# నార్వేజియన్ భాష

| నార్వేజియన్ |
| --- |
| *norsk* |
| ఉచ్ఛారణ | [ˈnɔʂːk] (తూర్పు, మధ్య, ఉత్తరం) [ˈnɔʁsk] (పశ్చిమ & దక్షిణ) |
| స్థానిక భాష | నార్వే |
| స్వజాతీయత | నార్వేజియన్లు |
| స్థానికంగా మాట్లాడేవారు | 4.32 మిలియన్లు (2012) |
| భాషా కుటుంబము | ఇండో-యూరోపియన్
* జర్మనిక్
	+ వాయవ్య జర్మనిక్
		- ఉత్తర జర్మనిక్
			* పశ్చిమ స్కాండినేవియన్
				+ **నార్వేజియన్**
 |
| Early forms | ఓల్డ్ నార్స్
* ఓల్డ్ పశ్చిమ నార్స్
	+ ఓల్డ్ నార్వేజియన్
		- మధ్య నార్వేజియన్
 |
| ప్రామాణిక రూపాలు | బోక్‌మాల్ (అధికారిక) భాషలో వ్రాయబడింది
వ్రాసిన Riksmål (అనధికారిక)
నైనోర్స్క్ ( అధికారిక)
Høgnorsk అని వ్రాయబడింది (అనధికారిక)

 |
| వ్రాసే విధానం | లాటిన్ ( నార్వేజియన్ వర్ణమాల ) నార్వేజియన్ బ్రెయిలీ |
| అధికారిక హోదా |
| అధికార భాష | * నార్వే
* నార్డిక్ కౌన్సిల్
 |
| నియంత్రణ | లాంగ్వేజ్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ నార్వే ( బోక్మాల్ & నైనోర్స్క్ ) నార్వేజియన్ అకాడమీ ( రిక్స్మాల్ ) ఇవర్ ఆసెన్-సంబండెట్ ( హోగ్నోర్స్క్ ) |
| భాషా సంకేతాలు |
| ISO 639-1 | `no` |
| ISO 639-2 | `nor` |
| ISO 639-3 | `nor` – inclusive code Individual codes: `nob` – Bokmål `nno` – Nynorsk |
| Glottolog | `norw1258` |
| Linguasphere | ``52-AAA-ba` to `-be`; `52-AAA-cf` to `-cg`` |
| నార్వేజియన్ మాట్లాడే ప్రాంతాలు, వీటిలో నార్త్ డకోటా (ఇక్కడ జనాభాలో 0.4% మంది నార్వేజియన్ మాట్లాడతారు), పశ్చిమ విస్కాన్సిన్ (<0.1% జనాభా), మిన్నెసోటా (0.1% జనాభా) ఉన్నాయి (డేటా: US సెన్సస్ 2000). |
|

**నార్వే** (endonym: norsk [nɑːk] i, *norsk språk* [n naːk sproːk]]) అనేది నార్వేలో ప్రధానంగా మాట్లాడే ఇండో-యూరోపియన్ భాషా కుటుంబానికి చెందిన ఉత్తర జర్మనీ భాష, ఇక్కడ ఇది అధికారిక భాష. స్వీడిష్, డానిష్ భాషలతోపాటు, నార్వేజియన్ భాష ఎక్కువ లేదా తక్కువ పరస్పరం అర్థం చేసుకోగల స్థానిక, ప్రాంతీయ రకాల మాండలిక కొనసాగింపు ఏర్పరుస్తుంది-ముఖ్యంగా కొన్ని నార్వేజియన్, స్వీడిష్ మాండలికాలు చాలా దగ్గరగా ఉంటాయి. ఈ స్కాండినేవియన్ భాషలతో పాటు ఫారోయిజ్, ఐస్ల్యాండ్ భాషలతో పాటు కొన్ని అంతరించిపోయిన భాషలు ఉత్తర జర్మనీ భాషలుగా ఉన్నాయి. ఖండాంతర స్కాండినేవియన్ వారి నుండి వేరుగా ఉన్నందున ఫారోస్, ఐస్ల్యాండ్ వారి మాట్లాడే రూపంలో నార్వేజియన్‌తో పరస్పరం అర్థం చేసుకోలేవు. అత్యధిక సంఖ్యలో మాట్లాడే రెండు జర్మన్ భాషలు, ఇంగ్లీష్, జర్మన్, నార్వేజియన్ భాషతో దగ్గరి సారూప్యతలను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, రెండూ పరస్పరం అర్థం చేసుకోలేవు. నార్వేజియన్ అనేది వైకింగ్ యుగం స్కాండినేవియాలో నివసిస్తున్న జర్మనీ ప్రజల సాధారణ భాష అయిన ఓల్డ్ నార్స్ వారసుడు.

నేడు నార్వేజియన్ లిఖిత భాషకు రెండు అధికారిక రూపాలు ఉన్నాయి, అవి బోక్‌మాల్ (రిక్స్‌మాల్), నైనోర్స్క్ (లాండ్స్‌మాల్), ప్రతిదానికి దాని స్వంత వైవిధ్యాలు ఉన్నాయి. 16వ, 17వ శతాబ్దాలలో డెన్మార్క్-నార్వే యూనియన్ తరువాత మధ్య నార్వేజియన్ ఉన్నత భాషగా భర్తీ చేయబడిన డానో-నార్వేజియన్ భాష నుండి బోక్మాల్ అభివృద్ధి చెందింది, తరువాత నార్వేలో అభివృద్ధి చెందింది. నార్వేలోని రెండు అధికారిక భాషలలో నార్వేజియన్ ఒకటి, అదే పేరుతో ఉన్న స్వదేశీ ప్రజలు మాట్లాడే ఫిన్నో-ఉగ్రిక్ భాషల సమూహం సామితో పాటు. నార్డిక్ కౌన్సిల్ పని భాషలలో నార్వేజియన్ ఒకటి. నార్డిక్ లాంగ్వేజ్ కన్వెన్షన్ కింద, నార్వేజియన్ మాట్లాడే నార్డిక్ దేశాల పౌరులు ఇతర నార్డిక్ దేశాలలో అధికారిక సంస్థలతో సంభాషించేటప్పుడు ఎటువంటి వివరణ లేదా అనువాద ఖర్చులకు బాధ్యత వహించకుండా దీనిని ఉపయోగించుకునే అవకాశం ఉంది.

## చరిత్ర

### మూలాలు

యూరప్‌లోని చాలా భాషల వలె, నార్వేజియన్ కూడా ప్రోటో-ఇండో-యూరోపియన్ నుండి ఉద్భవించింది. తొలి ఇండో-యూరోపియన్లు యూరప్ అంతటా వ్యాపించినప్పుడు, వారు ఒకరికొకరు వేరుపడి కొత్త భాషలు అభివృద్ధి చెందాయి. వాయవ్య యూరప్‌లో జర్మానిక్ భాషలు పరిణామం చెంది, ఉత్తర జర్మానిక్ భాషలుగా మరింతగా శాఖలుగా విడిపోయాయి, వాటిలో నార్వేజియన్ ఒకటి.

ప్రోటో-నార్స్క్రీ .శ. మొదటి శతాబ్దాలలో నేటి దక్షిణ స్వీడన్‌లో ప్రోటో-జర్మనిక్ ఉత్తర మాండలికంగా అభివృద్ధి చెందిందని భావిస్తున్నారు. ఇది ఒక విలక్షణమైన ఉత్తర జర్మనిక్ భాష తొలి దశ, రూనిక్ అక్షరమాల పురాతన రూపమైన ఎల్డర్ ఫుథార్క్ శాసనాలలో ధృవీకరించబడిన భాష. అనేక శాసనాలు మరణించిన వారి స్మారక చిహ్నాలు కాగా, మరికొన్ని మాయాజాల సంబంధమైన విషయాలను కలిగి ఉన్నాయి. అత్యంత పురాతనమైనవి విడి వస్తువులపై చెక్కబడి ఉండగా, తరువాతి కాలపువి రూన్‌స్టోన్‌లపై ఉలితో చెక్కబడ్డాయి. అవి ఏ జర్మన్ భాషకైనా అత్యంత పురాతనమైన లిఖిత నమోదు.

క్రీ. శ. 800 లో లిపి యంగర్ ఫుథార్క్‌గా సరళీకృతం చేశారు, శాసనాలు మరింత సమృద్ధిగా మారాయి. అదే సమయంలో, వైకింగ్ యుగం ప్రారంభం ఐస్లాండ్, గ్రీన్లాండ్, ఫారో దీవులకు పాత నార్స్ వ్యాప్తికి దారితీసింది. బ్రిటిష్ దీవులు, ఫ్రాన్స్ ( నార్మండీ ), ఉత్తర అమెరికా, కీవన్ రస్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాలలో కూడా వైకింగ్ కాలనీలు ఉండేవి. ఐస్‌లాండ్. ఫారోస్ మినహా ఈ ప్రదేశాలన్నింటిలో, పాత నార్స్ మాట్లాడేవారు అంతరించిపోయారు లేదా స్థానిక జనాభాలో కలిసిపోయారు.

### లాటిన్ అక్షరమాల

1030లో క్రైస్తవ మతం స్కాండినేవియా వచ్చింది, దానితో పాటు లాటిన్ రుణాలు, లాటిన్ వర్ణమాల ప్రవాహాన్ని తీసుకువచ్చింది. ఈ కొత్త పదాలు చర్చి పద్ధతులు, వేడుకలకు సంబంధించినవి, అయితే సాధారణ సంస్కృతికి సంబంధించిన అనేక ఇతర అరువు పదాలు కూడా భాషలోకి ప్రవేశించాయి.

సాధారణంగా ఓల్డ్ ఐస్లాండిక్, ఓల్డ్ నార్వేజియన్, ఓల్డ్ గుట్నిష్ , ఓల్డ్ డానిష్, ఓల్డ్ స్వీడిష్ అని పిలవబడే భాషల మధ్య చిన్న చిన్న తేడాలు ఉన్నప్పటికీ, ఆ సమయంలో స్కాండినేవియన్ భాషలను ప్రత్యేక భాషలుగా పరిగణించలేదు.

### తక్కువ జర్మన్ ప్రభావం

1250 & 1450 మధ్య ప్రధాన స్కాండినేవియన్ నగరాలలో హాన్సియాటిక్ లీగ్ ఆర్థిక, రాజకీయ ఆధిపత్యం పెద్ద సంఖ్యలో మధ్య లో జర్మన్ మాట్లాడే జనాభాను నార్వేకు తీసుకువచ్చింది. స్కాండినేవియన్‌పై వారి భాష ప్రభావం , నార్మన్ విజయానంతరం ఆంగ్లంపై ఫ్రెంచ్ ప్రభావంతో పోల్చదగినది.

### నార్వేజియన్ లిఖిత భాష క్షీణత

మధ్య యుగాల చివరలో, స్కాండినేవియాలో మాండలికాలు అభివృద్ధి చెందడం ప్రారంభించాయి, ఎందుకంటే జనాభా గ్రామీణంగా ఉండేది, తక్కువ ప్రయాణాలు జరిగాయి. జర్మనీ నుండి సంస్కరణ వచ్చినప్పుడు, మార్టిన్ లూథర్ హై జర్మన్ బైబిల్ అనువాదం త్వరగా స్వీడిష్, డానిష్, ఐస్ల్యాండ్ భాషలలోకి అనువదించబడింది. నార్వే 1397లో డెన్మార్క్‌తో సంకీర్ణంలోకి ప్రవేశించింది కాలక్రమేణా, డానిష్ భాష ఉన్నత వర్గాలు, చర్చి, సాహిత్యం, చట్టం భాషగా మధ్య నార్వేజియన్‌ను భర్తీ చేసింది. 1814లో డెన్మార్క్‌తో సంకీర్ణం ముగిసినప్పుడు, డానో-నార్వేజియన్ కోయినే జనాభాలో సుమారు 1% మందికి మాతృభాషగా మారింది.

### డానిష్ నుండి నార్వేజియన్ ప్రామాణీకర

1840ల నుండి కొంతమంది రచయితలు డానిష్ లిఖిత భాషను నార్వేజియన్ శైలిలోకి మార్చే ప్రయోగాలను చేశారు. క్నుడ్ క్నుడ్సెన్, "సంస్కారవంతమైన రోజువారీ భాష"గా పిలువబడే డానో-నార్వేజియన్ ' కోయినే'కు అనుగుణంగా అక్షరక్రమాన్ని, ఉచ్ఛారణను మార్చాలని ప్రతిపాదించారు. ఈ దిశగా ఒక చిన్న సర్దుబాటు 1862లో నార్వేలో జరిగిన డానిష్ భాష యొక్క మొదటి అధికారిక సంస్కరణలో అమలు చేయబడింది. అతని మరణానంతరం 1907, 1917లలో జరిగిన రెండు అధికారిక సంస్కరణలలో మరింత విస్తృతంగా అమలు చేయబడింది.

ఇంతలో, ఒక జాతీయవాద ఉద్యమం కొత్త లిఖిత నార్వేజియన్ భాష అభివృద్ధి కోసం కృషి చేసింది. వృక్షశాస్త్రజ్ఞుడు, స్వయంకృషితో భాషావేత్త అయిన ఐవర్ ఆసెన్ , 22 ఏళ్ల వయసులో ఒక కొత్త నార్వేజియన్ భాషను సృష్టించే తన పనిని ప్రారంభించాడు. అతను దేశమంతటా పర్యటించి, మాండలికాల నుండి పదాలను, వ్యాకరణ ఉదాహరణలను సేకరించి, వివిధ ప్రాంతాల మాండలికాలను పోల్చి చూశాడు. నార్వేజియన్ భాష వచ్చిన ప్రభావాల నుండి చాలా వరకు తప్పించుకున్న ఐస్‌లాండిక్ భాష అభివృద్ధిని అతను పరిశీలించాడు . 1848 నుండి 1873 వరకు అనేక పుస్తకాలలో ప్రచురించబడిన తన కృషికి అతను 'జాతీయ భాష' అని అర్థం వచ్చేలా ' లాండ్స్‌మాల్ ' అని పేరు పెట్టాడు. లాండ్స్‌మాల్ అనే పేరును కొన్నిసార్లు 'గ్రామీణ భాష' లేదా 'దేశ భాష' అని కూడా వ్యాఖ్యానిస్తారు, కానీ ఇది స్పష్టంగా ఆసెన్ ఉద్దేశించిన అర్థం కాదు.

19వ శతాబ్దం అంతటా నార్వేలోని డానిష్ భాష పేరు ఒక తీవ్రమైన వివాదాంశంగా ఉంది. దాని సమర్థకులు అది నార్వే, డెన్మార్క్‌లకు ఉమ్మడి భాష అని, నార్వేజియన్ కంటే డానిష్ భాష ఏమాత్రం కాదని వాదించారు. లాండ్స్‌మాల్ సమర్థకులు, భాష యొక్క డానిష్ స్వభావాన్ని దాచకూడదని భావించారు. 1899లో, బ్యోర్న్‌స్టెర్న్ బ్యోర్న్‌సన్, లాండ్స్‌మాల్ లాగా 'జాతీయ భాష' అని అర్థం వచ్చే ' రిక్స్‌మాల్ ' అనే తటస్థ నామాన్ని ప్రతిపాదించారు, 1907 స్పెల్లింగ్ సంస్కరణతో పాటు ఇది అధికారికంగా ఆమోదించబడింది. రిక్స్‌మాల్ అనే పేరును కొన్నిసార్లు 'రాష్ట్ర భాష'గా కూడా వ్యాఖ్యానిస్తారు, కానీ ఈ అర్థం గరిష్టంగా ద్వితీయమైనది మాత్రమే. ( ఈ పేరును స్వీకరించిన డానిష్ పదం రిగ్స్‌మాల్‌తో పోల్చండి.)

1905లో స్వీడన్‌తో వ్యక్తిగత ఐక్యత రద్దు అయిన తర్వాత, రెండు భాషలు మరింత అభివృద్ధి చెందాయి, 1917లో జరిగిన సంస్కరణ తర్వాత ఇప్పుడు వాటి శాస్త్రీయ రూపాలుగా పరిగణించబడే వాటిని చేరుకున్నాయి. 1929లో రిక్స్‌మాల్‌కు అధికారికంగా బోక్‌మాల్ (అక్షరాలా 'పుస్తక భాష') అని, లాండ్స్‌మాల్‌కు నైనోర్స్క్ (అక్షరాలా 'కొత్త నార్వేజియన్') అని పేరు మార్చారు. బోక్‌మాల్ స్థానంలో డానిష్-నార్వేజియన్ ( dansk-norsk )ను ప్రవేశపెట్టాలనే ప్రతిపాదన పార్లమెంటులో ఒక్క ఓటు తేడాతో ఓడిపోయింది. ఆధునిక నార్వేజియన్‌కు భాషాపరమైన పదం అయిన నైనోర్స్క్ పేరును, డానిష్‌తో పోల్చడానికి పాత నార్వేజియన్‌తో చారిత్రక సంబంధాన్ని నొక్కి చెప్పడానికి ఎంచుకున్నారు. నేడు, ఈ అర్థం తరచుగా మరుగున పడిపోతుంది, దీనిని సాధారణంగా "అసలైన" నార్వేజియన్ బోక్‌మాల్‌కు భిన్నంగా "కొత్త" నార్వేజియన్‌గా పొరపాటుగా భావిస్తారు.

1938లో జరిగిన ఒక సంస్కరణ ద్వారా బోక్‌మాల్, నైనోర్స్క్ భాషలు దగ్గరయ్యాయి. నైనోర్స్క్, బోక్‌మాల్‌లను విలీనం చేసి, సామ్‌నోర్స్క్ అని పిలవబడే ఒకే భాషగా మార్చాలనే ప్రభుత్వ విధానం ఫలితంగా ఇది జరిగింది. 1946లో జరిగిన ఒక సర్వేలో, ఆ సమయంలో 79% నార్వేజియన్లు ఈ విధానానికి మద్దతు ఇచ్చారని తేలింది. అయినప్పటికీ, అధికారిక విధానాన్ని వ్యతిరేకించేవారు 1950లలో సామ్‌నోర్స్క్‌కు వ్యతిరేకంగా ఒక భారీ నిరసన ఉద్యమాన్ని సృష్టించగలిగారు. ముఖ్యంగా, పాఠశాలల్లోని బోక్‌మాల్ పాఠ్యపుస్తకాలలో "తీవ్రవాద" రూపాల వాడకానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడారు. 1959లో జరిగిన సంస్కరణలో, బోక్‌మాల్ విషయంలో 1938 సంస్కరణ పాక్షికంగా రద్దు చేయబడింది, కానీ నైనోర్స్క్ మాత్రం బోక్‌మాల్ వైపు మరింతగా మార్చబడింది. అప్పటి నుండి బోక్‌మాల్ సాంప్రదాయ రిక్స్‌మాల్ వైపు మరింతగా వెనక్కి మళ్లింది, అయితే నైనోర్స్క్ ఇప్పటికీ 1959 నాటి ప్రమాణానికే కట్టుబడి ఉంది. అందువల్ల, నైనోర్స్క్ అభిమానులలోని ఒక చిన్న మైనారిటీ వర్గం హోగ్నోర్స్క్ అని పిలవబడే మరింత సంప్రదాయబద్ధమైన ప్రమాణాన్ని ఉపయోగిస్తుంది . 1960 తర్వాత సామ్నోర్స్క్ విధానం పెద్దగా ప్రభావం చూపలేదు, 2002లో అధికారికంగా రద్దు చేయబడింది.

## మూలాలు