# మస్జిదుల్ హరామ్

| అల్-మస్జిద్-అల్-హరామ్
 |
| --- |
| المسجد الحرام |
|
అల్-మస్జిద్-అల్-హరామ్ 2022

 |
| ప్రదేశం
 | మక్కా,  Saudi Arabia |
| ఇస్లామిక్ శాఖ/సంప్రదాయం
 | ముస్లిం
 |
| నిర్మాణ సమాచారం
 |
| సామర్థ్యం
 | 3.0
 |
| మీనార్/మీనార్లు
 | 13
 |
| మీనార్ ఎత్తు
 | 139 m (456 ft)
 |

కాబా చుట్టూ ప్రదక్షిణలు చేస్తున్న ముస్లిం సమూహం.
**అల్-మస్జిద్-అల్-హరామ్** (**అరబ్బీ: المسجد الحرام** "పవిత్రమైన మస్జిద్"), ప్రపంచంలోనే అతి పెద్ద మస్జిద్. మక్కా నగరంలో గలదు. ఈ మస్జిద్ కాబా గృహం చుట్టూ గలదు. ప్రపంచంలోని ముస్లింలు అందరూ కాబావైపు తిరిగి (ముఖంచేసి) ప్రార్థనలు చేస్తారు. దీనిని ఖిబ్లా అనిగూడా అంటారు. ముస్లింలు దీనిని ప్రపంచంలోనే పరమపవిత్రంగా భావిస్తారు. ఈ మస్జిద్ ను సాధారణంగా **హరామ్** లేదా **హరమ్ షరీఫ్** అని అంటారు.

ప్రస్తుతం ఈ మస్జిద్ యొక్క వైశాల్యం 356,800 చదరపు మీటర్లు. హజ్ సమయంలో దీని లోపలి, వెలుపలి భాగంలో దాదాపు 40 లక్షలమంది నమాజ్ చేసే సౌకర్యం గలదు.

## చరిత్ర

ఇస్లాం సంప్రదాయాల ప్రకారం ఈ మస్జిద్ ను అల్లాహ్ ఆజ్ఞతో మానవసృష్టి అల్లాహ్ ను పూజించుటకు దేవదూతలు నిర్మించారు. ఈ మస్జిద్ కు సరాసరి పైభాగాన "అల్-బైతుల్-మామూర్" (అరబ్బీ : البيت المعمور, "దేవదూతల ప్రార్థనా స్థలం") గలదు. మొదటిసారిగా కాబాను ఆదమ్ ప్రవక్త (మానవుడు) నిర్మించాడు. కాలగర్భంలో ఎన్నో ప్రాకృతిక ఆటుపోట్లకు లోనై శిథిలావస్థకు చేరుకున్నది. దీనిని తిరిగీ ఇబ్రాహీం ప్రవక్త తనకుమారుడైన ఇస్మాయీల్ సహకారంతో పునర్నిర్మించాడు. ఇక్కడే "హజ్ర్-ఎ-అస్వద్ " (నల్లని రాయి) ఉల్కరూపంలో భూమిపై చేరింది. ఈ మస్జిద్ ప్రాంతంలోనే జమ్ జమ్ బావి కూడాయున్నది. అన్ని ఋతువులలోనూ సజలంగా వుంటూ అందరినీ ఆశ్చర్యపరుస్తూంది ఈ బావి.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| “
 | మేము కాబా ప్రదేశాన్ని నిర్ణయిస్తూ ఇబ్రాహీం కు తెలియజేశాము, నన్ను ఎవరుతోనూ జోడించకండి, నాభక్తులు, నాముందు మోకరిల్లువారు, కాబాచుట్టూ ప్రదక్షిణలు చేయువారికొరకు ఈ ప్రాంతాన్ని పరిశుధ్ధంగా వుంచండి..
 | ”
 |
| —Qur'an, మూస:Quran-usc |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| “
 | ఇబ్రాహీం , ఇస్మాయీల్ కాబా గృహనిర్మాణం కొరకు పునాదులను నిర్మించారు, , అన్నారు: ఓ అల్లాహ్! మమ్మల్ని (మా పనులను) స్వీకరించు; నీవు అంతా వినేవాడివి , తెలుసుకునే వాడివి.
 | ”
 |
| —Qur'an, మూస:Quran-usc |

హిజ్రత్ తరువాత, మహమ్మదు ప్రవక్త మక్కాపై రక్తరహిత విజయం సాధించిన తరువాత, మక్కావాసులు స్వయంగా కాబా గృహంనుండి విగ్రహాలను తొలగించారు, కాబాను పరిశుధ్ధం చేశారు. కాబా ముస్లింల (ఏకేశ్వరోపాసక) తీర్థయాత్ర అయింది. ముస్లింలు ఈ కాబా చుట్టూ ఒక మస్జిద్ ను నిర్మించారు.

692 లో మొదటిసారిగా ఈ మస్జిద్ ను విశాలీకరించారు. మూడు మీనార్లను కూడా నిర్మించారు.

1399 లో ఈ మస్జిద్ కొంతభాగం అగ్ని బారిన పడింది. ఇంకోసారి భారీవర్షాలమూలంగా కొద్దిగా దెబ్బతింది. తిరిగీ ఈ మస్జిద్ ను పునర్నిర్మించారు. ఈసారి పాలరాయినీ కలపనీ ఉపయోగించారు. 1570 లో ఇంకోసారి దీనినిర్మాణం చేపట్టారు. 1629 లోనూ విశాలీకరిస్తూ పునర్నిర్మించారు.

### సౌదీ అభివృధ్ధి

1620 లో భారీవర్షాల మూలంగా దెబ్బతింది. సౌదీయులు దీనిని తిరిగి పునర్నిర్మించారు. ఈ సారి, ఈ కట్టడం దాదాపు 3శతాబ్దాల పాటు వుండినది. ఈసారి దీనికి నాలుగు మీనార్లు నిర్మించారు.
రెండవ నిర్మాణలో "ఫహద్ రాజు" బాహ్య ప్రార్థనా హాలును, ఫహద్ ద్వారాన్ని నిర్మించాడు. ఈ నిర్మాణం 1982-1988 లో జరిగింది.

సౌదీయుల మూడవ విశాలీకరణ (1988-2005) లో మరికొన్ని మీనార్లు నిర్మించారు. అరఫాత్, మినా, ముజ్ దలిఫా లను అభివృధ్ధిపరచారు. ఈ సారి మస్జిద్ కు 18 ద్వారాలతోనూ 500 పాలరాతి స్తంభాలతోనూ నిర్మించారు. నవీనపద్ధతులతో విశాలమైన హాలులతో అధునాతనరూపంలో దీనిని నిర్మించారు.

నాలుగవ విశాలీకరణ 2007 నుండి 2020 వరకూ జరుగునట్లు ప్రణాళికలు రూపొందించారు. ఈ సారి మస్జిద్ ను 35% విశాలీకరణ్ జరుగునట్లు 11,20,000 మంది సామూహిక ప్రార్థనలు జరుపుకొనునట్లు ప్రణాళికలను సిధ్ధపరిచారు.

## మతపరమయిన ప్రాముఖ్యత

దీని ప్రాముఖ్యం ద్విముఖం. ఇది ఖిబ్లా కేంద్రము, హజ్ కేంద్రము.

### ఖిబ్లా

ఖిబ్లా ముస్లింలు ప్రార్థనలకు నిలుచునపుడు ఈ (కాబా) దిక్కువైపునే తిరిగి ప్రార్థనలు చేస్తారు. కాబాను ఖిబ్లాగా చేయకమునుపు ముస్లింలకు బైతుల్-ముఖద్దస్ ఖిబ్లాగా వుండేది. కాని ఈ ఖిబ్లా కేవలం 17 నెలలు మాత్రమే వుండినది. మహమ్మదు ప్రవక్త సహాబా ల ప్రకారం ఓసారి మదీనాలో మధ్యాహ్నపు ప్రార్థనల నిమిత్తం మస్జిద్ అల్-ఖిబ్లతైన్లో (బైతుల్ ముఖద్దస్ వైపు తిరిగి) ప్రార్థిస్తూ వుండగా యకాయకిన అల్లాహ్ నుండి ఆదేశం వెలువడింది *మీ ఖిబ్లాను కాబా దిశ వైపు మార్చు కోండి* అని. ఒకేప్రార్థన (నమాజ్) లో రెండు ఖిబ్లాలు గల నమాజును చేశారు గనుక ఈ మస్జిద్ను 'మస్జిద్ అల్-ఖిబ్లతైన్' అనే పేరొచ్చింది.

### పుణ్యక్షేత్రం

దస్త్రం:Kaaba Mirror.JPGPilgrims circumambulating the Kaaba during the Hajj
"హరమ్" హజ్, ఉమ్రా తీర్థయాత్రికులకు కేంద్రబిందువు. హజ్ ఇస్లామీయ కేలండర్
లోని పన్నెండవ నెలయైన జుల్-హజ్జాలో సంభవిస్తుంది. ఉమ్రా సంవత్సరంలో ఎప్పుడైనా చేయవచ్చును. హజ్ యాత్ర ఇస్లాం ఐదు మూలస్థంభాలులో ఐదవది. స్తోమతవున్న ప్రతి ముస్లిం జీవితంలో కనీసం ఒక్కసారైనా దీనిని పూర్తి చేయవలెను. ప్రతియేటా 30లక్షలమంది తీర్థయాత్రికులు ఈ హజ్ తీర్థయాత్రను పూర్తిచేస్తారు.

### కాబా

సాహిత్యపరంగా కాబా అనగా *చతురస్రాకారపు గృహం*.

'కాబా' కు కొన్ని ఇతర నామాలు :

* అల్-బైత్ ఉల్-అతీఖ్ అనగా అత్యంత ప్రాచీన, స్వతంత్రమైన.
* అల్-బైత్ ఉల్-హరామ్ అనగా **అత్యంత గౌరవప్రధమయిన గృహం**.

బూడిదనీలం రంగుగల రాళ్ళతో చతురస్రాకారంలో, మక్కా పర్వతాల మధ్య నిర్మితమైన కట్టడమే ఈ కాబా. నలువైపులా నాలుగు విశేషవస్తువులు గల గృహం. తూర్పువైపున *హజ్ర్-ఎ-అస్వద్* ('హజ్ర్' అనగా రాయి, అస్వద్ అనగా నల్లని, *నల్లనిరాయి*) ఉత్తరం వైపున *రుక్న్-అల్-ఇరాఖీ* (ఇరాకీ మూల), పశ్చిమాన *రుక్న్-అల్-షామి* (సిరియన్ మూల),, దక్షిణాన *రుక్న్-అల్-యెమని* (యెమనీ మూల) గలవు. నాలుగు గోడలూ 'కిస్వాహ్' (తెర) చే కప్పబడిఉన్నవి. కిస్వాహ్ సాధారణంగఅ నల్లని తెర, దీనిపై 'షహాద' వ్రాయబడివుంటుంది. బంగారపు ఎంబ్రాయిడరీచే ఖురాన్ ఆయత్ లు వ్రాయబడివుంటాయి.
హతీం :కాబా గర్భగుడికి ఒకవైపు 9 అడుగుల అర్ధచంద్రాకార ఖాళీ స్థలం.ఖాళీగా వదిలిన కాబా స్థలాన్ని కాబాలో కలిపేయాలని ముహమ్మద్ ప్రవక్త అనుకున్నారు. (ముస్నద్ అహ్మద్).అబ్దుల్లా బిన్ జుబైర్ కాలంలో ఆ ఖాళీ స్థలం కలిపి కాబాను నిర్మించారు.కానీ ఆయన చనిపోయాక మళ్ళీ ఖాళీ స్థలం ఏర్పాటు చేశారు.ఎందుకనో ముహమ్మద్ ప్రవక్త కోరుకున్నట్లుగా ఈ స్థలాన్ని సౌదీ ప్రభుత్వం ఈనాటికీ కాబాలో కలపలేదు.

## ఇమామ్ లు

హరమ్ షరీఫ్ లో గల ఇమామ్లు సామూహిక నమాజ్ ఆచరించుటకు నియుక్తులవుతారు.

## ముఅజ్జిన్ లు

హరమ్ షరీఫ్ లో ముఅజ్జిన్లు 16 మంది తమ బాధ్యతలను నిర్వహిస్తున్నారు. రంజాన్ నెలలో మరి ఆరు మంది నియుక్తులవుతారు. ముఅజ్జిన్ లు ధార్మికంగాను, సత్యసంధులుగాను, మధురమైన 'గొంతు'ను (అజాన్ పలుకుటకు) కలిగివుండవలెనని నిబంధన.

## ఘటనలు

### 1979 లో మస్జిద్ ఆక్రమణ

```
1979 నవంబరు 20 న కొంతమంది తీవ్రవాదులు మస్జిద్ పై ఆక్రమణ చేశారు. ఈ సంఘటన యావత్ ముస్లిం ప్రపంచాన్ని దిగ్భ్రాంతికి గురి చేసింది. సౌదీబలగాలు తీవ్రవాదులను వధించి పరిస్థితిని అదుపులోకి తెచ్చారు.

```

### 1987 ఘటనలు

```
1987 జూలై 31 ఇరానీ యాత్రికులు సామూహికంగా ప్రదర్శన జరిపి మస్జిద్-అల్-హరామ్ ను తమ స్వాధీనం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నంచేశారు. సౌదీ సెక్యూరిటీగార్డుల కాల్పులలో 402 మంది యాత్రికులు మరణించారు (ఇందులో 275 ఇరానీయులు, 85 మంది సౌదీయులు (పోలీసులతోసహా), 45 మంది ఇతర దేశస్థులు). 649 మంది గాయపడ్డారు.

```

## వీటినీ చూడండి

* ఇస్లామీయ నిర్మాణ శైలులు
* ఇస్లామీయ నిర్మాణాలు
* ప్రసిద్ధ మస్జిద్ ల జాబితా
* మస్జిద్-ఎ-నబవి
* మక్కా
* మదీనా
* అబ్రాజ్ అల్ బెయిట్

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* 3D Kabah has some computer generated images and clickable panoramic views of parts of the Masjid al-Haram.
* QiblaLocator.com can find the direction of the ka'bah from anywhere in the world.
* Great Mosque of al-Haram

మూస:Geolinks-buildingscale