Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆ

ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆ
**ಸಂಸ್ಕೃತ** ಬಾಸೆ ಮಾತ ಬಾಸೆಗೆ ಅಪ್ಪೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥೊಲು ಮಾತ ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆಡೆ ಬರೆತೆರ್. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಬಾಸೆಗ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಕುಲು ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆಡ್ ನಡಪುಂಡು. ಭಾರತ ದೇಶೊಡು 17 ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಲು ಉಲ್ಲ. ಸಂಸ್ಕೃತಭಾರತೀ ಪನ್ಪಿನ ಸಂಸ್ಧೆ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲೊಡುಲಾ ಸಂಸ್ಕೃತಡ್ ಪಾತೇರೊಡು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆನ್ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಕಲ್ಪೊಡು, ಸಂಸ್ಕೃತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆವೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದ್ ಉಂಡು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆಡ್ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಲಾ ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
# ಮುಳ್ಳು ಕುರುಂಬ ಬಾಸೆ

| ಮುಳ್ಳು ಕುರುಂಬ |
| --- |
| ಬಳಕೆಡುಪ್ಪುನ ಪ್ರದೇಸೊಲು | ಭಾರತ |
| ಪ್ರದೇಸೊ | ಕೇರಳ, ತಮಿಳುನಾಡು |
| ಮೂಲ ಬಾಸಿಗೆರ್ | ೨೬,೦೦೦ |
| ಬಾಸೆಲೆ ಕುಟುಮ್ಮೊ | ದ್ರಾವಿಡ* ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲು
	+ ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಲು
		- ತಮಿಳು–ಕೊಡಗು ಬಾಸೆಲು
			* ತಮಿಳು–ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆಲು
				+ ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆಲು
					- **ಮುಳ್ಳು ಕುರುಂಬ**
 |
| ಬಾಸೆದ ಸಂಕೇತೊಲು |
| ISO 639-3 | `kpb` |
| Glottolog | `mull1244` |

en:Category:Language articles with invalid population dates

'*ಮುಳ್ಳು ಕುರುಂಬ* ಪನ್ಪಪುನವುದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ. ಉಂದು ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆಗ್ ಕೈತಲ್ದ ಸಮ್ಮಂದೊ ಹೊಂದ್ಂಡ್‍.

## ಬೌಗೋಳಿಕ ವಿತರಣೆ

ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಪ್ರಕಾರೊ, ಸರಿ ಸುಮಾರ್ ೨೫,೦೦೦ ಮುಲ್ಲು ಕುರುಂಬ ಬಾಸೆ ಪಾತೆರ್ನಗ್ಲ್ ಕೇರಳೊದ ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಸುಲ್ತಾನ್ ಬತ್ತೇರಿ ಬುಕ್ಕೊ ವೈತಿರಿ ತಹಸಿಲ್‍ಗಳುಡು ನಿಲೆಯಾತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಒರಿನ ೧,೦೦೦ಡ್ದ್ ಹೆಚ್ಚ ಗುಡಲೂರು, ನೀಲಗಿರಿ ತಹಶೀಲ್, ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ತಮಿಳುನಾಡು ಎರುಮಾಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಚೆರಂಗೋಡು ಗ್ರಾಮೊಲೆಡ್ ನಿಲೆಯಾತೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
# ವಯನಾಡ್ ಚೆಟ್ಟಿ ಬಾಸೆ

| ವಯನಾಡ್ ಚೆಟ್ಟಿ |
| --- |
| ಬಳಕೆಡುಪ್ಪುನ ಪ್ರದೇಸೊಲು | ಭಾರತ |
| ಮೂಲ ಬಾಸಿಗೆರ್ | 5,000 |
| ಬಾಸೆಲೆ ಕುಟುಮ್ಮೊ | ದ್ರಾವಿಡ* ದಕ್ಷಿಣ
	+ ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ
		- ತಮಿಳು–ಕೊಡಗು
			* ತಮಿಳು–ಮಲಯಾಳಂ
				+ ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆಲು
					- **ವಯನಾಡ್ ಚೆಟ್ಟಿ**
 |
| ಬರವುದ ಕ್ರಮೊ | ತಮಿಳು ಲಿಪಿ |
| ಬಾಸೆದ ಸಂಕೇತೊಲು |
| ISO 639-3 | `ctt` |

**ವಯನಾಡ್ ಚೆಟ್ಟಿ**, ಅತ್ತಂಡ **ಚೆಟ್ಟಿ**, ಭಾರತೊದ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ. ಇಂದೆನ್ ಭಾರತೊದ ಕೇರಳೊದ ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ವಯನಾಡನ್ ಚೆಟ್ಟಿ ಸಮುದಾಯೊದಗ್ಲ್ ಪಾತರ್‌ಬೆರ್. ಉಂದು ಗೌಡರ್‌ ಸಮುದಾಯೊದಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗೆ 62-76% ಶಾಬ್ದಿಕ ಹೋಲಿಕೆನ್, 65% ಜೆನ್ ಕುರುಂಬ ಬುಕ್ಕೊ 52% ಕನ್ನಡದೊಟ್ಟುಗೆ ಹೋಲಿಕೆನ್ ಹೋಂದ್ಂಡ್. ಇಂದೆಕ್ ಕನ್ನಡೊ ಕೈತಲ್ದ ಅಗತ್ಯೊದ ಬಾಸೆ. ಹಾಗೇ ಅಗ್ಲೆನ ಬಾಸೆ ಬಡಗನ್ಲಾ ಹೋಲುಂಡು.,

ಆಂಡಲಾ ಭಾರತೊದ 1951 ನೆ ಜನಗಣತಿದ ಬಾಸೆಲೆ ಸಮೀಕ್ಷೆದ ಆ ಪೊರ್ತುಡು ವಯನಾಡ್‌ದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಕ್ಯೆದ 87.5% ಜನೊ ಮಲ್ಯಾಳಿ ಬಾಸೆದಗ್ಲಾದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಕ್ಯೆದ ಕೇವಲ 6.2% ಜನೊ ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆ ಬಾಸೆಂದಿತ್ತೆರ್. ಮೌಂಡದನ್ ಚೆಟ್ಟಿ ಅತ್ತಂಡ ಚೆಟ್ಟಿ ಪಪನ್ಪುನವು ಭಾರತೊದ ಕನ್ನಡೊದ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ. ತಮಿಳುನಾಡ್ದ ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೊದ ಕೇರಳೊದ ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಮೌಂಡದನ್ ಚೆಟ್ಟಿ ಸಮುದಾಯದಗ್ಲ್ ಪಾತೆರ್‌ಬೆರ್. ಪಚ್ಚೆಪಜಿರ್ ಕಾಡ್ದ ಪೊರ್ಲುದ ಜಾಗೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ಹಲ್ಮೆನೊದ ಗಾಳಿದ ಈ ಜಾಗೆನ್ ಕೇರಳೊದ ಊಟಿಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಚಿಟ್ಟಿ/ಚೆಟ್ಟಿ ಸಮುದಾಯೊ ಅತ್ತಂಡ ಚೆಟ್ಟಿಯಾರ್ ಸಮುದಾಯೊ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊಡ್ದ್ ಬತ್ತ್‌ನ ಬುಕ್ಕೊ ಧರ್ಮನಿಸ್ಟ ಹಿಂದೂಲು. ವಯನಾಡ್‌ಡ್ ಪೊರ್ಲುದ ನೀರಜರಿ, ಅತ್ತಂದೆ ಕರಾಪುಳ ಅಣೆಕಟ್ಟ್, ಪೂಕೊಡೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾರ್ಲಾಡ್ ಸರೋವರೊಲು ಉಲ್ಲೊ. ಚೀಂಗಾರಿ ರಾಕ್ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಸೆಂಟರ್ ಉಂಡು. ಬುಕ್ಕೊ ತೂವೊಡಾಯಿನ ಜಾಗೆ ಎಡಕ್ಕಲ್ ಗುಹೆಲು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
# ಕುಡಿಯ ಬಾಸೆ

| ಕುಡಿಯಾ |
| --- |
| ಬಳಕೆಡುಪ್ಪುನ ಪ್ರದೇಸೊಲು | ಭಾರತ |
| ಮೂಲ ಬಾಸಿಗೆರ್ | ೨,೮೦೦ |
| ಬಾಸೆಲೆ ಕುಟುಮ್ಮೊ | ದ್ರಾವಿಡ* ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ
	+ ತುಳು
		- **ಕುಡಿಯಾ**
 |
| ಬಾಸೆದ ಸಂಕೇತೊಲು |
| ISO 639-3 | `kfg` |
| Glottolog | `kudi1237` |

en:Category:Language articles with invalid population dates

**ಕುಡಿಯಾ ಬಾಸೆ** ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲೆ ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರ್‌ನ ಒಂಜಿ ಬಾಸೆ. ಇಂದೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಕಾಸರಗೋಡು ಬುಕ್ಕೊ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್, ಕಣ್ಣೂರು ಜೆಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ತಮಿಳುನಾಡ್ದ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ವಾಸೊಡಿಪ್ಪುನ ಮಲೆಕುಡಿಯೆರ್ ಪನ್ಪುನ ತಳ ಸಮುದಾಯೊದಗ್ಲ್ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್. ಈ ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರ್ನಗ್ಲೆನ ಸಂಕ್ಯೆ ಸುಮಾರ್ ೨೮೦೦ (೨೦೦೭ನೆ ಸಮೀಕ್ಷೆದ ಅಂದಾಜ್).ನಮ ರಾಜ್ಯೊಡು ಕುಡಿಯ ಲಿಪಿನ್ ಬರೆವರ ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆದ ಲಿಪಿನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಅಂಚನೆ, ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊಡು ಮಲಯಾಳ ಬಾಸೆದ ಲಿಪಿನ್ ಗಲಸುವೆರ್.

## ವಾಸೊದ ಜಾಗೆ

ಕುಡಿಯೆರ್ ಅತ್ತಂಡ ಮಲೆ(ಬೆಟ್ಟ) ಕುಡಿಯೆರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆದ ನೆರಿಯ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಶಿಲ ಪ್ರದೇಶೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಗಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ಏಲಕ್ಕಿ ತೋಟೊಲೆನ್ ಹೊಂದ್‌ದಿಪ್ಪುನ ತೋಟೊದ ಮಾಲೀಕೆರೆ ಕೆಲಸೊದ ಜನೊ. ಅಗ್ಲ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಕಾಡ್‌ಲೆಡ್, ಬಂಡೆಕಲ್ಲ್‌ದ ಅಡಿಟ್, ಗುಹೆಕ್ಲೆಡ್ ಅತ್ತಂಡ ತಗ್ಗ್‌ದ ಬುಡಾರೊಲೆಡ್ ವಾಸೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಒಂಜಿ ಜಾಗೆಡ್ದ್ ನಾನೊಂಜೆಗ್ ಸ್ಥಳಾಂತರೊ ಆಪೆರ್.

## ಬೇಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಸುಬು

ಏಲಕ್ಕಿ ಬುಲೆಪುನ ಕಾಲೊಡು ವಾರೊಗೊರೊ ಬುಲೆನ್ ಮಾರಾಟೊಗಾದ್ ಪೇಂಟೆಗ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಅಗ್ಲ್ ಮೈಸೂರು ಗಡಿಬಾಗೊಗು ಏಲಕ್ಕಿನ್ ಮಾರಿಯರ ಕೊಂಡುಪೋಪೆರ್. ಗುತ್ತಿಗೆದಾರೆರ್ ಅತ್ತಂಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಲೆ ಮೋಸಡ್ದ್ ತಪ್ಪಾದ್ ಮಾರಾಟೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್ಂದ್ ಪನೊಲಿ. ಅಗ್ಲ್ ಅರಣ್ಯೊ ಇಲಾಕೆಗ್ ಸೂ ಬೂರಂದಿ ಲೆಕೊ ಸುಡ್‌ನ ಸಾದಿ(fire track)ಲೆನ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸಹಾಯೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಕುಟುಂಬೊ ಪದ್ಧತಿ

ಕುಡಿಯೆರ್ ತುಳುಟ್ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್. ಅಗ್ಲ್ ಅಳಿಯ ಸಂತಾನೊ ಉತ್ತರಾದಿಕಾರೊದ ನಿಯಮೊನು (ಅಪ್ಪೆಮೂಲ) ಅನುಸರಿಸಬೆರ್. ಕೆಲವೆರ್ ವಿಸೇಸವಾದ್ ಶಿಶಿಲ ಬುಕ್ಕೊ ಮೈಸೂರು ಗಡಿಡ್ ಅಮ್ಮಡ್ದ್ ಮಗಕ್ಕ್ ಉತ್ತರಾದಿಕಾರೊದ (ಅಮ್ಮೆಮೂಲೊ)ನಿಯಮೊನು ಅನುಸರಿಬೆರ್. ಮುಗ್ಲು ಅಡುಗೆಕೋಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ಒಣಸ್‌ದ ಕೋಣೆನ್ ಬುಡ್ದ್ ದನಿಕ್ಲೆ ಇಲ್ಲಡೆಡ್ ಮಾಂತ ಕೋಣೆಗ್ಲಾ ಪೋಪೆರ್. ಮೆಕ್ಲೆಗ್ ಒರಿ ಗುರಿಕ್ಕಾರೆ ಪನ್ಪುನ ಯಜಮಾನ್ಯೊ ಸ್ತಾನೊ ವಹಿಸವೊನ್ಬೆರ್. ಅಗ್ಲ್ ಜಾತಿ ನಿಯಮೊಲೆ ಉಲ್ಲಂಗನೆನ್ ವಿಚಾರಿಸಬೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅರ್ಜಂಟ್‌ದ ಪೊರ್ತುಗು ಸಹಾಯೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಆರಾದನೆ

ಕುಡಿಯೆರೆ ಮುಕ್ಯ ದೇವತೆಲು ಭೈರವ, ಕಾಮಂಡವೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪಂಚ ಪಾಂಡವೆರ್ (ಐನ್ ಪಾಂಡವ ಸೋದರೆರ್), ಆಂಡ ಅಗ್ಲ್ ಮಲೆ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅಂಬಾಟದೈವದಂಚಿನ ಕೆಲವು ಬೂತೊಲೆನ್(ದೆವ್ವಲೆನ್) ನಂಬುವೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
# ವಡ್ಡರ್ ಬಾಸೆ

| ವಡ್ಡರ್ |
| --- |
| ಬಳಕೆಡುಪ್ಪುನ ಪ್ರದೇಸೊಲು | ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ |
| ಪ್ರದೇಸೊ | ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ |
| ಮೂಲ ಬಾಸಿಗೆರ್ | ೨,೦೦,೦೦೦ |
| ಬಾಸೆಲೆ ಕುಟುಮ್ಮೊ | ದ್ರಾವಿಡ* ದಕ್ಷಿಣ-ಮಧ್ಯ
	+ ತೆಲುಗು-ಕುಯಿ
		- ತೆಲುಗು
			* **ವಡ್ಡರ್**
 |
| ಬರವುದ ಕ್ರಮೊ | ತೆಲುಗು, ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ |
| ಬಾಸೆದ ಸಂಕೇತೊಲು |
| ISO 639-3 | `wbq` |

en:Category:Language articles with invalid population dates

**ವಡ್ಡರ್** ಅತ್ತಂಡ **ವಡಾರಿ** ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ. ಅವು ದಕ್ಷಿಣ-ಮಧ್ಯ ಕುಟುಂಬೊದ ತೆಲುಗು ಶಾಕೆಗ್ ಸೇರ್ದ್ಂಡ್. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಡ ಪರಡ್‌ದಿಪ್ಪುನ ವಡ್ಡರ್‌ಲೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾತಿಲೆಡ್, ಸಮುದಾಯಲೆಡ್ ವಡ್ಡರ್ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್. ವಿಸೇಸವಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು, ಉಂದು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿದ ಸ್ತಾನಮಾನೊನು ಹೊಂದ್ಂಡ್. ೨೦೧೧ನೆ ಜನಗಣತಿಡ್ ೨೦೦,೦೦೦ ಜನೊ ಅಗ್ಲೆನ ಬಾಸೆಲೆನ್ ಬಾಸೆಂದಿತ್ತ್‌ದ್, ಅಗ್ಲೆನ್ 'ವಡಾರಿ' ಪಂಡ್ದ್ ವರದಿ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಎಥ್ನೋಲಾಗ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕೊ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ, ತೆಲುಗುಗ್ ಕೈತಲ್ದ ಸಮ್ಮಂದೊ ಹೊಂದ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಸರಿಯಾಯಿನ ಆದಾರೊ ಇದ್ದಿ. ವಡ್ಡರ್ ಕೈಕಾದಿಲೊಟ್ಟಿಗೆ ಅಗ್ಲೆನ ಕೈತಲ್ದ ಸಮ್ಮಂದೊ ಹೊಂದಿತ್ತೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

## ಹೆಚ್ಚದ ಓದುಗು

* ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಭಟ್. ಜನಾಂಗೀಯತೆ ಬುಕ್ಕೊ ಚಲನಶೀಲತೆ: ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊದ ವಡ್ಡರ್‌ಲೆಡ್ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುರ್ತೊ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆ. ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ, ೧೯೮೪.
# ಪರ್ಧಾನ್ ಬಾಸೆ

| ಪರ್ಧಾನ್ |
| --- |
| ಬಳಕೆಡುಪ್ಪುನ ಪ್ರದೇಸೊಲು | ಭಾರತ |
| ಮೂಲ ಬಾಸಿಗೆರ್ | ೧,೪೦,೦೦೦ |
| ಬಾಸೆಲೆ ಕುಟುಮ್ಮೊ | ದ್ರಾವಿಡ* ದಕ್ಷಿಣ -ಮಧ್ಯ
	+ ಗೊಂಡಿ-ಕುಯಿ
		- ಗೊಂಡಿ
			* **ಪರ್ಧಾನ್**
 |
| ಬರವುದ ಕ್ರಮೊ | ಇಂಡಿಕ್ |
| ಬಾಸೆದ ಸಂಕೇತೊಲು |
| ISO 639-3 | `pch` |
| Glottolog | `pard1245` |

en:Category:Language articles with invalid population dates

**ಪರ್ಧಾನ್ ಬಾಸೆ** ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲೆಗುಂಪುಗು ಸೇರ್ನ ಒಂಜಿ ಬಾಸೆ. ಉಂದು ತೆಲಂಗಾಣ,ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ,ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಬುಕ್ಕೊ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರರಾಜ್ಯೊಲೆ ದಿಂಜ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಪರಡ್ದ್ ಗಳಸುಬೆರ್. ಸುಮಾರ್ ೧,೪೦,೦೦೦ ಜನೊ ಇಂದೆನ್ ಗಳಸ್ಬೆರ್. ಜಗತ್ತ್‌ದ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಇಂದೆಕ್ ೧೧೦೧ನೆದ ಸ್ತಾನಮಾನೊ.

## ಪದ ಪ್ರಯೋಗೊ

**ಪರ್ಧಾನ್'** ಅತ್ತಂಡ **ಪ್ರಧಾನ** ಪನ್ಪುನವು ಗೊಂಡೆರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕೊ ಬಾರ್ಡ್‌ ಆದಿಪ್ಪುನ ಪರ್ಧಾನ್ ಜನೊ ಪಾತೆರುನ ಗೊಂಡಿದ ಒಂಜಿ ಉಪಬಾಸೆ. ಇಂದೆತ ಬಾಸಿಗೆರ್ ಗೊಂಡೆರ್ ವಾಸೊ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರದೇಸೊಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಆಗ್ನೇಯ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ದೂರೊದ ಮೂಡಾಯಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಬಡೆಕಾಯಿ ತೆಲಂಗಾಣ.

## ಇತಿಯಾಸೊ

ಪರ್ಧಾನ್ ಮದ್ಯೊ ಭಾರತೊಡು ವಾಸೊಡಿಪ್ಪುನ ದ್ರಾವಿಡ, ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಗೊಂಡ ಜನೊಕ್ಲೆ ಉಪಗುಂಪು. ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಮುಕ್ಯೊ ಸಂಪ್ರದಾಯೊದ ಸಮಾರಂಬೊಲೆಡ್ ಗಾಯಕೆರಾದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಗೀತಗಾರೆರಾದ್ ಇಪ್ಪುನವು ಪರ್ಧಾನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉದ್ಯೋಗೊ. ಹೆಚ್ಚದ ಪರ್ಧಾನ್ ಇನಿ ಗೋದಿ, ಬೇಳೆ, ತರಕಾರಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪರ್ಂದ್‍ಲೆನ್ ಬುಲೆಪುನ ಕ್ರಿಸಿ ಕಾರ್ಮಿಕೆರ್. ಕೆಲವೆರ್ ಬೆದ್ರ್‌ದ ಸೊತ್ತುಲೆನ್ ನೇಯ್ಗೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಟ್ಟುನ ಬೇಲೆಡ್ ಅಗ್ಲೆನ ಬಂಜಿದ ಪಾಡ್ ನಡಪಾವೆರ್.

## ನಂಬಿಕೆ

ಪರ್ಧಾನ್ ಭಾರತೊದ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಹಿಂದೂ ದರ್ಮೊನು ಆಚರಿಸಬೆರ್. ಅಗ್ಲ್ ಹಿಂದೂ ಪಂತಾಹ್ವಾನೊದ ದೇವೆರೆನ್ ಪೂಜೆ ಮಾಲ್ಪುವೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದೇವರುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
# ಎರನಾಡನ್ ಬಾಸೆ

| ಎರನಾಡನ್ ಬಾಸೆ |
| --- |
| ഏറനാടൻ ഭാഷ ا٘يرَناڊَن |
| ಬಳಕೆಡುಪ್ಪುನ ಪ್ರದೇಸೊಲು | ಭಾರತ |
| ಪ್ರದೇಸೊ | ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ |
| ಮೂಲ ಬಾಸಿಗೆರ್ | 200 ಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಪ್ರದೇಸೊ |
| ಬಾಸೆಲೆ ಕುಟುಮ್ಮೊ | ದ್ರಾವಿಡ* ದಕ್ಷಿಣ
	+ ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ
		- ತಮಿಳು–ಕೊಡಗು
			* ತಮಿಳು–ಮಲಯಾಳಂ
				+ ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆಲು
					- **ಎರನಾಡನ್ ಬಾಸೆ**
 |
| ಬರವುದ ಕ್ರಮೊ | ಪೊನ್ನಾನಿ ಲಿಪಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿ |
| ಬಾಸೆದ ಸಂಕೇತೊಲು |
| ISO 639-3 | `aaf` |

**ಎರನಾಡನ್** ಅತ್ತಂಡ **ಅರನಾದನ್** ( ISO : ēṟanāṭan ; Malayalam  ; ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್:Lang-ar) ನೂದೆಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಜನೊ ಪಾತೆರುನ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ. ಪ್ರದಾನವಾದ್ ಭಾರತ ದೇಸೊದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆದ ಎರನಾಡ್ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಪಾತೆರ್‌ಬೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆಲೆ ವಿಬಾಗೊಡು ವರ್ಗೀಕರಿಸದ್‌ನೆ. ಇಂದೆನ್ **ಅರನಾಟನ್** ಅತ್ತಂಡ **ಮಲಪ್ಪುರಂ ಬಾಸೆ** ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
# ಸುಹಾಸಿನಿ ಮಣಿ ರತ್ನಮ್ (ನಟಿ)

| ಸುಹಾಸಿನಿ ಮಣಿರತ್ನಂ |
| --- |
|  |
| ಪುಟ್ಟು |  (1961-08-15) 15 August 1961 ಚೆನ್ನೈ, ತಮಿಳುನಾಡು,ಭಾರತ |
| ಬೇಲೆಲು | ನಟಿ ನಿರ್ದೇಶಕಿ, ನಿರ್ಮಾಪಕಿ, ಬರಹಗಾರ್ತಿ |
| ಸಕ್ರಿಯ ವರ್ಸೊ | 1980–present |
| ಸಂಗಾತಿ(ಲು) | ಮಣಿರತ್ನಂ (1988–ಪ್ರಸ್ತುತ) |
| ಜೋಕುಲು | 1 |

**ಸುಹಾಸಿನಿ ಮಣಿ ರತ್ನಮ್** (ಪುಟ್ಟು: ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫, ೧೯೬೧, ಪುಟ್ಟಿಪುದರ್ **ಸುಹಾಸಿನಿ**)
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ನಟಿ. ಮೇರ್ ೧೯೮೦ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ತಮಿಳು ಬಾಸೆದ ಸಿನಿಮೊವಾಯಿನ *ನೆಂಜತಾಯ್ ಕಿಲ್ಲಾದೆ* ಸಿನಿಮೊದ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರರಂಗೊಗ್ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್.

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ

ಸುಹಾಸಿನಿ ಪುಟ್ಟಿನಿ ಚೆನ್ನೈಡ್. ಮೆರೆನ ಪೊಪ್ಪ ಖ್ಯಾತ ನಟೆ ಚಾರು ಹಾಸನ್. ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ಸುಹಾಸಿನಿ ಅರೆನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ. ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕೆ ಮಣಿರತ್ನಂ ಸುಹಾಸಿನಿನ ಕಂಡನಿ.

## ಅಬಿನಯ ಮಲ್ದಿನ ಸಿನಿಮೊಲು

#### ಕನ್ನಡ

| ವರ್ಸ | ಚಿತ್ರೊ | ಪಾತ್ರೊ | ನಿರ್ದೇಶನ | ಭೂಮಿಕೆ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ೧೯೮೩ | *ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಹೂವು* |  | ಕೆ.ಬಾಲಚಂದರ್ | ಜೈಜಗದೀಶ್, ಪವಿತ್ರಾ |
| ೧೯೮೪ | *ಬಂಧನ* |  | ಎಸ್.ವಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಸಿಂಗ್ ಬಾಬು | ವಿಶ್ಣುವರ್ಧನ್, ಜೈಜಗದೀಶ್ |
| ೧೯೮೬ | *ಉಷಾ* |  | ರಾಘವ | ರಾಮಕೃಷ್ಣ |
| ೧೯೮೬ | *ಹೊಸ ನೀರು* |  | ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಂ | ಅನಂತ್ ನಾಗ್ |
| ೧೯೮೮ | *ಸುಪ್ರಭಾತ (ಚಲನಚಿತ್ರ)* |  | ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು | ವಿಶ್ಣುವರ್ಧನ್ |
| ೧೯೯೦ | *ಮುತ್ತಿನಹಾರ* |  | ಎಸ್.ವಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಸಿಂಗ್ ಬಾಬು | ವಿಶ್ಣುವರ್ಧನ್ |
| ೧೯೯೫ | *ಹಿಮಪಾತ* |  | ಎಸ್.ವಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಸಿಂಗ್ ಬಾಬು | ವಿಶ್ಣುವರ್ಧನ್, ಜಯಪ್ರದಾ, ಜೈಜಗದೀಶ್ |
| ೧೯೯೭ | *ಅಮೃತವರ್ಷಿಣಿ* |  | ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು | ರಮೇಶ್, ಶರತ್ ಬಾಬು |
| ೧೯೯೮ | *ಹೆಂಡ್ತಿಗೇಳ್ತೀನಿ* |  | ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು | ವಿಶ್ಣುವರ್ಧನ್ |
| ೧೯೯೯ | *ವಿಶ್ವ* |  | ಶಿವಮಣಿ | ಶಿವರಾಜ್ ಕುಮಾರ್, ಅನಂತ್ ನಾಗ್ |
| ೨೦೦೦ | *ಯಾರಿಗೆ ಸಾಲುತ್ತೆ ಸಂಬಳ* |  | ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್ | ಶಶಿಕುಮಾರ್ |
| ೨೦೦೦ | *ಸ್ವಲ್ಪ ಅಡ್ಜಸ್ಟ್ ಮಾಡ್ಕೊಳ್ಳಿ* |  | ಕೂಡ್ಲು ರಾಮಕೃಷ್ಣ | ಅನಂತ್ ನಾಗ್, ರಾಮಕೃಷ್ಣ, ತಾರ |
| ೧೯೯೦ | *ಎಲ್ಲರ ಮನೆ ದೋಸೆನು* |  | ಎಚ್.ಎನ್.ಪ್ರಕಾಶ್ | ರಾಮ್ ಕುಮಾರ್, ಶ್ರುತಿ |
| ೨೦೦೧ | *ಹಾಲು ಸಕ್ಕರೆ* |  | ಯೋಗಿಶ್ ಹುಣಸೂರು | ದೇವರಾಜ್, ಶಶಿಕುಮಾರ್, ಜಗ್ಗೇಶ್, ಅರ್ಚನಾ |
| ೨೦೦೩ | *ಅಣ್ಣಾವ್ರು* |  | ಓಂಪ್ರಕಾಶ್ ರಾವ್ | ಅಂಬರೀಷ್, ದರ್ಶನ್ |
| ೨೦೦೭ | *ಮಾತಾಡ್ ಮಾತಾಡು ಮಲ್ಲಿಗೆ* |  | ನಾಗತಿಹಳ್ಳಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ | ವಿಶ್ಣುವರ್ಧನ್ |
| ೨೦೧೦ | *ಎರಡನೇ ಮದುವೆ* |  | ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು | ಅನಂತ್ ನಾಗ್ |
| ೨೦೧೦ | *ಸ್ಕೂಲ್ ಮಾಸ್ಟರ್* |  | ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು | ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ |
| ೨೦೧೧ | *ಮತ್ತೊಂದು ಮದುವೇನಾ* |  | ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು | ಅನಂತ್ ನಾಗ್ |
| ೨೦೧೩ | "ಮೈನಾ" |  | ನಾಗಶೇಖರ್ | ಚೇತನ್, ನಿತ್ಯಾ ಮೆನನ್ |

#### ಹಿಂದಿ/ಇಂಗ್ಲಿಸ್

| ವರ್ಸ | ಸಿನಿಮೊ | ಪಾತ್ರೊ | ಟಿಪ್ಪಣಿ |
| --- | --- | --- | --- |
| ೨೦೧೫ | *ವೈಟಿಂಗ್* | ಪಂಕಜ |  |

#### ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾದ್

| ವರ್ಸ | ಸಿನಿಮೊ | ನಟೆ | ಟಿಪ್ಪಣಿ |
| --- | --- | --- | --- |
| ೧೯೯೫ | *ಇಂದಿರಾ* | ಅನು ಹಾಸನ್, ಅರ್ವಿಂದ್ ಸ್ವಾಮಿ |  |
| ೧೯೯೧ | *ಪೆನ್* |  | ನಟಿ ಸಹ |

#### ಸುಹಾಸಿನಿ ಸ್ವರ ಡಬ್ಬಿಗ್ ಮಲ್ದಿನ ಸಿನಿಮೊಲು

| ವರ್ಸ | ಸಿನಿಮೊ | ಡಬ್ | ಬಾಸೆ |
| --- | --- | --- | --- |
| ೧೯೯೧ | *ದಳಪತಿ* | ಶೋಬನ | ತಮಿಳು |
| ೧೯೯೩ | *ತೀರುದ ತೀರುದ* | ಹೀರ ರಾಜ್ಗೋಪಾಲ್ | ತಮಿಳು |
| ೧೯೯೮ | *ಉಯಿರೆ* | ಮನಿಷಾ ಕೊಯಿರಾಲ | ತಮಿಳು |

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
# ಗುರುವಾಯುರ್

'**ಗುರುವಾಯೂರ್** ದೇಷೋಡು ಕೇರಳದ ತ್ರಿಶೂರ್ ಜೀಲ್ಲೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಪುರಾತನವಾಯುನ ಒಂಜೀ ಊರ್. ಭಾರತ್ಡ ನಾಲನೆ ಭಾರೀ ಮಲ್ಲ ದೇವಸ್ತಾನ ಶ್ರೀ ಗುರುವಾಯೂರ್ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನ. ದಿನಾಲೆ ಸಾವಿರ ಗಟ್ಟಲೆ ಜನ ಬರ್ಪಿನ ಒಂಜೀ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಗುರುವಾಯೂರ್ ಮೂರ್ತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಪನ್ಪಿನನಾಂಡ ಸಧಾರಣ ೫೦೦೦ ವಷ‍ ದುಂಬ್ದ ಪನ್ದ ಪನೋಂದುಲ್ಲೇರ್. ಮಾತ ಆನೇಲ್ಲಗ್ ಒನಾಸ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಉಂದು ದೇವಸ್ಥಾನಡ್ ನಡೆ ಪುಂಡು. ವರ್ಷ ವರ್ಷ ಭಾರೀಗ್ಒಜಿಡದ ನಡ್ತೋಂದುಂಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಆನೇಲ್ನ ಜಿಡಪ್ಪುನ ಕಯ್ರಮೋಲ ನಡತೋಂದುಂಡು. ಗುರುವಾಯೂರ್ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನಡ್ ಕೃಷ್ಣೆನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತೋಂದುಲೇರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಗುರುವಾಯೂರ್ ದೇವಸ್ಥಾನೋನ್ ಮಸ್ತಬೇಲೆಡ್ ಭೂಲೋಕ ವೈಕುಂಠ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೇರ್. ಗುರುವಾಯೂರ್ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಮೂರ್ತಿಡ್ ನಾಲ್ ಕೈ ಉಂಡು,ಅವ್ ಒವು ಪಂಡ ಪಾಂಚಜನ್ಯ ಶಂಖ,ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ, ಕೌಮೋದಕಿ ಗದೆ,ಬುಕ್ಕೊ ತುಲಸಿ ಮಾಲೇಡ್ ಒಂಜಿ ಕಮಲದ ಪೂಸೇರ್ಪಾವೇರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
# ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಆನಂದ್

ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಆನಂದ್
**ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಆನಂದ್** ಆರ್ ಪುಟಿದಿನ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೧, ೧೯೬೯. ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಆನಂದ್ ಭಾರತೆದ ಪ್ರಸಿದ್ದ್ ಚದುರಂಗದ (ಚೆಸ್) ಆಟಗಾರ ಆತೆರು. ಆರ್ ೨೦೧೩ ಪ್ರಪಂಚದ್ಡ್ ರಡ್ಡ‍ನೆ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತೇರ್. ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‍ಮಾಸ್ಟರ್ ಪದವಿ ದೆತ್ಹೊಂದೆರ್. ೨೦೦೭ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪಟ್ಟ ಪಡೆದೆರ್.ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಆನಂದ್ ಅರ್‍ನ "ವಿಶಿ" ಪಂಡ್ ಲೆಪ್ಪೆರ್. ಆರ್‍ನ ಸುರೂತ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯಶಸ್ಸು ೧೯೮೭ ವಿಶ್ವ ಜೂನಿಯರ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಡ್ ಗೆದೆರ್.

## ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಶಿಪ್ ೧೯೯೫

೧೯೯೫ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರೆಡ್ ಆರ್ ಅಪಗದ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಗ್ಯಾರಿ ಕ್ಯಾಸ್ಪರೋವ್‍ರ ಪರ ಗೊಬ್ಬುದೆರ್.

## ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಶಿಪ್ ೨೦೦೦

೨೦೦೦ಡೆಡ್ ಫಿಡೆ ಪಂಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆನು ಆಯೋಜಿತ ಮಲ್ತಿನ ವಿಶ್ವ ಚೆಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯೆಟ್ ರಷ್ಯದ ಅಲೆಕ್ಸೀ ಶಿರೋವ್ ಪರ ಗೆದ್ದೆರ್.

## ವಿಶ್ವ ರಾಪಿಡ್ ಚೆಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಶಿಪ್ ೨೦೦೩

ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೩ ಪ್ರಪಂಚದ ಪದ್ರಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಟಗಾರೆಡ್ ಪತ್ ಜನರೆಟ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್ ಹಇಘ್ತ್ ವೇಗದ ಚೆಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಶಿಪ್ ಗೆದ್ದೆರ್.

## ವಿಶ್ವ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ೨೦೦೭

ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ನಗರಡ್ ನಡೆತಿನ ಚದುರಂಗದ ವಿಶ್ವ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಡ್ ಆನಂದ್ ಒಂಜಿ ಪಂದ್ಯಲ ಸೊಪದೆ ಮಾತ ಪಂದ್ಯಲ ಗೆದ್ದೆರ್. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೯ ರಂದ್ ಆರ್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ ಆತೇರ್.

## ಇತರ ಗೆದ್ದಿನ ಪಂದ್ಯಲು

1. ಕೋರಸ್ ಸರಣಿ (೨೦೦೩)
2. ಕೋರಸ್ ಸರಣಿ (೨೦೦೪)
3. ಡಾರ್ಟ್‍ಮಂಡ್ ಸರಣಿ (೨೦೦೪)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
# ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಷಾಲ್

| ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಷಾಲ್ |
| --- |
| Ghoshal in 2015 |
| ಪುಟ್ಟು | 12 ಮಾರ್ಚ್ 1984 ಪಸ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲ, ಭಾರತ |
| ಓದುನ ಸಂಸ್ಥೆ | ಎಸ್ಐಇಎಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್, ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕಾಮರ್ಸ್ |
| ಬೇಲೆ | ಗಾಯಕಿ |
| ಸಕ್ರಿಯ ವರ್ಸೊ | 1998 - ಇನಿಮುಟ್ಟ |
| ಸಂಗಾತಿ(ಲು) | ಶಿಲಾದಿತ್ಯ ಮುಖೋಪಾಧ್ಯಾಯ(2015) |
| ಜೋಕುಲು | 1 |

**ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಷಾಲ್** (ಪುಟ್ಟು: ಮಾರ್ಚ್ ೧೨, ೧೯೮೪) ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ. ಹಿಂದಿ, ಕನ್ನಡ ಇಂಚ ಸುಮಾರ್ ಭಾರತೀಯ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಮೇರ್ ಪದ ಪನ್ಪೆರ್. ಅರೆನ ಸುರೂತ ಸಿನಿಮೊದ ಪದೊಕ್ಕ್ ‛ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮ ಗಾಯಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರಸ್ಕಾರ’ ತಿಕ್ಕ್ ದಿನ ಮೇರ್, ಇನಿಮುಟ್ಟ ಸುಮಾರ್ ನಾಲ್ ಸರ್ತಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆತೆರ್.

## ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕ ಬರವು

೧೨ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೮೪ ನೇ ತಾರೀಕ್‌ಗ್ ಪಸ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲದ 'ಬೆಹ್ರಾಮ್ ಪುರ'ಟ್ ಶ್ರೇಯಾ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಪೊಪ್ಪ 'ಬಿಸ್ವಜಿತ್ ಘೋಷಾಲ್', ಪರಮಾಣು ವಿಜ್ಞಾನಿ, ಬಿ.ಎ.ಆರ್.ಸಿಯ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಪವರ್ ಪ್ಲಾಂಟ್‌ಡ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಪ್ಪೆ, ಸಾಹಿತ್ಯೊಡ್ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆತೆರ್. ಶ್ರೇಯಾ ಮೆರೆನ ಮೆಗ್ಗೆ ಸೌಮ್ಯದೀಪ್ ಘೋಶಾಲ್.

## ಮದಿಮೆ

೫ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೫ ನೇ ತಾರೀಕ್‍ಗ್, ಘೋಶಾಲ್ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯೊದ ದೋಸ್ತಿ ಆಯಿನ ಶಿಲಾದಿತ್ಯ ಮುಖೋಪಾದ್ಯಾಯನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್.

## ಮಾನಾದಿಗೆಲು

ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನೊಗಾತ್ರ ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಶಾಲ್ ನಾಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆಂದ್ ದೆರ್:[೪] ದೇವದಾಸ್ (೨೦೦೨) ಸಿನಿಮೊದ "ಬೈರಿ ಪಿಯಾ", ಪಹೇಲಿ (೨೦೦೫) ಸಿನಿಮೊದ "ಧೀರ ಜಲ್ನಾ", "ಜಬ್ ವಿ ಮೆಟ್" ಸಿನಿಮೊದ "ಯೆ ಇಶ್ಕ್ ಹಾಯೆ" (೨೦೦೭), ಬುಕ್ಕ ಬಂಗಾಲಿ ಸಿನಿಮೊದ ಆಂಟಾಹೀನ್ (೨೦೦೮) ದ "ಫೆರಾರಿ ಸೋಮ" ಬುಕ್ಕ ಮರಾಠಿ ಸಿನಿಮೊ ಆಯಿನ ಜೊಗ್ವಾ (೨೦೦೮) ಚಿತ್ರೊದ "ಜೀವ್ ರಂಗ್ಲಾ" ಪದೊಕ್ಕ್ ಲೆಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಕ್ಕ್ ದ್ಂಡ್.
ಮೇರ್ ಏಲ್ ಸರ್ತಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದ್ ದೆರ್.

## ಪಟಕುಲು

* ಡಾ.ಎ. ಪಿ.ಜೆ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಮ್ 2002 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಶಾಲ್ ಮೆರೆಗ್ ದೇವ್ದಾಸ್ ಪಿಚ್ಚರ್ ದ'ಬೆರಿ ಪಿಯಾ' ಪದೊಕ್ಕ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್ ಸಿಂಗರ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಪೊರ್ತು
* ರಡ್ಡನೇ ಸರ್ತಿ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಾಟೇಲ್ ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಶಾಲ್ ಮೆರೆಗ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಪಟೊ
* 55ನೇ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಡ್ ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಶಾಲ್
* 69ನೇ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಡ್ ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಶಾಲ್
* 69ನೇ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಡ್ ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಶಾಲ್
* 54 ನೇ IFFI ಡ್ ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಶಾಲ್ (cropped)
* 2015 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಶಾಲ್
* 61ನೇ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಡ್ ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಶಾಲ್
* 2018 ನೇ ಇಸವಿಡದ್ ಬೆಂಗಳೂರುಡು ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಶಾಲ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
# ಮೋಹಿನಿ

| ಮೋಹಿನಿ |
| --- |
| Goddess of Enchantment |
| *Shiva sees Mohini on a swing* (1894 painting by Raja Ravi Varma) |
| ದೇವನಾಗರಿ | मोहिनी |
| ಸಂಸ್ಕೃತ | ಮೋಹಿನಿ |
| Affiliation | ವಿಷ್ಣು ದೇವೆರೆನ ಅವತಾರ, Devi |
| ಹತಾರ್ | Mohini-astra
(seduction), Sudarshana Chakra |
| ವೈಯಕ್ತಿಕ ಇಸಯೊಲು |
| ಸಂತತಿ | Shasta |

ಬೇಲೂರುದ ಚೆನ್ನ ಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಮೋಹಿನಿ
**ಮೋಹಿನಿ** ವಿಷ್ಣು ದೇವೆರೆನ ಪೊಣ್ಣನ ಅವತಾರ. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ್ ಮೋಹಿನಿನ್ ಗೌರವೊಡು ತೂಪೆರ್. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತೊಡು, ಶಿವನ ಸ್ಥಳೀಯ ವಾಯಿನ ಪುದರ್ ಖಾಂಡೋಬನ ಸಂಗಾತಿ **ಮಹಾಲಾಸ** ಪನ್ಪಿ ಪುದರಡ್, ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಟ್ಟ್ ದ್, ಮೋಹಿನಿನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಪುರಾಣೊಡು ಕತೆಕುಲು

### ಅಮೃತ

ಸಮುದ್ರ ಮಥನೊದ ಪೊರ್ತುಡು ತಿಕ್ಕುನ ಅಮೃತನ್ ಪರಿಯರೆ ದೇವತೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅಸುರೆರೆನ ನಡುಟ್ ಗಲಾಟೆ ಆಪುಂಡು. ಅದಗ ವಿಷ್ಣು ಮೋಹಿನಿನ ರೂಪೊಡು ಬತ್ತ್ ದ್, ತನ್ನ ಪೊರ್ಲುದ ಬಲೊಟ್, ಅಮೃತೊನು ದೇವೆರೆಗ್ ಮಾತ್ರ ಪಟ್ಟುವೆರ್. ಆ ಪೊರ್ತುಗ್ ರಾಹು ಪನ್ಪಿನ ಅಸುರೆ, ವೇಷ ಮರೆಪಾದ್, ಅಮೃತೊನ್ ಪರ್ಪೆ. ಉಂದ್ ವಿಷಯೊನ್ ಸೂರ್ಯೆ ಬುಕ್ಕೊ ಚಂದ್ರೆ ವಿಷ್ಣುಗ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಪಗ ವಿಷ್ಣು ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರೊನ್ ರಾಹುನ ಮಿತ್ತ್ ಬುಡ್ಪೆರ್, ಆಂಡ ರಾಹುನ ಮಂಡೆ ಸಯ್ಯಂದೆ ಒರಿಯುಂಡು. ಉಂದುವೇ ಕಥೆ ರಾಮಾಯಣೊದ ಬಾಲಕಂದ ಭಾಗೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ವಿಷ್ಣುಪುರಾಣೊಡು ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಭಗವತ ಪುರಾಣ, ಪದ್ಮ ಪುರಾಣ, ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದ ಪುರಾಣೊಡುಲಾ ಉಂದೆತ್ತ ಉಲ್ಲೇಖ ಉಂಡು.

ಶಿವನೊಟ್ಟುಗ್ ಮೋಹಿನಿ
### ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಜನ್ಮ

ಅಯ್ಯಪ್ಪ (ಮಣಿಕಂಠ) ದೇವೆರೆನ ಉಂಡು ಮೋಹಿನಿ ರೂಪದ ವಿಷ್ಣು ಬುಕ್ಕೊ ಈಶ‍್ವರನ ಮಿಲನೊಡ್ದಾಯಿನಿ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೆಲವು ಕಥೆತ ಪ್ರಕಾರ, ಮೋಹಿನಿ ಅವತಾರೊಡು ಅಯ್ಯಪ್ಪ, ನಿಜವಾಯಿನ ಗರ್ಭಕೋಶ ಇಜ್ಜಾಂದಿನೆಡ್ದಾವರೆ ವಿಷ್ಣುನ ತೊಡೆದ್ಡ್ ಪುಟ್ಟಿದಿನಿಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ತಮಿಳ್ ಕಥೆ **ಕಂದ ಪುರಾಣೊ**ದ ಪ್ರಕಾರ ವಿಷ್ಣು ಬುಕ್ಕೊ ಶಿವನ ಮಗನ್ ಹರಿಹರ ಪುತ್ರ ಪನ್ಪೆರ್. ದುಂಬುಗು ಶಾಸ್ತಾ, ಅಯ್ಯನ್ನಾರ್ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಡ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ಭಸ್ಮಾಸುರ- ಮೋಹಿನಿ
### ಭಸ್ಮಾಸುರ ವಧೆ

**ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣೊ**ಡು ಮೋಹಿನಿ ಭಸ್ಮಾಸುರನ್ ಕೆರ್ಪಿನ ಕತೆ ಬರ್ಪುಂಡು ಭಸ್ಮಾಸುರೆ ಪನ್ಪಿನ ರಕ್ಕಸೆ, ಶಿವನ ತಪಸ್ಸು ಮಲ್ತ್ದ್, ಏರನ ತರೆತ ಮಿತ್ತ್ ಕೈದೀಂಡಲಾ ಭಸ್ಮ ಆಪಿನ ವರ ದೆತೊನುವೆ. ಭಸ್ಮಾಸುರೆ ಉಂದು ವರನ್ ಶಿವನ ಮಿತ್ತ್ ಪ್ರಯೋಗ ಮಲ್ಪುನ ಯೋಚನೆ ಮಲ್ಪವೆ. ಅದಗ ಶಿವೆ, ವಿಷ್ಣುನ ಸಹಾಯ ಕೇನುವೆರ್. ಮೋಹಿನಿ ರೂಪೊಡು ವಿಷ್ಣು ಭಸ್ಮಾಸುರನಡೆ ಪೋಪೆರ್. ಮೋಹಿನಿ ನ್ ತೂದು ಮರ್ಲಾಪಿನ ಭಸ್ಮಾಸುರೆ ಮದ್ಮೆ ಆವರೆ ಕೇನುವೆ. ಮೋಹಿನಿ ಮಲ್ತಿಲೆಕೊನೆ ನೃತ್ಯ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ನೃತ್ಯದ ಕಡೆಕ್ ಮೋಹಿನಿ ಲೆಕ್ಕೊನೆ ಮಲ್ಪರೆ ಪೋದು ಕೈದೀದ್ ಭಸ್ಮ ಆಪೆ.

## ಆಚರಣೆಲು

ತಿರುಪತಿಡ್ ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವದ ಐನನೇ ದಿನ, ವೆಂಕಟೇಶ್ವರಗ್ ಮೋಹಿನಿನ ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ತದ್ ಮೆರವಣೆಗೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಚಿತ್ರ ಸಂಪುಟ

* ಸಮುದ್ರ ಮಥನ
* ಮೋಹಿನಿ(ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ)
* ೧೦೦ ವರ್ಷ ದುಂಬುದ ಪುಸ್ತಕೊಡ್ದ್- ಅಮೃತ ಕೊರ್ಪಿನ ಮೋಹಿನಿ, ಹಾವುದ ವೇಷೊದ ರಾಹು
* ದೆಲ್ಲಿದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೂಸಿಯಂ ಡ್ ಮೋಹಿನಿ
* ಭಸ್ಮಾಸುರ ಮೋಹಿನಿ ನೃತ್ಯ ತೋಜಾವುನ ಬೇಲೂರುದ ಮದನಿಕೆ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
# ಗುರುಕಿರಣ್

| ಗುರುಕಿರಣ್ |
| --- |
|  |
| ಪುಟ್ಟು | 28 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1970 ಕುಡ್ಲ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತ |
| ಬೇಲೆಲು | ನಟೆ, ಗಾಯಕೆ, ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕೆ |
| ಸಕ್ರಿಯ ವರ್ಸೊ | 1994 - ಇನಿಮುಟ್ಟ |
| ಸಂಗಾತಿ | ಪಲ್ಲವಿ ಗುರುಕಿರಣ್ |
| ಜೋಕುಲು | ಹೃದಯ(ಮಗೆ), ಶ್ರಾವ್ಯ(ಮಗಲ್) |
| ಅಪ್ಪೆಅಮ್ಮೆ(s) | ಕೆ.ಜಯರಾಮ ಶೆಟ್ಟಿ(ಪೊಪ್ಪ), ಎ.ರತ್ನಕಾಂತಿ ಶೆಟ್ಟಿ(ಅಮ್ಮ) |

**ಗುರುಕಿರಣ್** (ಗುರುಕಿರಣ್ ಶೆಟ್ಟಿ) ಮೇರ್ ಭಾರತೊದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮೊದ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್. ಮೇರ್ *ಎ*(ಕನ್ನಡ ನಟೆ ಉಪೇಂದ್ರ ನಿರ್ದೇಶನೆ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದಿನ ಸಿನಿಮೊ) ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೊದ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕೆರಾದ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನೊನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ *ಉಪೇಂದ್ರ* ಸಿನಿಮೊಡ್ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನೆ ಮಲ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮೊಡು ಒಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ಸ್ಥಾನ ಮೆರೆಗ್ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. ಮೇರ್ ಕುಡ್ಲಾದಾರ್ ಬಂಟ್ಸ್ ಕುಟುಂಬೊಗ್ ಸೇರರ್ದಿನಾರ್. ಮೇರ್ ಸುಮಾರ್ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಎಲ್ಯ ಪಾತ್ರೊಲೆಡ್ ನಟಿನೆಲಾ ಮಲ್ದೆರ್ ಅಂಚನೆ ಸುಮಾರ್ ಪದ್ಯೊಲೆನ್ ಪಂತೆರ್.

## ಪುಟ್ಟು, ಕಲ್ಪಾಟಿಕೆ

ಗುರುಕಿರಣ್ ಕೆ.ಜಯರಾಮ ಶೆಟ್ಟಿ ಬುಕ್ಕೊ ಎ.ರತ್ನಕಾಂತಿ ಶೆಟ್ಟಿ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಕುಡ್ಲಡ್ 28 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1970ಗ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಅಪ್ಪೆಬಾಸೆ ತುಳು. ಮೇರ್ ನಝರೆತ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸೈಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಡ್ ಸಾಲೆದ ಬರವು ಕಲ್ತೆರ್. ಅಂಚನೆ ಪಿ.ಯು.ಸಿ ಶಿಕ್ಷಣೊನ್ ಸ್ರೀ ಸತ್ಯ ಸಾಯಿ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ ಕಲ್ತೆರ್.

## ಗುರುಕಿರಣ್ ಸಂಗೀತೊ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ದಿನ ಚಿತ್ರೊಲು

| ವರ್ಷ | ಚಿತ್ರ |
| --- | --- |
| ೧೯೯೮ | ಎ, ಇದು ಎಂಥಾ ಪ್ರೇಮವಯ್ಯಾ |
| ೧೯೯೯ | ಉಪೇಂದ್ರ |
| ೨೦೦೦ | ಮಜ್ನು |
| ೨೦೦ | ಚಿತ್ರ, ಧ್ರುವ, ಧಮ್, ಪ್ರೇಮಿ ನಂಬರ್ ೧ |
| ೨೦೦೨ | ಅಪ್ಪು, ಅಸುರ, ಹಾಲಿವುಡ್, ನಿನಗಾಗಿ, ತುಂಟಾಟ |
| ೨೦೦೩ | ಅಭಿ, ಕರಿಯ, ಚಂದು, ಖುಷಿ, ಶ್ರೀರಾಮ್, ಪಾರ್ಥ, ಸಚ್ಚಿ, ಕುಟುಂಬ, ಲವ್ ಯೂ, ನಂದಿ, ಪಾಂಚಾಲಿ |
| ೨೦೦೪ | ಆಪ್ತಮಿತ್ರ, ಕಂಠಿ, ಮೌರ್ಯ, ಗೋಕರ್ಣ, ಓಂಕಾರ |
| ೨೦೦೫ | ಜೋಗಿ, ನ್ಯೂಸ್, ರಿಷಿ, ಆದಿ, ಆಟೋ ಶಂಕರ್, ನಮ್ಮ ಬಸವ, ನಮ್ಮಣ್ಣ, ಸ್ವಾಮಿ, ಸೈ, ವಾಲ್ಮೀಕಿ |
| ೨೦೦೬ | ರಾಮ ಶಾಮ ಭಾಮ, ಮಂಡ್ಯ, ಶುಭಂ, ಚೆಲ್ಲಾಟ, ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ, ಗಂಡುಗಲಿ ಕುಮಾರರಾಮ |
| ೨೦೦೭ | ಗಂಡ ಹೆಂಡ್ತಿ, ಏಕದಂತ, ಸಂತ, ಮಸ್ತಿ, ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ, ಸತ್ಯವಾನ್ ಸಾವಿತ್ರಿ, ಬೆಳದಿಂಗಳಾಗಿ ಬಾ, ಬಿಂದಾಸ್, ಸತ್ಯ ಇನ್ ಲವ್ |

## ಮಾನಾದಿಗೆಲು

* **ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶ**ಸ್ತಿ:

1. 2011 – ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕೆ - ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಚಿತ್ರ:ಮೈಲಾರಿ).

* **ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ:**

1. 2012 - ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ,ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿ(ಚಿತ್ರೊ:ಗೋವಿಂದಾಯ ನಮಃ).

* **ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್:**

1. 2001 – ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕೆ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರೊ.
2. 2002 – ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕೆ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಕನ್ನಡ(ಚಿತ್ರೊ:ಧಮ್).

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
# ಮಂಗ್ಲಿ

## ಮಂಗ್ಲಿ(ಸತ್ಯವತಿ ರಾಠೋಡ್)

ಮಂಗ್ಲಿ, ಸತ್ಯವತಿ ರಾಠೋಡ್
ಸತ್ಯವತಿ ರಾಠೋಡ್, ಮಂಗ್ಲಿ ಪನ್ಪಿನ ರಂಗ ಪುದರ್ಡ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಒರಿ ಭಾರತೀಯ ಗಾಯಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ನಿರೂಪಕಿ. ಆರ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ತೆಲುಗು ಬೊಕ್ಕ ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಡ್ ಪಾಡುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪಾಡ್ದನೊಲೆಗ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನಾರ್. ಆರ್ ರಡ್ಡ್ SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ IIFA ಉತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್.

## ಸುರುತ ಜೀವನ

ಮಂಗ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅನಂತಪುರ ಜಿಲ್ಲೆದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಗೂಟಿಡ್ ಒಂಜಿ ಬಂಜಾರ ಸಮುದಾಯೊಡು ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ತಿರುಪತಿದ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತೊಡು ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಲೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅಲೆನ್ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡ್ದ್ ಒರಿ ಗಾಯಕಿ ಆಯೆರೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಯೆರ್. ಅಲೆನ ಶಿಕ್ಷಕೆರ್ನ ಸ್ಫೂರ್ತಿಡ್, ಅಲೆಗ್ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಆಯೆರೆ ಬಯಕೆ ಆಂಡ್. ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸ್ತುತಿಡ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಸುರು ಮಲ್ಪೆರೆ ಮಂಗ್ಲಿ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಗ್ ಪೋಯೆರ್.
ಮಂಗ್ಲಿಗ್ ಎಲ್ಯ ಮೆಗ್ದಿ ಇಂದ್ರಾವತಿ ಚೌಹಾಣ್ ಉಲ್ಲೆರ್, ಪುಷ್ಪಾ: ದ ರೈಸ್ ಸಿನಿಮಾಡ್ "ಊ ಅಂತವಾ ಊ ಊ ಅಂತವಾ" ಪನ್ಪಿನ ಹಿಟ್ ಪಾಡ್ದನೊನು ಪಾಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಪಾಡ್ದನೊನು ಮಂಗ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿಡ್ ಪಾಡ್ದೆರ್.

## ಕೆಲಸ

2013ಡ್ ತೆಲುಗು ಸುದ್ದಿ ಚಾನೆಲ್, V6 ನ್ಯೂಸ್ ಡ್ ಧೂಮ್ ಧಮ್ ಪನ್ಪಿನ ದಸರಾ ಉತ್ಸವದ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಗು ಅತಿಥಿ ಕಲಾವಿದೆ ಆದ್ ಲೆಪ್ಪು ಬನ್ನಗ ಆರ್ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನೊಡು ಸುರುತ ಬ್ರೇಕ್ ನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ವಿ6 ನ್ಯೂಸ್ ಡ್ ಅರೆನ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಅಲ್ಪ ಅರೆಗ್ ಮಾಟಕರಿ ಮಂಗ್ಲಿ ಆದ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ವ್ಯಂಗ್ಯ ಸುದ್ದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ತೀನ್ಮಾರ್ ವಾರ್ತಾಲು, ಬಿತಿರಿ ಸಾತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಾವಿತ್ರಿ ನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಒಂಜಿ ಹಿಟ್ ಆಂಡ್. ಸುಜಾತಾನೊಟ್ಟುಗು ವ್ಯಂಗ್ಯ ಸುದ್ದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಡು ಎಚ್ ಎಂಟಿವಿ ಸುದ್ದಿ ಚಾನೆಲ್ ಜೋರ್ದಾರ್ ನ್ಯೂಸ್ ಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್.
ಬಾತುಕಮ್ಮ, ಬೋನಾಲು, ತೆಲಂಗಾಣ ರಚನೆ ದಿನ ಇಂಚಿನ ತೆಲಂಗಾಣದ ಪರ್ಬೊಲೆಡ್ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ್ ಪಾಡುವೆರ್. 2018 ತೆಲಂಗಾಣ ರಚನೆ ದಿನಾಚರಣೆಗಾದ್ ಅರೆನ ಪಾಡ್ದನ ಒರುಗಲ್ಲು ಕೋಟನಾಡುಗು ಒಂಜಿ ಹಿಟ್ ಆತ್ಂಡ್. ಸಪ್ತಗಿರಿ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್, ರಾಜ್ ಮಹಲ್, ನೀಧಿ ನಾಡಿ ಓಕಾ ಕಥೆ, ಜಾರ್ಜ್ ರೆಡ್ಡಿ ಬೊಕ್ಕ 2020 ಡ್ ಬತ್ತಿನ ಆಕ್ಷನ್-ಡ್ರಾಮಾ ಟಾಲಿವುಡ್ ಚಿತ್ರ ಅಲ ವೈಕುಂಠಪುರಮೂಲೊದ *ರಾಮುಲೂ ರಾಮುಲಾ* ಪನ್ಪಿನ ಕೆಲವು ಟಾಲಿವುಡ್ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಪಾಡ್ದೆರ್.
ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೮ಡ್, ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಮಂಚು ಮಹಾರಾಣಿ ನಡಪಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಡು ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮಲ್ತೆರ್. 2021ಡ್, ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ ಚಿತ್ರೊಗು ಅರೆನ "ಸರಂಗ ದರಿಯಾ" ಪನ್ಪಿನ ಪಾಡ್ದನ ಮಸ್ತ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಂಡ್.

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2026
# ಬನ್ನಂಜೆ ಗೋವಿಂದಾಚಾರ್ಯ

| ಬನ್ನಂಜೆ ಗೋವಿಂದಾಚಾರ್ಯ |
| --- |
| ಬನ್ನಂಜೆ ಗೋವಿಂದಾಚಾರ್ಯ |
| ಪುಟ್ಟು | 3 ಆಗಸ್ಟ್ 1936 ಉಡುಪಿ, ಕರ್ನಾಟಕ |
| ಸಾವು | 13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 ಅಂಬಲಪಾಡಿ, ಉಡುಪಿ, ಕರ್ನಾಟಕ |
| ಪ್ರಸಸ್ತಿ | ಪದ್ಮಶ್ರೀ (2009) |
| ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ | anandamala.org |

**ಬನ್ನಂಜೆ ಗೋವಿಂದಾಚಾರ್ಯೆರ್** ದೇಶೊದ ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್‌ನೆಟ್ಟ್ ಒರಿ. ಮೇರ್ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಅಂಬಲಪಾಡಿಡ್ ೧೯೩೬ ಟ್ಟ್ ಪಟ್ಟುದಿನಿ. ಮೇರ್ ಪ್ರವಚನದ ಮೂಲಕ ತತ್ವ ಪ್ರಚಾರ ಪಲ್ದೆರ್. ಮಾಧ್ವ ತತ್ವ ಡ್ ಅಮೋಘ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದಿನ ಮೇರ್ ಮಸ್ತ್ ಕೃತಿಕ್ಲೆನ್ ರಚಿಸ್ದೆರ್. ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬಾಸೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಕೃತಿಕ್ಲೆನ್ ರಚಿಸ್ದೆರ್. ಮೇರ್ ವಾಗ್ಮಿಲು, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರವಚನಕಾರೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಚಿಂತಕೆರ್ ಆತೆರ್.

## ಕೃತಿರಚನೆಲು

ಮಸ್ತ್ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕೃತಿಗಲೆನ್ ಕನ್ನಡಗ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ದೆರ್

* ಬಾಣಭಟ್ಟನ ಕಾದಂಬರಿ
* ಕಾಳೀದಾಸನ ಶಾಕುಂತಲಾ,
* ಶೂದ್ರಕನ 'ಮೃಚ್ಛಕಟಿಕ' ಇಂಚಿನ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಕೃತಿಲು ಮೇರ್ನ ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿಲೆಡ್ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ

## ಟಿಪ್ಪಣಿಲು

* ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಾಚಾರ್ಯದಾಸರ ’ಆನ೦ದಮಾಲಾ’,
* ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಪ೦ಡಿತರ ’ವಾಯುಸ್ತುತಿ’,
* 'ವಿಷ್ಣುಸ್ತುತಿ’ ಇಂಚಿನ ಕೃತಿಲೆಗ್ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬರೆತೆರ್.
* ಆಜಿ ಉಪನಿಷತ್ತುಲೆಗ್ ಟೀಕೆನ್ ಬರೆತೆರ್
* ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಮಹಾಭಾರತದ ತಾತ್ಪರ್ಯದ ಟೀಕಾ ಕೃತಿಯಾದ ’ಯಮಕ ಭಾರತ’ ಕೃತಿಗೆ ಟಿಪ್ಪಣಿನ್ ಬರೆತೆರ್
* 'ಭಾಗವತ ತಾತ್ಪರ್ಯ’ ಕೃತಿಗ್ಲ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬರೆತೆರ್.

## ಕನ್ನಡಗ್ ಅನುವಾದ

ಮಸ್ತ್ ಸೂಕ್ತ ಮಂತ್ರಲೆನ್ ಕನ್ನಡಡೊಡು ರಚಿಸಿದೆರ್.

* ಪುರುಷಸೂಕ್ತ,
* ಶ್ರೀ ಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತೆ,
* ಶ್ರೀ ಸೂಕ್ತ,
* ಶಿವಸೂಕ್ತ,
* ನರಸಿಂಹ ಸ್ತುತಿ,
* ತಂತ್ರಸಾರ ಸಂಗ್ರಹ ಇತ್ಯಾದಿಲೆನ್ ಕನ್ನಡೀಕರಿಸಿದೆರ್
* ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ’ಮಾಧ್ವರಾಮಾಯಣ’,
* ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ಯತಿಗಳ ಮಂಗಲಾಷ್ಟಕ ಕೃತಿಲೆನ್ ಕನ್ನಡಗ್ ಅನುವಾದಿಸಿದೆರ್.

## ಮನ್ನಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ಗೌರವ

ಬನ್ನಂಜೆ ಗೋವಿಂದಾಚಾರ್ಯ ಮೆರೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಬಿರುದು ತಿಕ್ಕದಂಡ್. ಒಂಜಾತ್ ಪಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪುನಾಂಡ,

* ಪದ್ಮಶ್ರೀ, ದೇಶದ ನಾಲನೇ ಮಲ್ಲ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವ, 2009
* ವೈದಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೋಡು ಆರ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೇವೆ ಬುಕ್ಕೊ ಪಾಂಡಿತ್ಯಗ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* 2001 ಟ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತಿನೆಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ವಿದ್ಯಾ ವಾಚಸ್ಪತಿ - ಶ್ರೀ ಅದಮಾರ ಮಠ ಸ್ವಾಮೀಜಿ, ಉಡುಪಿ
* ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠ ಬುಕ್ಕೊ ಪಲಿಮಾರು ಮಠದ ಸ್ವಾಮೀಜಿಲೆಡ್ದ್ ಪ್ರತಿಭಾಂಬುಧಿ ಪ್ರದಾನ
* ಶಾಸ್ತ್ರ ಸವ್ಯಸಾಚಿ - ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಾಧ್ವ ಮಹಾ ಮಂಡಲ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಾನುಗ್ರಹ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಪೇಜಾವರ ಮಠಾಧೀಶ ಮೆರೆಡ್ದ್ ಪ್ರದಾನ
* ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾರ್ವಭೌಮ - ಸಾರಸ್ವತ ಮಹಾ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ಸಂಶೋಧನ ವಿಚಕ್ಷಣ : ಶ್ರೀ ಅದಮಾರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಶ್ರೀ ಪಲಿಮಾರು ಮಠಡ್ದ್
* ಪಂಡಿತ ರತ್ನ: ಪಲಿಮಾರು ಮಠದ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಮೆರೆಡ್ದ್
* ಪಂಡಿತ ಶಿರೋಮಣಿ - ಪ್ರತಿಭಾ ರಂಗ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ
* ಪಂಡಿತ ರತ್ನ: ಪರ್ತಗಾಳಿ-ಗೋವಾದ ಗೋಕರ್ಣ ಮಠದ ಎಚ್.ಎಚ್.ಶ್ರೀಮದ್ ದ್ವಾರಕಾನಾಥ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಮೆರೆಡ್ದ್
* ವಿದ್ಯಾ ರತ್ನಾಕರ - ಶ್ರೀ ಪಲಿಮಾರು ಮಠದ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಮೆರೆಡ್ದ್
* ಮಣಿಪಾಲದ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಜನರಲ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಮೆರೆಗ್ ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮ ಬುಕ್ಕೊ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಡ್ ಮಲ್ದಿನ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಸೇವೆ ಬುಕ್ಕೊ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕಾಗಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಕೊರ್ತಂಡ್
* ವೇದವ್ಯಾಸ್ಯ ಸನ್ಮಾನ : ಶ್ರೀರಾಮಸೇವಾ ಮಂಡಳಿ, ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆ, ಬೆಂಗಳೂರು

## ಮಸ್ತ್ ಸಮಾವೇಶೊಡು ಪಾಲ್ ಪಡೆತೆರ್

* 1979 ಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್, USA, ಧರ್ಮ ಬುಕ್ಕೊ ಶಾಂತಿದ ಬಗ್ಗೆಟ್ ಇತ್ತಿನ ವಿಶ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು ಭಾರತ ದೇಶದ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್
* 1980ರ ದಶಕೊಡು ದೆಹಲಿಡ್ ನಡತಿನ ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಮ್ಮೇಳನಡ್ ಪಾಲ್
* ಸೌತ್ ಕೆನರಾ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪರಿಷತ್ ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದಿತ್ತೆರ್
* 1995 ಡ್ ಚೆನ್ನೈಡ್ ನಡತಿನ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಾಧ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನ ನೆತ್ತ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದಿತ್ತೆರ್
* 2001ಡ್ ಉಡುಪಿಡ್ ನಡತಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದಿತ್ತೆರ್
* ನನಲಾತ್ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ ಬುಕ್ಕೊ ಚರ್ಚೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆತೆರ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು