Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# అహలె బైత్

అహలె బైత్ (అరబ్బీ: أهل البيت‎, టర్కిష్: ఎహల్ - ఇ బేయిత్ ) ఒక పదము, సాహితీభాషలో "పరివార సభ్యులు". ఇస్లామీయ సాహిత్యములో ప్రవక్త ఐన ముహమ్మద్ యొక్క కుటుంబ పరివారం.

## పదవ్యుత్పత్తి

*అహ్ల్* అనగా ప్రజలు లేదా సభ్యులు. *బైత్* అనగా "ఇల్లు" లేదా నివాసం, లేదా నిలయం. అహలె బైత్ లేదా ఆహ్లల్ బైత్, అనగా కుటుంబ సభ్యులు, కుటుంబంలో నివసించే సభ్యులు.

## ఖురాన్ లో అహలె బైత్

ఖురాన్లో "అహలె బైత్" అనే పదజాలము రెండు సార్లు ముహమ్మద్ ప్రవక్త భార్యలను సగౌరవంగా ఉద్యేశించి వర్ణింపబడింది. మొదటి ఉదాహరణ ముహమ్మద్ ప్రవక్త గారి భార్యల గురించి [ఖోరాన్ 33:33] ఐతే, రెండవ ఉదాహరణ ఇబ్రాహీం ప్రవక్త భార్య ఐన సారాహ్ గురించి .[ఖోరాన్ 11:73]

## షియా ఇస్లాం ప్రకారం *అహలె బైత్*

షియాల ప్రకారం అహలె బైత్ *అహ్ల్ అల్-కిసా* లను, ఇమాం లను కూడా అహలె బైత్ గా భావిస్తారు. *అహలె బైత్* లను పవిత్రంగానూ, ముస్లిం సమూహానికి గురువులుగానూ భావిస్తారు. అహలె బైత్ గా క్రింది వారిని గుర్తిస్తారు :

- ముహమ్మద్ ప్రవక్త

- ఫాతిమా జహ్రా

- ఇమాం అలీ ఇబ్న్ అబీ తాలిబ్

- ఇమాం హసన్ ఇబ్న్ అలీ

- ఇమాం హుసైన్ ఇబ్న్ అలీ

- ఇమాం అలీ ఇబ్న్ హుసైన్

- ఇమాం ముహమ్మద్ ఇబ్న్ అలీ

- ఇమాం జాఫర్ ఇబ్న్ ముహమ్మద్

- ఇమాం మూసా ఇబ్న్ జాఫర్

- ఇమాం అలీ ఇబ్న్ మూసా

- ఇమాం ముహమ్మద్ ఇబ్న్ అలీ

- ఇమాం అలీ ఇబ్న్ ముహమ్మద్

- ఇమాం హసన్ ఇబ్న్ అలీ

- ఇమాం హుజ్జత్ ఇబ్న్ హసన్

## ఇవీ చూడండి

* ముహమ్మద్ వంశవృక్షం

## నోట్స్

## మూలాలు

* Madelung, Wilferd (1997). *The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate*. Cambridge University Press. ISBN 0-521-64696-0.
* Ordoni, Abu Muhammad; Muhammad Kazim Qazwini (1992). *Fatima the Gracious*. Ansariyan Publications. ASIN B000BWQ7N6.
* Tahir-ul-Qadri, Muhammad (2006). *Virtues of Sayyedah Fatimah*. Minhaj-ul-Quran Publications. ISBN 969-32-0225-2.
* Tritton, A.S, Goldziher, I., Arendonk, C. van. "Ahl al-Bayt". In Bearman PJ, Bianquis T, Bosworth CE, van Donzel E, Heinrichs WP (eds.). *Encyclopaedia of Islam*. Brill Academic Publishers. ISSN 1573-3912.

## బయటి లింకులు

* I. K. A. Howard, Ahl al-Bayt in *Encyclopædia Iranica*.

షియా - సంబంధిత
* Shia Viewpoint
* Ahl-al-Bayt: Its Meaning and Origin

సున్నీ సంబంధిత
* Interactive Family Tree of Muhammad saw by Happy Books
# ఖిలాఫత్ ఉద్యమం

**ఖిలాఫత్ ఉద్యమం** (1919-1924) ముస్లింలు, దక్షిణ ఆసియాలో ఉస్మానియా సామ్రాజ్యం పై బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం దుర్నీతినుండి కాపాడడానికి లేవనెత్తిన ఉద్యమం. ఖిలాఫత్ ఉద్యమం మతసంబంధమయినప్పటికీ భారతదేశంలోని ఉదార జనబాహుళ్యం ఈ ఉద్యమానికి చేయూతనిచ్చింది. భారతదేశంలో దీని ప్రభావం ఎంత వరకు ఉండినదంటే, భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో భాగమైపోయింది.

## చరిత్ర

ఖిలాఫత్ అనునది ఇస్లామీయ పరిపాలనా విధానం. ఈ విధానంలో ప్రభుత్వం ఇస్లామీయ ధర్మశాస్త్రానుగుణంగా పరిపాలన సాగిస్తుంది. ఖలీఫా ఇస్లామీయ ధర్మానుగుణంగా రాజ్యాన్ని పరిపాలించువాడు. ఈ ఖలీఫా నామము ఉమయ్యద్ ఖలీఫా ల కాలంనుండి సాంప్రదాయమైంది. తరువాత అబ్బాసీయులు, ఫాతిమిద్ ఉస్మానియాలు దీనిని అనుసరించారు.

### ఉస్మానియా ఖిలాఫత్

ఒట్టోమాన్ చక్రవర్తి అబ్దుల్ హమీద్ II (1876-1909) టర్కీ పై పశ్చిమ దేశాల దురాక్రమణలను ఎదుర్కోవడానికి ఒక *పాన్-ఇస్లామిక్* కార్యక్రమానికి శ్రీకారం చుట్టాడు. ఇతడు "జమాలుద్దీన్ అఫ్ఘానీ"ని 19వ శతాబ్దపు చివర్లో భారతదేశానికి పంపాడు. ఉస్మానియా సామ్రాజ్యానికి ముస్లిం ప్రపంచంలో సానుభూతిని పొందటానికి ఇది తోడ్పడింది. ఉస్మానియా చక్రవర్తి ఒక ఖలీఫాగా ముస్లింల మతపరమైన , రాజకీయ నాయకుడిగా గుర్తింపు పొందడాని కూడా ఇది దోహదపడింది. ముస్లింనాయకుల పెద్ద సమూహం ముస్లింలలో అవగాహన పెంపొందించడానికి , ఖిలాఫత్ యొక్క ఆవశ్యకతను నొక్కి వక్కాణించడానికి చక్కగా పనిచేసింది. మౌలానా మెహమూద్ హసన్ ఉస్మానియా సామ్రాజ్యపు సహకారంతో బ్రిటిషువారికి వ్యతిరేకంగా భారత స్వతంత్ర సంగ్రామంలో ముఖ్య పాత్ర వహించాడు.

### విభజన

మొదటి ప్రపంచ యుధ్ధకాలంలో ఉస్మానియా సామ్రాజ్యం కేంద్రబలగాలతో ఉండి సైనికపరంగా దెబ్బతింది. 1919 లో వెర్సైల్ సంధితో దీని ఎల్లలు కుదించుకుపోయాయి, యూరప్ దేశాలు ఉస్మానియాసామ్రాజ్యానికి చేస్తాయన్న సహాయమూ నీరుగారింది. 1920లో సర్వెస్ సంధి మూలాన పాలస్తీనా, సిరియా, లెబనాన్, ఇరాక్, ఈజిప్టులు ఉస్మానియా సామ్రాజ్యం నుండి వేరు చేయబడ్డాయి. టర్కీలో జాతీయోద్యమమం మొదలైంది. 1919-1924 లో జరిగిన "టర్కీ స్వాతంత్ర్యోద్యమం", ముస్తఫా కమాల్ అతాతుర్క్ నాయకత్వంలో ఉస్మానియా సామ్రాజ్యం అంతరించి "గణతంత్ర టర్కీ" ఆవిర్భవించింది.

## ఇవీ చూడండి

* ఖలీఫా
* ఖిలాఫత్
* టర్కీ
* ముహమ్మద్ అలీ జోహర్
* షౌకత్ అలీ

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# ఇస్లామోఫోబియా

గమనిక: ఈ వ్యాసం తొలగింపు గురించిన చర్చల కొఱకు చర్చా పేజీ చూడండి.

**ఇస్లామోఫోబియాఇస్లామోఫోబియా** (Islamophobia) అనే పదం ఇస్లాం మతం పట్ల, ముస్లింల పట్ల కొంత మంది చూపుతున్న వివక్షతను, వ్యతిరేకతను సూచించే ఒక నూతన ఆంగ్ల పదం (neologism)గా వాడబడుతున్నది. ఆంగ్లంలో ఈ పదం 1980 దశకం చివరలో మొదలయ్యినాగాని 2001 సెప్టెంబరు 11న జరిగిన ఘటనల తరువాత ఈ పదం వాడకం పెరిగింది. 1997లో ఇంగ్లండుకు చెందిన "రున్నీమేడ్ ట్రస్ట్" ఈ పదాన్ని ఇలా నిర్వచించారు - "ఇస్లాం, ముస్లింల పట్ల తీవ్రమైన వ్యతిరేకత, అభద్రత, భయాందోళనా భావం" (*dread or hatred of Islam and therefore, to the fear and dislike of all Muslims*). ఇంకా ముస్లిముల పట్ల కనబరచే సామాజిక, ఆర్థిక వివక్షత కూడా ఈ పదంతో సూచింపబడుతున్నాయని వారు పేర్కొన్నారు. పాశ్చాత్య సమాజాలలో ఇస్లాంపట్ల నెలకొని ఉన్న చిన్నచూపు, ఆ మతంతో హింస ముడివడి ఉన్నదన్న భావం కూడా ఈ పదంలో సూచింపబడుతున్నాయి. ఇది మతపరమైన భావం కంటే సామాజిక, రాజకీయ భావం అధికంగా ఉన్న పదం అని వారు వ్యాఖ్యానించారు. Xenophobia, Antisemitism వంటి పదాలలాగానే Islamophobia అనే పదాన్ని కూడా ఒక వివక్షతాసూచకమైన పదంగా పరిగణిస్తారని "Stockholm International Forum on Combating Intolerance",లో ప్రొఫెసర్ యాన్న్ సోఫీ రోల్డ్ (Anne Sophie Roald) వ్రాసింది.

2001 సెప్టెంబరు ఘటన తరువాత పాశ్చాత్య ధేశాలలో "ఇస్లామోఫోబియా" అనే పదం వాడకం అధికం అయ్యిందని తెలుస్తున్నది.
2002 మే నెలలో "European Monitoring Centre on Racism and Xenophobia" (EUMC), అనే ఐరోపా సమాఖ్య విభాగం "Summary report on Islamophobia in the EU after 11 September 2001" అనే రిపోర్టును విడుదల చేసింది. ఈ పదం వాడుకం పెరిగినా గాని దీని ఔచిత్యం గురించి అనేక వివాదాలున్నాయి.

అసలు ఇలాంటి పదాన్ని వాడడమే అనుచితమనీ, దీనికి ఏ విధమైన తార్కికత లేదనీ (is fallacious) విమర్శకులు వాదిస్తున్నారు. వార్తలలోని కొన్ని హింసాత్మక సంఘటనల ద్వారా "ఇస్లామోఫోబుయా" అనే పదానికి కలిపించబడిన ప్రచారానికి అర్దం లేదని వారి వాదన.

ముస్లింలందరూ ఉగ్రవాదులు కారు. లెబనాన్కు చెందిన హిజ్బుల్లాహ్ తరహాలో ఆత్మ రక్షణ పోరాటం (Defensive Jihad)ను మాత్రమే కొందరు ముస్లిములు సమర్థిస్తారు. ఒసామా బిన్ లాడెన్ లాంటివాళ్ళవల్ల కూడా ఈ ఫోబియా కలిగింది.

1980కి ముందు ఫ్రెంచ్ మార్క్సిస్ట్ చరిత్రకారుడు మాక్సిమ్ రోడిన్సన్ ఇరాన్ లో అయాతొల్లాహ్ ఖొమెయినీ నాయకత్వంలో ఏర్పడిన మత ఛాందసవాద పాలనని విమర్శించడానికి ఇస్లామోఫాసిజం అనే పదజాలాన్ని ఉపయోగించాడు. 1990 తరువాతి కాలంలో "ఇస్లామో ఫోబియా" అనే పదం వాడకం కొన్ని చోట్ల జరుగుతున్నది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* ఇస్లామోఫోబియావాచ్.కాం Archived 2011-04-29 at the Wayback Machine
# ముస్లిం తీవ్రవాదం

2001 సెప్టెంబరు 11.లో అమెరికాపై జరిగిన దాడి తర్వాత ఇస్లామిక్ తీవ్రవాద దాడులు జరిగిన దేశాలు.
ముస్లిములు చేసే తీవ్రవాదాన్ని ఇస్లామిక్ తీవ్రవాదం అంటారు. క్రైస్తవ తీవ్రవాదం, జీలాట్ తీవ్రవాదం లాంటిదే ఇది. దీనికి ముఖ్యకారణము పరమతస్తులతో ఇమడలేక కలిగే ఒక రకమైన విద్వేషము, అసహనము. కాలానుగుణముగా మారలేని ప్రవృత్తి మతసంబంధమైన బోధనలనుండి ఉత్పన్నమయింది. ఇతర మతస్తుల అకృత్యాలు, సామాజిక, రాజకీయ వత్తిడి, ఇతర మతాల పట్ల సరైన అవగాహన లేకపోవడం, ఇస్లాం పట్ల ఇతర మతస్తులకు సరైన అవగాహన లేక పోవడం, ఇస్లాం పట్ల తీవ్ర వైముఖ్యములు ముఖ్య కారణాలు.

## ముస్లిములు చేసిన తీవ్రవాద ఘటనలు

వేయి సంవత్సరాలకు పూర్వం క్రైస్తవ రాజ్యాలకు ముస్లింల రాజ్యాలకు మధ్యన జరిగిన రాజకీయ పోటీల కారణంగా ప్రారంభమైన క్రూసేడులు, హషాషీన్లు ఆతరువాత జిహాద్ పేరిట సాగిన యుద్ధాల పర్యవసానాలు నేటి తీవ్రవాదాలకు మూలకారణాలు.

ముస్లిం తీవ్రవాద సంఘటనలు :

1. 1993 ఫిబ్రవరి 26 – న్యూయార్క్ వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటర్ లో బాంబు పేలుడు. **6 మృతి**.
2. 1993 మార్చి 13 – 1993 ముంబైలో పేలుళ్ళు. **250 మృతి, 700 గాయపడ్డారు**.
3. 1994 జూలై 28 – అర్జెంటినాలో AMIA భవనం మీద వాహనంతో ఆత్మహుతి దాడి. యూదులను లక్షంగా చేసుకున్న ఈ దాడిలో **85 మంది మృతి, 300 మంది గాయపడ్డారు**.
4. 1994 డిసెంబరు 24 – ఎయిర్ ఫ్రాన్స్ 8969 విమానాన్ని హైజాక్ చేశారు.
5. 1996 జూన్ 25 – ఖోబార్ టవర్స్ లో పేలుళ్ళు, **20 మృతి, 372 గాయపడ్డారు**.
6. 1997 నవంబరు 17 – లక్సర్ దాడి. ఈజిప్ట్‌లో 6 సాయుధ ఇస్లామిక్ తీవ్రవాదులు పర్యాటకులు మీద దాడి చేశారు. **65 విదేశీ పర్యటకులు మృతి**.
7. 1998 ఫిబ్రవరి 14 – తమిళనాడులోని కోయంబత్తూరులో పేలుళ్ళు. 12 కిలోమీటర్ల పరిధిలో 13 బాంబులు పేలాయి. **46 మృతి, 200 గాయపడ్డారు**.
8. 1998 ఆగస్టు 7 – 1998లో టాంజానియా, కెన్యా దేశాలలోని అమెరికా రాయబార కార్యాలయాలలో బాంబు పేలుళ్ళు. **224 మృతి, 4000+ గాయపడ్డారు**.
9. 1999 సెప్టెంబరు 4 – రష్యాలో పలు నగరాలలో వరుస పేలుళ్ళు. **300 మృతి**.
10. 2000 అక్టోబరు 12 – అడెన్‌లోని యెమెని పోర్టులోని USS cole మీద దాడి.
11. 2001 సెప్టెంబరు 11 – 19 ముస్లిమ్ తీవ్రవాదులు 4 విమానాలని హైజాక్ చేసి అమెరికాలోని వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటర్, పెంటగాన్‌ల మీద కూల్చడంతో **3000 మృతి**.
12. 2001 డిసెంబరు 13 – భారత పార్లమెంటు మీద ఆత్మాహుతి దాడి. పాకిస్తాన్‌కి చెందిన ఇస్లామిక్ తీవ్రవాద సంస్ధలైన జైషే మహమ్మద్, లష్కరే తోయిబా ఈ ఘటనకు బాధ్యులు. **7 మృతి, 12 గాయపడ్డారు**.
13. 2002 మార్చి 27 – నెటన్యా (ఇజ్రాయెల్) లోని హోటల్‌లో ఆత్మాహుతి దాడి. **30 మృతి, 133 గాయపడ్డారు**.
14. 2002 2002 మార్చి 30 నవంబరు 24 - హిందువుల రఘునాధ ఆలయం మీద దాడి. **25 మృతి**.
15. 2002 మే 7 – అల్-అర్బా (అల్జీరియా) లో పేలుళ్ళు. **49 మృతి, 117 గాయపడ్డారు**.
16. 2002 సెప్టెంబరు 24 – అహ్మదాబాదులోని హిందూ ఆలయంలో మషీన్ గన్‌తో దాడి.**31 మృతి, 86 గాయపడ్డారు.**
17. 2002 అక్టోబరు 12 – బాలి నైట్ క్లబ్ లో పేలుళ్ళు. **202 మృతి, 300 గాయపడ్డారు.**
18. 2003 మే 16 – కసబ్లాన్కా దడులు – సలాఫియా జిహాదియా కసబ్లాన్కాలో ఏకకాలంలో 4 దాడులు చేసింది. **33 మృతి**.
19. 2004 మార్చి 11 – మాడ్రిడ్ (స్పెయిన్) లో ట్పయిన్లలో వరుస పేలుళ్ళు. 191 మృతి, 1460 గాయపడ్డారు.
20. 2004 సెప్టెంబరు 1 - బెస్లాన్ పాఠశాలలో పిల్లలను బందీలుగా పట్టుకున్న ఇస్లామిక్ తీవ్రవాదులు. **344 పౌరులు మృతి, వీరిలో 186 పిల్లలున్నారు**

## ఇవి కూడా చూడండి

* క్రూసేడులు
* జిహాద్
* హిందువులపై అకృత్యాలు
* క్రైస్తవ తీవ్రవాదం
* ఇస్లాం పై విమర్శలు
* హిందూత్వపై విమర్శలు
# ముస్లింల పవిత్ర స్థలాలు

**ముస్లింల పవిత్ర స్థలాలు** ఇస్లామీయ సంప్రదాయాలలో ఎన్నో పవిత్ర స్థలాలు ఉన్నాయి. మస్జిద్-అల్-హరామ్ (కాబా) ఇందులో పరమపవిత్రం. మస్జిద్-ఎ-నబవి (మదీనా), మస్జిద్-ఎ-అఖ్సా (జెరూసలేం), , బైతుల్-ముఖద్దస్ పవిత్రస్థలాలు.

## మస్జిద్-అల్-హరామ్, మక్కా

కాబా చుట్టూ ప్రదక్షిణలు చేస్తున్న ముస్లిం సమూహం.
మస్జిద్-అల్-హరామ్ (المسجد الحرام "పవిత్రమైన మసీదు"), మక్కానగరంలోని ఒక పెద్ద మస్జిద్ , ఇస్లామీయ ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద మస్జిద్. ఈ మస్జిద్ కాబా గృహం చుట్టూ ఉంది. ముస్లింలందరూ ఈ కాబా వైపు తిరిగి నమాజు చేస్తారు. ముస్లింలకు పరమపవిత్రం, దీన్నే హరమ్ షరీఫ్ అని కూడా అంటారు.

ఈ మస్జిద్ యొక్క వైశాల్యం 3,56,800 చదరపు మీటర్లు, , 8,20,000 మంది నమాజీ (నమాజ్ చేయువారు) లకు నమాజు చేసే వసతి గలదు. హజ్ సమయంలో వసతి కొరతవల్ల వీధులలోనూ నమాజులు ఆచరిస్తారు. హజ్ కొరకు ప్రతి సంవత్సరం కనీసం 25 లక్షలమంది హజ్ యాత్రికులు వస్తారు.

## మస్జిద్-ఎ-నబవి, మదీనా

మస్జిద్-ఎ-నబవి (ప్రవక్తగారి మసీదు) (అరబ్బీ: المسجد النبوي ) మదీనా నగరంలో గలదు. దీనిని రెండవ అతిపవిత్ర స్థలంగా పరిగణిస్తారు.

ఇది మహమ్మద్ యొక్క నివాసము. మక్కా నుండి మదీనాకు వలసవెళ్ళిన తరువాత ఇచటే స్థిరనివాసము ఏర్పరచుకొన్నారు. తరువాత ఇచటే మస్జిద్ నిర్మింపబడింది. ఈనిర్మాణంలో స్వయంగా ప్రవక్త పాల్గొన్నారు. ఈ మస్జిద్ ను సామాజికకేంద్రంగాను, న్యాయస్థానంగాను, ధార్మికపాఠశాలగాను ఉపయోగించారు. ఇచటే ఖురాన్ను గూడా బోధించేవారు. ఈ నిర్మాణ విధానాన్నే ప్రపంచవ్యాప్తంగా మస్జిద్ ల నిర్మాణాలకొరకు ఉపయోగిస్తున్నారు.

ఈ మస్జిద్ ను ప్రవక్తకాలంలోనే నిర్మించారు. తరువాత వివిధ ఖలీఫాల కాలాలలో దీనిని విస్తరించారు. 1839 సం.లో ఈ మస్జిద్ యొక్క *గుంబద్* లేక *గుంబజ్* (గుమ్మటం) ను పచ్చని రంగుతో పూతపూశారు. ఈ గుంబద్ నే ప్రేమాభక్తితో *సబ్జ్ గుంబద్* అని *గుంబద్-ఎ-ఖజ్రా* అని వ్యవహరిస్తారు.

## మస్జిద్ ఎ అల్ అఖ్సా, జెరూసలేం

అల్-అఖ్సా మస్జిద్ - జెరూసలెం
అల్-అఖ్సా మస్జిద్ అనునది పురాతన ఇస్లామీయ మస్జిద్ ల సమూహము. ఈ సమూహములో ప్రార్థనలకొరకు ఉపయోగించు మస్జిద్ 'మస్జిద్-అల్-అఖ్సా, గలదు. అల్-అఖ్సా అనే పదం ఖురాన్ లో ఉదహరించబడ్డది.

అల్-అఖ్సా మస్జిద్ ను ప్రథమ ఖిబ్లాగా వ్యవహరించేవారు. దైవాజ్ఞ తరువాత కాబాను ఖిబ్లాగా మార్చుకొన్నారు. మహమ్మదు ప్రవక్త ఇస్రా , మేరాజ్కు ఇచ్చటినుండే పయనమయ్యారు.

అబూ అల్-దర్దా ఉల్లేఖనం ప్రకారం: మహమ్మద్ ప్రవక్త ప్రవచించారు, 'ఒక్కసారి మస్జిద్-అల్-హరామ్ లో నమాజు చేస్తే 1,00,000 నమాజుల పుణ్యం, మస్జిద్-ఎ-నబవిలో నమాజు చేస్తే 1,000 నమాజుల పుణ్యం , మస్జిదె అఖ్సాలో నమాజు చదివితే 500 నమాజులపుణ్యం దక్కుతుంది.' --సహీ బుఖారి -2:21:288.

## బైతుల్ ముఖద్దస్

 బైతుల్-ముఖద్దస్, జెరూసలేం
**బైతుల్-ముఖద్దస్**, *బైత్-అల్-ముఖద్దస్* (అరబ్బీ: مسجد قبة الصخرة, *మస్జిద్ ఖుబ్బత్ అస్-సఖరా* (టర్కీ : కుబ్బెతుస్-సహ్రా) ఇస్లాం లోని ఒక పుణ్యక్షేత్రం. ఇది జెరూసలేం లోని *మస్జిద్ ల సమూహాలలో* ముఖ్యమైన మస్జిద్. దీని నిర్మాణం 691 లో పూర్తయింది. ఇది ఇస్లాం లోని ప్రపంచంలోనే అత్యంత పురాతన కట్టడం. దీనినే ఇంగ్లీషువారు 'డూమ్ ఆఫ్ రాక్' అని వ్యవహరిస్తారు.

## మూలాలు

## ఇవీ చూడండి

* మక్కా
* మదీనా
* మస్జిదె అక్సా
* బైతుల్-ముఖద్దస్
* జెరూసలేం
# ఈద్గాహ్

**ఈద్ గాహ్** లేదా **ఈద్గాహ్** (Urdu: عید گاہ) ఒక గాలి బయట మైదాన స్థలంలోని మస్జిద్, సాధారణంగా ఇది ఊరి బయట వుంటుంది. దీనిని ఈద్ (పండుగ), గాహ్ (ప్రదేశం), ఈద్ సమయాన సలాహ్ (నమాజు) లేదా ఈద్ నమాజ్ చేయుటకు ఉపయోగిస్తారు.

మహమ్మదు ప్రవక్త దీనిని ఆచరణలోకి తీసుకు వచ్చారు.sawa ఈద్ నమాజ్ ఊరి బయట చదివే రివాజు.ఈద్ నమాజ్ ఊరి బయట చదవడం సున్నహ్ కూడానూ.

ప్రప్రథమ ఈద్ గాహ్ మదీనా నగరపు పొలిమేరల్లో యుండేది, ఇది మస్జిద్-ఎ-నబవి నుండి దాదాపు 1000 అంగల దూరంలో వుండేది.,

సంవత్సరంలో రెండు ప్రముఖ పండుగలైన రంజాన్, బక్రీదు ల సామూహిక నమాజు ఈ ఈద్‌గాహ్ లో ఆచరించబడుతుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని గ్రామాలలో వీటినే "నమాజు కట్ట" అని కూడా వ్యవహరిస్తూ వుంటారు. పండుగలు కాని సమయాలలో ఈ ఈద్గాహ్ ను ఖాళీగా వుంచడమో లేక ధార్మిక కార్యక్రమాల ఉపయోగానికో ఉపయోగిస్తుంటారు.

పండుగల రోజున ఊరినుండి ఈద్గాహ్ కు బయలుదేరే ముస్లిం సమూహం అల్లాహ్ స్తోత్రములు "అల్లాహు అక్బర్, అల్లాహు అక్బర్, లాఇలాహ ఇల్లల్లాహు అల్లాహు అక్బర్, అల్లాహు అక్బర్, వలిల్లాహిల్ హమ్ద్" (అల్లాహ్ ఘనమైన వాడు, ఒక్కడే దేవుడు, అతడే అల్లాహ్, మేమంతా నీనామమే కీర్తిస్తాము) అని పలుకుతూ బయలుదేరి, ఈద్గాహ్ కు చేరేంతవరకూ పఠిస్తూనే వుంటారు.

## ఈద్ గాహ్ , ఈద్ సలాహ్ (నమాజ్) సమస్యలు వాటికి సూచనలు

14వ శతాబ్దానికి చెందిన, తుగ్లక్ వంశం చే నిర్మింపబడిన ఈద్గాగ్ - ఢిల్లీ.
దస్త్రం:New Eidgah, Tumkur, India.jpgతుంకూర్ లోని కొత్త ఈద్గాహ్.
* సున్నహ్ ప్రకారం ఈద్ నమాజ్ లేదా ఈద్ ప్రార్థనలు పట్టణాలలో లేదా నగరాలలో చేయుటకన్నా ఊరి పొలిమేరల్లో చేయుట మిక్కిలి పుణ్యకార్యం.
* మస్జిద్ లలో ఈద్ ప్రార్థనలు చేస్తే అవి పరిపూర్ణాలే కాని ఈద్ గాహ్ (సాధారణంగా ఊరి పొలిమేరల్లో ఉంటాయి) లో చేయడం సున్నహ్. ఇలా చేయకపోవడం సున్నహ్ కు వ్యతిరేకమౌతుంది.
* ఈద్ ప్రార్థనలు ఊరి పొలిమేరల్లోని సామూహిక ప్రార్థనలు. ఒక వేళ పట్టణాల్లో నగరాల్లో ఇలాంటి సౌకర్యం లేకపోతే అవసరానుగుణంగా ఒక ప్రత్యేకమైన మైదానం ఏర్పాటు చేసుకోవాలి. మస్జిద్ లోకూడా ప్రార్థనలు చేసుకోవచ్చు. కాని మైదానాల్లో సామూహిక ప్రార్థనలు ఉత్తమం.
* ఈద్ గాహ్ లో ఈద్ ప్రార్థనలు చేయడం 'సున్నత్-ఎ-ముఅక్కదా'. ముసలివాళ్ళకు మస్జిద్ లోనే ప్రార్థనలు చేసుకోవచ్చు.

## మూలాలు
# హిజ్రత్

**హిజ్రా** (هِجْرَة), **హిజ్రాహ్** లేదా **హిజ్రత్** మహమ్మదు ప్రవక్త, అతని అనుయాయులు మక్కా నుండి మదీనాకు సా.శ. 622లో వలసవెళ్ళారు. ఈ వలస వెళ్ళడాన్నే హిజ్రత్ అని అంటారు.

మక్కా నగరంలో మహమ్మదు ప్రవక్తకు తీవ్రమైన వ్యతిరేకత ఎదురైంది. ఏకేశ్వరవాదన వినడానికి మక్కావాసులు తయారులేరు. మహమ్మదు ప్రవక్త ఏకేశ్వరవాదాన్ని విగ్రహారాధనను ఖండించడాన్ని మక్కావాసులు జీర్ణించుకోలేకపోయారు. మహమ్మదు ప్రవక్తపై అతని అనుయాయులపై కత్తిగట్టారు. సా.శ. 615 లో మహమ్మదు ప్రవక్త అనుయాయులు ఇథియోపియా లోని అక్సూమ్ సామ్రాజ్యంలో తలదాచుకొన్నారు. ఈ రాజ్యానికిరాజు క్రైస్తవుడు. ఏకేశ్వరవాదకులైన మహమ్మదుప్రవక్త అనుయాయులకు శరణమిచ్చాడు. "యస్రిబ్" (ప్రస్తుతం దీని పేరు మదీనా) నగరవాసులు మహమ్మదు ప్రవక్తకు ఆహ్వానించారు. మహమ్మదు ప్రవక్త మక్కా నగరాన్ని వదలడానికి నిశ్చయించుకొన్నారు.

సెప్టెంబరు 622 లో మహమ్మదు ప్రవక్త తన అనుయాయులతో 'యస్రిబ్' నగరాన్ని చేరుకొన్నారు. యస్రిబ్ నగరానికి మదీనా (తెలుగార్థం: నగరం) లేదా "మదీనతున్-నబీ" లేదా నబీ (ప్రవక్త) గారి నగరంగా పేరు స్థిరపడింది. ముస్లింల శకం *హిజ్రీ* ప్రారంభమయింది. ఉమర్ కాలంలో 638లో ఇస్లామీయ కేలండర్ ప్రారంభమయింది. మహమ్మదు ప్రవక్త గారి వలస క్రింది విధంగా జరిగింది.

## వలస జరిగిన క్రమం

* దినము 1: గురువారం 26 సఫర్ నెల, హి.శ. 1, సెప్టెంబరు 9, 622
	+ మక్కానగరం లోని తన ఇంటిని వదిలారు. మక్కాకు దగ్గరలోని తూర్ గుహలో మూడు రోజులు గడిపారు.
* దినము 5: సోమవారము 1 రబీఉల్ అవ్వల్ నెల, హి.శ. 1, సెప్టెంబరు 13, 622
	+ మక్కా పొలిమేరలు దాటి యస్రిబ్ ప్రాంతానికి పయనం.
* దినము 12: సోమవారం 8 రబీఉల్ అవ్వల్ నెల, హి.శ. 1, సెప్టెంబరు 20, 622
	+ మదీనా దగ్గరలోని "ఖుబా" ప్రాంతానికి చేరుక.
* దినము 16: శుక్రవారం 12 రబీఉల్ అవ్వల్, హి.శ. 1, సెప్టెంబరు 24, 622
	+ ఖుబా నుండి మదీనా ప్రయాణం, శుక్రవారపు ప్రార్థనలు.
* దినము 26: సోమవారం 22 రబీఉల్ అవ్వల్, హి.శ. 1, అక్టోబరు 4, 622
	+ మదీనా మొదటి దర్శనం

హిజ్రీ మొహర్రం నెలలో ప్రారంభం కాలేదు. హిజ్రీ ప్రారంభం మొహర్రం నెలలో కాదు. ఇస్లామీయ కేలండరు లోని మూడవనెల అయిన రబీఉల్ అవ్వల్ నెలలో హిజ్రత్ జరిగింది కావున, హిజ్రీ శకం, హి.శ. 1 లోని మూడవ నెల అయిన రబీఉల్ అవ్వల్ 22 వ తేదీన ప్రారంభం అవుతుంది.

## ఇవీ చూడండి

* హిజ్రీ శకం
* బదర్ యుద్ధం
* సీరత్

## మూలాలు

* F. A. Shamsi, "The Date of Hijrah", *Islamic Studies* **23** (1984) : 189-224, 289-323.

## బయటి లింకులు

* IslamiCity.com article on the Hijrah / ఇస్లాం సిటీ.కామ్ లో హిజ్రత్ గురించి వ్యాసం
* Articles, audios on the Hijrah / అబ్దుర్-రహ్మాన్.ఆర్గ్ లో హిజ్రత్ గురించి ఆడియో వ్యాసం
# ప్రపంచ మస్జిద్ ల జాబితా

**ప్రపంచ మస్జిద్ ల జాబితా** లేదా **ప్రపంచ మసీదుల జాబితా**

## ప్రపంచ మస్జిద్ ల జాబితా

## ఆసియాలోని మస్జిద్ లు

### సౌదీ అరేబియా

* మస్జిద్-అల్-హరామ్; మక్కా, సౌదీ అరేబియా - ఇస్లాంలో ప్రథమ పవిత్ర క్షేత్రం
* మస్జిద్-ఎ-నబవి; మదీనా, సౌదీ అరేబియా - ఇస్లాంలో రెండవ పవిత్ర క్షేత్రం
* మస్జిద్-ఎ-ఖుబా; మదీనా. ఇస్లామీయ మొదటి మస్జిద్.

### ఇజ్రాయెల్

* బైతుల్-ముఖద్దస్; జెరూసలేం, ఇస్రాయెలు
* మస్జిద్ అల్-అఖ్సా; జెరూసలెం, ఇస్రాయీలు - ఇస్లాంలో మూడవ పవిత్రక్షేత్రం

### సిరియా

* ఉమయ్యద్ మస్జిద్; డెమాస్కస్, సిరియా

### ఇరాక్

* ఇమామ్ అలీ మస్జిద్; నజఫ్, ఇరాక్ - షియా ముస్లిం ల పవిత్రక్షేత్రం

### టర్కీ

* హాజియా సోఫియా; ఇస్తాంబుల్, టర్కీ -
* సుల్తాన్ అహ్మద్ మస్జిద్ (నీలి మస్జిద్); ఇస్తాంబుల్, టర్కీ.
* హకీ బైరామ్ మస్జిద్; అంకారా, టర్కీ [1]

### పాకిస్తాన్

* ఫైసల్ మస్జిద్; ఇస్లామాబాద్, పాకిస్తాన్ - వైశాల్యం ప్రకారం ప్రపంచంలోనే పెద్ద మస్జిద్
* బాద్ షాహి మస్జిద్; లాహోర్, పాకిస్తాన్ - మొఘల్ కాలంలో పెద్ద మస్జిద్.

### చైనా

* హ్యుయీషెంగ్ మస్జిద్ చైనా లోని 1,300 సంవత్సరాల పురాతన మస్జిద్.

### ఇరాన్

* షాహ్ మస్జిద్; ఇస్ఫహాన్, ఇరాన్.

## యూరప్ లోని మస్జిద్‌లు

* మెజ్ ఖితా మస్జిద్; కార్డోబా, స్పెయిన్ - 10వ శతాబ్దం నాటి మూర్‌ల మస్జిద్

## ఉత్తర అమెరికాలోని మస్జిద్‌లు

* మదర్ మస్జిద్ అమెరికా; ఉత్తర అమెరికా లోని అతి పురాతన మస్జిద్.

## భారతదేశంలోని మస్జిద్ ల జాబితా

* జామా మస్జిద్, ఢిల్లీ. భారతదేశంలోని పెద్ద మస్జిద్ లలో ఒకటి.

## ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని మస్జిద్ ల జాబితా

* మక్కా మస్జిద్ : హైదరాబాదు. ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని పెద్ద మస్జిద్ లలో ఒకటి.

## ఇవీ చూడండి

* ఇస్లామీయ నిర్మాణాలు
* మస్జిద్

## సూచికలు
# కాఫిర్

**కాఫిర్** (ఆంగ్లం: **Kafir** "infidel" ) (అరబ్బీ: كافر ) పదం, అరబ్బీ సాహిత్యంలో దీనికి మూలం *కుఫ్ర్*, అనగా తిరస్కరించడం, 'కాఫిర్' అనగా తిరస్కరించువాడు, తిరస్కారి. ఇస్లామీయ ధార్మిక సాహిత్యానుసారం, సత్యాన్ని లేదా ఈశ్వరుణ్ణి (అల్లాహ్ ను) తిరస్కరించుటను "కుఫ్ర్" అని, తిరస్కరించువాడిని "కాఫిర్" అనీ వ్యవహరిస్తారు. నాస్తికలను "దహ్రియా" (భౌతికవాదులు) అని పిలుస్తారు. పదం అవమానకరమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది; అందుకే కొంతమంది ముస్లింలు "ముస్లిమేతరు" అనే పదాన్ని ఉపయోగించమని సిఫార్సు చేస్తారు.

## ఇవీ చూడండి

* తౌహీద్
* షిర్క్
* ఇస్లాం ఐదు మూలస్తంభాలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# మోమిన్

**మూమిన్** (అరబ్బీ: مؤمن ) లేదా *మోమిన్* ఒక అరబ్బీ పదం. దీనికి మూలం ఈమాన్. ఇస్లామీయ ధార్మికగ్రంథం ఖురాన్లో పలుమార్లు ఉపయోగించబడింది. దీనర్థం ఆస్తికుడు, విశ్వాసి, ముస్లింలను దృష్టిలో వుంచుకొని ప్రయోగించబడింది. విశ్వాసి అనగా తనను సంపూర్ణంగా అల్లాహ్ను అప్పగించువాడు. అల్లాహ్ యందు హృదయాంతరాళాలనుండి విశ్వాసభావనలు గల్గి అల్లాహ్ ఆజ్ఞలను పాటిస్తూ జీవించేవాడు.

ఖురాన్లో ఈవిధంగా వర్ణింపబడింది.

(ఖురాన్ 49:14) *ఎడారిప్రాంతానికిచెందిన అరబ్బులారా ప్రకటించండి, "మేము విశ్వసిస్తున్నాము అనిగాదు మేము ఇస్లాంనుస్వీకరించామని: "మీహృదయాలలో విశ్వాసము ఇంకా ప్రవేశించలేదు. మీరు గనక అల్లాహ్ , అతని ప్రవక్తను గౌరవించి (విశ్వాసముతో అనుసరిస్తారో) అల్లాహ్ వారి (సత్)కార్యఫలాలలో లేమిగల్గించడు, నిశ్చయంగా అల్లాహ్ అమితదయాళువు , కరుణాశీలుడూను.*
## వీటినీ చూడండి

* అల్-మూమినూన్
* విశ్వాసుల మాత
* అమీర్ అల్-మోమినీన్

## బయటి లింకులు

*
# ఖిబ్లా

కాబా ముస్లింల ఖిబ్లా

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| వ్యాసముల క్రమము

**ఇస్లాం మతం**
 |
| --- |
| **విశ్వాసాలు** |
| అల్లాహ్ **·** ఏకేశ్వర విశ్వాసం దేవుడు
ముహమ్మద్ **·** ఇతర ప్రవక్తలు |
| **ఆచరణీయాలు** |
| మూల విశ్వాసం **·** నమాజ్
ఉపవాసం **·** దాన ధర్మాలు **·** తీర్థయాత్ర |
| **గ్రంధాలు, చట్టాలు** |
| ఖుర్'ఆన్ **·** సున్నహ్ **·** హదీస్
ఫిఖ॰ **·** షరియా **·** కలాం **·** సూఫీ తత్వం |
| **చరిత్ర, ఖలీఫాలు** |
| ఇస్లామీయ చరిత్ర కాలపట్టిక
అహ్లె బైత్ **·** సహాబా
సున్నీ **·** షియా
రాషిదూన్ ఖలీఫాలు **·** ఇమామ్ |
| **సంస్కృతి, సమాజం** |
| విద్య **·** జంతువులు **·** కళలు
కేలండరు **·** పిల్లలు
జనగణన **·**
పండుగలు మస్జిద్‌లు **·** తత్వము శాస్త్రము **·** స్త్రీ రాజకీయాలు **·** దావాహ్ **·** జిహాద్ |
| **ఇస్లాం, ఇతర మతములు** |
| క్రైస్తవం **·** యూదమతము
హిందూ మతము **·** సిక్కు మతం **·** జైన మతము |
|
'

 |
| విమర్శ ·
ముస్లింలలో అపవిశ్వాసాలు ఇస్లామోఫోబియా
ఇస్లామీయ పదజాలము |
| **భారతదేశంలో ఇస్లాంఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఇస్లాం** |

 |

**ఖిబ్లా** (**అరబ్బీ قبلة** , లేదా **ఖిబ్లాహ్**, **కిబ్లా** లేదా **కిబ్లాహ్**) మూలం అరబ్బీ భాష, అర్థం "దిశ" (ఇంకో అర్థం "గౌరవనీయులైన"), ముస్లింలు మస్జిద్లో గాని ఇతర స్థలాలలో నమాజ్ ప్రార్థనలు ఆచరించు సమయంలో ముఖము చేయవలసిన దిశ. ఈ ఖిబ్లా లేదా దిశ మక్కా లోని కాబా గృహం వైపు. మస్జిద్ లలో ఖిబ్లా వైపు మిహ్రాబ్ ఉంటుంది.

ఖిబ్లా యొక్క ప్రాముఖ్యత, నమాజు సమయములలో, జంతువులను హలాల్ చేసే సమయాలలోనూ కానవస్తుంది. ముస్లింలు మరణించిన తరువాత సమాధులలో (గోరీలలో) ఖిబ్లా వైపు శవము యొక్క ముఖాన్నుంచి ఖననం చేస్తారు.

ఖిబ్లా (కాబా) వైపు తిరిగి నమాజ్ ఆచరిస్తున్న ముస్లింలు

## ముస్లింల మొదటి ఖిబ్లా

మొదటి ఖిబ్లా అల్ అఖ్సా మస్జిద్.
## ముస్లింల ద్వితీయ ఖిబ్లా

## ఇవీ చూడండి

* కాబా
* నమాజ్
* హజ్
* మస్జిద్ అల్ హరామ్
* మస్జిద్ అల్ అఖ్సా
* మస్జిద్ ఎ ఖిబ్లతైన్

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* Islamic Earth: Find Qibla Direction at any point on Earth accurately! (Uses the Great Circle method)
* elahmad: Qibla Direction
* Qibla Direction
* Qiblah Direction Finder
* QiblaDirection.com uses GoogleMaps and GoogleEarth to draw a line between your location and Makkah. You can then zoom in to street level and use your local surrounds to determine the direction. Automatically gives the prayer times for your location.
* Find Qibla Archived 2006-08-25 at the Wayback Machine using rhumb line and great circle. Also compute magnetic declination
* Worldwide Qibla Locator
* Full information of the Holy Ka'bah Archived 2009-05-01 at the Wayback Machine
* Al-Quds About.com Archived 2008-03-06 at the Wayback Machine
* Second Year of the Hijra on al-islam.org
* Qiblah In North America Argues that the Qiblah is based on a rhumb line path
* Qiblah direction Archived 2008-12-02 at the Wayback Machine Argues that the Qiblah is based on a great circle path
* Determining the Sacred Direction of Islam
* Qibla Finder Widget for Konfabulator
* a website favoring the "shortest way" method.
* a website favoring the traditional method
* Qibla in hotels
* The Qiblah in North America Website favoring the East due South direction of the Qiblah in North America
* Adhan and Qibla
* Information about how to find qiblah is included
# ఇస్లాం గురించిన వ్యాసాల జాబితా

వికీపీడియాలో **ఇస్లా మతం** గురించిన వ్యాసాల జాబితా ఇక్కడ ఇవ్వబడినది

## ప్రధాన వ్యాసాలు

* అల్లాహ్
* ఇస్లాం మతం
* ముహమ్మద్
* ఖోరాన్
* సున్నహ్
* హదీసులు
* షరియా
* ఫిఖహ్

## చరిత్ర

* ఇస్లాం ఆవిర్భావం
* ఖలీఫాలు
* ఖలీఫా సామ్రాజ్యం
* ముస్లింల సామ్రాజ్యాలు
* ఇస్లామీయ స్వర్ణయుగం

## ప్రవక్తలు, గురువులు, నాయకులు

* ప్రవక్తలు
* రాషిదూన్ ఖలీఫాలు
	+ అబూబక్ర్
	+ ఉమర్ ఇబ్న్ ఖత్తాబ్
	+ అలీ ఇబ్న్ అబీ తాలిబ్
	+ ఉస్మాన్ ఇబ్న్ అఫ్ఫాన్
* ఖలీఫా
* తాబయీ
* తబె తాబయీ
* ఔలియాలు

## సమాజాలు, వర్గాలు

* సున్నీ ముస్లిం
* షియా ముస్లిం

## మత సిద్ధాంతాలు

* మజహబ్
* సూఫీ తత్వము

## కట్టడాలు, స్థలాలు

మక్కాలోని మస్జిద్ అల్ హరామ్.
* మసీదు
* మక్కా
* మదీనా
* మస్జిదుల్ హరామ్
* మస్జిదె నబవి
* మీనార్లు

## సంప్రదాయాలు, ఆచారాలు

* ముస్లింల సాంప్రదాయాలు
* ముస్లింల ఆచారాలు
* దర్గాహ్
* ఇస్లామీయ కేలండర్
* ముస్లింల పండుగలు

## ఇస్లామీయ విద్య

* ముస్లిం పండితులు
* ముస్లిం శాస్త్రజ్ఞులు

## ఇస్లామీయ కళలు

* ఇస్లామీయ లిపీ కళాకృతులు
* ఇస్లామీయ నిర్మాణాలు
* ఇస్లామీయ నిర్మాణ శైలులు

## ముఖ్య స్థలాలు

* మస్జిద్-అల్-హరామ్
* మస్జిద్-ఎ-నబవి
* బైతుల్-ముఖద్దస్
* మస్జిద్-ఎ-అక్సా

## భారత దేశంలో ఇస్లాంకు చెందిన విషయాలు

* భారతదేశంలో ఇస్లాం
* భారతదేశంలో సూఫీలు
* భారతదేశంలో ఔలియాలు
* భారతదేశంలో సహాబాలు
* భారతదేశంలో ఉలేమాలు
* భారతదేశంలో మదరసాలు
* భారతదేశంలో ముఫ్తీలు
* భారతదేశంలో ముస్లింలు
* భారతదేశంలో మస్జిద్‌లు
* భారతదేశంలో దర్గాలు
* భారత్ నవనిర్మాణంలో ముస్లింల పాత్ర
* భారతదేశంలో ముస్లింల స్థితి
* భారతదేశంలో ముస్లింల విద్యాభివృద్ధికొరకు పాటుపడుతున్న సంస్థలు
* ఇస్లాం మత సెలవులు

## ఇస్లామీయ ప్రవక్తలు

* ఆదమ్ మొదటి ప్రవక్త
* ముహమ్మద్ చివరి ప్రవక్త
	+ చూడండి - ఇస్లామీయ ప్రవక్తలు

## సమస్యలు

* ముస్లింలలో అపవిశ్వాసాలు
* భారతీయ ముస్లింల సమస్యలు
* భారతీయ ముస్లింల సమస్యల నివారణోపాయాలు
* ముస్లిములపై అకృత్యాలు

## ఇతరాలు