# బందర్ సెరీ బెగవాన్

| బందర్ సెరీ బెగవాన్
بندر سري بڬاوان‎ (జావి) |
| --- |
| రాజధాని నగరం |
| Other transcription(s) |
|  • మాండరిన్ | 斯里巴加湾市 *Sīlǐbājiāwānshì* (హన్యు పిన్యిన్) |
| నగర కేంద్రం ఆకాశ దృశ్యంఒమర్ అలీ సైఫుద్దీన్ మసీదుతమన్ హాజీ సర్ ముదా ఒమర్ 'అలీ సైఫుద్దీన్కాంపోంగ్ అయేర్జేమ్ అసర్ హసనిల్ బోల్కియా మసీదుహసనల్ బోల్కియా నేషనల్ స్టేడియంబ్రూనై ఎనర్జీ హబ్ |
| Nickname: తూర్పు వెనిస్ |
|  |
| దేశం | బ్రూనై |
| జిల్లా | బ్రూనై–మువారా |
| Settled | 1906 |
| పరిపాలనా కేంద్రం | 1909 |
| మున్సిపాలిటీ | 1921 జనవరి 1 |
| బందర్ సెరి బెగవాన్‌గా పేరు మార్చబడింది | 1970 అక్టోబర్ 4 |
| ప్రభుత్వం |
|  • సంస్థ | బందర్ సేరి బెగవాన్ మున్సిపల్ బోర్డ్ |
| విస్తీర్ణం |
|  • రాజధాని నగరం | 100.36 కి.మీ2 (38.75 చ. మై) |
| జనాభా  (2025) |
|  • రాజధాని నగరం | 72,133 |
|  • సాంద్రత | 1,003.39/కి.మీ2 (2,598.8/చ. మై.) |
|  • Metro | 3,18,530 |
| కాల మండలం | UTC+8 (బ్రూనై దారుస్సలాం టైమ్) |
| Area code | +673 2 |
| Website | bandaran-bsb.gov.bn |

**బందర్ సెరి బెగవాన్** ( BSB ) బ్రూనై రాజధాని, అతిపెద్ద నగరం. ఇది అధికారికంగా 100.36 చదరపు కిలోమీటర్ల (38.75 చదరపు మైళ్ళు) విస్తీర్ణం గల ఒక పురపాలక ప్రాంతం (కవాసన్ బందరన్), 2025 అంచనా ప్రకారం 72,133 జనాభాను కలిగి ఉంది. ఇది బ్రూనై-మువారా జిల్లాలో భాగం, ఇది అతి చిన్నదైనప్పటికీ అత్యధిక జనాభా కలిగిన జిల్లా, దేశ జనాభాలో 70 శాతానికి పైగా ఇక్కడే నివసిస్తున్నారు. ఇది దేశంలోనే అతిపెద్ద పట్టణ కేంద్రం, నామమాత్రంగా దేశంలోని ఏకైక నగరం. ఈ రాజధాని బ్రూనై ప్రభుత్వ పీఠానికి, అలాగే వాణిజ్య, సాంస్కృతిక కేంద్రానికి నిలయంగా ఉంది. ఇది గతంలో బ్రూనై టౌన్ అని పిలువబడేది, 1970లో బ్రూనై 28వ సుల్తాన్, సుల్తాన్ హసనల్ బోల్కియా తండ్రి అయిన ఒమర్ అలీ సైఫుద్దీన్ III గౌరవార్థం దీనికి బ్రూనై అని పేరు మార్చారు.

బందర్ సెరి బెగవాన్ చరిత్ర, బ్రూనై నది ఒడ్డున మలయ్ ప్రజల నీటిపై నిర్మించిన ఒక నివాస స్థావరంతో మొదలవుతుంది. ఇదే నేటి కాంపాంగ్ అయేర్‌కు పూర్వగామిగా నిలిచింది . ఇది 16వ శతాబ్దం నుండి బ్రూనై సుల్తానేట్‌కు రాజధానిగా ఉంది , అలాగే 19వ శతాబ్దంలో బ్రిటిష్ సంరక్షిత ప్రాంతంగా మారినప్పుడు కూడా రాజధానిగా కొనసాగింది. 20వ శతాబ్దంలో బ్రిటిష్ రెసిడెన్సీ స్థాపనతో, భూమిపై ఆధునిక పరిపాలన ఏర్పడింది, అలాగే నదీతీర నివాసులు క్రమంగా భూమికి పునరావాసం పొందారు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో, రాజధానిని 1941 నుండి జపాన్ దళాలు ఆక్రమించాయి. మిత్రరాజ్యాల దళాల విముక్తి తరువాత 1945లో బాంబు దాడి చేశారు. 1984 జనవరి 1న నగర కేంద్రంలోని ఒక చౌరస్తాలో బ్రిటిష్ వారి నుండి బ్రూనై స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించబడింది.

గిన్నిస్ వరల్డ్ రికార్డ్స్ ప్రకారం ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద నివాస రాజభవనమైన ఇస్తానా నురుల్ ఇమాన్, బ్రూనై ప్రసిద్ధ చిహ్నమైన ఒమర్ అలీ సైఫుద్దీన్ మసీదు బందర్ సెరి బెగవాన్‌లో ఉన్నాయి. ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద 'నీటి గ్రామం', ' తూర్పు వెనిస్ ' అని ముద్దుపేరు గల కంపాంగ్ అయ్యర్‌కు కూడా నిలయం. ఇది 1999లో 20వ ఆగ్నేయాసియా క్రీడలకు, 2000లో 8వ ఆసియా-పసిఫిక్ ఆర్థిక సహకారం శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ఆతిథ్యమిచ్చింది.

## వ్యుత్పత్తి

బ్రూనై ఒమర్ అలీ సైఫుద్దీన్ III 28వ సుల్తాన్, సెరి బెగవాన్ ( సంస్కృతం నుండి: శ్రీ భగవాన్ , రోమనైజ్ చేయబడింది:  శ్రీ భగవాన్ , అతని ఉత్తమమైనది ) బిరుదుపై బందర్ సేరి బెగవాన్ పేరు పెట్టారు,1967లో అతని కుమారుడు హస్సనల్ బోల్కియాకు అనుకూలంగా పదవీ విరమణ చేశాడు. 20వ శతాబ్దంలో అతని పాలనలో దేశాన్ని ఆధునీకరించడంలో ఆయన చేసిన కృషికి గుర్తుగా 4 అక్టోబర్ 1970న నగరానికి పేరు మార్చారు. దీనికి ముందు, ఈ నగరాన్ని మలయ్‌లో బ్రూనై టౌన్ లేదా బందర్ బ్రూనై అని పిలిచేవారు.

## చరిత్ర

### ప్రారంభ చరిత్ర

బ్రూనై చారిత్రాత్మక రాజధాని నగరంపెరుగుదల, అభివృద్ధి మూడు ప్రధాన దశలలో జరిగింది. మొదటి దశ 17వ శతాబ్దంలో ప్రస్తుత కోట బటు సమీపంలో ఒక జల నివాస ప్రాంతం ఏర్పడటంతో ప్రారంభమైంది. రెండవ దశలో రాజధాని ఇప్పుడు కంపాంగ్ అయేర్ అని పిలువబడే ప్రాంతానికి మారింది —ఇది జల గ్రామాల సమూహం. నేడు, కంపాంగ్ అయేర్, వాస్తవానికి బ్రూనై నదిపై నిర్మించిన పురాతన రాజధాని , ప్రక్కనే ఉన్న భూమిలో ఆధునిక రాజధానికి శివారు ప్రాంతంగా పనిచేస్తుంది, ఇది ముఖ్యంగా సుల్తాన్ బోల్కియా పాలనలో అభివృద్ధి చెందింది. ఈ నగరం మూడవ దశలో, ముఖ్యంగా 1906 తర్వాత భూమిపై అభివృద్ధి చేయబడింది.

మలయ్ ముస్లిం తెగలు, స్పానిష్ విజేతల మధ్య 300 సంవత్సరాలకు పైగా అడపాదడపా జరిగిన సంఘర్షణ, స్పానిష్ చరిత్రలలో మోరో యుద్ధాలుగా పిలువబడింది , 1578లో కాస్టిలియన్ యుద్ధం సమయంలో కాథలిక్ స్పానిష్ వారు కాంపాంగ్ అయ్యర్‌పై దాడి చేసినప్పుడు ప్రారంభమైంది. 16వ, 17వ శతాబ్దాల అంతటా, కాంపాంగ్ అయ్యర్ అధికారాన్ని కోల్పోవడం వల్ల ఏర్పడిన శూన్యాన్ని సముద్రపు దొంగలు సద్వినియోగం చేసుకున్నారు. వీరిలో దక్షిణ ఫిలిప్పీన్స్, బోర్నియోకు చెందిన ముస్లిం నావికులు, అలాగే సులు, బ్రూనై రాజ కుటుంబాలకు చెందిన నిరుపేద యువరాజులు కూడా ఉన్నారు. సుల్తాన్ ఈ సముద్రపు దొంగల పట్టణాలను నియంత్రించడానికి లేదా పన్ను విధించడానికి ప్రయత్నించడంతో, ఎండౌ, జోలో వంటి ఇతర ముఖ్యమైన ప్రదేశాలతో పాటు , ఈ రాజధాని కూడా సముద్రపు దొంగతనానికి, దొంగిలించిన వస్తువులు, బానిసల వ్యాపారానికి ప్రధాన కేంద్రంగా మారింది.

1844లో బ్రూనై నదిపై ఉన్న కాంపాంగ్ అయ్యర్ స్తంభాల ఇళ్ల చిత్రణ
19వ శతాబ్దం మధ్యకాలం నాటికి కంపాంగ్ అయ్యర్ ఇంకా నిరాడంబరంగా, తక్కువ సంపన్నంగా ఉండేది, ఆంటోనియో పిగాఫెట్టా కాలం నుండి దాని రూపురేఖలు పెద్దగా మారలేదు. 1841లో రాజా జేమ్స్ బ్రూక్ దీనిని "గుడిసెల వెనిస్" అని పిలిచారు. ఇళ్ళు బురద నేలలపై నిర్మించబడ్డాయి , ఆటుపోట్ల సమయంలో బురదతో పోటు సమయంలో నీటితో చుట్టుముట్టబడి ఉండేవి, తేలియాడే మార్కెట్ పడవల నుండి వస్తువులను అమ్మే ప్రజలతో కిక్కిరిసి ఉండేది. దాని ఆకర్షణీయం కాని రూపం ఉన్నప్పటికీ, ఈ పట్టణం దాని కిక్కిరిసిన భవనాలకు, విశాలమైన కానీ అసౌకర్యవంతమైన రాజభవనానికి ప్రసిద్ధి చెందింది, అక్కడ బ్రూక్ బస చేసిన చోటు నిరుత్సాహకరంగా, ప్రాథమికంగా ఉన్నప్పటికీ సుల్తాన్, అతని ఆస్థానీకులు అతనికి చాలా స్వాగతం పలికారు.

"బోర్నియో వెనిస్" అని పిలువబడే కంపాంగ్ అయ్యర్, ఒక పెద్ద సరస్సులోకి ప్రవహించే విశాలమైన నది ఒడ్డున ఉండటం, దాని ఇళ్ళు సముద్రపు నీటి మట్టానికి సుమారు 10 అడుగుల (3.0 మీ) ఎత్తులో ఉన్న స్తంభాలపై నిర్మించబడి ఉండటం వల్ల ప్రత్యేకతను సంతరించుకుంది. ఒకప్పుడు వర్ధిల్లుతున్న ఈ పట్టణం, శిథిలావస్థలో ఉన్న భవనాలు, రక్షణల కొరతను బట్టి చూస్తే, దాని పరిమాణాన్ని, ప్రాముఖ్యతను రెండింటినీ కోల్పోయిందని తెలుస్తుంది. ఒకప్పుడు దృఢమైన ఇటుక గోడతో చుట్టబడి, విలాసవంతమైన ఫర్నిచర్‌తో అలంకరించబడిన సుల్తాన్ రాజభవనం, ఇప్పుడు ఒక చౌకబారు గుడిసెలా కనిపిస్తుంది. వ్యర్థాలు పేరుకుపోయి, మూతపెట్టకుండా వదిలేసిన మట్టి నుండి వచ్చే దుర్వాసనల వల్ల పట్టణం యొక్క మురికి పరిస్థితి మరింత తీవ్రమవుతుంది. పట్టణం యొక్క చారిత్రక వైభవానికి పూర్తి విరుద్ధంగా, ఇక్కడి జనాభాలో అధిక శాతం బానిసలు, సుల్తాన్, ప్రభువుల మీద ఆధారపడిన వారే ఉన్నారు.

## మూలాలు