Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ಬೈಬಲ್

**ಬೈಬಲ್** Bible ಪಂಡ ಇಂಗ್ಲಿ‍ಷ್ ಪದ Collection of sacred writings of Christian religion ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥ. ನೆಟ್ಟ್ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಪರ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಪನ್ಪಿ ರಡ್ಡ್ ವಿಭಾಗೊಲು ಉಂಡು. ಪರ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಭೂಲೋಕದ ಸೃಷ್ಷಿ, ಬುಕ್ಕೊ ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಅವತಾರ ಆವೆರೆ ಉಂಡು ಪಂಡ್ದ್ ತೆರಿಪಾವುಂಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಯೇಸುನ್ ಪುಟ್ಟು, ಬೋಧನೆ, ಸಾವು, ಪುನರುತ್ತಾನ, ಬೋಧನೆಲೆನ್ ತೆರಿಪಾವುಂಡು. ಜಗತ್ತ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಮಾತಾ ಬಾಸೆಲೆಗ್ ತರ್ಜುಮೆ ಆತ್ಂಡ್. ಕನ್ನಡೊಡು ೧೮೨೦ಟ್ ತುಳುಟ್ಟು ೧೮೪೧ ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂಡ್. ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮುದ್ರಣ ಚರಿತ್ರೆ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಪಿನೇ ತುಳು ಬೈಬಲ್‍ಡ್. ೧೮೪೭ಟ್ಟ್ ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ತುಳು ಪೊಸ ಒಂಡಂಬಡಿಕೆ ಪನ್ಪಿನವು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮುದ್ರಣ ಚರಿತ್ರೆ ಆರಂಭ ಆದ್ ೧೫೦ ವರ್ಷ ಮುಟ್ಟ ಮಾಮಲ್ಲ ಕೃತಿ ಆದುಂಡು.

ಪರ ಒಡಂಬಡಿಕೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಬೂಕುಲು (Old Testament)

1. ಆದಿಕಾಂಡ
2. ವಿಮೋಚನಕಾಂಡ
3. ಯಾಜಕಕಾಂಡ
4. ಅರಣ್ಯಕಾಂಡ
5. ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕಾಂಡ
6. ಯೆಹೋಶುವೆ
7. ನ್ಯಾಯಸ್ಥಾಪಕೆರ್
8. ರೂತು
9. ೧ನೇ ಸಮುವೇಲೆ
10. ೨ನೇ ಸಮುವೇಲೆ
11. ೧ನೇ ಅರಸುಲು
12. ರಡ್ಟನೇ ಅರಸುಲು
13. ೧ನೇ ಪೂರ್ವಕಾಲದ ವೃತ್ತಾಂತೊಲು
14. ೨ನೇ ಪೂವ‍ ಕಾಲದ ವೃತ್ತಾಂತೊಲು
15. ಎಜ್ರೆ
16. ನೆಯೆಮೀಯೆ
17. ಎಸ್ತೇರ್
18. ಯೋಬೆ
19. ಗಾದೆಲು
20. ಪ್ರಸಂಗಿ
21. ಪರಮಗೀತ
22. ಯೇಶಾಯೆ
23. ಯೆರೆಮೀಯೆ
24. ಪ್ರಲಾಪೊಲು
25. ಯೆಹೆಜ್ಕೇಲೆ
26. ದಾನಿಯೇಲೆ
27. ಹೊಶೇಯೆ
28. ಯೋವೇಲೆ
29. ಆಮೋಸೆ
30. ಓಬದ್ಯೆ
31. ಯೋನೆ
32. ಮೀಕೆ
33. ನಹೂಮೆ
34. ಹಬ್ಬಕೂಕೆ
35. ಚೆಫನ್ಯೆ
36. ಹಗ್ಗಾಯೆ
37. ಜೆಕರ್ಯೆ
38. ಮಲಾಕೀಯೆ.

==ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ== (New Testament)

```
ಬೈಬಲ್ ದ ರಡ್ಡೆನೇ ಭಾಗೊಗು =ಪೊಸ=ಒಡಂಬಡಿಕೆ= ಪನ್ಪೆರ್ - ನೆಟ್ಟ್  ೨೭ ಬೂಕುಲು ಉಂಡು. ಈ ಮತಾ ಪುಸ್ತೊಕುಲು ೧೮೪೭ಟ್ಟ್ ತುಳುಕ್ಕು ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿನಕುಲು ತರ್ಜುಮೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು. ೨೦೨೨ ಟ್ಟ್  ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಇತ್ತೆದ ತುಳುಕ್ಕು ತರ್ಜುಮೆ ಆದ್ ತುಳು ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆಡ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು.
```

## ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಡ್ ಉಪ್ಪು ಬೂಕುಲು

1. ಮತ್ತಾಯೆ ಬರೆತಿ ಸುವಾರ್ತೆ- ಯೇಸುನ ಶಿಷ್ಯೆ ಆದಿತ್ತಿ ಮತ್ತಾಯೆ ಯೇಸುನ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಬರೆತಿ ಸುವಾರ್ತೆ.
2. ಮಾರ್ಕೆ ಬರೆತಿ ಸುವಾರ್ತೆ- ಉಂದುಲಾ ಶಿಷ್ಯೆರೆಡ್ ಒರಿ ಆದಿತ್ತಿ ಮಾರ್ಕೆ ಬರೆತಿ ಯೇಸುನ ಬಗೆಟ್ಟ್ ತೆರಿಪಾವುನ ಸುವಾರ್ತೆ
3. ಲೂಕೆ ಬರೆತಿ ಸುವಾರ್ತೆ- ಲೂಕೆ ಪನ್ಪಿ ಶಿಷ್ಯೆ ಯೇಸುನ ಬಗೆಟ್ ಬರೆತಿ ಸುವಾರ್ತೆ
4. ಯೋಹಾನೆ ಬರೆತಿ ಸುವಾರ್ತೆ- ಯೇಸುನ ಪದ್ರಾಡ್ ಶಿಷ್ಯೆರೆಡ್ ಒರಿ ಆದಿತ್ತಿ ಯೋಹಾನೆ ಬರೆತಿ ಯೇಸುನ ಚರಿತ್ರೆ
5. ಅಪೋಸ್ತೆಲೆರೆ ಕ್ರೀಯೊಲು
6. ರೋಮಾಪುರತ್ತಕಲೆ ಬರೆತಿ ಪತ್ರಿಕೆ
7. ಕೊರಿಂಥಕಲೆಗ್ ಬರೆತಿ ಒಂಜನೇ ಪತ್ರಿಕೆ
8. ಕೊರಿಂಥದಕಲೆಗ್ ಬರೆತಿ ರಡ್ಡನೇ ಪತ್ರಿಕೆ
9. ಗಲಾತ್ಯೆರೆಗ್ ಬರೆತಿ ಪತ್ರಿಕೆ
10. ಎಫೆಸದಕಲೆಗ್ ಬರೆತಿ ಪತ್ರಿಕೆ
11. ಪಿಲಿಪ್ಪಿಯೆರೆಗ್ ಬರೆತಿ ಪತ್ರಿಕೆ
12. ಕೊಲೊಸ್ಯೆರೆಗ್ ಬರೆತಿ ಪತ್ರಿಕೆ
13. ಥೆಸಲೋನಿಕದಕಲೆಗ್ ಬರೆತಿ ಸುರುತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆ
14. ಥೆಸಲೋನಿಕದಕಲೆಗ್ ಬರೆತಿ ರಡ್ಡನೇ ಪತ್ರಿಕೆ
15. ತಿಮೋಥಿಗ್ ಬರೆತಿ ಸುರುತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆ
16. ತಿಮೋಥಿಗ್ ಬರೆತಿ ರಡ್ಡನೇ ಪತ್ರಿಕೆ
17. ತೀತಗ್ ಬರೆತಿ ಪತ್ರಿಕೆ
18. ಫಿಲೆಮೋನುಗ್ ಬರೆತಿ ಪತ್ರಿಕೆ
19. ಇಬ್ರಿಯೆರೆಗ್ ಬರೆತಿ ಪತ್ರಿಕೆ
20. ಯಾಕೋಬು ಬರೆತಿ ಪತ್ರಿಕೆ
21. ಪೇತ್ರೆ ಬರೆತಿ ಸುರುತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆ
22. ಪೇತ್ರೆ ಬರೆತಿ ರಡ್ಡನೇ ಪತ್ರಿಕೆ
23. ಯೋಹಾನೆ ಬರೆತಿ ಸುರಿತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆ
24. ಯೋಹಾನೆ ಬರೆತಿ ರಡ್ಡನೇ ಪತ್ರಿಕೆ
25. ಯೋಹಾನೆ ಬರೆತಿ ಮೂಜನೇ ಪತ್ರಿಕೆ
26. ಯೂದೆ ಬರೆತಿ ಪತ್ರಿಕೆ
27. ಪ್ರಕಟಣೆ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
# ಅಸ್ಸಾಂ

**ಅಸ್ಸಾಂ** ಭಾರತೋದ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯ. ನೆತ್ತ ರಾಜಧಾನಿ ದಿಸ್ಪುರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಉಂಡು ರಾಜ್ಯದ ಮಲ್ಲ ಸಿಟಿ ಗುವಾಹಾಟಿ ಮಲ್ಪ ಅಸ್ಸಾಮಿ,ಬೋಡೋ,ಬಂಗಾಳಿ ಬಾಸೆ ಪಾತೆರ್ವೆರ್.

## ಪೀಠಿಕೆ

* ಐತ ಅದ್ಭುತ ಸಾಹಿತ್ಯ,ಸಂಸ್ಕೃತಿ,ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಂಪತ್ತು ಇತ್ತಂಡಲ ಅಸ್ಸಾಮ್ ಐತನೇ ಆಯಿನ ಸಮಾಸ್ಯೊಡು ಮುಲುಗುಡುಂಡು, ಉಂದೇ ಸಮಸ್ಯೆ ಒರಿನ ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಲು ಮೇಘಾಲಯ, ತ್ರಿಪುರ, ಮಿಜೋರಾಮ್, ಮಣೀಪುರ, ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಉಂಡು. ಸಪ್ತ ಸೋದರಿಯರ ನಾಡು ಪಂದ್ ಪುದರಯಿನ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಡ್ ಚೂರು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಡು. ಅಸ್ಸಾಮ್ ಈ ಮಾತ ತೊಂದರೆದ ನಡುಟ್ ಐತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ಒರಿಪಾದ್ಂಡ್.

### ಪ್ರಸಿದ್ಧ

ಅಹೋಮ್ ರಾಜ:ಸುಖಾಪ
ಬಿಹು ನಲಿಕೆ
* ಅಸ್ಸಾಮ್ ಡ್ ಒರಿನ ಮಾತ ರಾಜ್ಯೊರ್ದು ಮಸ್ಸ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಜನ ಉಲ್ಲೆರ್. ಈ ಸಮೂಹನ್ ಆರ್ಯನೆರ್,ಅನಾರ್ಯರ ಬುಕ್ಕೊ ಮಂಗೋಲಾಯ್ಡ್ ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್ ಪಂದ್ ಭಾಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೆತ್ತ ಒಟ್ಟುಗೆ ಬೋಡೋ, ಕಾರ್ಬಿ, ರಾಜಬನ್ಸಿ, ಮಿರಿ,ಮಿಶಿಮ ಬುಕ್ಕೊ ರಭ ನಂಚಿನ ಬುಡಕಟ್ಟುಲು ಉಂಡು. ಇತ್ತೆದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಗೊಪ್ಪುಗಾರೆ ಸೋಮ್ದೇವ ದೇವ್ ವರ್ಮನ್ ಗೌಹಾಟಿಡ್ ೧೯೮೫ ಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಇಂಬೆ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗೊಬ್ಬುಡು ಮಸ್ತ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ತಿಕ್ಕಿದುಂಡ್. ಇಂಬೆ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯದ ಐಕಾನ್ ಇತ್ತಿ ಲೆಕಾ. ಅಸ್ಸಾಂ ಪಂಡ ನೆನಪಾಪಿನ ನನೊಂಜಿ ಅಂಶ ನಮ್ಮ ಮಿಲಿಟರಿಯ ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಸ್ಸಾಂ ರೆಜಿಮೆಂಟ್' ಉಂಡು ಬ್ರಿಟಿಶರ ಕಾಲೊಡೆ ಸ್ಥಾಪಿನೆ ಆತ್‌ಂಡ್ ಇತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರನ್ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಡ್ ಮಲ್ದೆರ್.

### ದೇವಸ್ತಾನ

* ಅಸ್ಸಾಮ್ ಪುರಾತನ ದೇವಸ್ತಾನದ ನಾಡ್. ಓಲ್ಪ ತೂಂಡಲ ಶಿವನ ದೇವಾಲಯನೆ ಉಪ್ಪುನು. ಉದಾಹರಣೆಗ್ ಕಾಮಾಕ್ಯಾ ದೇವಾಲಯದ ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆ **’ಬಹಿಷ್ಟೆಆಪಿನ ಭಗವತಿ’**ಪಂದ್ ಪುದರಾತ್ಂಡ್. ನೆತ್ತ ಒಟ್ಟಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಪಾರ್ಕ್, ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಮಸ್ತ್ ಉಂಡು. ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯೊಲೆನ್ ರಹಸ್ಯಗಳ ನಾಡು ಪಂದ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರೆರ್ ಪಂತೆರ್.

## ಇತಿಹಾಸೊ

* ಅಸ್ಸಾಂದ ಇತಿಹಾಸ ಕ್ರಿಸ್ತ ಪೂರ್ವರ್ಡ್ ಶುರು ಆಯಿನ ಮಸ್ತ್ ಉಲ್ಲೆಕೋಲು ಇತಿಹಾಸೊಡ್ಯೆ ಎಂಕ್ಲೆಗ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ನಿಯೋಲಿಥಿಕ್ ಆದಿಮಾನವೆರ್ನ ಕೆಲ ಕುರುಹುಲು ಮುಲ್ತ ರೋಂಗ್ರಾಮ್ ಬೆಟ್ಟ-ಗುಡ್ಡಡ್ ತಿಕ್ಕ್‌ದ್ಂ‌ಡ್. ಅಸ್ಸಾಂ ಪನ್ಪಿನ ಪದತ ಮೂಲದ

ಬಗ್ಗೆ ಮಸ್ತ್ ವಾದ ಉಂಡು. ಈ ಪದ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯೊನ್ ಆಳಿನ"ಅಹೋಂ" ವಂಶಸ್ಥ ನಕ್ಲೆರ್ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಅಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯ ಮಿತ್ತ್ ತಿರ್ತ್ ಏರ್-ತಗ್ಗು ಇಪ್ಪುನ ರಾಜ್ಯ ಆಯಿನರ್ದ್ 'ಅಸಮ' ಪಂದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಸ್ಸಾಂ ಆಂಡ್ ಅಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಬಾಸೆ

* ಬಂಗಾಳಿ ಬರಾಕ್ ವ್ಯಾಲಿಯ ಮೂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಉಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ ರಾಜ್ಯದ (27.5%) ರಡ್ಡ್‌ನೆತ ಮಸ್ತ್ /ಜಾಸ್ತಿ ಪಾತೆರುನ ಬಾಸೆ. ಅಂಚೆನೆ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬೋಡೋ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಕ್ಕೊ ಅಧಿಕೃತ ಬಾಸೆ ಆತ್ಂಡ್.
* ಬೋಡೊ ಅಸ್ಸಾಂದ ಪುರಾತನ ಬಾಸೆ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
# ಈಸ್ಟರ್

**ಈಸ್ಟರ್** ಪಂಡ್ಂಡ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಆಚರಿಪುನ ಒಂಜಿ ಪರ್ಬೊದ ಪುದರ್. **Easter** ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತೆರ್ ಸೈತ್‍ದ್ ಮೂಜನೇ ದಿನೊತ್ತಾನಿ ಜುವೊಡು ಲಕ್ಕ್‌ದ್ ಪರಲೋಕೊ ಸೇರಿಯೆರ್ ಪನ್ಪಿ ವಿಚಾರೊಲು ಕ್ರೈಸ್ಥ ಧರ್ಮದ ಧರ್ಮ‍ಗ್ರಂಥವಾಯಿನ ಸತ್ಯವೇದೊದ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಡ್ ಉಂಡು.

## ಆಚರಣೆ ಏಪ ಎಂಚ

ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ವರ್ಷಲಾ ನಲ್ಪ ದಿನ ಶ್ರಮೆತ್ತ ದಿನ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆ ಸಮಯೊಡು ಅಕಲೆಡ್ ಮದಿಮೆ, ಇಲ್ಲ್ ಒಕ್ಕೆಲ್, ಬಯಕೆ, ಬಾಲೆ ತೊಟ್ಟಿಲ್ ಪಾಡುನ- ಇಂಚಿತ್ತಿ ಓವ್ವೆ ಎಡ್ಡೆ ಕಾರ್ಯೊಲೆನ್ ಮಲ್ಪುಜೆರ್. ಕೆಲೆವೆರ್ ನಲ್ಪ ದಿನ ಮೀನ್ ಮಾಸಲಾ ತಿನ್ಪುಜೆರ್. ಕೆಲೆವೆರ್ ವಾರೊಗೊಂಜಿ ದಿನ ಉಪವಾಸ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೆಲವು ದೇವಾಲಯೊಲೆಡ್ ೪೦ ದಿನಲಾ ಪೂಜೆಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕೆಲವು ದೇವಾಲಯೊಲೆಡ್ ವಾರದ ನಡುಟ್ಟು ಒಂಜಿ ಪೂಜೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕಡೆತ್ತ ವಾರೊಡು ಬರ್ಪಿನ ಗುರುವಾರ ಬುಕ್ಕೊ ಮನದಾನಿ ಶುಕ್ರವಾರ Good Friday ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆನಿದ ಶುಕ್ರವಾರೊಗು ಶುಭ ಶುಕ್ರವಾರ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಆನಿ ಉಪವಾಸ ಮಲ್ಪುನಕುಲುಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್. ಮನದಾನಿಡ್ಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬರ್ಪಿ ಐತಾರೊಗು ಈಸ್ಟರ್ ಸಂಡೇ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಯೇಸು ಲಕ್ಕಿ ಪರ್ಬ, ಇಜ್ಜಾಂಡ ಕನ್ನಡೊಡು ಪುನರುತ್ತಾನದ ಹಬ್ಬ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
# ನ್ಯೂ ಝಿಲೆಂಡ್

| ನ್ಯೂ ಝಿಲೆಂಡ್*Aotearoa* (ಮಾವೊರಿ ಬಾಸೆಡ್) |
| --- |
|
ಧ್ವಜ

Coat of arms

 |
| **ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ:** "God Defend New Zealand" (ದೇವೆರ್ ನಮ ದೇಸೊನು ಕಾಪಡ್)  "God Save the King" |
| ಬೂಗೋಲೊಡು ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್ ದೇಸೊದ ನಕ್ಷೆ. ಸುತ್ತ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌ಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ದ್ವೀಪೊಲು ಉಲ್ಲ. |
| ರಾಜಧಾನಿ | ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ﻿ / ﻿ |
| ಮಲ್ಲ | ಆಕ್ಲಂಡ್ |
| ಅದೀಕೃತ ಬಾಸೆಲು | * ಇಂಗ್ಲಿಷ್
* ಮಾವೊರಿ ಬಾಸೆ
* ನ್ಯೂ ಝಿಲೆಂಡ್ ಸಂಕೇತ ಬಾಸೆ
 |
| ಜನಾಂಗ (೨೦೨೩) | * 67.8% ಯುರೋಪಿಯನ್
* 17.8% ಮಾವೊರಿ ಜನೊಕುಲು
* 17.3% ಏಷ್ಯನ್
* 8.9% ಫೆಸಿಫಿಕ್
* 1.9% ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಲು/ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕಾದಕ್ಲು/ಆಫ್ರಿಕಾದಕ್ಲು
* 1.1% ಬೇತೆ
 |
| ದರ್ಮೊ (೨೦೧೮) | * 48.2% ಜಾತಿ ನಂಬಂದಿನಕ್ಲು
* 37.3% ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್
* 2.7% ಹಿಂದೂ
* 5.1% ಬೇತೆ
* 6.7% ಪಣಂದಿನಕ್ಲು
 |
| ಲೆಪ್ಪುನು | * ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡರ್
* ಕಿವಿಸ್ (colloquial)
 |
| ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಾರೊ | ಏಕೀಕೃತ ಸಂಸದೀಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ |
|  |
| • ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ  | ೩ನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ |
| • ಉಪ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ | ಸಿಂಡಿ ಕೀರೊ |
| • ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ  | ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಲಕ್ಸನ್ |
|  |
| ಶಾಸನ ಸಭೆ | ಸಂಸತ್ತ್ |
| ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ‌ಡ್ದ್ |
|  |
| • ವೈತಂಗಿ ಒಪ್ಪಂದ  | ೬ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮೪೦ |
| • ಸರ್ಕಾರ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು  | ೭ನೇ ಮೇ ೧೮೫೬ |
| • ಪ್ರಭುತ್ವ  | ೨೬ನೇ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೦೭ |
| • ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ದತ್ತು ಕಾಯಿದೆದ ಶಾಸನ  | ೨೫ನೇ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೪೭ |
| • ಸಂವಿಧಾನದ ಶಾಸನ ೧೯೮೬  | ೧ನೇ ಜನವರಿ ೧೯೮೭ |
|  |
| ಇಸ್ತೀರ್ನ |
| • ಒಟ್ಟು | 268,021 km2 (103,483 sq mi) (೭೫ನೇ) |
| • ನೀರ್ (%) | ೧.೬% |
| ಜನಸಂಖ್ಯೆ |
| • ಜೂನ್ ೨೦೨೬
ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಅಂದಾಜಿ | ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್:Increase neutral ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್:Data New Zealand (೧೨೦ನೇ) |
| • ೨೦೨೩ census | ೪,೯೯೩,೯೨೩ |
| •ಸಾಂದ್ರತೆ | 19.5/km2 (50.5/sq mi) (೧೬೭ನೆ) |
| ಜಿಡಿಪಿ (PPP) | ೨೦೨೩ estimate |
| • Total |  $279.183 billion [USD] (೬೩ನೆ) |
| • Per capita |  $53,809 [USD] (೩೨ನೆ) |
| GDP (nominal) | 2023 estimate |
| • Total |  $249.415 billion [USD] (೫೧ನೆ) |
| • Per capita |  $48,071 [USD] (೨೩ನೆ) |
| Gini (2022) |  30.0 medium inequality |
| HDI (2022) |  0.939 very high (೧೬ನೆ) |
| Currency | ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಡಾಲರ್ ($) (NZD) |
| Time zone | UTC+೧೨ (NZST) |
| • Summer (DST) | UTC+೧೩ (NZDT) |
| Date format | dd/mm/yyyy |
| Driving side | ದತ್ತ ಬರಿ |
| Calling code | +64 |
| ISO 3166 code | NZ |
| Internet TLD | .nz |

**ನ್ಯೂ ಜಿಲೆಂಡ್** ತೆನ್ಕಾಯಿ ಭೂಗೋಡು ಇಪ್ಪುನಂಚಿನ ಒಂಜಿ ದ್ವೀಪ ದೇಸೊ. **ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್** ನೈರುತ್ಯೊ ಶಾಂತ ಮಹಾಸಾಗರೊದ ಒಂದು ದೀಪೊ ಸಮೂಹೊ ದೇಸೊ. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮುಕ್ಯೊ ಆದ್ ಬಡೆಕ್ಕಾಯಿ ದೀಪೊ ಅತ್ತಂಡ ತೆ ಇಕ-ಅ-ಮೌಇ ಮತ್ತು ತೆನ್ಕಾಯಿ ದೀಪೊ ಅತ್ತಂಡ ಟೆ ವೈಪೊನಮು Waipounamu ಪನ್ಪುನ ರಡ್ಡ್ ಮಲ್ಲ ದೀಪೊಲೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಮಸ್ತ್ ಎಲ್ಯ ದೀಪೊಲೆನ್ ಸೇರ್‌ದುಂಡು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯೊದ ಆಗ್ನೇಯೊಗು ಟಾಸ್ಮನ್ ಸಮುದ್ರದಂಚಿ ೨೦೦೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರೊಡು ಇಪ್ಪುನ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ದ ಬಡೆಕ್ಕಾಯಿಗ್ ನೆರೆಕರೆತ ದೇಸೊಲಾಯಿನ ನ್ಯೂ ಕ್ಯಾಲೆಡೋನಿಯ, ಫಿಜಿ ಬುಕ್ಕೊ ಟೋಂಗಾ. ಉಂದು ನರಮಾನಿಲು ನಿಲೆಯಾಪುನ ಕಡೇತ ನೆಲ ಜಾಗೆ. ತನ್ನೊ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆದ ಸಮಯೊಡು ಈ ದೇಸೊಡು ಪ್ರಾಣಿ, ಶಿಲೀಂಧ್ರೊ ಬುಕ್ಕೊ ಸಸ್ಯೊ ಜೀವನೊದ ಒಂಜಿ ವಿಸಿಸ್ಟೊ ಜೀವೊ ವಿದೊಲೆನ್ ಹೆಚ್ಚಿ ಮಲ್ತ್‌ಂಡ್. ದೇಸೊದ ಮಸ್ತ್ ಲಕ್ಷಣೊ ಬುಕ್ಕೊ ದೂಂಚಿ ಆಯಿನ ಗುಡ್ಡೆಲ್ ಪರ್ವತೊಲು, ತೆನ್ಕಾಯಿ ಆಲ್ಪ್ಸ್, ನೆಲ ಬುಕ್ಕೊ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟೊಲೆನ ಚಲನೆಡ್ದ್ ನೆಲತ ಮಿತ್ತಬಾಗೊ ಉಬ್ಬಿಯರ ಕಾರಣೊ ಆತಂಡ್. ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ದ ರಾಜದಾನಿ. ಅಂಚನೆ ಆಕ್ಲೆಂಡ್ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‍ಡೇ ದಿಂಜ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇಪ್ಪುನ ನಗರೊ.

ಉಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ದೇಸೊದ ಕೈತಲ್‌ದ ದೇಸೊ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

Cite error: There are `<ref group=n>` tags on this page, but the references will not show without a `{{reflist|group=n}}` template (see the help page).
# ಬಡಗ ಬಾಸೆ

| ಬಡಗ |
| --- |
| படக, ಬಡಗ, ബഡഗ |
|  |
| ಬಳಕೆಡುಪ್ಪುನ ಪ್ರದೇಸೊಲು | ಭಾರತ |
| ಪ್ರದೇಸೊ | ನೀಲಗಿರಿ, ತಮಿಳುನಾಡು |
| ಜನಾಂಗೊ | ಬಡಗ |
| ಮೂಲ ಬಾಸಿಗೆರ್ | 140,000 |
| ಬಾಸೆಲೆ ಕುಟುಮ್ಮೊ | ದ್ರಾವಿಡ* ದಕ್ಷಿಣ
	+ ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ
		- ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಲು
			* ಕನ್ನಡ
				+ **ಬಡಗ**
 |
| ಬರವುದ ಕ್ರಮೊ | ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿ ತಮಿಳು ಲಿಪಿ |
| ಬಾಸೆದ ಸಂಕೇತೊಲು |
| ISO 639-3 | `bfq` |
| Glottolog | `bada1257` |
|

**ಬಡಗ** ತಮಿಳುನಾಡ್‌ದ ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಡಗ ಜನೊ ಪಾತೆರುನ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಯಾತ್ಂಡ್. ಈ ಬಾಸೆ ತಮಿಳು ಬಾಸೆಡ್ದ್ ದಿಂಜ ಪ್ರಬಾವೊ ಆದ್ ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಗ್ ನಿಕಟೊ ಸಮ್ಮಂದೊ ಹೊಂದ್ಂಡ್. ನೀಲಗಿರಿಡ್ ಪಾತೆರುನ ಮಾತಾ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಬಾಸೆಲೆಡ್ (ಬಡಗ, ತೊದ ಬಾಸೆ, ಕೊತ ಬಾಸೆ ), ಬಡಗನ್ ಎಚ್ಚ ಪಾತೆರುನ ಬಾಸೆಯಾದುಂಡು.

**ಬಡಗ ಬಾಸೆ** ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟೊಲೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ಪುನ ಸುಮಾರ್ ೧,೪೦.೦೦೦ ಜನೊ ಪಾತೆರುನ ಬಾಸೆ.

## ಮೂಲೊಲು

ಬಡಗ ಕನ್ನಡೊದ ಒಂಜಿ ಕಬರ್. ಬಡಗ ಪೊಸ ಕನ್ನಡೊದೊಟ್ಟುಗೆ ದಿಂಜ ಸಾಮಾನ್ಯೊ ಲಕ್ಷನೊಲೆನ್ ಪಟ್ಟೊನ್‌ನವು ಇಂದೆಟ್ ಸಾಬೀತಾಪುಂಡು. ಇಂಚಿತ್ತಿ ಒಂಜಿ ವಿಸೇಸೊ ಪಂಡ ಬಡಗ 13ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಕನ್ನಡೊಡು ಇತ್ತೆ ಕಣ್ಮರೆ ಆಯೆರೆ ಸುರುವಾಯಿನ p ಬದಲ್‌ದ್ ಆರಂಬೊದ h (ಪೊಸ ಕನ್ನಡೊದೊಟ್ಟುಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯೊ) ತೋಜಾವುಂಡು.

## ದ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರೊ

ಬಡಗ ಐನ್ ಸ್ವರೊಲೆ ಗುಣೊನ್ ಹೊಂದ್ಂಡ್, /i e a o u//, ಅಯಿಟ್ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಮಲ್ಲೆ ಅತ್ತಂಡ ಎಲ್ಯೆ ಆದಿಪ್ಪು, ಬುಕ್ಕೊ 1930ನೆ ದಸಕೊ ಮುಟ್ಟ ಅವು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾದ್ ಅರ್ದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಪೂರ್ಣವಾದ್ ಪಿರ ಜಾರ್ದ್ಂಡ್, ಒಟುಗು 30 ಸ್ವರೊ ದ್ವನಿಮೊಲು ಉಲ್ಲೊ. ಇತ್ತೆ ಪಾತೆರುನಕುಲು ಕೆಲವು ಸ್ವರೊಲೆ ಪಿರ ಜಾರುನೆನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸವುಂಡು.

ಉದಾರ್ಮೆದ ಪದೊಲು | IPA | ಪೊಲಬು |
| --- | --- |
| /no:/ | ರೋಗೊ |
| /po˞˞ː/ | ಗಡಿತ ಗುರ್ತೊ |
| /mo˞e˞/ | ಮುಂಗೆ |
| /a˞e˞/ | ಪಿಲಿ ಬಾಂಜರ್ |
| /ha˞ːsu/ | ಪರಡ್‌ಯರ |
| /ka˞˞ːʃu/ | ದೆತ್ತ್ ಪಾಡ್ಯರ |
| /i˞ːu˞˞/ | ಏಳ್ |
| /hu˞˞ːj/ | ಓಟೆಪುಲಿ |
| /be˞ː/ | ಕಾಜಿ |
| /be˞˞ː/ | ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್ |
| /huj/ | ಹಾಕ್ಯರ |
| /hu˞j/ | ಓಟೆಪುಲಿ |
| /u˞˞j/ | ಉಳಿ |

ಪ್ರತಿಲೇಕನೊದ ಮಿತ್ತ ಗುಮಾನಿಪುಲೆ: ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯೊ ⟨ ◌˞ ⟩ ಅರ್ಧ-ಮೂರ್ಧನ್ಯಾಕ್ಷರೊನು ಸೂಚಿಸವುಂಡು; ರಡ್ಡ್ ಪಟ್ಟ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್ ⟨ ◌˞˞ ⟩ ಉಂದು ಪೂರ್ತಿ ಪಿರವು ಜಾರುನೆನ್ ತೋಜಾವುಂಡ.

|  | ತುಟಿತ ಅಕ್ಷರೊ/ಓಷ್ಟ್ಯೊ | ಕೂಲಿದ ಅಕ್ಷರೊ/ದಂತ್ಯೊ | ಮೂರ್ದನ್ಯೊ | ತಾಲವ್ಯೊ | ಕಂಟ್ಯೊ | ಗಳಕುಹರಿ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ಅನುನಾಸಿಕೊ | m | n | ɳ | ɲ | ŋ |  |
| ತಡೆ | ಅಗೋಸೊ | p | t | ʈ | c | k |  |
| ಗೋಸೊ | b | d | ɖ | ɟ | ɡ |  |
| ಗರ್ಸ ದ್ವನಿ |  | s |  |  |  | h |
| ಅಂದಾಜಿ | ʋ | l | ɻ | j |  |  |
| ಕಂಪನೊ |  | r |  |  |  |  |

## ಬಾಸೆದ ದಾಕಲೆ

ಬಡಗೊ ಬಾಸೆನ್ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ್ ಅದ್ಯಯನೊ ಮಾಲ್ತ್‌ದ್ ದಾಕಲಿಸದೆರ್. 19ನೆದ ಶತಮಾನೊದ ಉತ್ತರಾರ್ದೊಡ್ದ್ ದಿಂಜ ಬಡಗ-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಗಂಟ್‌ಲೆನ್ ತಯಾರಿಸದೆರ್.

ಬಡಗ ಬಾಸೆದ ನುಡಿಗಟ್ಟ್‌ಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕೊ ಹೇಳಿಕೆಲೆ ಸಂಗ್ರಹೊನು ಪಾಲ್ ಹಾಕಿಂಗ್ಸ್ ಆರ್ ಸಂಕಲಿಸದೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಪೊಲಿತ್ತೆರ್. ಉಂದು ದಿಂಜ ದಶಕೊಲೆಡ್ದ್ ಸೊತ್ತುಲೆನ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸವುನ ಅನೇಕೊ ಜನೊಕ್ಲೆ ಬೇಲೆದ ಪಲಿತಾಂಸೊ ಅತ್ಂಡ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
# ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶೊಲು

ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶೊಲು
ಭಾರತೊ ಒಂಜಿ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯೊಲೆದ ಒಕ್ಕೂಟ.ಇಂದೆಟ್ ಇರ್ವತೊರ್ಂಬ ರಾಜ್ಯೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಏಳ್ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶೊಲು ಉಂಡು.

## ರಾಜ್ಯೊಲು

ಭಾರತೊ ದೇಸೊಡು ಒಟ್ಟುಗು ೨೮ ರಾಜ್ಯೊಲು ಉಲ್ಲೊ.

1. ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ
2. ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ
3. ಅಸ್ಸಾಮ್
4. ಉತ್ತರಾಂಚಲ
5. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ
6. ಒರಿಸ್ಸಾ
7. ಕರ್ನಾಟಕ
8. ಕೇರಳ
9. ಗುಜರಾತ್
10. ಗೋವಾ
11. ಚತ್ತೀಸ್‍ಗಢ
12. ಜಾರ್ಖಂಡ್
13. ತಮಿಳುನಾಡು
14. ತೆಲಂಗಾಣ
15. ತ್ರಿಪುರ
16. ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್
17. ಪಂಜಾಬ್
18. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
19. ಬಿಹಾರ
20. ಮಣಿಪುರ
21. ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ
22. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
23. ಮೇಘಾಲಯ
24. ಮಿಝೋರಾಮ್
25. ರಾಜಸ್ಥಾನ
26. ಸಿಕ್ಕಿಂ
27. ಹರ್ಯಾನ
28. ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ

## ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶೊಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
# ಕುಶಾನೆರು

ಕುಶಾನೆರೆ ನಾಣ್ಯ
**ಕುಶಾನೆ**ರು ಯು-ಚಿಯ ಪುದರುದ ಅಲೆಮಾರಿ ಜನಾಂಗೊಗು ಸೇರುದಿನಕುಲು. ಅಗುಲು ಚೀನಾ ದೇಸೊಡು ವಾಸಿಸೊಂದು ಇತ್ತೆರು. ಮೊಕುಲೆನ ಸುರುತ ರಾಜೆ ಕುಜುಲ ಕ್ಯಾಡ್ ಫೈಸೆಸ್. ರಡ್ಡುನೆದ ರಾಜೆ ಕ್ಯಾಡ್ ಫೈಸೆಸ್. ಕಾನಿಷ್ಕ ಮೊಕುಲೆನ ವಂಶದ ಮೂಜಿನೆ ಅರಸೆ. ಕಾನಿಷ್ಕ ಕುಶಾನೆರೆನ ಮಸ್ತು ಪುದರು ಪೂತಿನ ಅರಸೆ. ಕಾನಿಷ್ಕನು ಶಕಯುಗದ ಸ್ಥಾಪಕೆ ಪಂದು ಪನ್ಪೆರು. ಕಾನಿಷ್ಕೆ ಕಾಶ್ಮೀರನು ಗೆಂದುದು ಅಲ್ಪ ಸ್ಮಾರಕಪುರ ಕಟ್ಟಯೆ. ಕಾನಿಸ್ ಪುರ ಪಂದಿನ ಪಟ್ಟಣಗು ಅಡಿಪಾಯ ಪಾಡಿಯೆ. ಶ್ರೀನಗರ ಪಂದು ಪುದರು ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
# ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ

| ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |
| --- |
| Interactive map of ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |
| ದೇಶ |  ಭಾರತ |
| ರಾಜಧಾನಿ | ಮುಂಬೈ |
| ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ | ಮುಂಬೈ |
| Government |
|  • Body | ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರಕಾರ |
|  • ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ | ಏಕನಾಥ್ ಶಿಂದೆ |
|  • ಉಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ | ಮುಂಬೈ ಉಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ |
|  • Rank | ೨ ನೇ |
|  • Rank | ೩ನೇ |

**ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ** ಭಾರತ ದೇಶದ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯೊ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ದೇಶದ ರಡ್ಡನೇ ಮಲ್ಲ ಬುಕ್ಕೊ ವಿಸ್ತೀರಣೊಡು ಮೂಜಿನೆ ಮಲ್ಲ ರಾಜ್ಯವಾತಂಡ್. ಪಶ್ಚಿಮೊಡು ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ, ವಾಯವ್ಯ ದಿಕ್ಕಡ್ ಗುಜರಾತ್ ಬುಕ್ಕೊ ದಾದ್ರಾ ನಗರ ಹಾವೇಲಿ, ಈಶಾನ್ಯೊಡು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಪೂರ್ವೊಡು ಛತ್ತೀಸಘಡ, ದಕ್ಷಿಣೊಡು ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ ಡ್ ತೆಲಂಗಾಣ ಬುಕ್ಕೊ ನೈಋತ್ಯಡ್ ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯೋ ಉಂಡು.

## ಜಿಲ್ಲೆ

* ಅಹಮದ್‌ನಗರ
* ಅಕೋಲಾ
* ಅಮರಾವತಿ
* ಔರಂಗಾಬಾದ್
* ಬೀಡ್
* ಭಂಡಾರ
* ಬುಲ್ಧಾನ
* ಚಂದ್ರಾಪುರ
* ಧುಲೆ
* ಗಡ್ಚಿರೋಲಿ
* ಗೊಂಡಿಯಾ
* ಹಿಂಗೋಲಿ
* ಜಲಗಾಂವ್
* ಜಲ್ನಾ
* ಕೊಲ್ಲಾಪುರ
* ಲಾತೂರ್
* ಮುಂಬೈ ನಗರ
* ಮುಂಬೈ ಉಪನಗರ
* ನಾಗ್ಪುರ
* ನಾಂದೇಡ್
* ನಂದೂರ್ಬಾರ್
* ನಾಸಿಕ್
* ಉಸ್ಮಾನಾಬಾದ್
* ಪಾಲ್ಘರ್
* ಪರ್ಭಾನಿ
* ಪುಣೆ
* ರಾಯಗಡ
* ರತ್ನಗಿರಿ
* ಸಾಂಗ್ಲಿ
* ಸತಾರಾ
* ಸಿಂಧುದುರ್ಗ
* ಸೊಲ್ಲಾಪುರ
* ಥಾಣೆ
* ವಾರ್ಧಾ
* ವಾಶಿಮ್
* ಯಾವತ್ಮಾಲ್

## ಪ್ರವಾಸಿ ತಾನೊಲು

* ಮುಂಬೈ
* ಪುಣೆ
* ಲೋನಾವಾಲಾ
* ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ
* ಖಂಡಾಲಾ
* ಮಥೆರಾನ್
* ಲಾವಾಸಾ
* ನಾಸಿಕ್
* ಶಿರಡಿ
* ಪಂಚಗಣಿ
* ಅಲಿಬಾಗ್
* ಜಗತ್ಪುರಿ
* ಬಂಡಾರದರ
* ಕರ್ನಾಲಾ
* ಸತಾರ
* ನಾಗಪುರ್
* ರತ್ನಗಿರಿ

## ಉಲ್ಲೆಕೋಲು
# ಮೆಕ್ಸಿಕೋ

ಸಂಯುಕ್ತ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಅಥವಾ **ಮೆಕ್ಸಿಕೋ** (ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ನಲ್ಲಿ ಮೆಹಿಕೋ) ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಯು.ಎಸ್.ಎ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಶಾಂತಸಾಗರ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಕೊಲ್ಲಿ, ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ, ಬೆಲಿಝ್ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬ್ಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಗಳಿವೆ. ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರವುಳ್ಳ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ೩೧ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಒಕ್ಕೂಟ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿರುವ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಸುಮಾರು ೨೦ ಲಕ್ಷ ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಆರನೆಯ ದೊಡ್ಡ ದೇಶ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ೧೩ ನೆಯದು. ೧೧ ಕೋಟಿ ಜನರುಳ್ಳ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ೧೧ನೆಯ ಅತಿ ಜನಬಾಹುಳ್ಯವಿರುವದಾಗಿದ್ದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಭಾಷಿಕರು ನೆಲೆಸಿರುವ ದೇಶವಾಗಿದೆ.ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕೆರೆನ್ಸಿ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಕರೆನ್ಸಿಯ ಹೆಸರು ಪಿಸೋ. ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳೆಂದರೆ ಗ್ವಾದಲಹರ(Guadalajara), ನಿಯೋ ಲಿಯೋನ್(Neo León), ನಿಯೋ ಲಿಯೋನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮಾಂಟೆರರಿ, ಪ್ಯುಬ್ಲೋ(Puebla), ಟೊಲುಕ(Toluca), ತುಜಾನ(Tijuana).

೧ ಅಮೇರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ = ೧೮.೧೯ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಪಿಸೋ.

೧ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಪಿಸೋ =೩.೬ ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ

## ಇತಿಹಾಸ

ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪೂರ್ವ ನಾಗರಿಕತೆ ಅಥವಾ ಮೆಸೋ ಅಮೇರಿಕನ್ ನಾಗರೀಕತೆಗಳಾದ ಒಲೆಮಿಕ್, ಟೊಟ್ಲೆಕ್, ಟಿಯೋಟಿಹುಕನ್, ಜಪೋಟಿಕ್, ಮಾಯನ್ ಮತ್ತು ಅಜ್ಟೆಕ್ ನಾಗರೀಕತೆಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಮೆಕ್ಸಿಕೋದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ೧೫೨೧ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಮೆಕ್ಸಿಕೋವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ವಸಾಹಸುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಮೆಕ್ಸಿಕೋ-ಟೆನೊಕ್ಟಿಲಾನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಈ ವಸಾಹುತನ್ನು ಸ್ಪೇನಿನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈಸರಾಯನ ಮುಖಾಂತರ ಆಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ೧೮೨೧ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಸಿಕೋಗೆ ಸ್ವಾಯುತ್ತತೆ ದೊರಕಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ಹಲವು ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತಗಳನ್ನು ಕಂಡವು. ೧೮೪೬ ರಿಂದ ೪೮ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಅಮೇರಿಕನ್ ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಸೋತ ಕಾರಣ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಕೆಲವು ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳು ಅಮೇರಿಕಾದ ಪಾಲಾದವು. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಪಾಸ್ತ್ರಿ ಯುದ್ದ, ಫ್ರೆಂಚ್- ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಯುದ್ದ, ಅಂತರ್ಯುದ್ದಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕೂ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ೧೯೧೦ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯ ಪತನವಾಯಿತು. ೧೯೧೭ರಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಸಂವಿಧಾನದ ರಚನೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಇಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ.

## ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಹೆಚ್ಚು ಜಿ.ಡಿ.ಪಿ ಇರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ೧೫ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲೂ, ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ೧೧ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲೂ ಇದೆ. ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನಾಫ್ತಾ ( North American Free Trade Agreement (NAFTA)) ಎನ್ನುವ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಲುವಾಗಿಯೇ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ಒ.ಇ.ಸಿ.ಡಿ Economic Co-operation and Development (OECD) ಒಕ್ಕೂಟ ಸೇರಿದ ಮೊದಲನೆಯ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಆಯಿತು.ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಸಿಕೋಗೆ ಮಧ್ಯಮೋತ್ತಮ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

## ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ

ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ತಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಮೇರಿಕನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ್ದಾಗಿದೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಇಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐದನೇ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಹೊಂದಿದೆ. ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ೩.೫ ಕೋಟಿ ವಿದೇಶಿಯರ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ವಿದೇಶೀಯರ ಆಗಮನ ಹೊಂದೋ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ೮ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.

## ಒಕ್ಕೂಟಗಳು

ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ, ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಕ್ಕೂಟ, ಜಿ-೫, ಜಿ-೮, ಜಿ-೨೦ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು