Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ఐఎస్‌బిఎన్

International Standard Book Number| A 13-digit ISBN, 978-3-16-148410-0, as represented by an EAN-13 bar code |
| పొడి పేరు | ISBN |
| ప్రవేశపెట్టిన తేదీ | 1970 (1970) |
| నిర్వహించే సంస్థ | International ISBN Agency |
| అంకెల సంఖ్య | 13 (formerly 10) |
| చెక్ డిజిట్ | Weighted sum |
| ఉదాహరణ | 978-3-16-148410-0 |

**అంతర్జాతీయ ప్రామాణిక పుస్తక సంఖ్య** (**International Standard Book Number** - **ISBN**) అనేది పుస్తక రూపానికి నిర్దిష్ట గుర్తింపు సంఖ్య. **ఐఎస్‌బిఎన్** అనేది ప్రతి ఎడిషన్, వైవిధ్యానికి (పునర్ముద్రణకు తప్ప) కేటాయించబడుతుంది. ఉదాహరణకు, ఇ-పుస్తకం, పేపర్‌బ్యాక్, అదే పుస్తకం గ్రంథాలయ ప్రతి -ప్రతిదానికీ ఒక విభిన్నమైన ISBN వుంటుంది. ISBN అనేది 2007 జనవరి 1 నుండి 13 అంకెల పొడవుతో ఈ సంఖ్యను కేటాయిస్తున్నారు. 2007 ముందు 10 అంకెల పొడవుగా కేటాయించబడేది. ISBN కేటాయింపు పద్ధతి దేశాన్ని బట్టి, ప్రచురణ పరిశ్రమ దేశంలో ఎంత పెద్దదనే దాన్ని బట్టి మారుతూ ఉంటుంది. ప్రారంభ ISBN ఆకృతీకరణ 1966 లో 9 అంకెలతో రూపొందించిన స్టాండర్డ్ బుక్ నంబరింగ్ (SBN) ఆధారంగా 1967 లో జరిగింది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# ఇంటర్నెట్ మూవీ డేటాబేసు

ఇంటర్నెట్ మూవీ డేటాబేస్ (IMDb)|  |
| Type of site | Online database for movies, television, and video games |
| Available in | English |
| Owner | Amazon.com |
| Created by | Col Needham (CEO) |
| URL | imdb.com |
| Commercial | Yes |
| Registration | Registration is optional for members to participate in discussions, comments, ratings, and voting. |

**ఇంటర్నెట్ మూవీ డేటాబేసు** (English: Internet Movie Database - **IMDb**; అర్థం: అంతర్జాల చాలనచిత్రాల "సమాచారస్థలం") వీడియోలకి సంబంధించిన ఒక వెబ్ సైటు. ఇది సినిమాలు, TV షోలు, నటులు, సాంకేతిక నిపుణుల వివరాలతో కూడిన అతి పెద్ద ఆన్ లైన్ సమాచార నిధి (డేటాబేసు). ఇది ప్రస్తుతం Amazon.com సంస్థ ఆధ్వర్వంలో నడుస్తుంది. ఇది అందుబాటులో ఉన్న ఏకైక భాష ఆంగ్లం.

దీనిని 1990 లో కోల్ నీధమ్ అనే కంప్యూటరు ప్రోగ్రామరు రూపొందించాడు. దీనిని 1996 లో *Internet Movie Database Ltd* అనే పేరుతో యూకేలో రిజిష్టరు చేశారు. దీనికి ప్రకటనల రూపంలో, లైసెన్సింగ్ రూపంలోనూ, భాగస్వామ్య రూపంలోనూ ఆదాయం సమకూరేది. 1998 లో ఇది అమెజాన్.కామ్ కి ఉప కంపెనీగా మారింది. వారు దీనిలో సినిమా డీవీడీలు, వీడియో టేపుల ప్రకటనలు చూపించి వారి అమ్మకాలు పెంచుకున్నారు.

జూన్ 2016 నాటికి ఈ వెబ్ సైటులో సుమారు 37 లక్షల వీడియోల సమాచారం, 7౦ లక్షల మంది సెలబ్రిటీల సమాచారం ఉంది. 67 మిలియన్ల మంది సభ్యులు ఉన్నారు.
ఈ వెబ్సైటులో నమోదయిన వారు కొత్త సమాచారం చేర్చడం కోసం, ఉన్న సమాచారం మార్చడం కోసం అభ్యర్థన పంపవచ్చు. ఇందులో సమాచారం ప్రచురించే ముందే పరీక్షించినా అప్పుడప్పడు దోషాలు దొర్లుతుంటాయి. నమోదయిన సభ్యులు ఏదైనీ సినిమాకు ఒకటి నుండి పది మధ్యలో రేటింగు ఇవ్వవచ్చు. ఇలా సేకరించిన రేటింగుల సగటును సదరు వీడియో పక్కనే చూపిస్తారు. ఎవరైనా ఏదైనా సినిమాకు విపరీతంగా దొంగ ఓట్లు వేసినా పసిగట్టగల సామర్థ్యం దీనికుంది. సభ్యులు తమకు నచ్చిన సినిమాల గురించి చర్చించుకునేందుకు మెసేజ్ బోర్డులు కూడా ఉన్నాయి.

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు

* Official website
# నటులు

నటులు
నటించే వారిని **నటులు** అంటారు. మగవారిని నటుడు అని ఆడ వారిని నటి అని అంటారు. ఈ నటించే వ్యక్తి తన సామర్థ్యాన్ని బట్టి సినిమా, టెలివిజన్, థియేటర్, లేదా రేడియోలలో పని చేస్తాడు. నటుడిని ఆంగ్లంలో యాక్టర్ అంటారు. యాక్టర్ అనే పదం పురాతన గ్రీకు పదము ὑποκριτής (hypokrites) నుండి ఉద్భవించింది. సాహిత్యపరంగా ఈ పదం యొక్క అర్థం ఒక వ్యక్తి నాటకీయమైన పాత్రను పోషించడం అనే అర్థానిస్తుంది.

## చరిత్ర

ఇంగ్లాండ్లో 1660 తరువాత మొదటిసారి మహిళలు స్టేజిపై కనిపించారు, నటుడు, నటి ప్రారంభంలో మహిళ ప్రదర్శన కోసం ఒకదానికి ఒకటి ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగించారు, కానీ తరువాత ఫ్రెంచ్ నటీమణుల (actrice) ప్రభావంతో actor శబ్దవ్యుత్పత్తికి ess జతచేశారు, దానితో యాక్టర్ (నటుడు), యాక్ట్రెస్ (నటి) పదాలు ప్రాధాన్యత పొందాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి

* నటన
* తెలుగు సినిమా నటులు
* తెలుగు సినిమా నటీమణులు
* తెలుగు సినిమా బాలనటులు
* రంగస్థల నటులు
* రంగస్థల నటీమణులు

## బయటి లింకులు

* Actors' Equity Association (AEA): a union representing U. S. theatre actors and stage managers.
* American Federation of Television and Radio Artists (AFTRA): a union representing U. S. television and radio actors and broadcasters (on-air journalists, etc.).
* British Actors' Equity: a trade union representing UK artists, including actors, singers, dancers, choreographers, stage managers, theatre directors and designers, variety and circus artists, television and radio presenters, walk-on and supporting artists, stunt performers and directors and theatre fight directors.
* Media Entertainment & Arts Alliance Archived 2015-11-27 at the Wayback Machine: an Australian/New Zealand trade union representing everyone in the media, entertainment, sports, and arts industries.
* Screen Actors Guild (SAG): a union representing U. S. film and TV actors.
# ఒహాయో

**ఒహాయో** (**Ohio**) అమెరికాలోని మధ్యపశ్చిమ ప్రాంతానికి చెందిన ఒక రాష్ట్రం. దీనికి ఉత్తరాన మిరీ సరస్సు, తూర్పున పెన్సిల్వేనియా, ఆగ్నేయంలో పశ్చిమ వర్జీనియా, నైరుతిలో కెంటకీ, పశ్చిమాన ఇండియానా, వాయవ్యంలో మిషిగన్ సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. అమెరికాలోని మొత్తం 50 రాష్ట్రాలలో, విస్తీర్ణం ప్రకారం ఇది 34వ అతిపెద్దది. దాదాపు 1.2 కోట్ల జనాభాతో, ఒహాయో ఏడవ అత్యధిక జనాభా, పదవ-అత్యధిక జనసాంద్రత కలిగిన రాష్ట్రం. దీని రాజధాని, అత్యధిక జనాభా కలిగిన నగరం కొలంబస్. డేటన్, అక్రోన్, టోలెడోతో పాటు క్లీవ్‌ల్యాండ్, సిన్సినాటి అనే రెండు ఇతర ప్రధాన మెట్రోపాలిటన్ కేంద్రాలు ఉన్నాయి. ఒహాయోలో ఉండే *బక్‌ఐ* చెట్ల వల్ల దీనికి "బక్‌ఐ స్టేట్" అనే మారుపేరు ఉంది. ఇందులో నివసించే వారికి "బక్‌ఐస్" అని కూడా పిలుస్తారు.

ఒహాయో అనే పేరు ఈ రాష్ట్రానికి దక్షిణంగా ప్రవహించే ఒహాయో నది పేరు మీదుగా వచ్చింది. సెనెకా భాషలో దీని అర్థం "మంచి నది", "గొప్ప నది" లేదా "పెద్ద నదీపాయ". ఈ రాష్ట్రం అనేక ప్రాచీన స్థానిక నాగరికతలకు నిలయంగా ఉంది. సా.శ.పూ 10,000 నాటికి ఇక్కడ మానవులు ఉన్నారు. ఒహాయో అప్పలాచియన్ పర్వతాలకు పశ్చిమాన ఉన్న భూభాగాల నుండి ఉద్భవించింది. ఇక్కడ స్థానిక తెగలు, యూరోపియన్ వలసవాదులు 17వ శతాబ్దం నుండి 18వ శతాబ్దం చివరి వరకు నియంత్రణ కోసం పోరాడారు. ఇది మొదటి అమెరికా సరిహద్దులో భాగంగా ఏర్పరచిన వాయవ్య భూభాగం నుండి వేరుచేయబడింది. వాయవ్య ఆర్డినెన్స్ ప్రకారం 1803 మార్చి 1న 17వ రాష్ట్రంగా మారింది. వలస పాలన తర్వాత బానిసత్వం నుంచి బయటపడిన మొదటి రాష్ట్రం ఇది. 20వ శతాబ్దంలో ప్రధాన పారిశ్రామిక కేంద్రంగా మారింది.

## మూలాలు
# కాలిఫోర్నియా

| కాలిఫోర్నియా |
| --- |
| రాష్ట్రం |
|  |
| దేశం | సంయుక్త రాష్ట్రాలు |
| రాష్ట్రం ఏర్పడుటకు ముందు | California Republic |
| యూనియన్ లో ప్రవేశించిన తేదీ | September 9, 1850 (31st) |
| అతిపెద్ద నగరం | Los Angeles |
| అతిపెద్ద మెట్రో | Greater Los Angeles Area |
| ప్రభుత్వం |
|  • గవర్నర్ | Gavin Newsom (D) |
|  • లెప్టినెంట్ గవర్నర్ | Eleni Kounalakis (D) |
| Legislature | California State Legislature |
|  • ఎగువ సభ | California State Senate |
|  • దిగువ సభ | California State Assembly |
| U.S. senators | Dianne Feinstein (D) Alex Padilla (D) |
| U.S. House delegation | 34 Democrats, 19 Republicans (list) |
| జనాభా  |
|  • మొత్తం | 3,76,91,912 (2,011 est) |
|  • సాంద్రత | 242/చ. మై. (93.3/కి.మీ2) |
|  • గృహ సగటు ఆదాయం | US$61,021 |
|  • ఆదాయ ర్యాంకు | 9th |
| భాష |
|  • అధికార భాష | English |
|  • మాట్లాడే భాష | English (only) 57.6% Spanish 28.2% |
| Trad. abbreviation | Calif. |
| అక్షాంశం | 32° 32′ N to 42° N |
| రేఖాంశం | 114° 8′ W to 124° 26′ W |

**కాలిఫోర్నియా** అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలన్నింటిలోకి అత్యధిక జనాభా కలిగిన రాష్ట్రం. ఈ రాష్ట్రం అమెరికాకు దక్షిణంగా పసిఫిక్ మహాసముద్రపు ఒడ్డున ఉంది. ఈ రాష్ట్రానికి పొరుగున ఒరెగాన్, నెవాడా, ఆరిజోనా రాష్ట్రాలు ఉన్నాయి. ఈ రాష్ట్రానికి అంతర్జాతీయ సరిహద్దు మెక్సికో దేశపు బాహా కాలిఫోర్నియా. లాస్ ఏంజలెస్, శాన్ డియాగో, శాన్ ఓసె, శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో ఈ రాష్ట్రంలోని నాలుగు అతి పెద్ద నగరాలు. కాలిఫోర్నియా వైవిధ్యభరితమైన వాతావరణానికి ప్రసిద్ధి కెక్కింది. ఈ రాష్ట్ర జనాభా వివిధ జాతుల సమాహారం. రాష్ట్ర రాజధాని శాక్రమెంటో.

స్థానిక ఆటవిక తెగలు కాలిఫోర్నియాలో వందలాది సంవత్సరాలుగా నివాసమున్నాయి. ఈ ప్రాంతం 1769లో స్పెయిన్ దేశీయులచే తొలిసారిగా ఆక్రమింపబడింది. 1821లో మెక్సికో స్వాతంత్ర్యానంతరం ఈ ప్రాంతం మెక్సికో ఏలుబడిలో కొనసాగింది. 1846లో స్వతంత్ర కాలిఫోర్నియా గణతంత్రంగా వారం రోజుల స్వల్పస్వతంత్రత పిమ్మట 1848లో మెక్సికో అమెరికా యుద్ధానంతరం సెప్టెంబరు 9, 1850న అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలోకి 31వ రాష్ట్రంగా చేర్చబడింది.

అమెరికాలో ప్రవాస భారతీయులు అధికంగా స్థిరపడిన ప్రాంతాలలో కాలిఫోర్నియా ముఖ్యమైన రాష్ట్రం. ఇక్కడి ప్రవాసాంధ్రులు స్థాపించిన సిలికానాంధ్ర తెలుగు వారికి ఒక ఆహ్లాదకరమైన వేదిక.

## భౌగోళిక సమాచారం

* **వైశాల్యం**: సుమారుగా **4.24 లక్షల చ.కిమీ** – అమెరికాలో మూడవ అతిపెద్ద రాష్ట్రం.
* **విశేష లక్షణాలు**:
	+ సియెర్రా నెవాడా పర్వతాలు
	+ మోజావ్ ఎడారి
	+ మధ్యలో ఫలద్రుప్తమైన **సెంట్రల్ వ్యాలీ**
	+ పసిఫిక్ తీర ప్రాంతం
	+ రెడ్‌వుడ్ అడవులు (ఉత్తర కాలిఫోర్నియా)

## నగరాలు, పట్టణాలు

రాష్ట్రంలో 483 విలీనం చేయబడిన నగరాలు, పట్టణాలు ఉన్నాయి, వాటిలో 461 నగరాలు , 22 పట్టణాలు. కాలిఫోర్నియా చట్టం ప్రకారం, "నగరం", "పట్టణం" అనే పదాలు స్పష్టంగా పరస్పరం మార్చుకోగలవు. రాష్ట్రంలో విలీనం చేయబడిన పురపాలకసంఘం పేరు "నగరం" లేదా " పట్టణం" కావచ్చు.

1850 ఫిబ్రవరి 27న సాక్రమెంటో కాలిఫోర్నియా మొట్టమొదటి విలీనం చేయబడిన నగరంగా మారింది. శాన్ జోస్, శాన్ డియాగో, బెనిసియా కాలిఫోర్నియా రెండవ విలీనం చేయబడిన నగరానికి జతకట్టాయి. దీనిని 1850 మార్చి 27 విలీనం అయింది. మౌంటెన్ హౌస్ 2024 జూలై 1 రాష్ట్రంలో తాజాగా 483వ విలీనం చేయబడిన పురపాలకసంఘం మారింది. ఈ నగరాలు, పట్టణాలలో ఎక్కువ భాగం ఐదు మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాలలో ఒకదానిలో ఉన్నాయి.

## దేవాలయాలు

1. సొసైటీ ఆఫ్ ఎబిడెన్స్ ఇన్ ట్రూత్
2. బాలాజీ దేవాలయం
3. మాలిబు హిందూ దేవాలయం
4. రామకృష్ణ మఠం
5. శివదుర్గ దేవాలయం
6. స్వామినారాయణ దేవాలయం

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# సార్వత్రిక సమన్వయ సమయం

ప్రస్తుత వాడుకలో వున్న సమయ ప్రాంతాల ప్రపంచ పటం
**సార్వత్రిక సమన్వయ సమయం,** (ఆంగ్లం: *Coordinated Universal Time* , ఫ్రెంచ్: *Temps universel coordonné*) లేదా UTC లేదా సా.స.స ప్రపంచమంతా అంగీకరించబడిన విశ్వకాల ప్రామాణికం. యూటీసీ ఒక కాల ప్రామాణికేమే కానీ ఒక సమయ ప్రాంతం కాదు. ఈ సమయం ఖచ్చితత్వం 0o రేఖాంశం వద్ద సౌరమాన సమయానికి 1 సెకండ్ లోపే ఉంటుంది. ఒకప్పుడు ప్రాచుర్యంలో వున్న **గ్రెనిచ్ మీన్ టైం (GMT)** ప్రామాణికకు ఇది చాలా దగ్గరగా ఉంటుంది. ప్రపంచంలో వున్న సమయ ప్రాంతాలు ఈ యూటీసీ ఆధారంగా తమ తమ సమయాల్ని గుర్తిస్తారు. ఉదాహరణకి భారత కాలమానాన్ని UTC + 5:30 గా రాయవచ్చు. అనగా భారతదేశం సార్వత్రిక సమన్వయ కాలానికంటే 5 గంటల 30 నిమిషాలు ముందు ఉంటుందని అర్థం.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# క్రియేటివ్ కామన్స్ లైసెన్సు

క్రియేటివ్ కామన్స్ లోగో
## లైసెన్సుల రకాలు

 క్రియేటివ్ కామన్స్ లైసెన్స్ వైవిధ్యత ప్రజోపయోగం(పైన) నుండి అన్నిహక్కులు స్వంతదారువైన (క్రింది) ఎడమవైపు వినియోగ విభాగాలు, కుడివైపు లైసెన్స్ విభాగాలు. ముదురు ఆకుపచ్చ ప్రాంతం ఉచిత సాంస్కృతిక కృతులకు అనుకూలమైన లైసెన్సులు, రెండు ఆకుపచ్చ ప్రాంతాలు వ్యత్పత్తి సంస్కృతికి అనుకూలమైనవి.
2014 లో సిసి-లైసెన్స్ వినియోగం (పైన, మధ్యన), "స్వేచ్ఛా సంస్కృతి కృతుల"కు అనుకూలమైన లైసెన్స్ ల వినియోగం 2010 నుండి 2014 (క్రింద)
### ఎక్కువ వినియోగంలో వున్న ఏడు లైసెన్సులు

| చిహ్నం
 | వివరణ
 | పొట్టిఅక్షరాలు
 | వ్యుత్పత్తి సంస్కృతికి అనుమతి
 | వాణిజ్యఉపయోగానికి అనుమతి
 | స్వేచ్ఛా సాంస్కృతిక రచనలకు అనుమతి
 | స్వేచ్ఛ ఉపయోగ నిర్వచనానికి సరిపోతుంది
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | విషయం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఏ పరిమితులు లేకుండా వాడదగినది
 | CC0 |  |  |  |
|  | కృతికర్తని ఉటంకించాలి
 | BY |  |  |  |  |
|  | కృతికర్తని ఉటంకించాలి + అదేవిధమైన పంపకాలు
 | BY-SA |  |  |  |  |
|  | కృతికర్తని ఉటంకించాలి + వాణిజ్యవినియోగానికి అనుమతిలేదు
 | BY-NC |  |  |  |  |
|  | కృతికర్తని ఉటంకించాలి + వ్యుత్పత్తులు నిషేధం
 | BY-ND |  |  |  |  |
|  | కృతికర్తని ఉటంకించాలి +వాణిజ్యవినియోగానికి అనుమతిలేదు + అదేవిధమైన పంపకాలు
 | BY-NC-SA |  |  |  |  |
|  | కృతికర్తని ఉటంకించాలి +వాణిజ్యవినియోగానికి అనుమతిలేదు +వ్యుత్పత్తులు నిషేధం
 | BY-NC-ND |  |  |  |  |

### రెండు లేక అంతకంటే రకాలవి కలపటానికి వీలైనవి

 రెండు CC లైసెన్స్ కృతులు కలపటానికి వీలైనవి
# 1973

**1973** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.

|  |  |
| --- | --- |
| **సంవత్సరాలు:** | 1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976
 |
| **దశాబ్దాలు:** | 1950లు 1960లు **1970లు** 1980లు 1990లు
 |
| **శతాబ్దాలు:** | 19 వ శతాబ్దం - **20 వ శతాబ్దం** - 21 వ శతాబ్దం
 |

## సంఘటనలు

* జనవరి 10: ఆంధ్రప్రదేశ్లో రాష్ట్రపతి పాలన విధించబడింది.
* సెప్టెంబర్ 5: నాల్గవ అలీన దేశాల సదస్సు అల్జీర్స్లో ప్రారంభమైనది.
* డిసెంబర్ 10: ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా జలగం వెంగళరావు పదవిని చేపట్టాడు.

## జననాలు

* జనవరి 5: ఉదయ్ చోప్రా, బాలీవుడ్ నటుడు, నిర్మాత, సహాయ దర్శకుడు.
* జనవరి 11: రాహుల్ ద్రవిడ్, భారత క్రికెట్ జట్టు క్రీడాకారుడు.
* 1895: రాగ్నర్ ఫ్రిష్, ఆర్థికవేత్త (మ.1973)
* మార్చి 4: చంద్రశేఖర్ యేలేటి, తెలుగు సినిమా దర్శకుడు.
* మార్చి 17: పెద్ది రామారావు, నాటకరంగ ముఖ్యుడు, కవి, తెలుగు కథా రచయిత, రంగస్థల అధ్యాపకులు.
* ఏప్రిల్ 3: నీలేష్ కులకర్ణి, భారత క్రికెట్ జట్టు మాజీ క్రీడాకారుడు.
* ఏప్రిల్ 3: ప్రభు దేవా, భారతదేశ చలనచిత్ర నృత్యదర్శకుడు, నటుడు.
* జూన్ 17: లియాండర్ పేస్, భారత టెన్నిస్ క్రీడాకారుడు.
* జూన్ 27: సుమ కనకాల, తెలుగు టెలివిజన్ వ్యాఖ్యాత.
* ఫిబ్రవరి 28: సునీల్ (నటుడు), తెలుగు సినిమా నటుడు.
* సెప్టెంబర్ 4: కొల్లూరి సోమశంకర్, తెలుగు రచయిత, అనువాదకుడు.
* అక్టోబర్ 10: ఎస్. ఎస్. రాజమౌళి తెలుగు చలనచిత్ర దర్శకుడు.
* నవంబర్ 19: షకీలా, భారతీయ నటి.
* : స్వర్ణలత, దక్షిణ భారత గాయని. (మ.2010)

## మరణాలు

బ్రూస్‌లీ
* జనవరి 18: నారు నాగ నార్య, సాహితీవేత్త. (జ.1093)
* జనవరి 27: డాక్టర్‌ వేణుముద్దల నరసింహారెడ్డి కవి, తెలుగు ఆచార్యుడు. (జ. 1939)
* జనవరి 31: రాగ్నర్ ఫ్రిష్, ఆర్థికవేత్త. (జ.1895)
* ఫిబ్రవరి 25: ఉప్పలపాటి వేంకటనరసయ్య, కవి, రచయిత. (జ. 1891)
* ఫిబ్రవరి 14: యెర్రగుడిపాటి వరదరావు, తెలుగు సినిమా దర్శకుడు, నిర్మాత, నటుడు. (జ.1903)
* ఫిబ్రవరి 20: టి.వి.రాజు, తెలుగు,తమిళ సినిమా సంగీత దర్శకుడు. (జ.1921)
* మే 7: శివ్ కుమార్ బటాల్వి, పంజాబీ భాషా కవి. (జ.1936)
* మే 8: తాపీ ధర్మారావు నాయుడు, తెలుగు రచయిత, తెలుగు భాషా పండితుడు, హేతువాది, నాస్తికుడు. (జ.1889)
* జూలై 20: బ్రూస్ లీ, ప్రపంచ యుద్ధ వీరుడు. (జ.1940)
* సెప్టెంబర్ 2: జె.ఆర్.ఆర్.టోల్కీన్, ఆంగ్ల రచయిత, కవి, భాషా చరిత్ర అధ్యయనకారుడు. (జ.1892)
* సెప్టెంబరు 28: ఆదిరాజు వీరభద్రరావు, తెలంగాణ ప్రాంతపు చరిత్ర, సంస్కృతిపై విశేష పరిశోధన చేసిన గొప్ప బాషా శాస్త్రవేత్త. (జ.1890)
* సెప్టెంబర్ 23: పాబ్లో నెరుడా, చిలీ దేశపు కవి, నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత. (జ.1904)
* అక్టోబర్ 30: ఆర్. కృష్ణసామి నాయుడు, రాజకీయ నాయకుడు, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. (జ.1902)
* డిసెంబర్ 30: చిత్తూరు నాగయ్య, నటుడు. (జ.1904)

## పురస్కారాలు

* దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు : సులోచన.
* జ్ఞానపీఠ పురస్కారం : దత్తాత్రేయ రామచందరన్ బెంద్రే, గోపీనాథ్ మొహంతి
* జనహార్ లాల్ నెహ్రూ అంతర్జాతీయ పురస్కారం: జూలియస్ నైరేరే.
# ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవం

| ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవం |
| --- |
|  |
| అధికారిక పేరు | ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవం |
| యితర పేర్లు | ఏకో డే, ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవం (WED) |
| రకం | అంతర్జాతీయ |
| ప్రాముఖ్యత | పర్యావరణ పరిరక్షణ అవగాహన |
| జరుపుకొనే రోజు | జూన్ 5 |
| వేడుకలు | పర్యావరణ పరిరక్షణ |

**ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవం** (ఆంగ్లం: World Environment Day)ను ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 5 తేదిన జరుపుకుంటున్నారు. పర్యావరణానికి అనుకూలమైన చర్యలు తీసుకోవడానికి అవసరమైన ప్రపంచ అవగాహనను పెంచడానికి ఈ రోజున కొన్ని చర్యలు చేపడతారు. ఇది యునైటెడ్ నేషన్స్ ఎన్విరాన్మెంట్ ప్రోగ్రామ్ (UNEP) ద్వారా నడపబడుతుంది. ఈ రోజున మానవ పర్యావరణం పై ఐక్యరాజ్యసమితి సమావేశం ప్రారంభించింది. 1972 జూన్ 5 వ తేది నుంచి 16 వ తేది వరకు మానవ పర్యావరణంపై ఐక్యరాజ్యసమితి సమావేశం అయింది. ఈ సందర్భంగా 1972 లో యునైటెడ్ నేషన్స్ జనరల్ అసెంబ్లీ ద్వారా ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవం ఏర్పాటు చేయబడింది. 1973 లో మొదటిసారి ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవం జరుపుకున్నారు. అప్పటి నుంచి ప్రతి సంవత్సరం ఈ సందర్భాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవమును జూన్ 5 తేదిన వేర్వేరు నగరాలలో విభిన్న రీతులలో అంతర్జాతీయ వైభవంగా జరుపుకుంటున్నారు.

## గోల్డెన్ వార్షికోత్సవం

2022 జూన్ 5తో ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవం సంబరాలకు 50 ఏళ్లు పూర్తయ్యాయి. తొలిసారిగా స్వీడన్‌ లో 1972వ సంవత్సరం ఐక్యరాజ్యసమితి నిర్వహించిన పర్యావరణ పరిరక్షణ సదస్సు లో వాతావరణ మార్పులను గమనిస్తూ తగు చర్యలు చేపట్టాల్సిన అవసరముందని గుర్తించారు. 1973 నుంచి జూన్‌ 5న ప్రతియేటా ప్రపంచ పర్యావరణ దినం విశ్వవ్యాప్తంగా జరుపుకుంటున్నాం. ఐరాస ఎన్విరాన్‌మెంట్‌ ప్రోగ్రాం (యూఎన్‌ఈపీ) ఏటా ఏదో ఒక అంశంతో పర్యావరణంపై ప్రజల్లో అవగాహన పెంచే ప్రయత్నాలు చేస్తూవస్తోంది. ఈసారి ‘ఓన్లీ వన్‌ ఎర్త్‌’ థీమ్‌తో పర్యావరణ పరిరక్షణకు ప్రపంచ దేశాలన్నీ కలసికట్టుగా ప్రయత్నించాలని పిలుపునిచ్చింది. గ్రీన్‌ లైఫ్‌ స్టైల్‌ను అలవర్చుకోవడంతో పాటు పచ్చదనం, పరిశుభ్రతల కోసం చర్యలు తీసుకోవాలని కోరింది. ఈ కార్యక్రమాన్ని స్వీడన్ నిర్వహిస్తోంది.

. So lets strive to protect our planet from being destroyed as it is in our hands. Lets all together save our planet and its valued heritage.

## మునుపటి సంఘటనలు

ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవ వేడుకలకు ఆతిధ్యమిచ్చిన నగరాలు:

## ఇవి కూడా చూడండి

ధరిత్రి దినోత్సవం

## మూలాలు
# 1760

**1760** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క లీపు సంవత్సరము.

|  |  |
| --- | --- |
| **సంవత్సరాలు:** | 1757 1758 1759 - **1760** - 1761 1762 1763
 |
| **దశాబ్దాలు:** | 1740లు 1750లు - **1760లు** - 1770లు 1780లు
 |
| **శతాబ్దాలు:** | 17 వ శతాబ్దం - **18 వ శతాబ్దం** - 19 వ శతాబ్దం
 |

## సంఘటనలు

1894 లో పాండిచ్చేరి
* జనవరి 9: బరారి ఘాట్ యుద్ధంలో, ఆఫ్ఘన్ దళాలు మరాఠాలను ఓడించాయి.
* జనవరి 22: ఏడేళ్ళ యుద్ధం - వాండివాష్ యుద్ధం: మార్క్విస్ డి బుస్సీ-కాస్టెల్నావ్ ఆధ్వర్యంలోని ఫ్రెంచివారిపై బ్రిటిష్ జనరల్ సర్ ఐర్ కూటే విజయం సాధించాడు.
* ఏప్రిల్ 11: రాజు అలాంగ్‌పాయా నేతృత్వంలోని బర్మా సైన్యం, సయాం రాజధాని ఆయుత్తాయా శివార్లలో చేరుకుంది. కానీ నగరాన్ని ముట్టడించకుండా వెనక్కి వెళ్లిపోయింది.
* ఏప్రిల్ 30: స్విస్ గణిత శాస్త్రజ్ఞుడు డేనియల్ బెర్నౌల్లి పారిస్‌లోని ఫ్రెంచ్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్‌లో ఒక కాగితాన్ని సమర్పించాడు. దీనిలో "అంటు వ్యాధి యొక్క జనాభా గతిశీలతను అధ్యయనం చేయడానికి గణిత నమూనాను మొదటిసారి ఉపయోగించారు."
* మే 11: బర్మారాజు అలాంగ్‌పాయా ఆయుత్తాయా నుండి వెనక్కి మార్తాబన్ వెళ్తూ మార్గమధ్యంలో కిన్యా గ్రామంలో ఆగినపుడు మరణించాడు. అతని కుమారుడు నాంగ్డావ్గి బర్మా కొత్త రాజు అయ్యాడు.
* సెప్టెంబర్ 8 – ఏడు సంవత్సరాల యుద్ధం : జెఫరీ అమ్హెర్స్ట్ నేతృత్వం లోని బ్రిటిష్ దళాలు మాంట్రియల్‌ను ఫ్రెంచి వారి నుండి స్వాధీనం చేసుకుని, కెనడాను పూర్తిగా బ్రిటిష్ నియంత్రణలోకి తెచ్చుకున్నాయి.
* అక్టోబర్ 25 – గ్రేట్ బ్రిటన్కు చెందిన జార్జ్ II మరణించాడు; అతని 22 ఏళ్ల మనవడు జార్జ్, ప్రిన్స్ ఆఫ్ వేల్స్, కింగ్ జార్జ్ III గా సింహాసనమెక్కాడు. 1820 జనవరి 29 న మరణించే వరకు 59 సంవత్సరాలు పాలించాడు.
* డిసెంబర్ 6: బ్రిటిషు సైన్యం లెఫ్టినెంట్ జనరల్ ఐర్ కూటే భారతదేశంలో ఫ్రాన్స్‌కు బలమైన కోట అయిన పాండిచేరి ముట్టడిని ప్రారంభించాడు. ఫ్రెంచ్ కమాండర్ జనరల్ థామస్ లాలీ చివరకు 1761 జనవరి 15 న పాండిచేరిని బ్రిటిషు వారికి అప్పగించవలసి వచ్చింది.

## జననాలు

* ఏప్రిల్ 22: రెండవ అక్బర్ (రెండవ అక్బర్ షా) మొఘల్ చక్రవర్తిలలో చివరి నుండి రెండవవాడు. (మ. 1837)
* జూన్ 20: వెల్లెస్లీ, బ్రిటిష్ ఈస్టిండియా కంపెనీ గవర్నర్ జనరల్. (మ. 1842)

## మరణాలు

## పురస్కారాలు

## మూలాలు
# 1873

**1873** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.

|  |  |
| --- | --- |
| **సంవత్సరాలు:** | 1870 1871 1872 - 1873 - 1874 1875 1876
 |
| **దశాబ్దాలు:** | 1850లు 1860లు - **1870లు** - 1880లు 1890లు
 |
| **శతాబ్దాలు:** | 18 వ శతాబ్దం - **19 వ శతాబ్దం** - 20 వ శతాబ్దం
 |

## సంఘటనలు

* సెప్టెంబరు 24: సత్య శోధక సమాజ స్థాపన
* భారతీయ తపాలా వ్యవస్థ అసం సర్కిల్ ఏర్పాటైంది
* రాజా రవివర్మ చిత్రానికి వియన్నా చిత్ర ప్రదర్శనలో బహుమతి వచ్చింది
* కందుకూరి వీరేశలింగం రచించిన "నీతికథామంజరి" ప్రచురితం

## జననాలు

లీ డి ఫారెస్ట్
* ఏప్రిల్ 25: వాల్టర్ డి లా మెర్, బ్రిటిషు కవి, రచయిత, బాల సాహితీవేత్త, హారర్ కథా రచయిత
* జూన్ 26: గౌహార్ జాన్, భారతీయ సంగీత విద్వాంసురాలు, నాట్య కళాకారిణి.
* ఆగష్టు 26: లీ డి ఫారెస్ట్, తెర మీది బొమ్మకు తగ్గట్లుగా శబ్దాన్ని జత చేసే 'ఫోనో ఫిల్మ్‌' ప్రక్రియను కనుగొన్న అమెరికన్ ఆవిష్కర్త. (మ.1961)
* అక్టోబరు 23: విలియం డి.కూలిడ్జ్, అమెరికన్ భౌతిక శాస్త్రవేత్త. (మ.1975)
* శివరాజు సుబ్బమ్మ, స్వాతంత్ర్య సమరయోధురాలు
* వేమవరపు రామదాసు న్యాయవాది, సహకారోద్యమ నేత
* చాపేకర్ సోదరుల్లో రెండవవాడైన బాలకృష్ణ హరి చాపేకర్

## మరణాలు

* మే 11: మంత్రిప్రెగడ సూర్యప్రకాశ కవి: తెలుగు కవి, పండితుడు.
* జూన్ 29: మైఖేల్ మధుసూదన్ దత్, బెంగాలీ కవి, నాటక రచయిత.
* మతుకుమల్లి నృసింహకవి, కవి.

## పురస్కారాలు
# 1908

**1908** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క లీపు సంవత్సరము.

|  |  |
| --- | --- |
| **సంవత్సరాలు:** | 1905 1906 1907 - 1908 - 1909 1910 1911
 |
| **దశాబ్దాలు:** | 1880లు 1890లు  **1900లు**  1910లు 1920లు
 |
| **శతాబ్దాలు:** | 19 వ శతాబ్దం - **20 వ శతాబ్దం** - 21 వ శతాబ్దం
 |

## సంఘటనలు

* ఏప్రిల్ 27: నాలుగవ ఒలింపిక్ క్రీడలు లండన్లో ప్రారంభమయ్యాయి.
* సెప్టెంబర్ 9: ఆంధ్రపత్రిక ప్రారంభించబడింది.
* సెప్టెంబర్ 28: మూసీ నదికి వరదల మూలంగా హైదరాబాద్లో తీవ్రంగా ఆస్తి నష్టం.

## జననాలు

* జనవరి 1: లీలా మిశ్రా, హిందీ చలనచిత్ర నటి. (మ.1988)
* జనవరి 17: ఎల్.వి.ప్రసాద్, తెలుగు సినీనిర్మాత, దర్శకుడు, నటుడు, దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు గ్రహీత. (మ.1994)
* ఫిబ్రవరి 4: మఖ్దూం మొహియుద్దీన్, కార్మిక నాయకుడు, ఉర్దూకవి. (మ.1969)
* మార్చి 1: ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం, సాహిత్యవేత్త, పరిశోధకులు. (మ.1986)
* మార్చి 30: దేవికారాణి, సుప్రసిద్ధ భారతీయ నటి, దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు గ్రహీత. (మ.1994)
* ఏప్రిల్ 5: జగ్జీవన్ రాం, భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు.
* ఏప్రిల్ 26: సర్వ్ మిత్ర సిక్రి, భారతదేశ సుప్రీంకోర్టు పదమూడవ ప్రధాన న్యాయమూర్తి. (మ. 1992)
* మే 30: రాచర్ల తిప్పయ్య గుప్త, కవి, రచయిత.
* జూన్ 5: రావి నారాయణరెడ్డి, కమ్యూనిస్టు నాయకుడు, తెలంగాణ పోరాటంలో ముఖ్యుడు. (మ.1991)
* జూన్ 10: ఈశ్వరప్రభు, హేతువాది. [మ. ?]
* జూలై 7: కొమ్మూరి పద్మావతీదేవి, తెలుగులో తొలితరం రంగస్థల నటి, కథా రచయిత్రి. (మ.1970)
* ఆగష్టు 5: చక్రపాణి, బహుభాషావేత్త, తెలుగు రచయిత, పత్రికా సంపాదకులు, సినీ నిర్మాత, దర్శకులు. (మ.1975)
* ఆగష్టు 24: రాజ్ గురు, స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ విప్లవకారుడు, భగత్ సింగ్ సహచరుడు. (మ.1931)
* ఆగష్టు 27: డోనాల్డ్ బ్రాడ్‌మాన్, అద్భుతమైన సార్వకాలిక బ్యాట్స్‌మన్‌గా పేరు గాంచిన ఆస్ట్రేలియా క్రికెటర్. (మ.2001)
* సెప్టెంబరు 3: జమలాపురం కేశవరావు, నిజాం నిరంకుశ పాలను ఎదిరించిన వ్యక్తి. (మ.1953)
* సెప్టెంబరు 8: చెలికాని అన్నారావు, తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానంలో అధికారి, స్వామివారి దర్శనానికి వచ్చే యాత్రికులకు విశేషమైన సౌకర్యాలు కల్పించడం ఈయన తోనే ఆరంభమయింది.
* అక్టోబరు 1: గడిలింగన్న గౌడ్, కర్నూలు నియోజకవర్గపు భారతదేశ పార్లమెంటు సభ్యుడు. (మ.1974)
* అక్టోబరు 2:పర్వతనేని బ్రహ్మయ్య, ఛార్టర్డ్ అకౌంటెంట్. (మ.1980)
* అక్టోబరు 6: ఈశ్వరప్రభు, చందమామ పత్రిక సంపాదకవర్గ సభ్యుడిగా పనిచేశారు.
* అక్టోబరు 10: ముదిగొండ లింగమూర్తి, తొలి తరం సినిమా నటుడు.
* అక్టోబర్ 15: జాన్ కెన్నెత్ గాల్‌బ్రెత్, ఆర్థికవేత్త. (జ.2006)
* నవంబర్ 8: రాజారావు, ఆంగ్ల నవలా, కథా రచయిత. పద్మవిభూషణ్ పురస్కార గ్రహీత. (మ.2006)
* నవంబర్ 16: బి.ఎన్.రెడ్డి, తెలుగు సినిమా దర్శకులు. (మ.1977)
* డిసెంబరు 1: నార్ల వెంకటేశ్వరరావు, తెలుగునాట పాత్రికేయులు, రచయిత. (మ.1985)
* డిసెంబరు 9: రాంభొట్ల లక్ష్మీనారాయణ శాస్త్రి, పురాణ ప్రవచకుడు, సంస్కృతాంధ్ర పండితుడు. (మ.1995)

## మరణాలు

ఖుదీరాం బోస్
* జనవరి 17: లీలా మిశ్రా, హిందీ చలనచిత్ర నటి. (జ.1908)
* జూన్ 24: గ్రోవర్ క్లీవ్‌లాండ్, అమెరికా మాజీ అధ్యక్షుడు.
* ఆగష్టు 11: ఖుదీరాం బోస్, భారతీయ స్వాతంత్ర్యసమరవీరులలో మొదటితరానికి చెందిన అతిపిన్నవయస్కుడు. (జ.1889)
* ఆగష్టు 17: పి. సత్యనారాయణ రాజు, ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి. (మ.1966)
* ఆగష్టు 25: హెన్రీ బెక్వెరెల్, భౌతిక శాస్త్రవేత్త, నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత.

## పురస్కారాలు
# 1910

**1910** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.

|  |  |
| --- | --- |
| **సంవత్సరాలు:** | 1907 1908 1909 - 1910 - 1911 1912 1913
 |
| **దశాబ్దాలు:** | 1890లు 1900లు - **1910లు** - 1920లు - 1930లు
 |
| **శతాబ్దాలు:** | 19 వ శతాబ్దం - **20 వ శతాబ్దం** - 21 వ శతాబ్దం
 |

## సంఘటనలు

## జననాలు

* జనవరి 21: బి.ఎన్.బి.రావు, భారతీయ వైద్యుడు, పరిశోధకుడు. పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీత. (మ.1995)
* జనవరి 27: విశ్వనాధ జగన్నాధ ఘనపాఠి, రాజమండ్రికి చెందిన వేద విద్వాంసుడు.
* జనవరి 30: సి.సుబ్రమణ్యం, భారతీయుడు, భారతరత్న గ్రహీత. (మ.2000)
* ఫిబ్రవరి 9: ఉమ్మెత్తల కేశవరావు, నిజాం విమోచన ఉద్యమకారుడు. (మ.1992)
* ఫిబ్రవరి 16: నోరి గోపాలకృష్ణమూర్తి, ఇంజనీర్, పద్మవిభూషణ్ పురస్కార గ్రహీత. (మ.1995)
* మార్చి 23: రామమనోహర్ లోహియా, సోషలిస్టు నాయకుడు, సిద్ధాంతకర్త .
* ఏప్రిల్ 16: ఎన్.ఎస్.కృష్ణమూర్తి, సాహిత్య, కళా విమర్శకుడు, సామాజికశాస్త్ర పండితుడు.
* ఏప్రిల్ 30: శ్రీశ్రీ, తెలుగు జాతి గర్వించే మహాకవి, ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు తెలుగు సాహిత్యాన్ని శాసించిన మహాకవి. (మ.1983)
* మే 19: నాథూరామ్ గాడ్సే, గాంధీని హత్య చేసిన వారిలో ప్రధాన పాత్రధారుడు. (మ.1949)
* ఆగష్టు 9: రేలంగి వెంకట్రామయ్య, పద్మశ్రీ అవార్డు పొందిన మొదటి హాస్యనటుడు. (మ.1975)
* ఆగష్టు 26: మదర్ థెరీసా, రోమన్ కేథలిక్ సన్యాసిని, మానవతావాది, నోబెల్ శాంతి బహుమతి గ్రహీత. (మ.1997)
* సెప్టెంబర్ 8: త్రిపురనేని గోపీచంద్, సంపూర్ణ మానవతావాది, తెలుగు రచయిత, హేతువాది, సాహితీవేత్త, తెలుగు సినిమా దర్శకుడు. (మ.1962)
* సెప్టెంబర్ 13: వేపా కృష్ణమూర్తి, తెలుగువాడైన ఇంజనీరు. (మ.1952)
* డిసెంబర్ 4: ఆర్.వెంకట్రామన్, భారత మాజీ రాష్ట్రపతి, రాజనీతివేత్త, రచయిత, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. (మ.2009)
* డిసెంబర్ 25: కల్లూరి తులశమ్మ, సంఘసేవకురాలు, ఖాదీ ఉద్యమ నాయకురాలు. (మ.2001)
* డిసెంబర్ 29: రోనాల్డ్ కోస్, ఆర్థికవేత్త.
* : చీకటి పరశురామనాయుడు, రాజకీయ నాయకుడు. (మ.1988)
* : దాసరి కోటిరత్నం, తెలుగు సినిమా నటి, తెలుగు సినిమారంగలో తొలి మహిళా చిత్ర నిర్మాత. (మ.1972)

## మరణాలు

ఫ్లారెన్స్ నైటింగేల్
* ఏప్రిల్ 21: మార్క్ ట్వేయిన్, ప్రపంచ అమెరికన్ రచయిత, మానవతావాది. (జ.1835)
* మే 27: జీవశాస్త్రవేత్త, నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత రాబర్ట్ కాక్.
* జూలై 3: రావిచెట్టు రంగారావు, తెలంగాణలో విద్యావ్యాప్తికి విశేష కృషి చేశాడు. (జ.1877)
* ఆగష్టు 13: ఫ్లారెన్స్ నైటింగేల్, సమాజ సేవకురాలు, నర్సు. (జ.1820)
* అక్టోబర్ 30: రెడ్ క్రాస్ సంస్థ స్థాపకుడు హెన్రీ డ్యూనాంట్.

## పురస్కారాలు