Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1932

**1932** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క లీపు సంవత్సరము.

|  |  |
| --- | --- |
| **సంవత్సరాలు:** | 1929 1930 1931 - 1932 - 1933 1934 1935
 |
| **దశాబ్దాలు:** | 1910లు 1920లు  **1930లు** 1940లు 1950లు
 |
| **శతాబ్దాలు:** | 19 వ శతాబ్దం - **20 వ శతాబ్దం** - 21 వ శతాబ్దం
 |

## సంఘటనలు

* జూన్ 25: భారతదేశం తొలి అంతర్జాతీయ క్రికెట్ మ్యాచ్ ఆడింది.
* జూలై 30: 10వ వేసవి ఒలింపిక్ క్రీడలు లాస్ ఏంజిల్స్లో ప్రారంభమయ్యాయి.
* సెప్టెంబర్ 24: భారత్ లో అణగారిన వర్గాల కొరకు ప్రత్యేక నియోజక వర్గాలను ఏర్పాటు చెయ్యాలనే ప్రతిపాదనపై కాంగ్రెసు నాయకుల్లో తలెత్తిన భేదాభిప్రాయాలను తొలగిస్తూ వారి మధ్య పూనా ఒప్పందం కుదిరింది.
* నవంబరు 17: లండన్ లో మూడవ రౌండ్ టేబుల్ సమావేశం జరిగింది.

## జననాలు

* జనవరి 2: ఓగేటి అచ్యుతరామశాస్త్రి, పేరొందిన వక్త, కవి, రచయిత, పరిశోధకుడు, గ్రంథకర్త.
* ఫిబ్రవరి 1: విఠల్‌రావు దేశపాండే, తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు, మాజీ ఎమ్మెల్యే. (మ.2016)
* ఫిబ్రవరి 6: భమిడిపాటి రామగోపాలం, రచయిత, కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కార గ్రహీత. (మ.2010)
* ఫిబ్రవరి 11: రావి కొండలరావు, తెలుగు సినిమా నటుడు, రచయిత.
* ఫిబ్రవరి 14: ఘంటా గోపాల్‌రెడ్డి, వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్త, ఎత్తిపోతల పథకం రూపకర్త (మ.2018)
* ఫిబ్రవరి 25: సుబ్రతా బోస్, ఆల్ ఇండియా ఫార్వర్డ్ బ్లాకు పార్టీకి చెందిన పార్లమెంటు సభ్యుడు. (మ.2016)
* మే 3: బూదరాజు రాధాకృష్ణ, భాషావేత్త. (మ.2006)
* జూన్ 11: ధారా రామనాథశాస్త్రి, నాట్యావధాని.
* జూన్ 21: నిగార్ సుల్తానా, భారతీయ సినిమా నటి. (మ.2000)
* జూన్ 22: అమ్రీష్ పురి, భారత సినిమా నటుడు. (మ.2005)
* జూలై 18: భవనం వెంకట్రాంరెడ్డి, ఆంధ్రప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి
* ఆగష్టు 9: జాలాది రాజారావు, తెలుగు రచయిత. (మ.2011)
* ఆగష్టు 10: పైల వాసుదేవరావు, శ్రీకాకుళం నక్సలెట్ ఉద్యమ యోధుడు. (మ.2010)
* ఆగస్టు 23: ఉండేల మాలకొండ రెడ్డి, ఇంజనీరు, తెలుగు రచయిత, కవి.
* సెప్టెంబర్ 29: మెహమూద్, భారతీయ నటుడు, దర్శకుడు, నిర్మాత, హిందీ సినిమా హాస్య నటుడు. (మ.2004)
* అక్టోబరు 12: యుషిరో మియురా, తన 70వ యేట, 75వ యేట, 80వ యేట ఎవరెస్టు శిఖరాన్ని ఎక్కి గిన్నీస్ బుక్‌లో స్థానం సంపాదించుకున్న జపాన్‌కు చెందిన పర్వతారోధకుడు.
* అక్టోబరు 24: జి.ఎస్. వరదాచారి, సినీ విమర్శకుడు, పాత్రికేయుడు (మ. 2022)
* అక్టోబరు 26: ఎస్. బంగారప్ప, కర్ణాటక మాజీ ముఖ్యమంత్రి .
* నవంబరు 4: వి.బి.రాజేంద్రప్రసాద్, జగపతి పిక్చర్స్, జగపతి ఆర్ట్ ప్రొడక్షన్స్ అధినేత. (మ.2015)
* నవంబరు 7: గిడుగు రాజేశ్వరరావు, తెలుగు భాషపై పట్టున్న రచయిత, కళాకారుడు. (మ.2013)
* డిసెంబరు 21: యు.ఆర్.అనంతమూర్తి, కన్నడ రచయిత, జ్ఞానపీఠ అవార్డు గ్రహీత. (మ.2014)
* డిసెంబరు 28: నేరెళ్ళ వేణుమాధవ్, మిమిక్రీ కళాకారుడు.

## మరణాలు

బిపిన్ చంద్రపాల్
* ఫిబ్రవరి 9: దొంతులమ్మ, ఆంధ్ర యోగిని, అవధూత.
* మే 20: బిపిన్ చంద్ర పాల్, భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటయోధుడు. (జ.1858)
* సెప్టెంబర్ 16: రోనాల్డ్ రాస్, శాస్త్రవేత్త, నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత. (జ.1857)

## పురస్కారాలు
# సుమతి భిడే

| సుమతి భిడే |
| --- |
|  |
| జననం | సుమతి భిడే (1932-06-05)1932 జూన్ 5 |
| మరణం | 1999 |
| జాతీయత | భారతీయులు |
| వృత్తి | మహిళా శాస్త్రవేత్తలు |

**సుమతీ భిడే** (జూన్ 5 1932- 1999) జీవ రసాయన శాస్త్రవేత్త. ఈమె భారతీయ మహిళా శాస్త్రవేత్తల సంఘం నకు మొదటి అధ్యక్షులుగా పనిచేశారు.

## జీవిత విశేషాలు

ఈమె పూనా విశ్వవిద్యాలయంలో ఎం.యస్సీ చదివిన తర్వాత విదేశాలలో యూనివర్శిటీ ఆఫ్ బ్రుక్సెల్లెస్ లో డి.ఎస్.సి చేశారు. ఈమె ప్రత్యేకంగా కేన్సర్ వ్యాధి చికిత్సా రంగంలో పరిశోధనలు నిర్వహించారు. పొగాకు వాడకానికి, వాతావరణ కాలుష్యానికి సంబంధించి తలెత్తే వివిధ కేన్సర్ నివారణకు చికిత్సా విధానాలను శోధించారు.

డాక్టర్ సుమతి కేన్సర్ వ్యాధికి మూలకారణాలు- పుట్టకురుపును కలుగజేసే పదార్థములు, తారు/డాంబరు నుండి వెలువడే ఉత్పాదికకులు, వాహనముల నుండి వెలువడు విషవాయువులు, హైడ్రో కార్బన్ ల అంశమై పరిశోధనలు నిర్వహించారు. ఉపకళ కనముల నుండి పుట్టిన అపాయకరమైన కంతి (ఓ రకమైన పుట్ట కురుపు) నివారణకు పసుపు వినియోగాన్ని ఆవిష్కరించారు. పొగాకు సంబంధిత పదార్థములను నమిలేవారికి ఏర్పడు గొంతు కాన్సర్ చికిత్సా విధానాలను అభివృద్ధి పరిచారు.

డాక్టర్ సుమతి పరిశోధనా కృషికి ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ మెడికల్ రీసెర్చ్, న్యూఢిల్లీ వారు అవార్డును అందించారు. కేన్సర్ పరిశోధనా రంగంలో అద్వితీయ కృషి చేసినందుకు ఐ.సి.ఎం.ఆర్. (న్యూఢిల్లీ) 1986 లో శాండజ్ ఓరేషన్ అవార్డును అందించి ఘన సత్కారం చేశారు.

## పరిశోధనలు

సుమతి 1989 నుండి 1997 వరకు తమ పరిశోధన ఫలితాలను వివిధ గ్రంథ రచనలలో పొందుపరిచారు. ఈమె పరిశోధనల ముఖ్యాంశాలు:

* Carcinogenic tabaco specific Nitrosamines in Indian tobacco products.
* Chemical analysis of smoke of India cigarettes, bidis, and other indigenous from of smoking - levels of steam volative phends, hydrogen cyanide and benzo(x) pyrene.
* Chemoprevention of mammary tumor virus induced and chemical carcinogen induced rodent mammary tumors, breast cancer

డాక్టర్ సుమతి పొగాకు వాడకం ద్వారా తలెత్తే వివిధ రకాల కేన్సర్ లకు చికిత్సా పద్ధతులను గణనీయంగా అభివృద్ధి చేశారు. నూతన చికిత్సా విధానాలను ఆవిష్కరించారు. 49 సంవత్సరాల పరిశోధనానుభవాన్ని గడించారు. డాక్టర్ సుమతి కేన్సర్ రీసెర్చి ఇన్‌స్టిట్యూట్ లో సీనియర్ సైంటిస్ట్ గా (1962 - 78), కార్సినో జెనెసిస్ డివిజన్ కు అధిపతిగా ( 1978-92) పనిచేశారు. స్వామి ప్రకాశానంద ఆయుర్వేద డివిజన్ కు అధిపతిగా (1978-92) పనిచేశారు. స్వామి ప్రకాశానంద ఆయుర్వేద రీసెర్చ్ సెంటర్ (ముంబై) కు ప్రాజెక్టు డైరక్టరుగా పనిచేసి పదవీవిరమణ చేశారు. 1999 లో మరణించారు.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

*
*
*
# చెన్నుపాటి విద్య

|  |
| --- |
| చెన్నుపాటి విద్య |
|
చెన్నుపాటి విద్య |
|

---

Member of Parliament
 |
|  **పదవీ కాలం** 1980 - 1984 and 1989 - 1991
 |
| ముందు
 | గోడే మురహరి
 |
| తరువాత
 | వడ్డే శోభనాద్రీశ్వరరావు
 |
| నియోజకవర్గం
 | విజయవాడ
 |
|

---

వ్యక్తిగత వివరాలు
 |

---

 |
| జననం
 | (1934-06-05)1934 జూన్ 5 విజయనగరం, ఆంధ్రప్రదేశ్
 |
| మరణం
 | 2018 ఆగస్టు 18(2018-08-18) (వయసు: 84) విజయవాడ
 |
| రాజకీయ పార్టీ
 | భారత జాతీయ కాంగ్రెసు
 |
| జీవిత భాగస్వామి
 | చెన్నుపాటి శేషగిరిరావు
 |
| సంతానం
 | 1 కుమారుడు; 3 కుమార్తెలు
 |

**చెన్నుపాటి విద్య** (**Chennupati Vidya**) భారత పార్లమెంటు సభ్యురాలు, సంఘ సేవిక.

ఈమె ప్రముఖ హేతువాది గోపరాజు రామచంద్రరావు; *గోరా* కుమార్తె. ఈమె విజయనగరంలో 1934 జూన్ 5 తేదీన జన్మించింది. ఈమె ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయంలో చదువుకున్నది. ఈమె చెన్నుపాటి శేషగిరి రావు గారిని 1950 లో వివాహం చేసుకున్నది. వీరికి ఒక కుమారుడు, ముగ్గురు కుమార్తెలు.

## రాజకీయ రంగప్రవేశం

1974లో విజయవాడ తూర్పు నియోజకవర్గం నుండి శాసనసభకు కాంగ్రేస్ పార్టీ తరఫున పోటీ చేయటానికి విద్య అభ్యర్థిత్వం ఖరారయింది. కానీ అప్లికేషన్లో కులం, మతం అనే కాలమ్‌లో "నిల్" అని పెట్టడంతో కాంగ్రెస్ టికెట్టు రాలేదు. దీనిపై ఆగ్రహించి, ఈ విషయాన్ని ఇందిరా గాంధీ దృష్టికి తీసుకెళుతూ "కులాలు, మతాలు అవసరం లేని రోజున, ఓ కాంగ్రెస్ కార్యకర్తగా నా సేవలు కావాల్సినపుడు, నన్ను పిలవండి.. అంతవరకూ నేను ఏ పదవి కోసం, టిక్కేట్టు కోసం దరఖాస్తు చేయను" అని ఖరాఖండిగా లేఖ వ్రాయగా ఆ లేఖ ఇందిరా గాంధీపై బలమైన ముద్ర వేసింది. అలా మాటకు కట్టుబడి ఏ అభ్యర్థిత్వానికి దరఖాస్తు పెట్టలేదు. అయితే 1979లో ఓ రాత్రి అకస్మాత్తుగా ఇందిరా గాంధీ స్వయానా ఫోన్ చేసి "విజయవాడ ఎంపీ టికెట్ నీకు ఇచ్చాను విద్య... గెట్‌రెడీ" అని చెప్పగా "మేడం ఎంపీగా నేను ఫిట్ అవుతానా?" అని సందేహం వెలుబుచ్చింది. "ఐ థింక్ యూ ఆర్ ది బెస్ట్ ఛాయిస్" అన్న ఇందిరా గాంధీ భరోసాతో పోటీచేసి జనతా పార్టీ అభ్యర్థి కె.ఎల్.రావు పై లక్షపైచిలుకుల ఆధిక్యతతో గెలుపొందింది.

ఈమె విజయవాడ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి 1980లో మొదటిసారిగా భారత జాతీయ కాంగ్రెసు సభ్యురాలిగా 7వ లోక్‌సభకు ఎన్నుకోబడింది. తర్వాత మరళ 1989 లో రెండవసారి అదే నియోజకవర్గం నుండి 9వ లోక్‌సభకు ఎన్నుకోబడింది.

ఈమె ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ఖోఖో సమాఖ్య ప్రెసిడెంట్ గా పదవీ బాధ్యతలను నిర్వహించారు.

## మరణం

2018 ఆగస్టు 18 న విజయవాడలో మరణించారు.

## మూలాలు
# 1961

**1961** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.

|  |  |
| --- | --- |
| **సంవత్సరాలు:** | 1958 1959 1960 1961 1962 1963 1964
 |
| **దశాబ్దాలు:** | 1940లు 1950లు **1960లు** 1970లు 1980లు
 |
| **శతాబ్దాలు:** | 19 వ శతాబ్దం - **20 వ శతాబ్దం** - 21 వ శతాబ్దం
 |

## సంఘటనలు

* సెప్టెంబర్ 1: మొదటి అలీన దేశాల సదస్సు బెల్‌గ్రేడ్లో ప్రారంభమైనది.

## జననాలు

* జనవరి 1: దుర్గాప్రసాద్ ఓజా, భౌతిక శాస్త్రవేత్త.
* జనవరి 1: ఎన్ బీరెన్ సింగ్, మణిపూర్ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి.
* జనవరి 26: మల్లేశ్ బలష్టు, కవి, రంగస్థల నటుడు, రచయిత, దర్శకుడు, సినీ నటుడు.
* ఫిబ్రవరి 1: నాగసూరి వేణుగోపాల్, సైన్సు రచయిత, ఫ్రీలాన్స్ జర్నలిస్ట్, హేతువాది.
* ఫిబ్రవరి 15: అంగర రామమోహన్, ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన మండలి మాజీ సభ్యుడు.
* ఫిబ్రవరి 21: అభిజిత్ బెనర్జీ, భారతీయ సంతతికి చెందిన అమెరికన్ ఆర్థికవేత్త. నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత.
* ఏప్రిల్ 3: ఎడీ మర్ఫీ, అమెరికన్ నటుడు, చిత్ర దర్శకుడు, నిర్మాత, గాయకుడు.
* మే 21: రాళ్ళబండి కవితాప్రసాద్ తెలుగు అవధాని, కవి. (మ.2015)
* జూన్ 2: యలమంచిలి సుజనా చౌదరి, ఆంధ్రప్రదేశ్ కు చెందిన వ్యాపారవేత్త, తెలుగుదేశం పార్టీ నాయకుడు.
* జూన్ 5: రమేశ్ కృష్ణన్, భారత టెన్నిస్ క్రీడాకారుడు.
* జూలై 4: ఎం.ఎం.కీరవాణి, తెలుగు చలనచిత్ర సంగీతదర్శకుడు, గాయకుడు.
* జూలై 18: అందెశ్రీ, వరంగల్ జిల్లాకు చెందిన తెలుగు కవి, సినీగేయ రచయిత.
* జూలై 21: అమర్ సింగ్ చంకీలా, పంజాబీ గాయకుడు, గేయ రచయిత, సంగీత వాద్యకారుడు, సంగీత దర్శకుడు. (మ.1988)
* ఆగష్టు 15: సుహాసిని, దక్షిణ భారత సినిమా నటి.
* ఆగష్టు 15: పందిళ్ళ శేఖర్‌బాబు, రంగస్థల (పౌరాణిక) నటులు, దర్శకులు, నిర్వాహకులైన తెలుగు నాటకరంగంలో పేరొందిన వ్యక్తి. (మ.2015)
* ఆగష్టు 17: అనామిక, హిందీ నవలా రచయిత్రి, కవయిత్రి.
* ఆగష్టు 25: బిల్లీ రే సైరస్, అమెరికా సంగీత గాయకుడు, గీత రచయిత, నటుడు.
* సెప్టెంబర్ 9: సీమా ప్రకాశ్ బయోటెక్నాలజీ శాస్త్రవేత్త. టిష్యూకల్చర్‌లో నిపుణురాలు.
* సెప్టెంబర్ 15: పాట్రిక్ ప్యాటర్సన్, వెస్టీండీస్ మాజీ క్రికెట్ క్రీడాకారుడు.
* సెప్టెంబర్ 30: చంద్రకాంత్ పండిత్, భారత క్రికెట్ జట్టు మాజీ క్రీడాకారుడు.
* నవంబర్ 17: చందా కొచ్చర్, ఐ.సి.ఐ.సి.ఐ బ్యాంకుకు ముఖ్య కార్యనిర్వహణాధికారిగా, నిర్వహణ అధ్యక్షురాలు.
* అక్టోబరు 2: సోలిపేట రామలింగారెడ్డి, పాత్రికేయుడు, రాజకీయ నాయకుడు, ఎమ్మెల్యే (మ.2020)
* నవంబర్ 24 : అరుంధతీ రాయ్, భారతీయ రచయిత్రి, ఉద్యమకారిణి.

## మరణాలు

లీ డి ఫారెస్ట్
* ఫిబ్రవరి 5: వట్టికోట ఆళ్వారుస్వామి, రచయిత, ప్రజా ఉద్యమనేత. (జ.1915)
* ఫిబ్రవరి 16: వాసిరెడ్డి శ్రీకృష్ణ, ఆర్థిక శాస్త్రవేత్త, విశ్వవిద్యాలయ సంచాలకులు. (జ.1902)
* ఫిబ్రవరి 25: శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి, రచయిత.
* మార్చి 17: నాళం కృష్ణారావు, సంఘ సంస్కర్త, గ్రంథాలయ స్థాపకుడు, పత్రిక సంపాదకులు, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, భాషావేత్త. (జ.1881)
* ఏప్రిల్ 15: రాచాబత్తుని సూర్యనారాయణ, సాతంత్ర్యసమయోధుడు. (జ.1903)
* మే 19: రాప్తాటి సుబ్బదాసు, కవి, రచయిత.
* జూన్ 14: కె శ్రీనివాస కృష్ణన్, భారతీయ భౌతిక శాస్త్రవేత్త. పద్మభూషణ్ గ్రహీత. (జ.1898)
* జూన్ 30: లీ డి ఫారెస్ట్, తెర మీది బొమ్మకు తగ్గట్లుగా శబ్దాన్ని జతచేసే 'ఫోనో ఫిల్మ్‌' ప్రక్రియను కనుగొన్న అమెరికన్ ఆవిష్కర్త. (జ.1873)
* అక్టోబర్ 2: శ్రీరంగం నారాయణబాబు, తెలుగు కవి. (జ.1906)

## పురస్కారాలు

* భారతరత్న పురస్కారం: డా. బీ.సీ.రాయ్, పురుషోత్తమ దాస్ టాండన్
# 1934

**1934** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.

|  |  |
| --- | --- |
| **సంవత్సరాలు:** | 1931 1932 1933 - 1934 - 1935 1936 1937
 |
| **దశాబ్దాలు:** | 1910లు 1920లు - **1930లు** - 1940లు 1950లు
 |
| **శతాబ్దాలు:** | 19 వ శతాబ్దం - **20 వ శతాబ్దం** - 21 వ శతాబ్దం
 |

## సంఘటనలు

* మే 27: రెండవ ప్రపంచ కప్ ఫుట్‌బాల్ పోటీలు ఇటలీలో ప్రారంభమయ్యాయి.

## జననాలు

* జనవరి 5: భారతీయ జనతా పార్టీ మాజీ అధ్యక్షుడు మురళీ మనోహర్ జోషి.
* జనవరి 15: వి. ఎస్. రమాదేవి, భారతదేశపు మొట్టమొదటి మహిళా ప్రధాన ఎన్నికల కమీషనరు, హిమాచల్ ప్రదేశ్, కర్ణాటక రాష్ట్రాల గవర్నరు. (మ.2013)
* ఫిబ్రవరి 8: పొత్తూరి వెంకటేశ్వర రావు, తెలుగు పత్రికారంగ ప్రముఖుడు.
* మార్చి 9: యూరీ గగారిన్, అంతరిక్షంలోకి వెళ్ళిన మొట్టమొదటి మానవుడు. (మ.1968)
* మార్చి 23: కె.బి.కె.మోహన్ రాజు, సినిమా నేపథ్యగాయకుడు, ఆకాశవాణి, దూరదర్శన్ కళాకారుడు. (మ.2018)
* మార్చి 30: సి.ధర్మారావు, తెలుగు భాషోద్యమ నాయకుడు, గాంధేయవాది. (మ.2013)
* మే 4: అక్కిరాజు రమాపతిరావు పరిశోధనా రచనలు, జీవిత చరిత్రలు, సంపాదక వ్యాసాలు, సాహితీ విమర్శ రచయిత, ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ బహుమతి గ్రహీత.
* ఏప్రిల్ 24: ఏడిద నాగేశ్వరరావు, తెలుగు సినిమా నిర్మాత. (మ.2015)
* జూన్ 5: చెన్నుపాటి విద్య, భారత జాతీయ కాంగ్రెసు ప్రముఖు రాజకీయ వేత్త.
* జూన్ 30: చింతామణి నాగేశ రామచంద్ర రావు, భారతీయ శాస్త్రవేత్త, భారతరత్న పురస్కార గ్రహీత.
* జూలై 1: వంగపండు అప్పలస్వామి, ప్రజా గాయకుడు, కవి, రచయిత.
* ఆగస్టు 1: నవోదయ రామమోహనరావు ప్రచురణకర్త, హేతువాది, కమ్యూనిస్టు, విజయవాడ బుక్ ఎగ్జిబిషన్ సొసైటీ వ్యవస్థాపక అధ్యక్షుడు. (మ.2019)
* ఆగస్టు 13: కొత్తపల్లి జయశంకర్, తెలంగాణ సిద్ధాంతకర్త, తెలంగాణా పితామహుడు. (మ.2011)
* ఆగస్టు 13: ఎక్కిరాల వేదవ్యాస, ఐ.ఏ.ఎస్ అధికారి, ఆధ్యాత్మిక గురువు, రచయిత, పరిశోధకుడు.
* ఆగస్టు 28: ఎ.పి. కోమల, తెలుగు, తమిళం, మలయాళ గాయని. రేడియో కళాకారిణి.
* ఆగస్టు 31: రాజశ్రీ, సినిమా పాటల రచయిత. (మ..1994)
* సెప్టెంబరు 23: పేర్వారం జగన్నాధం, తెలుగు కవి, విమర్శకుడు, విద్యావేత్త. (మ.2008)
* సెప్టెంబర్ 29: లాన్స్ గిబ్స్, వెస్టీండీస్ మాజీ క్రికెట్ క్రీడాకారుడు.
* అక్టోబరు 1: చేకూరి రామారావు, తెలుగు సాహిత్య ప్రపంచానికి విమర్శకులు, భాషా శాస్త్రవేత్త. (మ.2014)
* నవంబర్ 7: బొమ్మన విశ్వనాథం, భారతీయ సాహిత్యాన్ని వంగభాషలోనికి అనువదించిన తెలుగువ్యక్తి.
* డిసెంబర్ 9: అల్లం శేషగిరిరావు, తెలుగు కథారచయిత. (మ.2000)
* డిసెంబర్ 11: సలీం దుర్రానీ, భారత క్రికెట్ జట్టు మాజీ క్రీడాకారుడు.
* డిసెంబర్ 19: ప్రతిభా పాటిల్, భారత మాజీ రాష్ట్రపతి.
* డిసెంబర్ 20: ఈడుపుగంటి వెంకట సుబ్బారావు, వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్త. (మ.2010)
* డిసెంబర్ 27: లారిసా లాటినినా, సోవియట్ జిమ్నాస్ట్. ఒలింపిక్ క్రీడలలో 18 పతకాలను సాధించింది.

## మరణాలు

మేరీక్యూరీ
* జూలై 4: మేరీ క్యూరీ, ప్రసిద్ధ భౌతిక, రసాయనిక శాస్త్రవేత్త. రెండు నోబెల్ బహుమతులు (భౌతిక, రసాయన శాస్త్రాలలో) గ్రహీత. (జ.1867)

## పురస్కారాలు
# రమేశ్ కృష్ణన్

మాజీ టెన్నిస్ క్రీడాకారులు శ్రీ రామనాథన్ కృష్ణన్, శ్రీ రమేష్ కృష్ణన్ 2009 నవంబరు 26న న్యూఢిల్లీలో కేంద్ర యువజన వ్యవహారాలు, క్రీడల మంత్రి డాక్టర్.M ఎస్ గిల్ ను కలిశారు
1961 జూన్ 5 న జన్మించిన **రమేశ్ కృష్ణన్** భారత టెన్నిస్ క్రీడాకారుడు. 1980 దశాబ్దంలో భారత్ తరఫున ఆడి పలు విజయాలు సాధించాడు. అతని తండ్రి రామనాథన్ కృష్ణన్ కూడా టెన్నిస్ ఆటగాడు. 1998లో రమేశ్ కృష్ణన్ కు పద్మశ్రీ అవార్డు లభించింది. 2007 జనవరిలో అతనిని భారత డేవిస్ కప్ టీం కోచ్ గా నియమించారు.

## క్రీడా జీవితంలో ముఖ్య ఘట్టాలు

* 1979 - వింబుల్డన్, ఫ్రెంచ్ ఓపెన్ జూనియర్ చాంపియన్ షిప్ సాధించాడు.
* 1981 - అమెరికన్ ఓపెన్ లో క్వార్టర్ ఫైనల్ వరకు వెళ్ళినాడు.
* 1985 - సింగిల్స్ ర్యాంకింగ్ లో అతని జీవితంలోనే అత్యుత్తమమైన 23 వ ర్యాంకును పొందినాడు.
* 1986 - వింబుల్డన్ లో క్వార్టర్ ఫైనల్ వరకు వెళ్ళినాడు.
* 1987 - అమెరికన్ ఓపెన్ లో క్వార్టర్ ఫైనల్ వరకు వెళ్ళినాడు.
* 1987 - డేవిస్ కప్ భారత టీంలో సభ్యుడిగా ఉండి ఫైనల్ వరకు తీసుకువచ్చాడు.
* 1989 - అప్పటి ప్రపంచ నెంబర్ 1 మాట్స్ విలాండర్ను ఆస్ట్రేలియన్ ఓపెన్ రెండో రౌండ్ లో ఓడించాడు.
* 1992 - బార్సిలోనా ఒలింపిక్ క్రీడలలో డబుల్స్ లో క్వార్టర్ ఫైన వరకు వచ్చాడు.

## బయటి లింకులు

* Official ATP Profile
* Davis Cup Record Archived 2012-03-16 at the Wayback Machine
# మూరెళ్ల ప్రసాద్

| మూరెళ్ల ప్రసాద్
Prasad Murella |
| --- |
| జననం |  (1968-06-05) 1968 జూన్ 5 విజయవాడ, కృష్ణా జిల్లా, ఆంధ్ర ప్రదేశ్, India |
| వృత్తి | ఛాయాగ్రాహకుడు |
| క్రియాశీలక సంవత్సరాలు | 2000 – present |

**మూరెళ్ల ప్రసాద్** (**Prasad Murella**) తెలుగు సినిమా ఛాయాగ్రాహకుడు. ఇతడు ఎక్కువగా తెలుగు, కొన్ని తమిళ సినిమాలకు పనిచేశారు.

## జీవిత సంగ్రహం

ప్రసాద్ విజయవాడ లో జన్మించారు. విద్యాభ్యాసం అక్కడే పూర్తిచేసి; సినిమాలలో పనిచేయాలని ఉత్సాహంతో మద్రాసు వెళ్ళాడు. తొలినాళ్లలో బాలు మహేంద్ర, రవి యాదవ్, మరికొందరు ఛాయాగ్రాహకుల వద్ద సహాయకునిగా పనిచేశారు.

తన చలనచిత్ర జీవితాన్ని సి. సుందర్ దర్శకత్వంలో 2001లో విడుదలైన అఝగన నాట్కల్ అనే తమిళ సినిమాతో ప్రారంభించాడు. తెలుగు సినీపరిశ్రమలో శ్రీను వైట్ల దర్శకత్వంలోని వెంకీ (2004) తో శ్రీకారం చుట్టాడు. దాని తర్వాత చంటి సినిమాతో హిట్ కొట్టాడు. పిదప కొన్ని తమిళ సినిమాలకు పనిచేశాడు.

2007 లో ఢీ సినిమాతో తిరిగి ప్రారంభించి, ఇప్పటికీ కొన్ని హిట్ చిత్రాలను అందించాడు.

## నంది పురస్కారాలు

* నమో వెంకటేశ (2012) చిత్రానికి నంది ఉత్తమ ఛాయాగ్రాహకుడు పురస్కారాన్ని అందుకున్నాడు.

## దక్షిణ భారతదేశ అంతర్జాతీయ సినిమా పురస్కారాలు

* సైమా ఉత్తమ సినిమాటోగ్రాఫర్ - అత్తారింటికి దారేది (2013)

## చిత్రసమాహారం

| Year | Film | Role | Language | Awards & Achievements
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2001
 | *Azhagana Naatkal* | Cinematographer | Tamil
 |  |
| 2003
 | *Winner* | Cinematographer | Tamil
 |  |
| 2004
 | *వెంకీ* | Cinematographer | Telugu
 |  |
| *చంటి* | Cinematographer | Telugu
 |  |
| *Devathayai Kanden* | Cinematographer | Tamil
 |  |
| 2005
 | *Chinna* | Cinematographer | Tamil
 |  |
| 2006
 | *రెండు* | Cinematographer | Tamil
 |  |
| 2007
 | *ఢీ* | Cinematographer | Telugu
 |  |
| *రాజూ భాయ్* | Cinematographer | Telugu
 |  |
| *చందమామ* | Cinematographer | Telugu
 |  |
| 2008
 | *రెడీ* | Cinematographer | Telugu
 |  |
| *కింగ్* | Cinematographer | Telugu
 |  |
| 2010
 | *నమో వెంకటేశ* | Cinematographer | Telugu | నంది పురస్కారం
 |
| 2011
 | *దూకుడు* | Cinematographer | Telugu
 |  |
| 2012
 | *పూలరంగడు* | Cinematographer | Telugu
 |  |
| 2013
 | *షాడో* | Cinematographer | Telugu
 |  |
| 2013
 | *అత్తారింటికి దారేది* | Cinematographer | Telugu
 |  |
| 2019
 | *వెంకీ మామ* | Cinematographer | Telugu
 |  |

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* ఇంటర్నెట్ మూవీ డేటాబేసు లో ప్రసాద్ మూరెళ్ల పేజీ
# 1977

**1977** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.

|  |  |
| --- | --- |
| **సంవత్సరాలు:** | 1974 1975 1976 - 1977 - 1978 1979 1980
 |
| **దశాబ్దాలు:** | 1950లు 1960లు - **1970లు** - 1980లు 1990లు
 |
| **శతాబ్దాలు:** | 19 వ శతాబ్దం - **20 వ శతాబ్దం** - 21 వ శతాబ్దం
 |

## సంఘటనలు

* ఫిబ్రవరి 1: భారత తీర రక్షక దళం ఏర్పాటయింది.
* ఫిబ్రవరి 11: భారత తాత్కాలిక భారత రాష్ట్రపతిగా బి.డి.జట్టి పదవిని చేపట్టాడు.
* మార్చి 24: భారత ప్రధానమంత్రిగా మొరార్జీ దేశాయ్ పదవీబాధ్యతలు చేపట్టినాడు.
* జూలై 25: భారత రాష్ట్రపతిగా నీలం సంజీవరెడ్డి పదవిని చేపట్టాడు.
* నవంబర్ 19: దివి సీమ తుపాను వచ్చింది.

## జననాలు

* జనవరి 14: నిమిషా వేదాంతి, భూగర్భ చమురు నిల్వలపై పరిశోధన చేసిన శాస్త్రజ్ఞురాలు.
* జనవరి 14: నారాయణ్ కార్తికేయన్, భారతదేశానికి చెందిన మొదటి ఫార్ములా వన్ మోటార్ రేసింగ్ డ్రైవరు.
* జనవరి 23: అభినయ శ్రీనివాస్, తెలంగాణ ఉద్యమ, సినీ గీత రచయిత, గాయకుడు.
* జనవరి 31: అంకుష్ చౌదరి, టెలివిజన్, సినిమా నటుడు, స్క్రీన్ రైటర్, దర్శకుడు, నిర్మాత
* మార్చి 2: ఆండ్రూ స్ట్రాస్, ఇంగ్లిష్‌ క్రికెటర్‌. ఇంగ్లండ్‌ క్రికెట్‌ జట్టుకు నాయకుడు. ఎడమచేతి వాటం ఓపెనింగ్‌ బ్యాట్స్‌మన్‌.
* మే 2: కీర్తి గోపినాథ్, మలయాళ సినిమా నటి.
* మే 11: పోసాని సుధీర్ బాబు , తెలుగు సినిమా నటుడు, తెలుగు నటుడు ఘట్టమనేని కృష్ణ చిన్నల్లుడు.
* జూన్ 1: సలోని, తెలుగు, పలు భాషల సినీనటి.
* జూలై 29: అంబటి బాల మురళి, 17 ఏళ్ల వయసులో ప్రపంచంలోనే అతి పిన్న వయస్కుడైన వైద్యునిగా రికార్డు సృష్టించాడు.
* అక్టోబర్ 8: మంచు లక్ష్మి, భారతీయ సినీ, టెలివిజన్ నటి, నిర్మాత,
* డిసెంబర్ 4: అజిత్ అగార్కర్, భారత క్రికెట్ జట్టు మాజీ క్రీడాకారుడు.
* డిసెంబర్ 31: సుచేతా కడేత్కర్, సాహస యాత్రికురాలు. ఆసియాలో అతిపెద్దదైన గోబీ ఎడారిని విజయవంతంగా దాటింది.

## మరణాలు

తిరుపతిలో శంకరంబాడి సుందరాచారి విగ్రహం
* జనవరి 13: హెన్రీ లాంగ్లోయిస్, అంతర్జాతీయ ఫిల్మ్ ఆర్కైవ్స్ సమాఖ్య (ఇంటర్నేషనల్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఫిల్మ్ ఆర్కైవ్స్ (ఎఫ్.ఐ.ఎ.ఎఫ్) వ్యవస్థాపకుడు. (జ.1914)
* జనవరి 20: హెన్రీ కిసింజర్, అమెరికా దౌత్యనీతివేత్త.
* జనవరి 29: బస్టర్ నుపెన్, దక్షిణాఫ్రికా మాజీ క్రికెటర్. (జ.1902)
* ఫిబ్రవరి 11: ఫక్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్, భారత ఐదవ రాష్ట్రపతి. (జ.1905)
* ఏప్రిల్ 8: శంకరంబాడి సుందరాచారి, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాష్ట్ర గీతమైన మా తెలుగు తల్లికి మల్లె పూదండ రచయిత. (జ.1914)
* సెప్టెంబర్ 18: సుధీ రంజన్ దాస్, భారతదేశ సుప్రీంకోర్టు ఐదవ ప్రధాన న్యాయమూర్తి (జ. 1894)
* సెప్టెంబర్ 29: కొలచల సీతారామయ్య, ఆయిల్ టెక్నాలజీ పరిశోధక నిపుణులు. (జ.1899)
* నవంబర్ 8: బి.ఎన్.రెడ్డి, తెలుగు సినిమా దర్శకులు. (జ.1908)
* నవంబర్ 23: నిడమర్తి అశ్వనీ కుమారదత్తు, కార్మిక నాయకుడు, పత్రికా నిర్వాహకుడు. (జ.1916)
* : అనంతపంతుల రామలింగస్వామి, తెలుగు కవి. (జ.1890)

## పురస్కారాలు

* దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు : నితిన్ బోస్.
* జ్ఞానపీఠ పురస్కారం : కె.శివరాం కారంత్
# కుబేర్‌నాథ్ రాయ్

| కుబేర్‌నాథ్ రాయ్ |
| --- |
| 2019లో భారతప్రభుత్వం విడుదల చేసిన తపాలా బిళ్ళపై కుబేర్‌నాథ్ రాయ్ |
| జననం | (1933-03-26)1933 మార్చి 26 మత్స గ్రామం, దిల్దార్‌నగర్ కంసర్, ఘాజీపూర్, ఉత్తర ప్రదేశ్, బ్రిటిష్ ఇండియా |
| మరణం | 1996 జూన్ 5(1996-06-05) (వయసు: 63) మత్స గ్రామం, వారణాసి డివిజన్‌, ఘాజీపూర్ జిల్లా, ఉత్తరప్రదేశ్, భారతదేశం |
| వృత్తి | రచయిత, వ్యాసకర్త, పండితుడు, కవి |
| జాతీయత | భారతీయుడు |
| ప్రసిద్ధ రచనలుs | ప్రియా నీలకంఠి, గంధమదన్, కామధేను, రామాయణ మహాతీర్థం, నిషాద్ వేణువు, రాస్ ఆఖేతక్, విశాద్ యోగ్ |
| ప్రసిద్ధ పురస్కారాలు | భారతీయ జ్ఞానపీఠ్ |
| దాంపత్యభాగస్వామి | మహారాణి దేవి |

**ఆచార్య కుబేర్‌నాథ్ రాయ్** (1933 మార్చి 26 - 1996 జూన్ 5) భారతీయ హిందీ సాహితీవేత్త, సంస్కృత పండితుడు, రచయిత.

## బాల్యం, విద్యాభ్యాసం

ఆయన ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని ఘాజీపూర్ జిల్లా మత్స గ్రామంలో భూమిహార్ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో 1933 మార్చి 26న జన్మించాడు. అతని తండ్రి వకుంత్ నారాయణ్ రాయ్, తల్లి లక్ష్మీ రాయ్. కుబేర్‌నాథ్ రాయ్ తన ప్రాథమిక విద్య మత్స గ్రామంలోనే సాగింది. అయితే వారణాసిలోని క్వీన్స్ కాలేజీలో మెట్రిక్యులేషన్ పూర్తిచేసాడు. ఉన్నత చదువుల కోసం బనారస్ హిందూ యూనివర్సిటీ (BHU) లో చేరాడు. అతను కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఆంగ్ల సాహిత్యంలో మాస్టర్స్ చేసాడు.

## కెరీర్

### టీచింగ్ కెరీర్

ఆయన కోల్‌కతాలోని విక్రమ్ విశ్వవిద్యాలయంలో తన ఉపాధ్యాయ వృత్తిని ప్రారంభించాడు, కానీ కొద్ది రోజుల్లోనే ఆంగ్ల సాహిత్యంలో లెక్చరర్‌గా అస్సాంలోని నల్బరీకి మారాడు. ఇక్కడ ఆయన 1958 నుండి 1986 వరకు విధులు నిర్వర్తించాడు. అదే సంవత్సరం ఉత్తరప్రదేశ్ లోని ఘాజీపూర్ లో ఉన్న స్వామి సహజానంద సరస్వతి పిజి కళాశాల ప్రిన్సిపాల్‌గా పదోన్నతిపై వెళ్లిన ఆయన 1995లో పదవీ విరమణ పొందాడు.

### సాహిత్యం

కుబేర్ నాథ్ రాయ్ పూర్తిగా వ్యాస రూపంలో తన రచనలను కొనసాగించాడు.

ఆయన గంధ మదన్, ప్రియా నీల్-కాంతి, రాస్ ఆఖేతక్, విశాద్ యోగ్, నిషాద్ బన్సూరి, పర్ణ ముకుత్ వ్యాసాల సంకలనాలు వ్యాస రూపాన్ని అపారంగా సుసంపన్నం చేశాయి. ఆయన భారతీయ సంస్కృతి, పాశ్చాత్య సాహిత్యంలో పండితుడు అయినా భారతీయ వారసత్వం గురించి గర్వపడ్డాడు. సహజ సౌందర్యం ఉట్టిపడే భారతీయ జానపద సాహిత్యాలపై ఆయనకున్న ప్రేమ, యంత్రాల యుగంలోనూ వ్యవసాయ సమాజానికి ప్రాధాన్యత, అతని శృంగార దృక్పథం, సౌందర్య సున్నితత్వం, సమకాలీన వాస్తవికత, శాస్త్రీయ శైలిపై ఆయన శ్రద్ధ హిందీ సాహిత్యంలోని సమకాలీన వ్యాసకర్తలలో అతన్ని చాలా ఉన్నత స్థానంలో నిలిపింది.

## వ్యాసాల సేకరణ

* కుబేరనాథ్ రాయ్ ప్రతినిధి వ్యాసాలు, సాహిత్య భవన్ (అలహాబాద్), 1991
* కుబేర్ నాథ్ రాయ్ కలెక్షన్, సాహిత్య అకాడమీ

## పురస్కారాలు

* 1992లో భారతీయ జ్ఞానపీఠ్ నుండి మూర్తిదేవి అవార్డు
* ఉత్తర ప్రదేశ్, పశ్చిమ బెంగాల్, అస్సాం రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలచే అనేక అవార్డులు

## మరణం

63 ఏళ్ల ఆయన తన స్వగ్రామమైన మత్సాలో 1996 జూన్ 5న తుదిశ్వాస విడిచాడు.

## మూలాలు
# ఆంధ్రప్రదేశ్ దర్శనీయ స్థలాలు

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో చాలా దర్శనీయ స్థలాలు ఉన్నాయి. వీటిని కింది విధాలుగా వర్గీకరించవచ్చు.

పుణ్యక్షేత్రాలు, చారిత్రక స్థలాలు, రమణీయ ప్రకృతి గల స్థలాలు, సంగ్రహశాలలు, జంతుప్రదర్శనశాలలు, నదీలోయ ప్రాజెక్టులు

## పుణ్య క్షేత్రాలు

తిరుమల వేంకటేశ్వర ఆలయం ముఖ ద్వారం, గర్భగుడిపైన బంగారు గోపురం చిత్రంలో వెనుక చూడవచ్చు
* తిరుమల తిరుపతి
* అంతర్వేది - శ్రీ లక్ష్మీనరసింహ స్వామి మందిరం
* ద్రాక్షారామం
* అహోబిళం -కర్నూలు జిల్లా
* మహానంది - కర్నూలు జిల్లా
* అన్నవరం
* కాణిపాకం - చిత్తూరు జిల్లా
* దేవుని కడప - కడప జిల్లా
* తాళ్ళపాక - కడప జిల్లా
* బ్రహ్మంగారిమఠం - కడప జిల్లా
* పుష్పగిరి - కడప జిల్లా
* శ్రీ కాళహస్తి - చిత్తూరు జిల్లా
* శ్రీశైలం - కర్నూలు జిల్లా
* సింహాచలం
* కనకదుర్గ దేవాలయం - (విజయవాడ)
* వేదాద్రి నరసింహ క్షేత్రం
* పిఠాపురం
* మంగళగిరి
* మోపిదేవి
* అరసవిల్లి
* శ్రీముఖ లింగం
* ర్యాలి - ఆత్రేయపురం
* ద్వారకా తిరుమల
* మద్ది ఆంజనేయ స్వామి గుడి - జంగారెడ్డిగూడెం
* కోటప్ప కొండ
* మంత్రాలయం - కర్నూలు జిల్లా
* పావులూరు
* రాయదుర్గం
* చెన్నకేశవస్వామి ఆలయం (మాచర్ల)
* ఆంజనేయ స్వామి ఆలయం (పొన్నూరు), (గుంటూరు జిల్లా)
* ఆంజనేయ స్వామి ఆలయం (సింగరకొండ), (ప్రకాశం జిల్లా)
* శ్రీ తిరుపతమ్మ అమ్మవారి దేవస్థానం (పెనుగంచిప్రోలు)
* శ్రీ తల్పగిరి రంగనాథస్వామి దేవస్థానం (నెల్లూరు)
* కామాక్షమ్మ గుడి, జొన్నవాడ (నెల్లూరు జిల్లా)
* శ్రీ నరసింహ స్వామి గుడి, నరసింహ కొండ (నెల్లూరు జిల్లా)
* శ్రీ నరసింహ స్వామి గుడి, పెంచలకోన (నెల్లూరు జిల్లా
* చెన్నకేశవ స్వామి గుడి, మార్కాపురం (ప్రకాశం జిల్లా)
* శ్రీ నరసింహ స్వామి గుడి (కదిరి)
* శ్రీ వెంకయ్యస్వామి ఆశ్రమం (గొలగమూడి), (నెల్లూరు జిల్లా)
* క్షీరారామం (పాలకొల్లు) - ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో పంచారామాలుగా ప్రసిద్ధి చెందిన 5 పుణ్యక్షేత్రాలలో పాలకొల్లు ఒకటి.
* కన్యకా పరమేశ్వరీ దేవి ఆలయం - పెనుగొండ, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా
* భీమారామం (గునుపూడి) - భీమవరం, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా
* కుమరాభీమారామం - సామర్లకోట, తూర్పు గోదావరి జిల్లా
* అంతర్వేది - (తూర్పు గోదావరి జిల్లా)
* కోటిపల్లి - (తూర్పు గోదావరి జిల్లా)
* వాసుదేవ పెరుమాళ్ దేవాలయం -మందస
* శ్రీ కూర్మాం- శ్రీకాకుళం జిల్లా

## చారిత్రక స్థలాలు

* అమరావతి
* కొలనుపాక
* ద్వారకాతిరుమల
* నాగార్జునసాగర్
* పాకాల
* సత్ర సాల
* చంద్రగిరి కోట - తిరుపతి దగ్గర
* రాయభూపాలపట్నం - తూర్పుగోదావరి జిల్లా
* ఆత్మకూరు - నెల్లూరు జిల్లా
* లక్ష్మినరసింహస్వామి ఆలయం, పామూరు (ప్రకాశం జిల్లా)
* కోదండ రామాలయం - ఒంటిమిట్ట
* కొండవీడు కోట

## రమణీయ ప్రకృతి గల స్థలాలు

* విశాఖపట్నం
* అరకులోయ
* బెలుం గుహలు - కర్నూలు జిల్లా
* బొర్రాగుహలు
* అంతర్వేది - సాగర సంగమం, గోదావరి బీచ్
* తలుపులమ్మ లోవ
* మదనపల్లి
* పాపికొండలు
* మారేడుమిల్లి
* శిలాతోరణం తిరుమల తిరుపతి
* తలకోన - చిత్తూరు జిల్లా
* హొప్ ఐలాండ్ (కాకినాడ)
* ఉండవల్లి గుహలు

## వస్తు ప్రదర్శన శాల

* నాగార్జునసాగర్
* విజయవాడ
* అమరావతి - గుంటూరు జిల్లా

## మృగ సంరక్షణ ప్రాంతాలు

* విశాఖపట్నం
* శ్రీశైలం - కర్నూలు జిల్లా
* నాగార్జునసాగర్
* కొల్లేరు సరస్సు
* పులికాట్ సరస్సు

## నదీలోయ ప్రాజెక్టులు

* శ్రీశైలం - కర్నూలు జిల్లా
* నాగార్జునసాగర్
* విజయవాడ

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* ఆంధ్ర ప్రదేశ్ పర్యాటక సంస్థ