Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# భౌగోళిక నిర్దేశాంక పద్ధతి

భూమి అక్షాంశం (Latitude), రేఖాంశం (Longitude)
రేఖాంశం **ఫై** (φ), అక్షాంశం **లామ్డా** (λ)
**భౌగోళిక నిర్దేశాంక పద్ధతి** అనగా ఒక నిర్దేశాంకాల వ్యవస్థ, ఇది భూమిపై ఉన్న ప్రతి స్థానాన్ని సంఖ్యలు లేదా అక్షరాల సమితి ద్వారా సూచిస్తుంది. నిర్దేశాంకము తరచుగా సంఖ్యల ఒకదానిని నిలువు స్థానము ఆధారంగా, సంఖ్యల రెండొవ లేదా మూడవ దానిని సమాంతర స్థానం ఆధారంగా ఎంపిక చేసుకుంటుంది. నిర్దేశాంకము సాధారణ ఎంపికగా అక్షాంశం, రేఖాంశం, ఎలివేషన్ ఉన్నాయి.

## భౌగోళిక అక్షాంశ రేఖాంశాలు

ప్రధాన వ్యాసాలు: అక్షాంశం, రేఖాంశం

అక్షాంశం:
భూగోళాన్ని ఉత్తర, దక్షిణ భాగాలుగా విడగొట్టే ఊహాజనితమైన గీతలను అక్షాంశాలని (Latitude) పిలుస్తారు. ఈ రేఖలు ఏదైనా ప్రదేశం అంతర్జాతీయ గ్రీన్ విచ్ రేఖాంశానికి ఎంత దూరంలో ఉన్నది అన్న విషయంతో పాటు, ఆ ప్రదేశం తూరపు దిక్కున ఉన్నదా, లేక పడమటి దిక్కున ఉన్నదా అన్న విషయాన్ని సూచిస్తాయి. గ్రీకు అక్షరం లామ్డా, \lambda\, \! అక్షాంశాలకు గుర్తు. సాధారణంగా అక్షాంశాలను డిగ్రీలతో కొలుస్తారు. అంతర్జాతీయ గ్రీన్ విచ్ రేఖాంశం 0°గా వ్యవహరిస్తారు. భూగోళం మొత్తం 360 రేఖాంశాలుగా విభజింపబడింది. అంతర్జాతీయ తేదీ రేఖ చాలా వరకు 180వ అక్షాంశాన్ని అనుసరిస్తుంది.

రేఖాంశం:
భూగోళాన్ని తూర్పు, పడమర భాగాలుగా విడగొట్టే ఊహాజనితమైన గీతలను రేఖాంశాలని (Longitude) పిలుస్తారు. ఈ రేఖలు ఏదైనా ప్రదేశం భూమధ్యరేఖ ఎంత దూరంలో ఉన్నది అన్న విషయంతో పాటు, ఆ ప్రదేశం ఉత్తరార్థ గోళంలో ఉన్నదా, లేక దక్షిణార్థ గోళంలో ఉన్నదా అన్న విషయాన్ని సూచిస్తాయి. గ్రీకు అక్షరం ఫై, \phi\, \! రేఖాంశాలకు గుర్తు. సాధారణంగా రేఖాంశాలను డిగ్రీలతో కొలుస్తారు. భూమధ్యరేఖను 0° గానూ, ఉత్తర ధ్రువాన్ని 90°N, దక్షిణ ధ్రువాన్ని 90°S గానూ వ్యవహరిస్తారు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# సిన్‌సినాటస్

|  |
| --- |
| లూసియస్ క్వింటియస్ సిన్‌సినాటస్ |
|
సిన్‌సినాటస్ విగ్రహం |
|

---

రోమన్ రిపబ్లిక్ కాన్‌సల్
 |
|  **పదవీ కాలం** 460 BC
 |
| ముందు
 | ఫుబిలికస్ వేరియస్ ఫుబిలికో, గాలియస్ క్లాడియస్ ఇన్‌రెగిలెనిస్ సాబినస్
 |
| తరువాత
 | క్వింటియస్ ఫాబియస్ విబులానస్ లూసియస్ కోర్నెలియస్ మాలుజినెంసిస్
 |
|

---

రోమన్ నియంత
 |
|  **పదవీ కాలం** 458 BC
 |
|

---

రోమన్ నియంత
 |
|  **పదవీ కాలం** 439 BC
 |
|

---

వ్యక్తిగత వివరాలు
 |

---

 |
| జననం
 | 519 BC రోమన్ రిపబ్లిక్
 |
| మరణం
 | 430 BC రోమన్ రిపబ్లిక్
 |
| జీవిత భాగస్వామి
 | Racilia
 |
| మతం
 | పురాతన రోమన్ మతము
 |

**లూసియస్ క్వింటియస్ సిన్‌సినాటస్**  (519 BC – 430 BC) ఒక పురాతన్ రోమన్ రిపబ్లిక్‌కి చెందిన ప్రభుత్వ అధికారి, రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన క్రీస్తు పూర్వం 460లో రోమన్ రిపబ్లిక్ కాన్‌సల్‌గాను తరువాత క్రీస్తు పూర్వం 458, క్రీస్తు పూర్వం 439 రోమన్ నియంతగాను పనిచేశాడు. దీని వలన ప్రపంచానికి ఆయన ఆదర్శప్రాయుడైన గొప్ప వ్యక్తి అని తెలుస్తున్నది.

## ప్రాముఖ్యత

ఆయన గౌరవార్థం ఇటలీలోని లాజియోలోని ఒక నగరానికి సిన్‌సినాటో అని పేరు పెట్టారు..

## ఫుట్ నోట్సు

## ఛూడవలసినవి

### ప్రాథమిక ఆధారములు

* Livy, *Ab Urbe Condita*, iii. 26-29

*"…it was determined that a dictator should be appointed to retrieve their shattered fortunes, Lucius Quinctius Cincinnatus was appointed by universal consent.*
It is worthwhile for those persons who despise all things human in comparison with riches, and who suppose that there is no room either for exalted honour, or for virtue, except where riches abound in great profusion, to listen to the following…"
Project Gutenberg version of Ab Urbe Condita
* Dionysius of Halicarnassus *Roman Antiquities*, x. 23-25
* Florus, *Epitome de T. Livio Beliorism omnium annorum DCC Libri duo*, i. 11

### ద్వితీయ ఆధారములు

* W. Ihne, *History of Rome*, i.
* Dante, *Paradiso*, canto 15, line 127
* E. Pais, *Storia di Roma*, i. ch. 4 (1898)
* Schwegler, *Römische Geschichte*, bk. xxviii. 12
* Sir George Cornewall Lewis, *Credibility of early Roman History*, ch. xii. 40
# డెమొక్రటిక్ పార్టీ (యునైటెడ్ స్టేట్స్)

| డెమొక్రటిక్ పార్టీ Democratic Party |
| --- |
|  |
| చైర్‌పర్సన్/చైర్మన్ | థామస్ పెరెజ్ (మేరీల్యాండ్) |
| పార్టీ కార్యదర్శి | స్టెఫానీ రాలింగ్స్-బ్లేక్ (మేరీల్యాండ్) |
| సెనేట్ నాయకుడు | మైనారిటీ నాయకుడు చార్లెస్ స్చుమెర్ (న్యూయార్క్ రాష్ట్రం) |
| ప్రతినిధుల సభ నాయకుడు | మైనారిటీ నాయకుడు నాన్సీ పెలోసీ (కాలిఫోర్నియా) |
| స్థాపన తేదీ | 1828 (1828) |
| Preceded by | డెమొక్రటిక్-రిపబ్లికన్ పార్టీ |
| ప్రధాన కార్యాలయం | 430 South Capitol St. SE, వాషింగ్టన్, డి.సి., 20003 |
| విద్యార్థి విభాగం | అమెరికా కాలేజ్ డెమోక్రాట్లు |
| యువత విభాగం | అమెరికా యంగ్ డెమోక్రాట్లు |
| మహిళా విభాగం | డెమొక్రటిక్ మహిళా జాతీయ సమాఖ్య |
| విదేశీ విభాగం | అబ్రాడ్ డెమోక్రాట్లు |
| సభ్యత్వం (2016) | 41,341,965 |
| రాజకీయ విధానం | ఆధునిక ఉదారవాదం సామాజిక ఉదారవాదం *మైనారిటీ అసమ్మతిపరుల*: సాంఘిక ప్రజాస్వామ్యం ప్రగతివాదం రాజకీయ తో మితమైన |
| రాజకీయ వర్ణపటం | సెంటర్ కు సెంటర్ లెఫ్ట్ |

**డెమొక్రటిక్ పార్టీ** (**Democratic Party**) అనేది యునైటెడ్ స్టేట్స్ లోని రెండు ప్రధాన సమకాలీన రాజకీయ పార్టీలలో ఒకటి, రెండోది దాని చారిత్రక ప్రత్యర్థి రిపబ్లికన్ పార్టీ. ఈ డెమోక్రటిక్ పార్టీ థామస్ జెఫర్సన్, జేమ్స్ మాడిసన్ డెమోక్రటిక్-రిపబ్లికన్ పార్టీ వారసత్వ పార్టీనే, ఆండ్రూ జాక్సన్ చే 1828 మధ్యన స్థాపించబడిన ఈనాటి ఆధునిక డెమోక్రటిక్ పార్టీ ప్రపంచంలోనే చురుకుగా ఉన్న అతిపురాతన పార్టీ.

## ఇవి కూడ చూడండి

జిమ్ అలెన్ (వ్యోమింగ్ రాజకీయవేత్త)

## మూలాలు
# మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం

రాత్రి వేళ న్యూయార్క్ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంత సాటిలైట్ చిత్రం. .
**మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం,** జనసాంద్రత కలిగిన పట్టణంలో మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకు, గృహనిర్మాణ అవసరాలకు సంబంధించిన పరిపాలనా విభాగ ప్రాంతం. తక్కువ జనాభా కలిగిన పరిసర ప్రాంతాలను కలిపి మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంగా ఏర్పాటుచేయబడుతుంది.

మహానగర ప్రాంతం, పురపాలక సంఘాలు: పరిసర ప్రాంతాలు, టౌన్ షిప్, స్వయం పాలిత ప్రాంతాలు, నగరాలు, పట్టణాలు, శివారు ప్రాంతాలు, జిల్లాలు, రాష్ట్రాల, దేశాల సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ సంస్థలు మారినప్పుడు, మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాలు కీలకమైన ఆర్థిక, రాజకీయ ప్రాంతాలుగా మారాయి. నగరాలు, పట్టణాలు, పట్టణ ఆర్థిక కేంద్రంగా సామాజిక, ఆర్థికంగా ముడిపడి ఉన్న గ్రామీణ ప్రాంతాలు మొదలైనవి మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంత పరిధిలో ఉంటాయి.

## నిర్వచనం

వివిధ జోన్లతో కూడిన పట్టణ సముదాయాన్ని (కొత్తగా నిర్మించిన ప్రాంతం)ను మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం అంటారు. మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం ఉపాధి లేదా ఇతర వాణిజ్య అవసరాలకు కేంద్రంగా ఉంటుంది. ఇందులో సమీప మండలాలు, పట్టణ ప్రాంతాలు ఉంటాయి. ఇది స్థానికసంస్థల వరకు కూడా విస్తరించవచ్చు. అలాగే మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంలోని ప్రధాన నగరానికి ఆనుకొని ఉన్న చిన్న పురపాలక సంఘాలను మునిసిపాలిటీ ఉపగ్రహ నగరాలు లేదా ఉపగ్రహ పట్టణాలు అని అంటారు.

మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాల పరిమితులు, అధికారిక, అనధికారిక కార్యకలాపాలు స్థిరంగా ఉండవు. కొన్నిసార్లు పట్టణ ప్రాంతానికి భిన్నంగా కూడా ఉండవచ్చు. "మెట్రోపాలిటన్" అనే పదం పురపాలక సంఘాన్ని కూడా సూచిస్తుంది. ప్రధాన నగరం, దాని శివారు ప్రాంతాల మధ్య కొన్ని పరస్పర సేవలు ఉంటాయి. వీటిలో మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం మొత్తం ఉండవచ్చు లేదా ఉండకపోవచ్చు. అంతేకాకుండా ఒక మెట్రో ప్రాంతానికి ఇచ్చిన జనాభా గణాంకాలు మిలియన్ల తేడాతో ఉండవచ్చు.

1950 నుండి మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాల ప్రాథమిక నేపథ్యంలో గణనీయమైన మార్పు రాలేదు, అయినప్పటికీ భౌగోళిక విస్తరణలో గణనీయమైన మార్పులు సంభవించాయి, మరికొన్ని ప్రతిపాదించబడ్డాయి. "మెట్రోపాలిటన్ గణాంక ప్రాంతం", "మెట్రో సర్వీస్ ప్రాంతం", "మెట్రో ప్రాంతం" అనే పదం ఒక నగరాన్ని మాత్రమే కాకుండా, చుట్టుపక్కల ఉన్న సబర్బన్, ఎక్స్‌బర్బన్, కొన్నిసార్లు గ్రామీణ ప్రాంతాలు మొదలైనవన్నింటికి వర్తిస్తుంది.

## భారతదేశం

భారతదేశం: 2 మిలియన్ల కంటే ఎక్కువ జనాభా ఉన్న నగరాన్ని ఒక మెట్రోపాలిటన్ నగరంగా గుర్తించారు.

## ఆస్ట్రేలియా

ఆస్ట్రేలియన్ బ్యూరో ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ నిర్వచణ ప్రకారం మహానగర గణాంక ప్రాంతం ఏడు రాష్ట్ర రాజధానులు, ఆస్ట్రేలియన్ క్యాపిటల్ టెరిటరీ పరిధిలో ఉన్నాయి.

## కెనడా

కెనడా లెక్కల ప్రకారం ఒక ప్రధాన పట్టణ కేంద్రంలో ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పురపాలక సంఘాలతో కూడిన ప్రాంతాన్ని మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంగా నిర్వచించారు. మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి ఆ ప్రాంతంలో కనీసం 100,000 జనాభా ఉండాలి, పట్టణ కేంద్రంలో కనీసం సగం జనాభా ఉండాలి.

## టర్కీ

మెట్రోపాలిటన్ అనే పదం టర్కీలోని ఇస్తాంబుల్ వంటి ఒక ప్రధాన నగరాన్ని సూచిస్తుంది. ఇది ఆర్థికంగా, సామాజికంగా ఇతరులపై ఆధిపత్యం వహించే నగరం. పాలక ప్రయోజనాల కోసం టర్కీలో అధికారికంగా 30 "రాష్ట్రీయ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాలు" ఉన్నాయి.

## ఇవికూడా చూడండి

* జాతీయ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం
* అమరావతి మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం
* విశాఖపట్టణం మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం
* హైదరాబాదు మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం
* భారతదేశంలోని మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాల జాబితా

## మూలాలు
# టైమ్ జోన్

ప్రపంచంలోని ప్రామాణిక సమయ ప్రాంతాలు**టైమ్ జోన్ (కాల మండలం),**  అనేది భూమి మీద ఒకే వేళకు ఒకే సమయం సూచించే ప్రాంతాలను కలిపి ఒకే సమయ ప్రాంతంగా పరిగణించటం. సాధారణంగా పక్కపక్కన ఉండే సమయ ప్రాంతాలు ఒక గంట తేడాలో ఉంటాయి. సాంప్రదాయికంగా గ్రీన్‌విచ్ మీన్ టైముతో పోల్చి తమ స్థానిక సమయాన్ని లెక్కవేస్తాయి.

ప్రపంచంలోని సమయ మండలాలన్నీ కోఆర్డినేటెడ్ యూనివర్సల్ టైమ్‌ (యుటిసి) ను అనుసరించి ఉంటాయి. 0o రేఖాంశం వద్ద సగటు సౌర సమయమే యుటిసి. ప్రపంచ దేశాలన్నీ దీన్ని అనుసరించి తమ తమ దేశాల్లోని సమయ మండలాన్ని నిశ్చయించుకుంటాయి. ప్రతీ రేఖాంశానికీ 4 నిమిషాల చొప్పున సమయం ముందుకు గాని, వెనక్కు గానీ ఉంటుంది. దీన్ని యుటిసి నుండి 30o తూర్పున ఉన్న రేఖాంశం వద్ద సమయం యుటిసి కంటే 120 నిమిషాలు (2 గంటలు) ముందు ఉంటుంది. చాలా దేశాలు తమ దేశంలో సుమారుగా మధ్యన ఉన్న రేఖాంశాన్ని ప్రామాణికంగా తీసుకుని, ఆ రేఖాంశం వద్ద యుటిసి నుండి ఎంత ఆఫ్‌సెట్ అయి ఉందో ఆ సమయాన్ని తమ దేశ ప్రామాణిక సమయంగా తీసుకుంటాయి. భారతీయ ప్రామాణిక సమయాన్ని 82.5′ తూర్పు రేఖాంశం వద్ద నున్న సమయాన్ని ప్రామాణికంగా తీసుకున్నారు. ఇది యుటిసి నుండి 330 నిమిషాలు ముందు ఉంటుంది. అంటే "*యుటిసి+05:30* " అన్నమాట. కొన్ని దేశాల్లో యుటిసిని గ్రీన్‌విచ్ మీన్ టైమ్ (జిఎమ్‌టి) అని అంటారు.

నేలపైని చాలా కాల మండలాలను యుటిసి నుండి గంటల్లో తేడా ఉండేలా రూపొందించారు. కానీ కొన్ని కాల మండలాలు అరగంట, ముప్పావుగంటల తేడాల్లో కూడా ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు భారత ప్రామాణిక సమయం *యుటిసి+05:30* కాగా, నేపాల్ సమయం *యుటిసి+05:45*

## ప్రపంచవ్యాప్తంగా కాల మండలాలు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* The tz database - Provides specific information on the beginning and ending dates of daylight saving time for each zone and tracks time zones over the years. Often called tz or zoneinfo, this database is used by several implementations, including the GNU C library used by many Unix variants.
* Animated time zones - Shows the relationship between arbitrary time zones and "natural" zones
* US Official Time Clock - Java enabled clock to graphically display night and day around the globe.
* The World Clock - Time zones
* World times on one page - Current date and time in all timezones and major world cities.
* Time Zones of Russia
* World Time Zone
* World Time Zone Map Archived 2007-02-11 at the Wayback Machine - Interactive World Time Zone Map
* TimeTiki
# పారిస్

| పారిస్ Paris |
| --- |
| Clockwise from top: skyline of Paris on the Seine with the Eiffel Tower, Notre-Dame de Paris, the Louvre and its large pyramid, and the Arc de Triomphe |
| FlagCoat of arms |
| Motto(s): *Fluctuat nec mergitur* "Tossed but never sunk" |
|  |
| దేశం | ఫ్రాన్సు |
| Region | Île-de-France |
| Department | Paris |
| Subdivisions | 20 arrondissements |
| ప్రభుత్వం |
|  • Mayor (2014–2020)  | Anne Hidalgo (PS) |
| విస్తీర్ణం |
|  • Land1 | 105.4 కి.మీ2 (40.7 చ. మై) |
| జనాభా  (2018) |
|  • Population2 | 22,06,488 |
|  • Population2 density | 21,000/కి.మీ2 (54,000/చ. మై.) |
| Demonym(s) | Parisian *Parisien(ne)* (fr) |
| INSEE/Postal code | 75056 / 75001–75020, 75116 |
| Website | www.paris.fr |
| 1 French Land Register data, which excludes lakes, ponds, glaciers > 1 km² (0.386 sq mi or 247 acres) and river estuaries.
2 *Population without double counting*: residents of multiple communes (e.g., students and military personnel) only counted once. |

**పారిస్** ఫ్రాన్స్ దేశ రాజధాని, ఆ దేశపు అతిపెద్ద నగరం. ఉత్తర ఫ్రాన్సులో సీన్ నదీతీరాన ఉన్న పారిస్‌కు రెండువేల సంవత్సరాల చరిత్రపైనే ఉంది. నవీన యుగానికి చెందిన వింతలలో ఒకటిగా భావించబడే ఈఫిల్ టవర్ ఈ నగరములోనే నిర్మించబడింది

## ఇవి కూడ చూడండి

* హెలెన్ బిన్యాన్
* 2015 పారిస్ బాంబు దాడులు

మోపానాసే టవర్ నుండి సాయంసంధ్య వేళ ఈఫిల్ టవర్, ఆకాశహర్మ్యములతో కనపడు పారిస్ పశ్చిమ భాగం
## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
# ట్రామ్

వియన్నాలో ట్రామ్లు, ప్రపంచంలో ఇప్పటికే ఉన్న అతిపెద్ద నెట్వర్క్లలో ఇది ఒకటి
కోలకతాలో కొత్త ట్రామ్
**ట్రామ్** లేదా **ట్రామ్‌కార్** అనేది ప్రజా పట్టణ వీధులలో రైలు మార్గంపై పరుగులు తీసే ఒక రైలు వాహనం. ఇది ఉత్తర అమెరికాలో స్ట్రీట్ కార్ లేదా ట్రాలీ లేదా ట్రాలీ కారుగా పిలవబడుతుంది. ట్రామ్‌కార్‌ల చే నిర్వహించబడుతున్న ఈ లైన్లను లేదా నెట్వర్కులను ట్రాంవేస్ అంటారు. ట్రామ్ మార్గాలు విద్యుచ్ఛక్తి ద్వారా శక్తి పొందుతాయి, అత్యంత సాధారణ రకం చారిత్రాత్మకం, ఒకప్పుడు విద్యుత్ వీధి రైల్వేలు అని పిలవబడ్డాయి. అయితే ట్రామ్‌లను విద్యుదీకరణ యొక్క విశ్వవ్యాప్త అవలంబనకు ముందే పట్టణ ప్రాంతాల్లో విస్తృతంగా ఉపయోగించారు.

విద్యుత్ ట్రామ్‌ల యొక్క ఇతర పద్ధతులు ఈ క్రింద ఇవ్వబడ్డాయి.

ట్రామ్ లైన్లు నగరాలు, /లేదా పట్టణాల మధ్య కూడా నడుస్తాయి. అప్పుడప్పుడు ట్రామ్లు సరుకు కూడా తీసుకుపోతాయి. ట్రామ్ వాహనాలు సాధారణంగా సంప్రదాయ రైళ్ల, రాపిడ్ ట్రాన్సిట్ రైళ్ల కంటే తేలికగా, పొట్టిగా ఉంటాయి. కొన్ని ట్రామ్‌లను సాధారణ రైల్వే ట్రాక్‌లపై కూడా నడిపించవచ్చు, ఒక ట్రామ్వేను ఒక తేలికపాటి రైలు లేదా వేగవంతమైన రవాణా లైన్ స్థాయికి కూడా పెంచవచ్చు, రెండు పట్టణ ట్రాంవేస్‌లను అంతర్ పట్టణ అనుసంధానం చేయవచ్చు. ఈ అన్ని కారణాలతో, రైలు రవాణా యొక్క వివిధ రీతుల మధ్య తేడాలు తరచుగా గజిబిజిగా ఉంటాయి. యునైటెడ్ స్టేట్స్లో ఈ ట్రామ్‌ పదాన్ని కొన్నిసార్లు ట్రాక్ లేని రబ్బరు టైర్లు గల రైళ్లకు ఉపయోగిస్తారు. అవసరం ఐతే, ఇవి ద్వంద్వ పవర్ సిస్టమ్స్ కలిగి ఉండవచ్చు - నగర వీధుల్లో విద్యుత్ తోను, పల్లెటూరి వాతావరణాలలో డీజల్ తోను వీటిని నడపవచ్చు.
# డెన్వర్

డెన్వర్ నగరం
**డెన్వర్** నగరం, కౌంటీ అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలోని కొలరాడో రాష్ట్రానికి రాజధాని. కొలరాడో రాష్ట్రంలోని అత్యధిక జనసాంద్రత కలిగిన నగరాలలో డెన్వర్ నగరానిది రెండవ స్థానం. మొదటి స్థానం **ఇ ఎల్ పాసో కౌంటీ**  ఇది 2010లో జనసాంధ్రతలో డెన్వర్‌ను అధిగమించింది. డెన్వర్ సౌత్ ప్లాట్ రివర్ వెల్లీ (దక్షిణ ప్లాట్ నదీలోయ ) లో హై ప్లెయిన్స్ (హై మైదానాలు) కు పశ్చిమ కొసలో రాకీ మౌంటెన్స్‌ యొక్క **ఫ్రంట్ రేంజ్** (ప్రథమ శ్రేణి) కి కొంచెం తూర్పుగా ఉపస్థితమై ఉంది. డెన్వర్ డౌన్‌టౌన్ జిల్లా **చెర్రీచెక్, సౌత్ ప్లాట్ రివర్**  సంగమ ప్రాంతంలో రాకీ మౌంటెన్స్ ఫూట్ హిల్స్ (పర్వత దిగువ) కు సుమారు 12 మైళ్ళ దూరంలో ఉంటుంది. డెన్వర్ నగరానికి **మైల్ హై సిటీ** అనే మారు పేరు ఉంది. సముద్రమట్టానికి ఇది సరిగ్గా 1 మైల్ (1.6 కిలోమీటర్లు లేక 5,280 అడుగులు లేక 1,609.344 మీటర్లు) ఎత్తులో ఉండడమే ఇందుకు కారణం.

డెన్వర్ నగర జనాభా 600,158. జనసంఖ్యా పరంగా ఇది యు.ఎస్ నగరాలలో 27వ స్థానంలో ఉంది. డెన్వర్ 10వ కౌంటీ అయిన డెన్వర్ అరోరా బ్రూమ్‌ఫీల్డ్ కో మెట్రో పాలిటన్ స్టాటిస్టికల్ ఏరియా యొక్క 2009 జనసంఖ్య 2,552,195. ఇది జనసంఖ్యలో యు.ఎస్ మెట్రో పాలిటన్ స్టాటిస్టికల్ ఏరియాలలో 21వ స్థానంలో ఉంది. 12వ డెన్వర్ - అరోరా- బౌల్డర్ కంబైన్డ్ స్టాటిస్టికల్ ఏరియా 2009 జనసంఖ్య అంచనా 3,110,436. ఇది యు.ఎస్ మెట్రో పాలిటన్ స్టాటిస్టికల్ ఏరియాలలో 16వ స్థానంలో ఉంది. ఫీనిక్స్ తరువాత డెన్వర్ 500 మైళ్ళ (680 కిలోమీటర్లు) వ్యాసం కలిగిన మౌంటెన్ వెస్ట్, సౌ వెస్ట్ ప్రాంతంలో అధిక జనసాంధ్రత కలిగిన నగరం . రెండు రాష్ట్రాలకు చెందిన 18 కౌంటీలు కలిగిన ఫ్రంట్ రేంజ్ అర్బన్ కారిడార్‌లో డెన్వర్ అధిక జనాభా కలిగిన నగరం. 2009లో ఫ్రంట్ రేంజ్ అర్బన్ కారిడార్‌ జనాభా 4,328,406.

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
# రియో డి జనీరో

రియో డి జనీరో
**రియో డి జనీరో**, బ్రెజిల్లో రెండవ అత్యధిక జనాభా కలిగిన నగరం. ఉత్తర దక్షిణ అమెరికా ఖండాల్లో ఆరవ పెద్ద నగరం. బ్రెజిల్ లోని రియో డి జానీరో రాష్ట్రానికి రాజధాని. 2012 జూలై 1 న నగరంలో కొంతభాగాన్ని యునెస్కో వారి ప్రపంచ సాంస్కృతిక వారసత్వ ప్రదేశంగా గుర్తించారు.

ఈ నగరాన్ని పోర్చుగీసు వారు 1565 లో స్థాపించారు. 1763 లో పోర్చుగీసు వారి పాలనలోని బ్రెజిల్ దేశానికి రాజధాని అయింది. 1808 లో యాత్తు పోర్చుగీసు సామ్రాజ్యానికి ఇది రాజధాని అయింది. 1822 లో స్వాతంత్ర్య యుద్ధం మొదలయ్యే వరకూ ఇది పోర్చుగీసు సామ్రాజ్యానికి రాజధానిగా ఉంది. ఒక వలస సామ్రాజ్యపు రాజధానిగా, దాని వలస దేశాల్లోని ఒక నగరం ఉండడం చరిత్రలో చాలా అరుదు. ఆ తరువాత 1889 అరకు రియో, బ్రెజిల్ సవతంత్ర సామ్రాజ్యానికి రాజధాని గాను, ఆ తరువాత 1960 వరకూ బ్రెజిల్ రిపబ్లిక్కుకు రాజధాని గానూ ఉంది. 9160 లో బ్రసీలియా, బ్రెజిల్‌కు రాజధాని అయింది.

రియో 2016 ఒలెంపిక్ క్రీడలకు ఆతిధ్యం ఇచ్చింది. 2016 వేసవి పారాలింపిక్కులకూ ఆతిథ్యం ఇచ్చింది.

రియో జిడిపి 343 బిలియన్ల రియల్‌లు. ఇది దేశంలో రెండవ అతి పెద్ద నగర జిడిపి. 2008 లో ప్రపంచ నగర జిడిపీల్లో రియో 30 వ స్థానంలో ఉంది, అనేక వ్యాపార సంస్థలకు, విశ్వవిద్యాలయాలకు, రియో నెలవు. పరిశోధన అభివృద్ధిలో ఇది బ్రెజిల్లో రెండవ అతిపెద్ద నగరం. 2005 నాటి జాతీయ శాస్త్రీయ దిగుబడిలో 17% రియో నుండి వచ్చింది.

రియో దక్షిణార్థగోళంలో అతిపెద్ద పర్యాటక నగరం. అక్కడి ప్రకృతి దృశ్యాలు, కార్నివాళ్ళు, సాంబా, బస్సా నోవా లు, ఇక్కడి బీచిలూ ఇక్కడి పర్యాటక ఆర్షణలు. కోర్కోవాడో పర్వతం మీద నెలకొల్పిన క్రైస్ట్ ది రిడీమర్ విగ్రహం రియో లోని అత్యంత ప్రముఖమైన ప్రదేశాల్లో ఒకటి. ఇది ప్రపంచంలోని 7 నవీన వింతల్లో ఒకటి.

 రాత్రివేళ రియో - 2013.

## నదులు

**డా గార్డా నది** రియో ​​డి జనీరో రాష్ట్రంలోని ఒక నది.

## ప్రముఖులు

* గిసెల్ బారెటో ఫెటర్మాన్ - అమెరికన్ కార్యకర్త, దాత.
* జొనాస్ మాసెట్టి - ఆధ్యాత్మిక గురువు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* కురితీబా - పారిశ్రామికంగా అభివృద్ధి చెందిన బ్రెజిల్ నగరం.

## మూలాలు
# హెన్రీ ఫోండా

| హెన్రీ ఫోండా |
| --- |
| వార్‌లాక్ (1959) సినిమాలో ఫోండా |
| జననం | హెన్రీ జేన్స్ ఫోండా (1905-05-16)1905 మే 16 గ్రాండ్ ఐలాండ్, నెబ్రాస్కా, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు |
| మరణం | 1982 ఆగస్టు 12(1982-08-12) (వయసు: 77) లాస్ ఏంజెలెస్, కాలిఫోర్నియా |
| పాఠశాల/కళాశాలలు | యూనివర్శిటీ ఆఫ్ మినెసోటా |
| వృత్తి | నటుడు |
| క్రియాశీలక సంవత్సరాలు | 1928–1981 |
| రాజకీయ పార్టీ | డెమోక్రాటిక్ |
| భాగస్వామి | * మార్గరెట్ సల్లవన్
​ ​(m. 1931; div. 1933)​
* ఫ్రాన్సెస్ సేమర్ బ్రాకా
​ ​(m. 1936; died 1950)​
* సుసాన్ బ్లాన్‌కార్డ్
​ ​(m. 1950; div. 1956)​
* ఆఫ్డెరా ఫ్రాన్చెట్టీ
​ ​(m. 1957; div. 1961)​
* షిర్లీ మే ఆడమ్స్ ​(m. 1965)​
 |
| పిల్లలు | జేన్ ఫోండా, పీటర్ ఫోండా సహా ముగ్గురు |
| బంధువులు | * బ్రిడ్జెట్ ఫోండా (మనవరాలు)
* ట్రాయ్ గెరిటీ (మనవడు)
 |

**హెన్రీ జేన్స్ ఫోండా** (1905 మే 16 - 1982 ఆగస్టు 12) అమెరికన్ నటుడు. ఐదు దశాబ్దాల పాటు బ్రాడ్‌వేలోనూ, హాలీవుడ్‌లోనూ ఫోండా కెరీర్ కొనసాగింది. హాలీవుడ్ సినిమాల్లోని స్టాక్ పాత్ర అయిన పక్కింటబ్బాయి వంటి ఎవ్రీమేన్ పాత్రలో ప్రసిద్ధుడు. ఈ తరహా పాత్రలను క్లాసిక్‌లుగా పేరుతెచ్చుకున్న అనేక సినిమాల్లో వేశాడు.

నెబ్రాస్కాలో పుట్టి పెరిగిన ఫోండా బ్రాడ్‌వే నటుడిగా తనదైన ముద్ర వేసుకున్నాడు. 1935లో హాలీవుడ్ చలనచిత్ర రంగంలోకి ప్రవేశించాడు. అతను జెజెబెల్ (1938), జెస్సీ జేమ్స్ (1939), యంగ్ మిస్టర్ లింకన్ (1939) వంటి చిత్రాలలో నటిస్తూ, ఆ క్రమంలో స్టార్‌డమ్ సాధించాడు. ది గ్రేప్స్ ఆఫ్ రాత్ (1940)లో టామ్ జోడ్ పాత్రకు గాను ఉత్తమ నటుడిగా అకాడమీ అవార్డుకు నామినేషన్ లభించడంతో అతని కెరీర్ మరింత ముందుకువెళ్ళింది.

1941లో స్క్రూబాల్ కామెడీ క్లాసిక్ ది లేడీ ఈవ్‌లో బార్బరా స్టాన్‌విక్ సరసన ఫోండా నటించాడు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ కాలంలో యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఎయిర్‌ఫోర్సులో చేరి సేవలందించడానికి ముందు ది ఆక్స్-బో ఇన్సిడెంట్ (1943) అన్న వెస్టర్న్ సినిమాలో నటించాడు. యుద్ధం ముగిసి సర్వీస్ పూర్తయ్యాకా జాన్ ఫోర్డ్ దర్శకత్వం వహించిన రెండు వెస్టర్న్ సినిమాలు మై డార్లింగ్ క్లెమెంటైన్ (1946), ఫోర్ట్ అపాచీ (1948)ల్లో నటించాడు. ఆ తర్వాత సినిమాల్లో ఏడేళ్ళ పాటు విరామం తీసుకుని స్టేజీ నాటకాలపై దృష్టిపెట్టాడు. విరామం అనంతరం నటించిన సినిమా మిస్టర్ రాబర్ట్స్ (1955). రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలోని ఒక యుద్ధ నౌకలో జరిగే కామెడీ డ్రామా సినిమా. 1956లో 51 సంవత్సరాల వయసులో అతను ఆల్‌ఫ్రెడ్ హిచ్‌కాక్ దర్శకత్వం వహించిన ది రాంగ్ మేన్ సినిమాలో 38 ఏళ్ళ వయసున్న పాత్ర పోషించాడు. 1957లో 12 యాంగ్రీ మెన్ సినిమాలో ఎనిమిదవ జ్యూరర్ పాత్ర పోషించాడు. ఈ జ్యూరర్ పాత్ర మిగిలిన 11 మందికన్నా భిన్నమైన ప్రవర్తనతో ఉంటుంది. ఈ సినిమాకు ఫోండా సహ నిర్మాతగానూ వ్యవహరించాడు. ఈ సినిమాలో పాత్రకు గాను ఫోండా బ్రిటీష్ అకాడమీ ఆఫ్ ఫిల్మ్ అండ్ టెలివిజన్ ఆర్ట్స్ వారి ఉత్తమ విదేశీ నటుడు పురస్కారాన్ని గెలుచుకున్నాడు.

## మూలాలు

ఉల్లేఖన లోపం: "నోట్స్" అనే గ్రూపులో `<ref>` ట్యాగులు ఉన్నాయి గానీ, దానికి సంబంధించిన `<references group="నోట్స్"/>` ట్యాగు కనబడలేదు
# మశూచి

**మశూచివర్గీకరణ & బయటి వనరులు*
|  |
| --- |
| A child infected with smallpox |
| m:en:ICD-10
 | {{{m:en:ICD10}}}
 |
| m:en:ICD-9
 | {{{m:en:ICD9}}}
 |
| DiseasesDB
 | 12219
 |
| m:en:MedlinePlus
 | 001356
 |
| m:en:eMedicine
 | {{{m:en:eMedicineSubj}}}/{{{m:en:eMedicineTopic}}}
 |
| **MeSH** | *D012899* |

| *Variola virus (Smallpox)* |
| --- |
| Virus classification
 |
| Group:
 | Group I (dsDNA) |
| Family:
 | *Poxviridae* |
| Genus:
 | *Orthopoxvirus* |
| Species:
 | Variola vera |

మశూచి (smallpox) ఒక భయంకరమయిన అంటువ్యాధి. వేరియోలా వైరస్ (స్మాల్ పాక్స్ వైరస్) అనే విషజీవాంశాల వలన వచ్చే చర్మవ్యాధి (Variola virus )ఈ వ్యాధినే 'స్మాల్‌పాక్స్ (smallpox) ' లేదా 'స్పోటకం' లేదా పెద్దమ్మవారు అని అంటారు.
'వేరియోల వైరస్' వల్ల ఈ వ్యాధి Seshagirirao-mbbs, Dr vandana (2011-11-15). "Vydya Ratnakaram (Telugu), వైద్య రత్నాకరం / Dr.Vandana Seshagirirao MBBS: మశూచి , Smallpox". *Vydya Ratnakaram (Telugu), వైద్య రత్నాకరం / Dr.Vandana Seshagirirao MBBS*. Retrieved 2020-04-04.</ref>. ఈ వ్యాక్సిన్‌ మశూచితో పోరాడే విధంగా రోగనిరోధక శక్తిని పెంచుతుంది. ఈ వ్యాక్సిన్‌ ప్రపంచవ్యాప్తంగా అందుబాటులోకి రావడంతో మశూచి తగ్గుముఖం పట్టింది. అయితే ఈ వ్యాధి పూర్తిగా కనుమరుగు అవడానికి రెండు శతబ్దాలు పట్టింది. 1980లో ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ భూమిపై మశూచి వ్యాధి పూర్తిగా తొలగిపోయిందని ప్రకటించింది.

## లక్షణాలు

ముఖం, వీపు, ఛాతీ భాగములో దురదతో కూడిన చర్మవ్యాధి.ఈ వ్యాధి సోకిన మూడోరోజు శరీరం మీద ఎర్రని చిన్న గుల్లలు
నీటితో కూడిన బొబ్బలు వస్తాయి.చివరకు ఒకలాంటి ద్రవంతో పొక్కులుగా మారతాయి. ఈ పొక్కులు శరీరంపై గుంటలతో కూడిన మచ్చల్ని శాశ్వతంగా ఏర్పరుస్తాయి.
ఈ లక్షణాలకు ముందు 2 రోజులు తేలికపాటి దగ్గు, జలుబు, తేలికపాటి జ్వరము, తలనొప్పి, నీరసము, ఆకలి తగ్గుట, తేలికపాటి కడుపునొప్పిలాంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.

## ఎలా వ్యాపిస్తుంది

ప్రత్యక్ష స్పర్శ, రోగి వాడిన వస్తువులను వాడటం ద్వారా ఈ వ్యాధి సంక్రమిస్తుందిచికెన్ పాక్స్ తో బాధపడుతున్న వ్యక్తిని - ఆరోగ్యంగా వున్నవారు తాకిన; వారు తుమ్మినప్పుడు - దగ్గినప్పుడు - వైరస్ క్రిములు గాలి ద్వారా ఎదుటవున్న వారిలో ప్రవేశించి - ఈ జబ్బు వస్తుంది. ఇది ఒకరినుండి ఇంకోకరికి సోకే అంటువ్యాధి. చర్మముపై లక్షణాలు కనపడక ముందు 2 రోజులనుండి - దద్దుర్లు పూర్తిగమాని, మచ్చలుగా తయారయ్యేంతవరకు ఈ క్రిములు ఆరోగ్యవంతులకు సోకే అవకాశం వుంటుంది. చిన్నపిల్లలు, యుక్తవయస్సు వారిలో ఈ వ్యాధి ఎక్కువ శాతం వస్తుంది. చిన్నపిల్లల సంరక్షణ సంస్థలు, పాఠశాలలు, మురికి వాడలలో ఈ వ్యాధి వ్యాప్తి చెందుతుంది.

## తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తలు

దద్దుర్లను, బొబ్బలను గీరకూడదు, చిట్లించరాదు.
వీలైనంతవరకు పిల్లలకు గోళ్ళు లేకుండా చేయాలి, రాత్రులలో- తెలియకుండా గీచుకోకుండునట్లు - చేతులకు శుభ్రమైన గుడ్డకాని, గ్లౌజులుకాని తొడగాలి. పిల్లలకు ఈ జాగ్రత్త నేర్పించాలి, చెప్పాలి.
వీలైనంతవరకు చల్లని నీటితో/గోరువెచ్చని నీటితో స్నానము చేయించిన దురదలు కాస్త తగ్గుతాయి.
కాలమిన్ లోషన్ తో చర్మముపై పూత దురదను కాస్త తగ్గిస్తుంది.
జ్వరము, దగ్గు అధికంగా వున్నా, డాక్టరును సంప్రదించి వైద్యం చేయించడం అవసరం.
ఆస్పిరిక్ లాంటి మందు వాడరాదు.
సులభంగా జీర్ణమగు అహార పధార్దాలు, ద్రవపదార్దాలు తీసుకోవాలి.
పూర్తిగా విశ్రాంతి తీసుకోవాలి.
చికెన్ పాక్స్ వున్న వారి వస్తువులు, బట్టలు, సబ్బు మొదలైనవి వేరుగా వుంచాలి. వాడినబట్టలను - వేడినీళ్ళతో శుభ్రపరచాలి.
ప్రతిరోజు శుభ్రమైన దుస్తులు వాడాలి.
వ్యక్తిగత పరిశుభ్రత చాలా అవసరం.

## మందులు

* టెకోవిరిమాట్

## మూలాలు
# అల్బర్ట్ ఎ మైకెల్సన్

అల్బర్ట్ ఎ మైకెల్సన్ (1907)
అల్బర్ట్ అబ్రహం మైకెల్సన్ (డిశంబరు 19, 1852-  1931 మే 9) అనే వ్యక్తి అమెరికా భౌతిక శాస్ర్తవేత్త. ఇతను కాంతి వేగం యొక్క కొలత, మైకెల్సన్ - మొర్లెయ్ ప్రయోగానికి ప్రసిద్ధి. ఇతను 1907 లో భౌతిక శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి ని పొందారు. దీనితో మొదటి అమెరికన్ నోబెల్ గ్రహీత గా పేరు పొందారు.

## జీవిత చరిత్ర

మైకెల్సన్ పర్షియా దేశంలోని, పొసెన్ రాష్ట్రంలోని, స్త్ర్జెల్నోలోని ఒక యూదుల కుటుంబంలో జన్మించారు. 1855 లో తన రెండవ ఏటన తన తల్లిదండ్రులతో పాటు అమెరికాకు వెళ్ళిపొయారు. అతని తండ్రి ఒక వ్యాపారి. అతడి చిన్నతనం కాలిఫోర్నియా, వర్జినియా, నెవాడా నగరాలలో గడిచింది. అతని కుటుంబం పుట్టుకతోనే యూదుల కుటుంబం కాని మత విరుద్ద కుటుంబం. అతని తండ్రి ఒక అలోచనకర్త. అతను మతవిరుద్ద కుటుంబంలో పెరగడం వలన అతనికి పూర్వ ఆచారాలపై నమ్మకం లేదు.