# పాశ్చాత్య నాగరికత

**పాశ్చాత్య నాగరికత** లేదా **పాశ్చాత్య సంస్కృతి** లేదా **యూరోపియన్ నాగరికత**, లేదా "పశ్చిమ దేశాల సంస్కృతి" పాశ్చాత్య ప్రపంచంలో అంతర్గత వైవిధ్యంతో కూడిన సంస్కృతి. "పాశ్చాత్య" అనే పదం ప్రధానంగా యూరోపియన్, మధ్యధరా ప్రాంత చరిత్రలలో వేళ్ళూనుకున్న సామాజిక నిబంధనలు, నైతిక విలువలు, సాంప్రదాయ ఆచారాలు, విశ్వాస వ్యవస్థలు, రాజకీయ వ్యవస్థలు, కళాఖండాలు, సాంకేతికతల కలయిక.
ఒక విస్తృత భావనగా, "పాశ్చాత్య సంస్కృతి" అనేది స్థిరమైన సభ్యులు లేదా భౌగోళిక సరిహద్దులు కలిగిన ప్రాంతానికి మాత్రమే పరిమితం కాదు. ఇది సాధారణంగా ప్రాచీన గ్రీస్, ప్రాచీన రోం, మధ్యధరా ప్రాంతం, ఐరోపా అంతటా విస్తరించిన వాటి క్రైస్తవ వారసత్వ సంస్కృతుల సమ్మేళనం. ఇవి కాలక్రమేణా వలసవాదం, ప్రపంచీకరణ ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరించాయి.
చారిత్రక కోణంలో చూస్తే, పండితులు పాశ్చాత్య సంస్కృతిని గ్రీకో-రోమన్ ప్రాచీన యుగంతో దగ్గరగా ముడిపెడతారు. అయితే, ప్రాచీన ఈజిప్ట్, ఫోనిషియన్ నగర-రాజ్యాలు, ఇంకా అనేక సమీప-తూర్పు (Near-Eastern) సంస్కృతులు కూడా దీనిని ప్రభావితం చేశాయని వారు అంగీకరిస్తారు. హెలెనిస్టిక్ కాలం గ్రీకు, రోమన్, సమీప-తూర్పు సంస్కృతుల సమ్మేళనాన్ని (syncretism) ప్రోత్సహించింది.

సాహిత్యం, ఇంజనీరింగ్, సైన్స్‌లో సాధించిన గొప్ప పురోగతులు హెలెనిస్టిక్ యూదు సంస్కృతిని రూపొందించాయి. దీని నుండి ప్రారంభ క్రైస్తవులు, గ్రీకు కొత్త నిబంధన (New Testament) ఉద్భవించాయి. ప్రాచీన యుగం చివరలో ఐరోపా క్రైస్తవీకరణ చెందడం వల్ల, తర్వాత అనేక శతాబ్దాల పాటు పాశ్చాత్య సంస్కృతిలో క్రైస్తవ మతం, ముఖ్యంగా కాథలిక్ చర్చి ఒక ప్రధాన శక్తిగా నిలిచింది.
మధ్య యుగాలలో (Middle Ages) పాశ్చాత్య సంస్కృతి మరింత అభివృద్ధి చెందింది. మధ్యయుగ పునరుజ్జీవనం (Renaissance) వల్ల కలిగిన సంస్కరణలు, అల్-అండలస్, సిసిలీ ద్వారా ఇస్లామిక్ ప్రపంచ ప్రభావం (తూర్పు నుండి సాంకేతికత బదిలీ, అరబిక్ సైన్స్, ఫిలాసఫీ గ్రంథాల లాటిన్ అనువాదాలతో సహా), ఇటాలియన్ పునరుజ్జీవనం దీనికి దోహదపడ్డాయి. కాన్‌స్టాంటినోపుల్ పతనం తర్వాత గ్రీకు పండితులు ప్రాచీన గ్రీకు, రోమన్ గ్రంథాలతో మధ్య, పశ్చిమ ఐరోపాకు పారిపోవడం ఈ అభివృద్ధిని వేగవంతం చేసింది. ఆధునిక విశ్వవిద్యాలయం, ఆధునిక ఆసుపత్రి వ్యవస్థ, శాస్త్రీయ ఆర్థిక శాస్త్రం, సహజ చట్టం (ఇది తరువాత అంతర్జాతీయ చట్టం ఏర్పడటానికి దోహదపడింది) వంటి వాటి సృష్టిలో మధ్యయుగ క్రైస్తవ మతానికి ఘనత దక్కుతుంది. యూరోపియన్ సంస్కృతి తత్వశాస్త్రం, మధ్యయుగ పాండిత్యం (Scholasticism), ఆధ్యాత్మికత, క్రైస్తవ, లౌకిక మానవతావాదాన్ని అభివృద్ధి చేసింది. ఇది 16వ శతాబ్దంలో ప్రొటెస్టంట్ సంస్కరణకు వేదికగా నిలిచింది. ఇది మతపరమైన, రాజకీయ జీవితాన్ని ప్రాథమికంగా మార్చివేసింది. మార్టిన్ లూథర్ వంటి వ్యక్తుల నేతృత్వంలో, ప్రొటెస్టంటిజం కాథలిక్ చర్చి అధికారాన్ని సవాలు చేసింది. వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ, మత సంస్కరణల వంటి ఆలోచనలను ప్రోత్సహించింది. ఇది వ్యక్తిగత బాధ్యత, పరిపాలనపై ఆధునిక దృక్పథాలకు దారి తీసింది.

17, 18వ శతాబ్దాలలో వచ్చిన జ్ఞానోదయం (Enlightenment), హేతువాదం (Reason), సైన్స్, వ్యక్తిగత హక్కుల వైపు మళ్ళించింది. ఇది ఐరోపా, అమెరికా అంతటా విప్లవాలను, ఇంకా ఆధునిక ప్రజాస్వామ్య సంస్థల అభివృద్ధిని ప్రభావితం చేసింది. జ్ఞానోదయ కాలపు ఆలోచనాపరులు రాజకీయ బహుళత్వం (Pluralism), అనుభవపూర్వక విచారణ (Empirical inquiry) వంటి ఆదర్శాలను ముందుకు తెచ్చారు. ఇవి పారిశ్రామిక విప్లవంతో కలిసి పాశ్చాత్య సమాజాన్ని మార్చివేశాయి. 19, 20వ శతాబ్దాలలో, లౌకికవాదం, ఉదారవాద ప్రజాస్వామ్యం పెరగడంతో జ్ఞానోదయ హేతువాద ప్రభావం కొనసాగింది. అదే సమయంలో పారిశ్రామిక విప్లవం ఆర్థిక, సాంకేతిక వృద్ధిని పెంచింది. పౌర హక్కుల విస్తరణ, మతపరమైన అధికార క్షీణత ముఖ్యమైన సాంస్కృతిక మార్పులను సూచించాయి. ఆధునిక పాశ్చాత్య సమాజాలను నిర్వచించే ధోరణులలో రాజకీయ బహుళత్వం, వ్యక్తివాదం (Individualism), ప్రముఖ ఉప-సంస్కృతులు లేదా ప్రతి-సంస్కృతులు (Countercultures), ప్రపంచీకరణ, వలసల ఫలితంగా పెరుగుతున్న సాంస్కృతిక సమ్మేళనం వంటివి ఉన్నాయి.

## మూలాలు