Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# మానభంగం

**మానభంగం** లేదా అత్యాచారం లేదా **లైంగిక దాడి** అనగా ఒక వ్యక్తి యొక్క మానానికి భంగం కలిగించడం. చట్టపరంగా ఒక వ్యక్తి యొక్క అనుమతి (Consent) లేకుండా సంభోగం జరుపడాన్ని మానభంగంగా పరిగణిస్తారు. ఇదొక రాక్షసరతి విధానం. ఇది చాలా కౄరమైన సాంఘిక నేరంగా పరిగణిస్తారు.

మానభంగం ఎక్కువగా స్త్రీలపై పురుషులు జరిపే ప్రక్రియ. అయితే ఇవి చాలా దేశాలలో వివిధ కారణాల వలన చాలా తక్కువగా రక్షకభటుల దృష్టికి వస్తాయి. ఇంకా కొద్ది మందికి మాత్రమే నేరస్థులుగా శిక్షలు విధించబడతాయి. మానభంగానికి పాల్పడిన వ్యక్తి సాధారణంగా పరిచయం ఉన్నవారే చేస్తారని అమెరికా పరిశోధనల మూలంగా తెలిసింది. చాలా తక్కువగా అంటే 2 % సందర్భాలలో మాత్రమే కొత్త వ్యక్తులతో జరిగింది.

## కారణాలు

* పిల్లలపట్ల తల్లిదండ్రుల శిక్షణ, పర్యవేక్షణ సరిగ్గా లేకపోవడం.
* ఆధ్యాత్మిక చింతన, దైవభక్తి, దేశభక్తి లేకపోవడం.
* చిన్నతనంలో అబ్బాయిలు వేధింపబడటం.
* నిందితుడి మానసిక పరిస్థితి.
* పాశ్చాత్య సంస్కృతి పోకడ, ఆర్థిక స్వేచ్ఛ వల్ల స్త్రీ పురుషుల్లో పెరిగిపోయిన విచ్చలవిడితనం.
* సినిమాల్లో అశ్లీల దృశ్యాలు.
* అమ్మాయిలు ఆధునిక టైట్ జీన్స్, స్లీవ్ లెస్, షార్టు స్కర్టులు, హాఫ్ ప్యాంట్లు వంటి దుస్తులు ధరించడం.

## రకాలు

మానభంగాన్ని జరిగిన సందర్భాన్ని బట్టి, వ్యక్తి లక్షణాలను బట్టి విభజిస్తారు.

* డేటింగ్ మానభంగం (Date Rape) :
* సామూహిక మానభంగం (Gang Rape) :
* వైవాహిక మానభంగం (Marital Rape) :
* జైలు మానభంగం (Prison Rape) :
* యుద్ధ మానభంగం (War Rape) :

## భారతదేశంలో మానభంగం కేసులు

* 7 డిసెంబరు 2007 న విజయవాడ సమీపంలోని ఇబ్రహీంపట్నంలోని శ్రీదుర్గా లేడీస్ హాస్టల్ లో ఉంటూ, నిమ్రా కాలేజీలో ఫార్మసీ కోర్సు చేస్తున్న 19 ఏళ్ళ ఆయేషా మీరా బలాత్కరించబడి, హతమార్చబడినది. అప్పటి ఉమ్మడి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో జరిగిన ఈ ఘటన దేశవ్యాప్తంగా కలకలం సృష్టించినది.

## పరిష్కార మార్గాలు

* తల్లిదండ్రులు తమ మగపిల్లలను ఆడపిల్లలను గౌరవించే విధంగా పెంచాలి.
* ఆడపిల్లల వస్త్రధారణ సంస్కృతి ప్రతిబంబించేలా ఉండాలి. టైట్ ప్యాంట్లు, స్లీవ్లెస్ టాప్స్, షార్ట్ స్కర్టులు బయటకు వెల్లేటప్పుడు ధరించడానికి తల్లిదండ్రులు ప్రోత్సాహించకుండా ఉండాలి.
* పిల్లలకు పాశ్చాత్య సంస్కృతి హద్దు మీరి అలవాటు కాకుండా చూసుకోవాలి.
* మానభంగానికి దీర్ఘకాల జైలు శిక్ష అమలులోకి రావాలి.
* పిల్లల పై తల్లిదండ్రుల పర్యవేక్షణ ఎల్లప్పుడు ఉండాలి.
* పిల్లలోని లోక జాజ్ఞనంతోపాటూ అధ్యాత్మికత కూడా పెంపొందించాలి.
* సినిమాల్లోని అత్యాచార సంఘటనలు పిల్లలు చూడకుండా జాగ్రత్తపడాలి.

## ఇంకా చదవండి

* మగపిల్లలపై లైంగిక వేధింపులు

## మూలాలు
# నియంత

జోసెఫ్ స్టాలిన్, సోవియట్ యూనియన్ నియంత.
**నియంత** అనగా సంపూర్ణ అధికారంతో చలాయించే పాలకుడు. ఒక రాజ్యం నియంత చే పాలించబడడాన్ని నియంతృత్వం అంటారు. ఈ పదం అత్యవసర సమయాల్లో గణతంత్రరాజ్యం పాలించేందుకు సెనేట్ చే నియమింపబడే పురాతన రోమ్ లోని మేజిస్ట్రేట్ టైటిల్ గా ఉద్భవించింది. నియంతను ఆంగ్లంలో **డిక్టేటర్** అంటారు. నియంత నియంతృత్వం శృతి మించినప్పుడు అతనిని క్రూరునితో పోల్చుతారు, అయితే ఆ పదం సమానార్థం కాదు.

## నియంతృత్వం

*ప్రధాన వ్యాసం: నియంతృత్వం*
నియంతృత్వం (Dictatorship) అంటే ఏ ఒక్కరో రాజ్యం మీద సర్వాధికారాలు కలిగి ఉండటం. ఈ విధంగా నియంతృత్వం చలాయించేవారిని నియంత అంటారు. ఉదాహరణకు జర్మనీని పరిపాలించిన అడాల్ఫ్ హిట్లర్ ఒక నియంత. నియంతృత్వం ఒక నిరంకుశ ప్రభుత్వ రూపాన్ని నిర్వచిస్తుంది, దీంట్లో ప్రభుత్వం ఏక వ్యక్తి, నియంత చేత పాలించబడుతుంది. ఇది మూడు సంభావ్య అర్థాలను కలిగి ఉంది.

## ప్రపంచ ప్రఖ్యాత నియంతలు

* హిట్లర్ - జర్మనీ
* జోసెఫ్ స్టాలిన్ - రష్యా
* ఈదీ అమీన్ - ఉగాండా

## ఇవీ చూడండి

* డిక్టేటర్ నవల
* List of coups d'état and coup attempts
* List of coups d'état and coup attempts by country
* List of political leaders who held active military ranks in office
* List of political leaders who suspended the constitution
* Lists of state leaders by year
* మిలిటరీ ప్రభుత్వం
* సుప్రీం లీడర్

## నోట్స్

* A **^** He conferred a doctorate of law on himself from Makerere University.
* B **^** The Victorious Cross (VC) was a medal made to emulate the British Victoria Cross.

## మూలాలు

## గ్రంథ పట్టిక

* Bunce & Wolchik, Valerie, Sharon L. (2012). *Socialism Vanquished, Socialism Challenged: Eastern Europe and China, 1989-2009*. Oxford University Press.`{{cite book}}`: CS1 maint: multiple names: authors list (link)
* Issac, Jeffrey C. (2000). *Between Past and Future: The Revolutions of 1989 and Their Aftermath*. Central European University Press.
* Pavlowitch, Stevan K. (2002). *Serbia: The History of an Idea*. New York, NY: New York University Press. p. 128. ISBN 0-8147-6708-7.

## బయటి లింకులు

* The dictionary definition of నియంత at Wiktionary
* List of current world dictators
* WorldStatesmen
# హయావో మియాజాకి

| హయావో మియాజాకి |
| --- |
| 宮崎 駿 |
| Miyazaki at the 2008 Venice Film Festival |
| జననం |  (1941-01-05) 1941 జనవరి 5 బంక్యో, టోక్యో, జపాన్ |
| చదువు | Gakushuin University |
| వృత్తి | * Film director
* producer
* screenwriter
* animator
* author
* manga artist
 |
| క్రియాశీలక సంవత్సరాలు | 1963–2013, 2015–present |
| భాగస్వామి |
Akemi Ōta ​(m. 1965)​ |
| పిల్లలు | * Gorō Miyazaki
* Keisuke Miyazaki
 |

**హయావో మియాజాకి** (宮崎 駿, *Miyazaki Hayao*, born January 5, 1941)జపాన్ దేశానికి చెందిన సుప్రసిద్ధ బొమ్మల (యానిమేషన్) సినిమాల దర్శకుడు, రచయిత, నిర్మాత, జపాన్లో "మంగ" అని పిలువబడే బొమ్మల సినిమాలు రూపొందించడంలో సుప్రసిద్ధులు. మియజాకిని అమెరికాకు చెందిన ప్రసిద్ధ యానిమేటర్ "వాల్ట్ డిస్నీ" తో పోలుస్తారు. మియాజాకి తన తోటి యానిమేటర్ "ఇసావో తకహట" తో కలిసి "స్టూడియో గిబ్లి"ని నెలకొల్పారు. మియాజాకి తీసిన చిత్రాల్లో "స్పిరిటెడ్ అవే" అనే చిత్రం అకాడమీ అవార్డులలో యానిమేషన్ విభాగంలోఉత్తమ చిత్రంగా గెలుపొందింది. ఇప్పటికీ డిస్నీ యానిమేషన్ లేదా పిక్సార్ యానిమేషన్ సభ్యులు వారు నూతనంగా తీయబోయే చిత్రాలకు మియాజాకీ చిత్రాల నుండి ప్రేరణ పొందుతారు. స్పిరిటెడ్ అవే చిత్రం జపాన్లోనే అత్యధిక వసూళ్ళు సాధించిన చిత్రం. అప్పటి వరకు జపాన్లో అత్యధిక వసూళ్ళు సాధించిన టైటానిక్ చిత్ర రికార్డును స్పిరిటెడ్ అవే అధిగమించింది. మియాజాకి తీసిన చిత్రాల్లో ప్రముఖమైనవి, మై నైబర్ టొటొరో, నాసికా ఆఫ్ ద వాలి ఆఫ్ ది విండ్, ప్రింసెస్ మొనొనోకె, హౌల్స్ మూవింగ్ కాస్ట్ల్, ఇతర చిత్రాలు అమెరికాలో కూడా విశేష ఆదరణ పొందాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి

* అకీరా కురొసావా - జాపనీస్ సినిమా దర్శకుడు
* కెంజి మిజోగుచి - జాపనీస్ సినిమా దర్శకుడు

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

* Studio Ghibli (in Japanese)
* *Miyazaki* (information), Nausicaa
* ఇంటర్నెట్ మూవీ డేటాబేసు లో హయావో మియాజాకి పేజీ
* Hayao Miyazaki at the Science Fiction and Fantasy Hall of Fame
# ఊపిరితిత్తుల కాన్సర్

**ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్** (ఆంగ్లం: **Lung cancer**, లేదా **lung carcinoma**) ఊపిరితిత్తుల్లోని కణాలు విపరీతంగా పెరిగిపోవడం వల్ల వచ్చే క్యాన్సర్. ఈ పెరుగుదల మెటాస్టాసిస్ అనే ప్రక్రియ ద్వారా కేవలం ఊపిరితిత్తులతోనే ఆగిపోకుండా చుట్టూ ఉన్న అవయువాలకు కూడా వ్యాపించే అవకాశం ఉంది. సాధారణంగా ఊపిరితిత్తుల్లో ప్రారంభమయ్యే ప్రాథమిక ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ (primary lung cancers) లు కార్సినోమాలు (carcinomas).

ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌ను కలిగి ఉన్న న్యుమోనెక్టమీ నమూనా
ఈ క్యాన్సర్లలో అధిక భాగం (సుమారు 85 శాతం) దీర్ఘకాలం పాటు పొగాకు సేవించే వారిలో కనిపిస్తాయి. 10–15% కేసుల్లో బాధితులు ఎప్పుడూ ధూమపానం చేయలేదు.

2012 గణాంకాల ప్రకారం ప్రపంచవ్యాప్తంగా 18 లక్షల మంది ఈ వ్యాధి బారిన పడగా అందులో సుమారు 16 లక్షలమంది మరణించారు. మగవారిలో కాన్సర్ మరణాలలో ఈ వ్యాధి మొదటి స్థానంలో ఉండగా, ఆడవారిలో రొమ్ము కాన్సర్ తర్వాత ఎక్కువ మంది ఈ వ్యాధి వలననే మరణిస్తున్నారు. ఎక్కువ శాతం వ్యాధి నిర్ధారణ 70 సంవత్సరాల వయసులో జరుగుతోంది.

## మందులు

* ఒసిమెర్టినిబ్

## మూలాలు
# అపకేంద్రబలం

అడ్డంగా తిరిగే రంగులరాట్నంలో ఆపి ఉన్నప్పుడు కిందకి వేళాడుతూ ఉండే కుర్చీలు, రంగులరాట్నం తిరిగే వేగం పెరిగేకొలది వేళాడుతున్న కుర్చీలు పైకి లేస్తూ దూరంగా నెట్టివేయబడుతూ ఉంటాయి.
**అపకేంద్రబలం** (**సెంట్రిఫ్యూగల్ ఫోర్స్**) (**Centrifugal force**) అనేది కదిలే వస్తువును కేంద్రం నుండి దూరం చేయడానికి కారణమయ్యే శక్తి.
సమవృత్తాకార చలనంలో ఉన్న ఒక వస్తువుపై కేంద్రం వైపు పనిచేస్తూ, భ్రమణంలో ఉన్న చట్రంలో మాత్రమే గమనించడానికి వీలైన బలాన్ని **అపకేంద్రబలం (Centrifugal force)** అంటారు. అపకేంద్ర బలం అంటే కేంద్రానికి అభిముఖంగా లాగేందుకు పనిచేసే బలం అని అర్థం. అభికేంద్ర, అపకేంద్ర బలాల పరిమాణాలు సమానం. అపకేంద్రబలం, ప్రతిచర్యాబలం కాదు.

అపకేంద్రబలమును ప్రయోగించుటకు ఉపయోగించే యంత్రమును అపకేంద్ర యంత్రం అంటారు. అపకేంద్ర యంత్రమును ఆంగ్లంలో సెంట్రిఫ్యుజ్ అంటారు.

## అపకేంద్ర యంత్రం ఉపయోగించే సందర్భాలు

* రక్తపరీక్ష చేసి ప్లేట్‌లెట్ల స్థాయిని తెలుసుకొనుటకు
* కృత్రిమ తేనెతుట్టెల నుండి తేనెను వేరు చేయడానికి
* పాలలో వెన్న శాతమును తెలుసుకోవడానికి, మజ్జిగ నుండి వెన్నను వేరుచేయడానికి

## ఇవి కూడా చూడండి

అపకేంద్ర యంత్రం
అభికేంద్ర బలం

## బయటి లింకులు

10th Physical Science అపకేంద్రబలం వీడియో

## మూలాలు
# కోట

*ఇతర వాడుకల కొరకు, కోట (అయోమయ నివృత్తి) చూడండి.*
భారతదేశంలోని రాజస్థాన్ లోని కుంభల్ ఘడ్ కోట ఆసియాలో పొడవైన కోటలలో ఒకటి. ఈ కోటను 15 వ శతాబ్దంలో రానా కుంభ నిర్మించాడు.350 కి పైగా హిందూ జైన దేవాలయాలు కోటలో ఉన్నాయి.
**కోట** అనగా రాజులుండే పెద్ద కట్టడం. రాజులు తమ రాజ్యవ్యవస్థ, పాలనా యంత్రాంగం, పరివారజనులు, ఇతర రాజుల నుండి రక్షణ, దిగిమతుల నిల్వ మొదలగు వాటి నిర్వహణ కొరకు కోటలను నిర్మించేవారు.రాజ్య వ్యవస్థ అధికంగా విలసిల్లింది. భారతదేశంనందే కనుక ప్రపంచంలో ప్రసిద్ధమైన కోటలు అనేకం భారతదేశంనందే ఉన్నాయి.

## కోటల నిర్మాణం

పూర్వకాలం అంత భారీ నిర్మాణాలు ఎలా నిర్మించారు? అనేది కోటల నిర్మాణాల వెనుక గల పెద్ద ప్రశ్న. యంత్రపరికరాలు, ఇనుం, సిమెంటు లాంటివి లేని ఆ కాలంలో ఇప్పటికీ చెక్కు చెదరని బలమైన, భారీ కోటల నిర్మాణం చేసిన అప్పటి మేదావుల తెలివితేటలను అంచనావేయచ్చు. చరిత్రల కథల ఆధారంగా కోటల నిర్మాణాన్ని గురించి కొంత తెలుసుకొనవచ్చు. మానవశక్తినే ప్రధాన వనరుగా వినియోగించి కొండలను పిండిచేసి, రాళ్ళను తరలించేవారు. ఏనుగుల సహకారం ప్రతి కోట నిర్మాణం వెనుక ఉంటుంది. పెద్ద బండలను ఏతాం ద్వారా నీళ్ళు తోడే పద్ధతిన పైకి చేర్చడం చేసేవారు.కోట శంకుస్థాపన / పునాది వేసెప్పుడు ఒక సాధువు వచ్చి పునాదిలో తాబేలు వస్థుంది. అది వచ్చేవరకు తవ్వమని చెప్పారు, సుమారు 90 అడుగులు తవ్వాక తాబేలు దొరికింది. ఆ తరువాత కొట పనులు ప్రారంభించారు. ( పెద్దలు చెప్పే మాట)

## చారిత్రిక ప్రాధాన్యత

దేశసంరక్షణకు, శత్రువులను ప్రతిఘటించి యుద్ధం చేయడానికి కోటలను నిర్మించుకున్నా, ఇప్పటి స్థితిగతుల్లో కోటల ప్రయోజనం నశించింది. 20వ శతాబ్ది క్రితం నాటి చరిత్రను అవగాహన చేసుకునేందకు కోటలు చాలా ఉపకరిస్తాయి. అయితే కోటలను సంరక్షించేందుకు పురావస్తు శాఖ చట్టాల ప్రకారం ప్రయత్నాలు చేయకముందు బ్రిటీష్ కాలంలో చాలా ప్రాసాదాలు, కోటలు రూపుమాసిపోయాయి. మదురై తిరుమలనాయకుని నగరు, తంజావూరులో నాయకరాజుల ప్రాసాదాలు, పెనుగొండలోని కృష్ణదేవరాయల గగన్ మహల్, చెన్నై ఆర్కాటునవాబు కలశమహల్ వంటివి బ్రిటీష్ పరిపాలన కాలంలో దెబ్బతినిపోయాయి. దీనివల్ల విజయనగర రాయలు, దక్షిణాంధ్ర నాయకులు, ఆర్కాటు నవాబులు వారి ప్రత్యేక మందిరాల్లో వ్యవహరించే తీరు, వారు అనుభవించే విలాసాలు, రాజకీయాంతర్గత వ్యవహారాలలో మాట్లాడేందుకు మాట్లాడేందుకు ఏర్పడిన మందిరాల గురించి తెలియకుండా పోతుంది.

## ప్రసిద్ధ కోటలు

### ఆంధ్రప్రదేశ్ కోటలు

* నరసరావుపేట కోట
* విజయనగరం కోట
* కొండారెడ్డి బురుజు (కర్నూలు)
* బొబ్బిలి కోట
* చంద్రగిరి కోట
* గుత్తి కోట
* చల్లపల్లి కోట

### తెలంగాణ కోటలు

* గోల్కొండ కోట
* ఓరుగల్లు కోట
* గండికోట
* భువనగిరి కోట
* ఖమ్మం కోట

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# గుహలు

గుహ
**గుహ**, కొండలలో, భూమిలో సహజంగా ఏర్పడిన ఖాళీ. ఈ ఖాళీలు పెద్దవిగా, మనుషులు వెళ్ళగలిగేంత పరిమాణంలో ఉంటాయి. రాళ్ళు సహజమైన కోతకు గురైనపుడు గుహలు ఏర్పడతాయి. భూమి లోకి బాగా లోతుగా ఉండవచ్చు. సాధారణంగా గుహల ముఖద్వారాల వెడల్పు కంటే వాటి లోతు ఎక్కువగా ఉంటుంది. వాటిని ఎక్సోజీన్ అంటారు. ఐతే రాక్ షెల్టరు వంటి కొన్ని గుహలు లోతు తక్కువగాఅ ఉంటాయి. వీటిని ఎండోజీన్ అంటారు. గుహలను, గుహల్లోని పర్యావరణాన్నీ అధ్యయనం చేసే శాస్త్రాన్ని స్పీలియాలజీ అంటారు. వినోదం , విహారాల కోసం గుహల్లోకి వెళ్ళడాన్ని కేవింగ్ అంటారు.

## రకాలు

గుహలు కొన్ని కోట్ల సవత్సరాల కాలంలో ఏర్పడతాయి. అనేక భూగర్భ ప్రక్రియల ద్వారా ఇవి ఏర్పడవచ్చు. రసాయనిక చర్యలు, నీటి కోత, టెక్టోనిక్ బలాలు, సూక్ష్మజీవులు, వత్తిడి, వాతావరణ ప్రభావం మొదలైనవి వీటిలో కొన్ని.భూమి లోపలికి ఉన్న గుహ నిట్టనిలువు లోతు 3,000 మీటర్లకు మించి ఉండదని అంచనా వేసారు. పైనున్న రాళ్ళ వలన కలిగే పీడనం దీనికి కారణం. గుహల్లో కింది రకాలున్నాయి:

### సొల్యూషనల్ గుహలు

**చాలా ఎక్కువగా కనిపించే గుహలివి. ఇవి** రాతిలో, ఎక్కువగా సున్నపురాయిలో ఏర్పడతాయి. డొలమైట్, చలువరాయి వంటి వాటిలో కూడా ఏర్పడతాయి. వీటిలో ఉన్న పగుళ్ళ గుండా నీరు ప్రవహించి ఈ రాతిని కరిగించుకూంటు పోవడంతో ప్గుళ్ళు విస్త్రించి గుహలు ఏర్పడతాయి.

### ప్రాథమిక గుహ

ట్టూ ఉన్న శిలలు ఏర్పడినప్పుడే ఏర్పడిన గుహలను ప్రథమిక గుహలు అంటారు

### సముద్రపు గుహలు

ఇవి సముద్ర తీరాల వద్ద ఏర్పడే గుహలు.

### కరోజనల్ గుహ లేద ఇరోజనల్ గుహ

నీటి ప్రవాహాల కోత వలన ఏర్పడే గుహలు

### గ్లేసియర్ గుహ

ఐసు కరిగి ప్రవహించి పోవడంతో ఈ గుహలు ఏర్పడతాయి

### పగుళ్ళ గుహలు

నీటిలో కరగని రాళ్ళ మధ్య కరిగే జిప్సం వంటి పొరలు ఉన్నపుడు అవి కరిగిపోయి పగుళ్ళు ఏర్పడతాయి. దీంతో పైనున్న రాళ్ళు కూలబడి గుహలు ఏర్పడతాయి.

### టాలస్ గుహకు

రళ్ళ గుట్టల మధ్య ఏర్పడే గుహలు.

### ఏంకియలైన్ గుహలు

సముద్ర తీరానికి దగ్గర్లో ఏర్పడే గుహలు. వీటిలో ఉప్పునీటితో పాటు మంచినీరు కూడా ఉంటుంది.

## ప్రముఖ గుహలు

* అజంతా గుహలు
* ఉండవల్లి గుహలు
* ఎల్లోరా గుహలు
* బొర్రా గుహలు
* బెలూం గుహలు

## చిత్రమాలిక

* విజయవాడ లో అక్కన్నా మాదన్నా గుహాలయాలు
* గుంటుపల్లి వద్ద బౌద్దారామం లో రాతిలో తొలచబడిన గుహల సముదాయము
* అమెరికా లోని లెచుగుల్ల (కొత్త మెక్సికో) గుహల సముదాయం

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# క్లస్టర్ బాంబు

A US Vietnam era BLU-3 క్లస్టర్ బాంబ్లెట్
సాధారణ బాంబుల వల్ల ఒక్క పేలుడు మాత్రమే జరుగుతుంది. కానీ క్లస్టర్‌ బాంబుల వల్ల భారీ సంఖ్యలో పేలుళ్లు జరుగుతాయి. ప్రతి బాంబులో భారీ సంఖ్యలో చిన్న బాంబులు ఉంటాయి. వీటిని రన్‌వేలను పేల్చివేయడానికి, పవర్‌ స్టేషన్‌లను ధ్వంసం చేయడానికి, భూమిలో ముందే అమర్చిన ల్యాండ్‌మైన్లను, రసాయన ఆయుధాలను ధ్వంసం చేయడానికి వాడతారు. వీటివల్ల చాలా ప్రమాదాలు పొంచి ఉన్నాయి.. కొన్ని సార్లు వీటిని పేల్చి నప్పుడు అందులో నుంచి వేరుపడ్డ చిన్న బాంబులు కొన్ని పేలకుండా మిగిలిపోయి.. తర్వాత ఆ ప్రాంతానికి వచ్చేవారికి ప్రాణాపాయంగా పరిణమిస్తుంటాయి. దీంతోపాటు ఈ బాంబును ప్రయోగించిన ప్రాంతం కొంత మేరకు పూర్తిగా ధ్వంసమైపోతుంది. అందుకే 2010లో దీని ప్రయోగంపై అంతర్జాతీయ సమాజం నిషేధం విధించింది.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

* Cluster Munition Coalition
# బిలియన్

**బిలియన్** అనే పదాన్ని సాధారణముగా ఒక సంఖ్యను తెలుపడానికి ఉపయోగిస్తారు. ఒక బిలియన్ 1,000,000,000 కి సమానం. అనగా, భారతీయ సంఖ్యామానంలో వంద కోట్లు (1,00,00,00,000). శాస్త్రీయ పద్ధతిలో ఈ రెండింటిని WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 అని సూచిస్తారు; ఇక్కడ 9 ఎన్ని సున్నలు ఉన్నాయో చెబుతుంది.

ఒకటి నుండి మిలియను వరకు వాడే సంఖ్యామానం పాశ్చాత్య ప్రపంచం అంతా ఒక్కలాగే ఉంటుంది. బిలియను దాటిన తరువాత రెండు పద్ధతులలో చీలిపోతుంది; సంఖ్యని సూచించే పేరులో తేడా వస్తుంది. ఈ రెండు పద్ధతులలో ఒకదానిని "పొట్టి పద్ధతి" (short scale), రెండవదానిని "పొడుగు పద్ధతి" (long scale) అంటారు.

పొడుగు పద్ధతి: ఈ పద్ధతిలో

* బిలియను (బి అంటే 2) మిలియను మిలియనులు లేదా WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 .
* ట్రిలియను (ట్రి అంటే 3) మిలియను మిలియను మిలియనులు లేదా WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 .
* వగైరా

ఈ పొడుగు పద్ధతి ఐరోపా‌లోను, ఫ్రెంచి, స్పేనిష్‌ భాషలు మాటాడే దేశాలలోను వాడుకలో ఉంది కాని అంతర్జాతీయ ఒత్తిడులవల్ల ఈ వాడుక సమసిపోయి, పొట్టి పద్ధతి అలవాటులోకి వస్తోంది. ఉదాహరణకి, బ్రిటన్‌లో 1974 వరకు పొడుగు పద్ధతి ఉండేది; తరువాత చట్టబద్ధంగా పొట్టి పద్ధని అమలులోకి తీసుకువచ్చేరు.

పొట్టి పద్ధతి: ఈ పద్ధతిలో

* బిలియను (బి అంటే అర్థం లేదు) వెయ్యి మిలియనులు లేదా WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 .
* ట్రిలియను (ట్రి అంటే అర్థం లేదు) వెయ్యి బిలియనులు లేదా WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 .
* వగైరా

ఈ పొట్టి పద్ధతి ఇంగ్లీషు భాష, అరబిక్‌ భాష మాటాడే దేశాలలో వాడుకలో ఉంది.

భారతదేశంలో ఇంకా పురాతన పద్ధతే వాడుకలో ఉంది. భారతదేశం కూడా పొట్టి పద్ధతి ప్రకారం మిలియనులు, బిలియనులు, ట్రిలియనులు, వగైరా వాడి లక్షలు, కోట్లు, పదికోట్లు, వందకోట్లు, వెయ్యికోట్లు, లక్షకోట్లు, కోటికోట్లు, వగైరా లెక్కల నుండి బయటపడాలని వేమూరి వేంకటేశ్వరరావు ప్రచారం చేస్తున్నారు; కాని, ఎవ్వరూ వినడం లేదు.

## పెట్టెల రూపంలో పొట్టి పద్ధతిని వివరించే చిత్రం

**A** ఒక పెట్టె; **B** అనే పెట్టెలో A జాతి పెట్టెలు 1,000 పడతాయి. **C** అనే పెట్టెలో B జాతి పెట్టెలు 1,000 పడతాయి. అలాగే, **D** అనే పెట్టెలో C జాతి పెట్టెలు 1,000 పడతాయి. కనుక 1 మిలియను A లు C లోనూ, 1,000,000,000 A లు D లోనూ ఉన్నాయి.

## మూలాలు