Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# పూర్వచరిత్ర

కొమ్ములపై చెక్కిన జంతుచిత్రాలు
**పూర్వచరిత్ర** (Prehistory) అంటే మానవ చరిత్రలో సుమారు 33 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం హోమోనిన్లు రాతి పనిముట్లు కనిపెట్టిన కాలం నుంచి లిఖిత సాంప్రదాయం ప్రారంభమై చరిత్రను రికార్డు చేయడం మొదలు పెట్టిన మధ్యకాలం. మానవ చరిత్రలో గుర్తులు, మచ్చలు, బొమ్మల వాడకం ఎన్నో సంవత్సరాల నుంచీ అందుబాటులో ఉన్నా, లిపి ఆనవాళ్ళు మాత్రం సుమారు 5200 సంవత్సరాల క్రితమే కనిపిస్తున్నాయి. సుమారు 19 వ శతాబ్దంలో ఈ లిపులు అన్ని సంస్కృతులకు విస్తృతంగా చేరువ కావడానికి కొన్ని వేల సంవత్సరాలు పట్టింది. కాబట్టి ఈ పూర్వచరిత్ర ముగింపు ఒక్కో ప్రాంతానికి ఒక్కో రకంగా ఉంది.

కంచుయుగం ప్రారంభంలో మెసొపొటేమియాలో వర్ధిల్లిన సుమేరు నాగరికత, సింధు లోయ నాగరికత, పురాతన ఈజిప్టు చరిత్రను దాచడానికి తమకోసమే ప్రత్యేకమైన లేఖనాన్ని రూపొందించుకున్నారు. తర్వాత వారి చుట్టుపక్కల నాగరికతలు కూడా వాటిని అనుసరించాయి. తర్వాత వచ్చిన ఇనుపయుగం నాటికి చాలావరకు నాగరికతల్లో పూర్వచరిత్రకు ముగింపు పడింది.

తనకంటూ ప్రత్యేకమైన లేఖనా పద్ధతులను ఏర్పరుచుకోని సంస్కృతుల గురించి ఇతరులు రాసిన చరిత్రను *ప్రోటోహిస్టరీ* అని వ్యవహరిస్తారు. నిర్వచనం ప్రకారం మానవజాతి పూర్వచరిత్ర గురించి మనకు లిఖిత ఆధారాలు ఏమీ ఉండవు. వారు వాడిన పురాతన వస్తువులు, మానవ శిథిలాల ఆనవాళ్ళ ద్వారా మాత్రమే దాన్ని తెలుసుకోగలము. ఇంకా తరతరాలుగా చెప్పుకుంటూ వచ్చే జానపద గాథల ద్వారా కొంతవరకు తెలుసుకోవచ్చు. పూర్వ చరిత్ర ఆధారాలను పరిశీలించడంలో కీలకమైనది కాలనిర్ణయం (*డేటింగ్*). 19వ శతాబ్దం నుంచి కాలనిర్ణయం చేసేందుకు వాడే పద్ధతులు క్రమంగా అభివృద్ధి చెందుతూ వస్తున్నాయి. ఈ పద్ధతుల్లో ముఖ్యమైన పద్ధతి రేడియోకార్బన్ డేటింగ్. పురాతన భాషలను పునర్నిర్మించడం ద్వారా కూడా ఆధారాలు సంపాదించవచ్చు. ఇంకా ఇటీవలి పద్ధతుల్లో పురాతన వస్తువులను రసాయన పరీక్షలకు గురిచేసి వాటిన వాడిన విధానం తెలుసుకోవడం, ఎముకలను జన్యు పరీక్షలకు గురిచేసి పూర్వీకుల సంబంధ బాంధవ్యాలను పరిశీలించడం మొదలైనవి ఉన్నాయి.

## మూలాలు
# సూర్యకేంద్రక సిద్ధాంతం

*హార్మోనియా మాక్రోకాస్మికా* అనే గ్రంథంలో ఆండ్రియాస్ సెలారియస్ ఊహించి చిత్రించిన కోపర్నికస్ వ్యవస్థ
**సూర్యకేంద్రక సిద్ధాంతం** అంటే సూర్యుడు కేంద్రంగా, భూమి, ఇతర గ్రహాలు దాని చుట్టూ తిరుగుచున్నవని వివరించే ఖగోళశాస్త్ర నమూనా. అంతకు ముందు టోలెమీ ప్రవేశ పెట్టిన భూకేంద్రక సిద్ధాంతానికి ఇది వ్యతిరేకమైనది. భూమి సూర్యుని చుట్టూ తిరుగుతుందనే భావనను సా.పూ 3 వ శతాబ్దంలోనే *అరిస్టార్కస్ ఆఫ్ సామోస్* ప్రతిపాదించాడు. కానీ మధ్యయుగంలో మాత్రం ఈ భావనకు అంతగా ప్రాచుర్యం లభించలేదు. బహుశ ఈ భావనను నిరూపించేందుకు అవసరమైన శాస్త్ర పరిశోధనలేమీ జరగకపోవడం ఇందుకు కారణం కావచ్చు.

16 శతాబ్దంలో సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవన సమయానికి గణిత శాస్త్రవేత్త, ఖగోళవేత్త, క్యాథలిక్ క్లెరిక్ అయిన నికోలాస్ కోపర్నికస్ సూర్యకేంద్రక సిద్ధాంతానికి గణిత నమూనా తయారు చేసాడు. దీని తర్వాతి శతాబ్దంలో జొహన్నెస్ కెప్లర్ దీర్ఘవృత్తాలతో కూడిన గ్రహ గమన నియమాలు రూపొందించాడు. గెలీలియో టెలిస్కోపు ద్వారా పరిశీలించి అందుకు అనువైన పరిశీలనలు చేశాడు.

విలియం హెర్షెల్, ఫ్రెడెరిక్ బెస్సెల్, ఇంకా మరికొంతమంది ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు పరిశీలించిన మీదట సౌర వ్యవస్థకు సూర్యుడు కేంద్రంగా ఉన్నప్పటికీ విశ్వానికంతటికీ మాత్రం సూర్యుడే కేంద్రమని చెప్పలేమని ఋజువైంది.

## మూలాలు

**పాదపీఠికలుసూచనలు**

## బయటి లింకులు

* "Does Heliocentrism Mean That the Sun is Stationary?". *Scienceray*. Archived from the original on August 16, 2013. Retrieved November 27, 2018.
# బెల్ ల్యాబ్స్

నోకియా బెల్ ల్యాబ్స్| 2023 నుంచి లోగో |
| 2012 లో ముర్రే హిల్, న్యూజెర్సీలోని బెల్ ల్యాబ్స్ ప్రధాన కార్యాలయపు విహంగ వీక్షణం |
| Company type | సబ్సిడరీ |
| Industry | టెలికమ్యూనికేషన్, సాంకేతిక విజ్ఞానం, పదార్థ విజ్ఞానశాస్త్రం |
| Founded | జనవరి 1925 (1925-01) (as Bell Telephone Laboratories, Inc.) |
| Headquarters | ముర్రే హిల్, న్యూజెర్సీ, అమెరికా |
| Parent | * AT&T Corporation (1925–1996)
* Western Electric (1925–1983)
* Lucent (1996–2006)
* Alcatel-Lucent (2006–2016
* Nokia (2016–present)
 |
| Subsidiaries | నోకియా షాంఘై బెల్ |

**బెల్ ల్యాబ్స్** అమెరికాకు చెందిన వైజ్ఞానిక పరిశోధన, వ్యాపార సంస్థ. ఇక్కడ పని చేసిన పరిశోధకులు, రేడియో ఆస్ట్రానమీ, ట్రాన్సిస్టర్, లేజర్, ఫోటో వోల్టాయిక్ సెల్, ఛార్జ్ కపుల్డ్ డివైస్ (సిసిడి), ఇన్‌ఫర్మేషన్ థియరీ, యునిక్స్ ఆపరేటింగ్ సిస్టం, B, C, C++, S, SNOBOL, AWK, AMPL లాంటి ప్రోగ్రామింగ్ భాషలను ఆవిష్కరించారు. ఇక్కడి పూర్తి చేసిన పరిశోధనలకు గాను 10 నోబెల్ పురస్కారాలు, 5 ట్యూరింగ్ పురస్కారాలు దక్కాయి.

ఈ సంస్థ 19వ శతాబ్దం చివరలో వెస్టర్న్ ఎలక్ట్రిక్ సంస్థ ఇంజనీరింగ్ విభాగంగా న్యూయార్క్ నగరంలో ప్రారంభమైంది. బెల్ సబ్సిడరీ సంస్థ అయిన వెస్టర్న్ ఎలక్ట్రిక్ కొన్ని సంవత్సరాల పాటు పరిశోధన, అభివృద్ధి సాగించిన తర్వాత ఆ ఇంజనీరింగ్ విభాగం 1925 లో బెల్ టెలిఫోన్ ల్యాబొరేటరీస్ పేరుతో ప్రత్యేక సంస్థగా అవతరించింది. ఇది వెస్టర్న్ ఎలక్ట్రిక్, అమెరికన్ టెలిఫోన్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ కంపెనీ (AT & T) సంస్థల సంయుక్త అజమాయిషీలో పనిచేసేది. 1960వ దశకంలో ఈ సంస్థ ప్రధాన కార్యాలయాలం న్యూ జెర్సీలోని ముర్రే హిల్స్ కి తరలించబడింది. 1984 లో బెల్ సిస్టమ్స్ విడిపోయిన తర్వాత బెల్ ల్యాబ్స్ AT & T నిర్వహణ కిందకు వచ్చింది. తర్వాత దీనికి నిధులు భారీగా తగ్గాయి.

## మూలాలు