Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# సోమవారం

1616 లో గెలీలియో గీచిన చంద్రుని కళల చిత్రాలు. చంద్రుని పేరుతో సోమవారాన్ని అనేక భాషలలో నామకరణం చేయబడింది.
**సోమవారము** లేదా **ఇందువారము** (/ˈmʌndeɪ/ లేదా /ˈmʌndi/) అనేది వారములో రెండవ రోజు. ఇది ఆదివారమునకు, మంగళవారమునకు మధ్యలో ఉంటుంది.సాంప్రదాయంగా క్రైస్తవ కాలెండరు, ఇస్లామీయ కాలెండరు, హిబ్రూ కాలెందరులలో ఈ దినం వారంలో రెండవ రోజుగా పరిగణింపబడుతున్నది. అంతర్జాతీయ ప్రామాణిక కాలెండరు ISO 8601 లో ఈ దినం వారంలో మొదటి రోజుగా పరిగణింపబడుతున్నది. ఈ దినానికి ఆంగ్లంలో పేరు మండే (Monday) అనునది పాత ఆంగ్లం భాషలో "మొనాండే(Mōnandæg)", మధ్య కాలపు ఆంగ్ల భాషలో "మొనెన్‌డే (Monenday)" నుండి వచ్చింది. దానిఅర్థము చంద్రుని రోజు. హిందువులు సోమవారాన్ని శివునికి పవిత్రమైన రోజుగా భావిస్తారు.

భారతదేశంలోని అనేక భాషలలో సోమవారం అనేది సంస్కృతం భాషలోని "సోమవార (सोमवार)" నుండి ఉత్పత్తి అయినట్లు తెలుస్తుంది. హిందూ మతంలో సోముడు అనగా చంద్రుడు అని అర్థం. భారతదేశంలోనికొన్ని భాషలలో ఈ రోజును **చంద్రవారం** గా పిలుస్తారు. సంస్కృత భాషలో చంద్ర అనగా చంద్రుడు అని అర్థము. థాయిలాండ్ లో ఈ దినాన్ని "వాన్ జాన్" అని పిలుస్తారు. దీని అర్థము " చంద్రుని యొక్క రోజు".

## హిందూ మత పరంగా అర్థం

"సోమ" శబ్దానికి " చంద్రుడు" అనే అర్ధమే కాక, స+ ఉమ = ఉమా సహితుడు అని శివపరమైన అర్ధము చెప్పవచ్చు.పార్వతి సహితుడైన పరమేశ్వరునుకి ఆరధన కార్తీక సోమవారాలలో విశేషం .

## శివునికి ప్రీతికరమైన రోజు

హిందూ మతంలో సోమవారం శివునికి ప్రీతికరముగ భావిస్తాము.నిజానికి ప్రతికాలము పరమేశ్వరార్చనకు ప్రాముఖ్యతనిస్తాయి. అయితే "శివ పురాణము " ప్రకారం "ఆదివారం" శివారాధనకు చాలా ప్రాధాన్యం. ఆ రోజున రుద్రాభిషేకాలు నిర్వహించడం ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యప్రదం.అయితే సోమవారం " సౌమ్యప్రదోషం"గా శివుని ఆరాధించడం విశేష ఫలప్రథమని పురాణాది శాస్త్రాల వచనం. స్కందాది పురాణాలలో సోమవారవ్రతం గురించి విశేషముగ చెప్పారు. దీని ప్రకారం సోమవారమ్నాడు ఉదయాన్నే నిత్య కర్మలు పూర్తిచేసి, ఉపవాసముండి సాయంకాలం శివున్ని ఆరధించి, నక్షత్రోదయ సమయాన్న ఈశ్వర నివేదితమైన వంటని తినడం నక్త వ్రతం అంటారు. ఈ నియమముతో 16 సోమవారాలు చేస్తే అన్ని గ్రహదోషాలు పోవడమేకాక, అన్ని అభిష్టాలు నెరవేర్తాయి.

## కార్తీక సోమవారం

హిందూ మతంలో కార్తీకమాసం ప్రత్యేకమైనది. సాక్షాత్తు భగవంతుడు శివునికి పరమపవిత్రమైన మాసం ఇది. ఈ నెలలో సోమవారంనాడు ఉపవాసం ఉండి భగవంతుని పూజించి దానధర్మలు చేసినవారికి పాపాల నుంచి విముక్తి లభించడమే కాకుండా మోక్షం లభిస్తుందని అంటారు. కార్తీక మాసం సోమవారం నాడు ప్రారంభం అయితే అది ఒక విశేషం. సోమవారం పూట కార్తీక మాస ప్రారంభం శుభఫలితాలకు సంకేతమని పురోహితులు చెబుతున్నారు. అందుచేత కార్తీక సోమవారం శివాలయాలను దర్శించడం చాలా మంచిది.

## జ్యోతిషం

సోమవారం అనునది ఖగోళ వస్తువు అయిన చంద్రునికి సంకేతం. దీని యొక్క జ్యోతిష రాశి "కర్కాటకం". దీనిని చంద్రుని యొక్క గుర్తు అయిన **☾** తో సూచిస్తారు.

## ప్రముఖుల జననమరణాలు

* కైప మహానందయ్య - అనంతపురం జిల్లాకు చెందిన సాహితీకారుడు 1984 ఫిబ్రవరి 27వ తేదీన ఏకాదశి పర్వదినాన పరమపదించాడు.

## ఇతర విశేషాలు

స్వకులసాలి కులం వారి నమ్మకం ప్రకారం, ఆదిమయ అనే వాడు అందరికీ వస్త్రాలను అందిచే పుణ్య పురుషుడిని సృష్టించాల్సిందిగా శివుణ్ణి ప్రార్థించాడు. ఆదిమయ యొక్క సూచనల మేరకు శివుడు అతని నాలుక నుండి (జిహ్వ) ఒక శిశువును శ్రావణ శుద్ధ త్రయోదశి, సోమవారం నాటి ఉదయం సృష్టించాడు.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

* Barnhart, Robert K. (1995). *The Barnhart Concise Dictionary of Etymology*. Harper Collins. ISBN 0-06-270084-7
# మంగళవారం

అంగారకుడు గ్రహానికి ప్రతిరూపం
**మంగళవారం (Tuesday),**  అనేది వారంలో మూడవ రోజు. ఇది సోమవారంనకు, బుధవారంనకు మధ్యలో ఉంటుంది. దీనిని జయవారం అనే మరో పేరుతో కూడా పిలుస్తారు.ఈ వారం గణేశుడు. దుర్గా, హనుమంతుడుకి అంకితం చేసిన ప్రీతిపాత్రమైన రోజు. మంగళవారంనాడు చాలా మంది భక్తులు కొన్ని ప్రాంతాలలో హనుమంతుని ఆలయాలను దర్శించి ప్రత్యేక పూజలు చేస్తారు.రాత్రిపూట ఉప్పుతో కలిగిన ఆహారం తొందరగా తీసుకుంటారు. గ్రహాల విషయం తీసుకుంటే మంగళవారం అంగారక గ్రహానికి అంకితం చేయబడింది.మంగళవారం, లేదా మంగళ్ రోజును యుద్ద దేవుడు శాసించేవాడుగా లేదా ఇబ్బంది పెట్టేవాడుగా పరిగణించబడ్డాడు. జ్యోతిషశాస్త్రం ప్రకారం దానిపై నమ్మకం ఉన్న వ్యక్తులు ఆ దోషాలు వైదొలగటానికి, హానికరమైన ప్రభావాలను నివారించడం కోసం ఉపవాసం ఉంటారు.ఆరోజు ఒకసారి భోజనం సాధారణంగా గోధుమ, బెల్లంతో తయారు చేసిన ఏదైనా ఆహారం ద్వారా తీసుకుంటారు.కొంత మంది ప్రజలు విరామం లేకుండా 21 మంగళవారాలు ఉపవాసం పాటిస్తారు.ఆరోజు ఆంజనేయుడుకు ప్రీతిపాత్రమైన ఎరుపు రంగు దుస్తులు ధరిస్తారు. కొన్ని భక్త సంఘాలు మంగళవారం ప్రత్యేక పూజల ద్వారా ఆరాధిస్తూ ఉంటాయి.దక్షిణ భారతదేశంలో మంగళవారం స్కంద లేదా మురుగ లేదా కార్తికేయ (కార్తీక్) కు అంకితం చేయబడింది.కొడుకు పుట్టాలని కోరుకునే దంపతులు మంగళవరం వ్రతాన్ని చేసుకుంటారు.

## ఆస్ట్రేలియాలో మంగళవారం జరిగే సంఘటనలు:

* రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఆస్ట్రేలియా బోర్డు జనవరి నెలలో తప్ప మిగతా పదకొండు నెలలలో ప్రతి నెల మొదటి మంగళవారం సమావేశమవుతుంది.
* ఫెడరల్ ప్రభుత్వం మే రెండవ మంగళవారం ఫెడరల్ బడ్జెట్ ప్రవేశపెట్టింది.1994 నుండి 1996 వరకు, 2016 మినహా అన్ని సంవత్సరాల్లో ఈ పద్ధతి జరిగింది.
* మెల్బోర్న్ కప్ డే అనే గుర్రపు పందాలపోటీ ప్రతి సంవత్సరం నవంబర్ మొదటి మంగళవారం జరుగుతుంది.వార్కి ఆరోజు శలవుదినం.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

* మంగళవారం ఖచ్చితంగా చేయవలసిన పనులు ..చేయకూడని పనులు
# బుధవారం

బుధుడు ప్రతిరూపం
**బుధవారం** (Wednesday) అనేది వారంలో నాల్గవ రోజు. ఇది మంగళవారంనకు, గురువారంనకు మధ్యలో ఉంటుంది.బుధగ్రహం పేరుమీదుగా బుధవారమనే పేరు వచ్చింది.హిందూ పురాణాలప్రకారం బుధవారాన్ని వ్యాపారులు సరుకుల దేవుడుగా భావిస్తారు.

థాయలాండ్ సౌర క్యాలెండర్ ప్రకారం, బుధవారం ఆకుపచ్చ రంగుకు సంకేతంగా భావించి.ఆకుపచ్చ రంగు దుస్తులు ధరిస్తారు. ఎందుకంటే ఫ్రా ఇసువాన్ 17 ఆధ్యాత్మిక ఏనుగులను చుట్టుముట్టి వాటిని పొడిగా మార్చాడు, దానిని అతను ఆకుపచ్చ ఆకుతో చుట్టాడు. పవిత్ర జలం చల్లిన తరువాత ప్లూటో గ్రహం సృష్టించాడని వారి నమ్మకం.

హిందూ పురాణల ప్రకారం బుధవారం శ్రీ కృష్ణుడును పూజిస్తే మంచిదని ఒక అభిప్రాయం ఉంది.బుధుడు వివేకవంతుడు.అందువలన తన భక్తులకు వివేకవంతం, సంపద, జ్ఞానాన్ని కలిగిస్తాడని భక్తుల నమ్మకం. గణేశుడు శ్రేయస్సు, జ్ఞానం, సంపదలకు దేవుడుగా భావిస్తారు. అందువల్ల హిందూ పరంపరాప్రాప్తధర్మం ప్రకారం బుధవారం ప్రత్యేకంగా గణేశుడిని పూజిస్తారు.విష్ణువును కూడా పూజిస్తారు.కొత్త ప్రయత్నాలను ప్రారంభించడానికి బుధవారాలు మంచి రోజులు. ఎందుకంటే కొత్త ప్రాజెక్టులను ప్రారంభించడానికి బుధ్ సహాయపడుతుంది.

శ్రీ కృష్ణ, శ్రీ విష్ణు, పాండురంగ విఠల్ అందరూ భగవంతుని విభిన్న పేర్లు, రూపాలు అని హిందూ పురాణాల ప్రకారం నమ్ముతారు. శ్రీ కృష్ణుడిని శ్రీ విష్ణు అవతారం అని పిలుస్తారు. ఇది బుధవారం (శ్రావణ అష్టమి) ద్వాపరయుగం చివరలో జరిగింది. విఠల్ శ్రీ కృష్ణుడు మాత్రమే. బుధవారం విఠల్ రోజు అంటారు. కాబట్టి విఠల్ లోని భక్తులు బుధవారం పండరీపూర్ ను విడిచిపెట్టరు.

## బుధవారం చేయతగిన పనులు

ఇవి హిందూ పరంపరాప్రాప్తధర్మం ప్రకారం వస్తున్న ఆచారాలు,నమ్మకాలు

* బుధవారం బుధుడికి ప్రాముఖ్యం ఉన్న రోజు కనుక విద్యాసంబంధిత కార్యక్రమాలు చేయవచ్చు.
* అన్నప్రాశన చేయవచ్చు.
* నామకరణం చేయవచ్చు.
* వివాహం చేయవచ్చు.
* నూతనగృహప్రవేశం చేయవచ్చు.
* బుధుడు వైశ్య ప్రధాన గ్రహం కనుక నూతన వ్యాపారం ప్రారంభించవచ్చు.
* బుధవారం విష్ణుసహస్రనామం పారాయణం చేయడం వలన ఫలితం అధికం.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# గురువారం

గరు గ్రహం ప్రతిరూపం (జూపిటర్)
**గురువారం** (Thursday) అనేది వారంలో ఐదవ రోజు. ఇది బుధవారంనకు, శుక్రవారంనకు మధ్యలో ఉంటుంది. గురువారాన్ని లక్ష్మీవారం, బేస్తవారం అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది గురు గ్రహం (బృహస్పతి) పేరు మీదుగా గురువారమైంది.హిందూ మతంలో గురువారం ఒక ప్రత్యేక రోజుగా పరిగణించబడుతుంది. ఇది విష్ణువుకు అంకితం చేసిన వారపు రోజు.పురాణాల ప్రకారం విశ్వం సంరక్షకులు త్రిమూర్తులు అని భావించే వారిలో విష్ణువు ఒకరు.గురువారం లేదా గురువార్‌ను సాధారణంగా బృహస్పతివార్ అని పిలుస్తారు. ఎందుకంటే ఇది విష్ణువు, బృహస్పతి (దేవతల గురువు) లకు అంకితం చేయబడింది.

## గురువారం ప్రాముఖ్యతలు

* గురువారం దినం భగవాన్ శ్రీ వ్యాసమహర్షి వారి నామాన్ని జపించాల్సిన, పాటించాల్సిన తరుణం.. ఓం నమో. వ్యాసస్య విష్ణు రూపాయ.. నమః.
* కొన్ని ప్రాంతాలలోని ప్రజలు గురువారం హనుమాన్ ఆలయాన్ని సందర్శిస్తారు.కొంతమంది ప్రతి గురువారం సాయంత్రం పూట ఉపవాసం పాటిస్తారు.
* గురువారాలు ఆరాధనకు ఉత్తమమైన రోజులుగా పరిగణించబడతాయి. ఈ రోజు దేవతలను ఆరాధించడం వల్ల కడుపుని ప్రభావితం చేసే వ్యాధుల నుండి ఉపశమనం లభిస్తుంది.తన పాపాలను ఈ రోజు ఒకరికి సహాయపడటం ద్వారా నివారించవచ్చును. బలం, శౌర్యం, దీర్ఘాయువు మొదలైనవి పొందడంలో సహాయపడుతుంది. పిల్లలు లేని వారికి, మంచి విద్యకు శుభాలు కలుగుతాయి.

## శ్రీరాముడు జననం

హిందువులకు అంత్యత ముఖ్యమైన పండగలలో శ్రీరామనవమి ఒకటి.ఈ పండగను హిందువులు కలిసికట్టుగా భక్తి శ్రద్ధలతో ఈ పండగను జరుపుకుంటారు.ఈ పండగకు మూలకారకుడైన శ్రీరాముడు త్రేతాయుగంలో, వసంత ఋతువు, చైత్ర శుద్ధ నవమి, పునర్వసు నక్షత్రం, కర్కాటక లగ్నంలో సరిగ్గా గురువారం అభిజిత్ ముహూర్తంలో అంటే మధ్యాహ్మం 12 గంటల వేళలో జన్మించినాడని పురాణాల ద్వారా తెలుస్తుంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# శుక్రవారం

శుక్రుడు ప్రతిరూపం
**శుక్రవారం** (Friday) అనేది వారంలో ఆరవ రోజు. ఇది గురువారంనకు, శనివారంనకు మధ్యలో ఉంటుంది.భారత పురాణాలలోని శుక్రదేవుని పేరుమీదుగా ఇది శుక్రవారం అని పిలువబడుతుంది. శుక్రవారాన్ని చాలామంది శుభదినంగా భావిస్తారు.శుక్రవారం ముస్లింలకు శుభదినంగా భావిస్తారు. క్రిష్టియన్లుకు ఈష్టర్ పండగకు ముందు వచ్చే శుక్రవారంనాడు ప్రత్యేక ప్రార్థనా రోజుగా గుడ్ ఫ్రైడే అనే పేరుతో పండగను ఘనంగా జరుపుకుంటారు. ఈ రోజున కొత్తపనులు ప్రారంభిస్తారు. తెలుగు చలన చిత్రసీమలో ఈ రోజుకున్న ప్రాముఖ్యత ఎనలేనిది, ఎందుకంటే చాలావరకు కొత్త సినిమాల ప్రారంభోత్సవాలు, విడుదలలు శుక్రవారం రోజునే జరుగుతాయి.తెలుగువారికి (ముఖ్యంగా మహిళలకు) మంగళకరమైన శ్రావణ శుక్రవారం రోజు వరలక్ష్మీ వ్రతం చేసుకుంటారు.

## ప్రాముఖ్యత

శక్తికి మారుపేరు దుర్గాదేవి ప్రతిరూపం
హిందూ మతంలో, వారంలోని ప్రతి రోజు ఒక నిర్దిష్ట దేవునికి లేదా దేవతలకు అంకితం చేయబడింది. శుక్రవారం అన్ని మతాలవారు పవిత్రమైన రోజుగా భావిస్తారు.హిందూ పురాణాల ప్రకారం  “అంతిమ స్త్రీత్వం” చిహ్నంగా భావించే శుక్రుడికి అంకితం చేసిన రోజు అని స్త్రీలు మంగళకరమైన వారంగా పరిగణిస్తారు. శుక్రవారం తల్లిలాగే ప్రేమ, సంరక్షణ ఇస్తుందని కొంత మంది నమ్ముతారు. వీనస్ దేవతను ప్రజలకు అందం, మనోహరంగా ఉంటుందని భావిస్తారు.అందువలన దీనిని శృంగార దినంగా చెప్పుకుంటారు. హిందువులు శుక్రవారం “దేవీ”ని ఆరాధిస్తారు.దేవీ విశ్వాన్ని శాసించే “పరశక్తి” అని నమ్ముతారు. ఖురాన్, బైబిల్ మతాలకు చెందిన వారు శుక్రవారానికి ప్రాముఖ్యత ఇస్తారు.ఆరోజు ప్రజల మధ్య ప్రేమ, ఆప్యాయతలను పంచుకోవడానికి ఉత్తమ రోజుగా భావిస్తారు.

శుక్రవారం తల్లిగా భావించే దేవతలు సంతోషి మాత, మహాలక్ష్మీ, మాతా అన్నపూర్ణేశ్వరీ, దుర్గా మాత దేవీకి అంకితం చేయబడింది.ఆ రోజున మహిళలు ఆదేవతలుకు వ్రతాలు చేసి తీపి పదార్థాలు పంపిణీచేసే సంప్రదాయం ఆచరిస్తారు. కొంత మంది భక్తులు వరుసగా 16 శుక్రవారాలు ఉపవాసం ఉంటారు.శుక్రవారం తెలుపు రంగుకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడుతుంది.శుక్రవారానికి ప్రతినిధిగా మరొక దేవత శుక్రా, అతను ఆనందం  భౌతిక సంపదను సమకూరుస్తాడు.జ్యోతిషశాస్త్ర పటంలో శుక్రా కాలం చాలా ఉత్పాదక, అదృష్ట కాలంగా పరిగణించబడుతుంది.భారతదేశంలోని శక్తి దేవాలయాలు, శక్రవారం రోజున అధిక సంఖ్యలో భక్తులు దర్శిస్తారు. శుక్రవారం ఉపవాసం సూర్యోదయం నుండి ప్రారంభమై సూర్యాస్తమయంతో ముగుస్తుంది. ఉపవాసం ఉన్న వ్యక్తి సాయంత్రం మాత్రమే భోజనం చేస్తాడు. తెలుపు రంగుతో శక్తితో చాలా దగ్గరి సంబంధం ఉన్నందున, సాయంత్రం భోజనం సాధారణంగా పాలు, బియ్యంతో చేసిన ఖీర్ లేదా పాయసం వంటి తెల్లని ఆహారాన్ని తీసుకుంటారు.

### వరలక్ష్మీ వ్రతం

వరలక్ష్మీ వ్రతం మందిరంలో శక్తి దేవత
హిందూ సంప్రదాయంలో వివాహమైన స్త్రీలు శ్రావణ మాసంలో పౌర్ణమికి ముందు వచ్చే శుక్రవారంరోజు వరలక్ష్మీ వ్రతం అత్యంత ఇష్టంగా నోచుకుంటారు. వరలక్ష్మీ దేవత విష్ణు మూర్తి భార్య. వరాలు యిచ్చే దేవతగా వరలక్ష్మీ దేవిని కొలుస్తారు.ఆ రోజున చేసే వ్రతం  అష్టలక్ష్మీ పూజలకు సమానం అనే నమ్మకం ఉంది. అష్టైశ్వర్యాలు అయిన సంపద, భూమి, శిక్షణ, ప్రేమ, కీర్తి, శాంతి, సంతోషం, శక్తి వంటివి వరలక్ష్మీ వ్రతం వల్ల లభిస్తాయని ప్రగాఢ విశ్వాసం.

## శుక్రవారం పాటించని పనులు

* నావికులు నెలలో 13 రోజున శుక్రవారం వస్తే నావికులు సముద్రంలోకి వెళ్ళడానికి "చెడ్డ రోజు"గా భావిస్తారు. కొంతమంది సముద్రంలోకి వెళ్లటానికి భయపడతారు.దీనిని "బ్లాక్ ఫ్రైడే"గా భావిస్తారు.
* శుక్రవారం కొంత మంది ధనం అప్పుగా ఇవ్వటానికి ఇష్టపడరు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# దర్శకుడు

సినిమా దర్శకుడు
దర్శకుడు అనగా ఛలనచిత్రానికి మార్గనిర్దేశకుడు. చలనచిత్రానికి సంబంధించి అన్ని శాఖలను సమన్వయపరిచీ సమర్ధవంతంగా ఆయా శాఖల నుండి తనకు కావలసిన విధముగా వారి వారి సామర్ధ్యన్ని ఉపయోగించుకుని తన ఆలొచనలకు ప్రాణం పోసి, తెరపైకి ఒక దృశ్యంగామలచే వ్యక్తిని దర్శకుడు అని సంభొధిస్తారు.

## భాద్యతలు

ఒక చిత్ర దర్శకుడి పని ఏమిటంటే, స్క్రీన్‌ప్లేను పూర్తిగా రూపొందించిన చిత్రంగా అనువదించడానికి ఒక మార్గాన్ని ఊహించడం, ఆపై ఈ దృష్టిని గ్రహించడం. దీని కోసం, వారు చిత్ర నిర్మాణం యొక్క కళాత్మక, సాంకేతిక అంశాలను పర్యవేక్షిస్తారు. దీని అర్థం చిత్ర బృందాన్ని వారి చిత్రం యొక్క దృష్టిని సాధించే విధంగా నిర్వహించడం, నటులతో కమ్యూనికేట్ చేయడం. దీనికి సమూహ నాయకత్వ నైపుణ్యాలు అవసరం, అలాగే చిత్ర సెట్ యొక్క ఒత్తిడితో కూడిన, వేగవంతమైన వాతావరణంలో కూడా ఏక దృష్టిని కొనసాగించే సామర్థ్యం అవసరం. అంతేకాకుండా, షాట్‌లను ఫ్రేమ్ చేయడానికి, తారాగణం, సిబ్బందికి ఖచ్చితమైన అభిప్రాయాన్ని ఇవ్వడానికి కళాత్మక దృష్టి అవసరం, అందువల్ల, అద్భుతమైన కమ్యూనికేషన్ నైపుణ్యాలు తప్పనిసరి.

## మూలాలు
# కొరియన్ భాష

| కొరియన్ |
| --- |
| 한국어/韓國語 (దక్షిణ కొరియా) 조선말/朝鮮말 (ఉత్తర కొరియా) |
|  |
| ఉచ్ఛారణ | [tso.sʌn.mal] (ఉత్తర కొరియా) [ha(ː)n.ɡu.ɡʌ] (దక్షిణ కొరియా) |
| స్థానిక భాష | కొరియా |
| స్వజాతీయత | Koreans |
| స్థానికంగా మాట్లాడేవారు | 77.2 million (2010) |
| భాషా కుటుంబము | కొరెయానిక్
* Han
	+ Sillan
		- **కొరియన్**
 |
| Early forms | Proto-Koreanic
* Old Korean
	+ Middle Korean
 |
| ప్రామాణిక రూపాలు | Munhwa'ŏ (ఉత్తర కొరియా)
Pyojuneo (దక్షిణ కొరియా)

 |
| ప్రాంతీయ రూపాలు | Korean dialects |
| వ్రాసే విధానం | Hangul/Chosŏn'gŭl en:Korean Braille Hanja/Hancha |
| అధికారిక హోదా |
| అధికార భాష |  South Korea  North Korea  People's Republic of China(en:Yanbian Prefecture, en:Changbai County) |
|  గుర్తింపు పొందిన అల్పసంఖ్యాకుల భాష |  Russia (Primorsky Krai)  China (Yanbian Prefecture, Changbai County) |
| నియంత్రణ | *The Language Research Institute, Academy of Social Science* (사회과학원 어학연구소/社會科學院 語學研究所) (Democratic People's Republic of Korea) *National Institute of the Korean Language* (국립국어원/國立國語院) (Republic of Korea)
*China Korean Language Regulatory Commission* (중국조선어규범위원회/中国朝鲜语规范委员会) (People's Republic of China) |
| భాషా సంకేతాలు |
| ISO 639-1 | `ko` |
| ISO 639-2 | `kor` |
| ISO 639-3 | Variously: `kor` – Modern Korean `jje` – Jeju `okm` – Middle Korean `oko` – Old Korean `oko` – Proto-Korean |
| Linguist List | `okm` Middle Korean |
|  | `oko` Old Korean |
| Glottolog | `kore1280` |
| Linguasphere | `45-AAA-a` |
| Countries with native Korean-speaking populations (established immigrant communities in green). |
|

**కొరియన్ భాష** (దక్షిణ కొరియా: 한국어/韓國語 *హాంగుక్-ఇయో*; ఉత్తర కొరియా: 조선말/朝鮮말 *చోసోన్-మాల్*) అనేది సుమారుగా 77 మిలియన్ల మంది మాట్లాడే తూర్పు ఆసియా భాష. ఇది కొరెయానిక్ భాషా కుటుంబంలో సభ్యుడు. రెండు కొరియాల యొక్క అధికారిక, జాతీయ భాష: ఉత్తర కొరియా, దక్షిణ కొరియా, ప్రతి దేశంలో వేర్వేరు ప్రామాణిక అధికారిక రూపాలను ఉపయోగిస్తాయి. చైనాలోని యాన్బియన్ కొరియన్ అటానమస్ ప్రిఫెక్చర్, జిలిన్ ప్రావిన్స్‌లోని, చాంగ్‌బాయి కొరియన్ అటానమస్ కౌంటీలో గుర్తించబడిన మైనారిటీ భాష. సఖాలిన్, రష్యా , మధ్య ఆసియాలో కూడా మాట్లాడతారు.

## కొరియన్ లిపి

**హల్లులు**
| హంగుల్
 | ㅂ
 | ㄷ
 | ㅈ
 | ㄱ
 | ㅃ
 | ㄸ
 | ㅉ
 | ㄲ
 | ㅍ
 | ㅌ
 | ㅊ
 | ㅋ
 | ㅅ
 | ㅎ
 | ㅆ
 | ㅁ
 | ㄴ
 | ㅇ
 | ㄹ
 |
| తెలుగు
 | ప
 | త
 | చ
 | క
 | ప్
 | త్
 | చ్
 | క్
 | ఫ
 | ఠ
 | ఛ
 | ఖ
 | స
 | హ
 | ష్
 | మ
 | న
 | అం
 | ర/ల
 |
| RR
 | *b* | *d* | *j* | *g* | *pp* | *tt* | *jj* | *kk* | *p* | *t* | *ch* | *k* | *s* | *h* | *ss* | *m* | *n* | *ng* | *r*, *l* |
| IPA
 | p | t | t͡ɕ | k | p͈ | t͈ | t͡ɕ͈ | k͈ | pʰ | tʰ | t͡ɕʰ | kʰ | s | h | s͈ | m | n | ŋ | ɾ, l |

**అచ్చులు**
| హంగుల్
 | ㅣ
 | ㅔ
 | ㅚ
 | ㅐ
 | ㅏ
 | ㅗ
 | ㅜ
 | ㅓ
 | ㅡ
 | ㅢ
 | ㅖ
 | ㅒ
 | ㅑ
 | ㅛ
 | ㅠ
 | ㅕ
 | ㅟ
 | ㅞ
 | ㅙ
 | ㅘ
 | ㅝ
 |
| తెలుగు
 | ఇ
 | ఎ
 | ఓఎ
 | ఐ
 | ఆ
 | ఒ
 | ఉ
 | ఔ
 | ఆ
 | యి
 | యె
 | యై
 | యా
 | యో
 | యు
 | యౌ
 | వి
 | వే
 | వై
 | వా
 | వో
 |
| RR
 | *i* | *e* | *oe* | *ae* | *a* | *o* | *u* | *eo* | *eu* | *ui* | *ye* | *yae* | *ya* | *yo* | *yu* | *yeo* | *wi* | *we* | *wae* | *wa* | *wo* |
| IPA
 | i | e | ø | ɛ | a | o | u | ʌ | ɯ | ɰi | je | jɛ | ja | jo | ju | jʌ | ɥi | we | wɛ | wa | wʌ |

## మూలాలు
# థాయ్ భాష

**థాయ్ భాషక్రా-డాయ్* (Kra-Dai) భాషా కుటుంబంలో *టాయ్* (Tai) సమూహానికి చెందిన భాష. చారిత్రకంగా దీనిని **సియామీస్** అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ భాషను థాయ్‌ల్యాండ్ మధ్యభాగంలోని థాయ్, మాన్, లావో వియాంగ్ ప్రజలు, ఇంకా దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న థాయ్ లోని స్వదేశీ చైనీస్ ప్రాంతాలలో వాడతారు. ఇది థాయిలాండ్ దేశపు ఏకైక అధికారిక భాష. థాయ్‌లాండ్ మొత్తం 60కి పైగా మాట్లాడే భాషలలో దీనిదే అగ్రస్థానం. ఈ భాషలోని సగం పదజాలం పాళీ, సంస్కృతం, మాన్, పాత ఖ్మేర్ భాషల నుంచి ఉత్పన్నమైనవి లేదా దిగుమతి చేసుకోబడ్డది. టెలివిజన్, విద్యారంగం, వార్తలు మొదలైన మాధ్యమాలలో ప్రామాణిక థాయ్ భాష వాడతారు. ప్రాంతాల వారీగా మాట్లాడే యాసలు కూడా ఉన్నాయి. ఇంకా దీని సంబంధిత *టాయ్* (Tai) భాషలు కూడా ఉన్నాయి. భాషా శాస్త్రవేత్తలు వీటిని థాయ్ భాషకు దగ్గరగా ఉండే వేరే భాషలుగా గుర్తించినప్పటికీ వీటిని మాట్లాడేవారు మాత్రం థాయ్ భాషకు మరో యాసగానే పరిగణిస్తారు. సమాజంలో ప్రామాణిక థాయ్ భాష అన్ని రంగాల్లో చలామణీలో ఉండటం వల్ల ఆయుత్తాయ రాజ్య కాలం నుంచే దేశంలోని వివిధ అల్పసంఖ్యాక వర్గాలు కూడా దీన్నే తమ రెండవ భాషగా మార్చుకున్నారు.

## మూలాలు