాన్, ఒమన్, పాకిస్తాన్, యెమెన్, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ (UAE), సొమాలియా, మాల్దీవులు.

ఈ సముద్ర తీరాన ఉన్న ప్రధాన నగరాలు ముంబై, కరాచీ.

## వివరాలు

అంతరిక్షం నుండి అరేబియా సముద్రం యొక్క దృశ్యం
## వాణిజ్య మార్గాలు

## భారత దేశ ద్వీపాలు

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు

* అరబ్బీ సముద్రం (World Wildlife Fund) Archived 2011-05-23 at the Wayback Machine
* అల్-హింద్ మధ్యయుగానికి చెందిన భారతదేశము - 7 , 11 వశతాబ్దాల మధ్య ఇస్లాం వ్యాప్తి
# భారతదేశ భాషలు

* హిందీ

* మరాఠి
* ఒరియా
* గుజరాతి
* బెంగాలి
* సంస్కృతం
* ఉర్దూ
* అస్సామీ
* పంజాబీ
* మణిపురి
* బోడో
* డోగ్రీ
* కాశ్మీరీ
* కొంకణీ
* మైథిలీ
* నేపాలీ
* సాంతాలీ
* సింధీ

## ద్రవిడ భాషలు

ద్రవిడ భాషా కుటుంబానికి చెందిన భాషలను ద్రావిడ భాషలు అని అంటారు. సాధారణంగా దక్షిణ భారతదేశం, శ్రీలంక, పాకిస్తాన్, నేపాల్, బంగ్లాదేశ్, తూర్పు, మధ్య భారతదేశం, ఆఫ్ఘానిస్తాన్, ఇరాన్లలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో మాట్లాడే భాషలు దాదాపు 26 భాషలు ఈ వర్గానికి చెందుతాయి. ఇక్కడే కాకుండా యునైటెడ్ కింగ్‌డం, అమెరికా, కెనడా, మలేషియా, సింగపూర్ లలో కూడా ద్రావిడ భాషలు మాట్లాడే జనాభా చెప్పుకోదగిన సంఖ్యలో ఉన్నారు.

* తెలుగు
* కన్నడ
* తమిళం
* మలయాళం

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు