# ತುಳು ಲಿಪಿ

| ತುಳು ಲಿಪಿ  |
| --- |
|  |
| Script type |  Abugida
 |
| Time period | 9th century CE – present |
| Direction | left-to-right  |
| Languages | ತುಳು ಬಾಸೆ and ಸಂಸ್ಕೃತ |
| Related scripts |
| Parent systems | ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿ* ಪಲ್ಲವ ಲಿಪಿ
	+ ಗೃಂಥ ಲಿಪಿ
		- ತುಳು ಲಿಪಿ
 |
| Sister systems | ಮಲಯಾಳ ಲಿಪಿ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಲಿಪಿ Dhives Akuru |
| Unicode |
| Unicode range | proposed |

**ತುಳು ಲಿಪಿ** ತುಳು ಬಾಸೆನ್ ಲಿಪಿ ರೂಪೊಡು ತೋಜಾವುನ ಅಕ್ಷರ ಮಾಲೆ. ತುಳು ದಿಂಜ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಬಾಸೆ. ಉಂದು ಆದಿ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಡ್ ಒಂಜಾದುಂಡು. ತುಳುಕು ಲಿಪಿ ಇದ್ದಿಂದ್ ಪಂಡೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ತುಳುಕು ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ಬರೆತಿನ ಮಸ್ತ್ ಬೂಕುಲು ತಿಕ್ಕೊಂದುಂಡು. ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರೊಲೆಡ್, ಮಠೊಕ್ಲೆಡ್, ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು, ಜೋತಿಷ್ಯೊಡು, ಗೃಹ ಸೂತ್ರೊಡು, ಸೂಕ್ತೊ ಮಂತ್ರೊ ವೇದೊಲೆನ್ ಬರೆದ್ ದೀಪಿನ ಬಾಸೆಯಾದ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತಿನ ಬಾಸೆ ತುಳುಂದು ಈತ್‍ನೆಟ್ಟ ತೆರಿದಿತ್ತ್‌ಜಿ.

## ಲಿಪಿತ ಬಗೆಟ್ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ವಿಚಾರೊ

ಎ ಸಿ ಬರ್ನೆಲ್‌ರೆನ ಬೂಕುಡು ಉಪ್ಪು ತುಳು ಲಿಪಿತ್ತ ಚಾರ್ಟ್
ತುಳು ಲಿಪಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪುನೆಕ್ ಕ್ರಿ.ಸ.೧೨೦೦ಡ್ದ್ ದುಂಬೇ ಶ್ರೀ ಭಾಗವತೋ ಕಾವ್ಯೊಡು ಮಾಹಿತಿ ತಿಕುಂಡು. ಈ ಬೂಕುಡು ತುಳುತ ವಂಸೊ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳು ಲಿಪಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪುನ ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ಉಲ್ಲೊ. ಅಂಚಾದ್ ವಿಜಯನಗರ ಅರಸೆರಾಯಿನ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯೆರೆನ ಕಾಲೊಡ್ದ್ ಐನಾಜಿ ತಲೆಮಾರ್ ದುಂಬೆ ತುಳು ಲಿಪಿ ಇತ್ತಿನೆಕ್ ಆದಾರೊ ಆಪುಂಡು.

## ತುಳು ಲಿಪಿದ ಬಗೆಟ್ ಬತ್ತಿನ್ ಬೂಕುಲು

* ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್ ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ವಿದೇಶೀಯೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ಬೂಕು ಬರೆನಗ ತುಳು ಲಿಪಿತ್ತ ಬಗ್ಗೆಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಬೂಕು ೧೮೭೪ಡೇ ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂಡ್. The Elements of Southe Indian Paleography, By. A.C.Burnell, 1874, Printed at Basel Mission Press mangalore, ಈ ಬೂಕು ಪ್ರಕಟ ಅದ್ ೧೪೬ ವರ್ಷ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳು ಲಿಪಿ ಉಂಡು ನಮ ಉಂದೆನ್ ಕಲ್ಪೊಡು, ಒರಿಪಾವೊಡು ಪನ್ಪಿ ಗೇನ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಬರೊಂದುಂಡು.
* ತುಳು ದೇಶ ಭಾಷಾ ವಿಚಾರವು, ಕಡವ ಶಂಭು ಶರ್ಮ
* Comparative Grammar of the Dravidian or South Indian Family of Languages R. Caldwell
* ತೌಳವ ೧.೦ - ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೯
* ತೌಳವ ೨.೦ - ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೬ ಉಂದು ಪರಿಷ್ಕೃತ ಬೂಕು.

## ಗಳಸೆಡುಪ್ಪುನ ತುಳು ಲಿಪಿದ ರೂಪೊ

ತುಳು ಲಿಪಿತ ಸ್ವರ ಅಕ್ಷರ
ವ್ಯಂಜನೊಲು
ಕಾಗುಣಿತಾಕ್ಷರ
ತುಳು ಅಂಕೆಲು
ತುಳು ಲಿಪಿ ಆರ್ಯಲಿಪಿಡ್ದ್ ಬತ್ತ್‌ನವು. ಅಂಚಾದ್ ತುಳು ಲಿಪಿಡ್ ಹ್ರಸ್ವ **ಎ**ಕಾರ ಬುಕ್ಕೊ ಹ್ರಸ್ವ **ಒ**ಕಾರ ರೂಢಿಡ್ ಇಜ್ಜಿ. ಅಂಚಾದ್ ಅಯಿನ್ ಇತ್ತೆ ಗಳಸುನವು ಒಂತೆ ಬಂಙೊ. ಪೊಸ ತಲೆಮಾರ್‌ದ ವಿದ್ವಾಂಸೆರಾಯಿನ ಡಾ. ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ ಅವು ಇತ್ತ್ಂಡ ಎಡ್ಡೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉದಾ: ಕೊಡೆ ಬುಕ್ಕ ಕೋಡೆ ಪದೊತ ಯತ್ವಾಸೊ ತೆರಿಯೆರೆ **ಒ**ಕಾರೊನು ಗಳಸೊಡಾಪುಂಡು.

### ತುಳುತ ಗುಣಿತಾಕ್ಷರೊಲು

ತುಳುಟು **ಅ**ಕಾರೊಡ್ದ್ **ಳ**ಕಾರೊಗು ಮುಟ್ಟದ ಸ್ವರೊ ಬುಕ್ಕೊ ವ್ಯಂಜನೊ ಅಕ್ಷರೊಲೆನ್ ಒಟ್ಟುಗು ಸೇರಂಡ ೫೨ ಆಪುಂಡು. ಕ, ಕಾ, ಕಿ, ಕೀ, ಕು, ಕೂ, ಕೃ, ಕೆ, ಕೇ, ಕೈ, ಕೊ, ಕೋ, ಕೌ, ಕಂ, ಕಃ ಇಂಚ ಪದಿನೈಟ್ ಸ್ವರೊಲೆನ್ ಗಳಸೊಂದು ತುಳುತ ಗುಣಿತಾಕ್ಷರೊಲೆ ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ ಉಂಡು.

ತುಳು ಲಿಪಿತ ಸ್ವರ ಅಕ್ಷರ
ವ್ಯಂಜನೊಲು
ಕಾಗುಣಿತಾಕ್ಷರ
ತುಳು ಅಂಕೆಲು
ತುಳುನಾಡ್‌‌ಗ್ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ಇತಿಹಾಸ ಉಪ್ಪುಲೆಕ್ಕನೆ ತುಳುಬಾಷೆಗ್‌ಲ ಐತವೇ ಆಯಿನ ವಿಶೇಷ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು. ಪಿರಾಕ್‌ಡ್ದೆ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಅಕಲ್ನವೇ ಆಯಿನ ಸ್ವಂತ ಬಾಷೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆ ಬಾಸೆಗ್ ಕ್ರಿ.ಶ ಪೂರ್ವ ಪಂಡ ಸುಮಾರ್ ೩೦೦೦ ವರ್ಷ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಇತಿಹಾಸ ಇತ್ತ್‌ದ್, ಮಸ್ತ್ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯೊಲು ರಚನೆಯಾದುಂಡು. ಇಂಚಿಪೊಗು ತಿಕ್ಕಿನಂಚಿನ ಕೆಲವು ಮಹಾಗ್ರಂಥೊಲು, ಶಾಸನೊಲು ಲಿಖಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಅಂಚನೆ ತುಳುಕು ಲಿಪಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದುಂಡು.

## ತುಳುಲಿಪಿ

ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಜಾಸ್ತಿ ಓಲೆ ಗ್ರಂಥೊಲು ತುಳು ಲಿಪಿಡ್ ಬರೆಯಿನವೆ. ಆರ್ಯ ಬಾಷೆಯಾಯಿನ ಸಂಸ್ಕೃತೊನು ಬರೆಯೆರೆ ಈ ಲಿಪಿನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಆರ್ಯ ಎಳುತ್ತುಂದುಲ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳುನು ಬರೆಯೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತಿನೆಡ್ಡಾತ್ರ ತುಳು ಲಿಪಿಂದ್‌ಲ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಆರ್ಯ ಎಳುತ್ತುಡು ಮಳೆಯಾಳಂನ್ ಬರೆಯೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ದ್ ದುಂಬೆ ತುಳು ಬಾಷೆನ್ ಬರೆಯೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಇತ್ತೆ ತಿಕ್ಕಿನ ಶಾಸನೊನು ಆಧಾರವಾದುಂಡು. ಕೋಟ ಹಿರೇ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ತಿಕ್ಕಿನ ಶಾಸನೊಡು ಅಳುಪೆರೆ ಕಾಲದ ರಾಜೆ ಕುಲಶೇಖರೆ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ದಾನ ಕೊರ್ತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಕ ಉಂಡು. ಈ ಶಾಸನದ ಕಾಲ ಕ್ರಿ.ಶ ೧೧೭೫-೭೬ ಆದುಂಡು. ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ಈ ಶಾಸನ ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್ ದ ಅಯಿಕ್‌ಲ ದುಂಬುಡೆ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ತುಳುಲಿಪಿ ಚಾಲ್ತಿಡ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಉಪ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಲಿಪಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬಾಸೆದುಲಯಿದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಪತ್ತಿರ್ವೊ ವರ್ಸೊಡು ಆಪಿನವತ್ತ್. ಒವ್ವೆ ಬಾಸೆ ಆವಡ್ ಅಯಿಟ್ ಒಂಜಿ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ರಚನೆ ಆವೊಡಾಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ಶತಮಾನೊ ಆಡಂಲ ಬಾಸೆ ಬರವುಡು ಹದ ಬರೊಡಾಪುಂಡು.

## ಕೇರಳೊಡು ತುಳುಲಿಪಿ

೧೨ನೇ ಶತಮಾನೊಗುಲ ದುಂಬುಡೆ ತುಳುಬ್ರಾಣೆರೆನ ಕೈಟ್ ವೈದಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯೊಲು ತುಳುಟ್ಟು ರಚನೆ ಆಂಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಚರಿತ್ರೆ ಉಂಡು. ಕೇರಳೊಗು ಅರ್ಚಕೆರಾದ್ ಪೋಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅವ್ವು ಅಲ್ಪ ಅಕುಲೆನ ಮುಖಾಂತರ ಚಾಲ್ತಿಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.ಕೇರಳೊಡು ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷೊಡ್ದಿಂಚಿ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಬ್ರಾಣೆರ್ ವಲಸೆ ಪೋದು ಅರ್ಚಕೆರಾದಿತ್ತಿನೆತ ಬಗ್ಗೆ ಚರಿತ್ರೆಡ್ ದಾಖಲೆಲ್ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆನಕುಲೆನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಅಂಚನೆ ವೆಂಕಟರಾಜ್ ಪುಂಣ್ಚಿತ್ತಾಯೆರೆನಲ ಅಬಿಪ್ರಾಯ.ಆರ್ಯಎಳುತ್ತು ಗಳಸುನೆಕ್ ದುಂಬು ಕೇರಳೊಡು ವಟ್ಟೆಳುತ್ತು ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.ದಕ್ಷಿಣ ತಮಿಳು ನಾಡ್‌ಡ್ ೧೫ನೇ ಶತಮಾನೊ ಮುಟ್ಟ ಬುಕ್ಕೊ್ ಕೇರಳೊಡು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನೊ ಮುಟ್ಟ ವಟ್ಟೆಳುತ್ತು ಲಿಪಿನ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಈ ಲಿಪಿಟ್ ಧ್ವನಿಮಾ ಸಂಕೇತೊಲು ಕಡಿಮೆ.ಕ್ರಮೇಣ ಮಲಯಾಳಂದ ಮಿತ್ತ್ ಸಂಸ್ಕ್ರತದ ಪ್ರಭಾವ ಜಾಸ್ತಿ ಆಯಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ವಟ್ಟೆಳುತ್ತುಡು ಧ್ವನಿಮಾ ಸಂಕೇತೊಲು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿನ ಕಾರಣೊಡ್ದಾತ್ರ ಕೇರಳೊಡು ಪೂಜೆಗ್ ಇತ್ತಿನ ತುಳುಬ್ರಾಣೆರ್ ಅವೆಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಧ್ವನಿಮಾ ಸಂಕೇತೊಲು ಇತ್ತಿನ ಆರ್ಯಎಳುತ್ತು ಲಿಪಿನ್ ವೇದಾದಿ ಮಂತ್ರೊಲೆನ್ ಬರೆಯೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೆರ್.ನಿಧಾನೊಗು ಮಲಯಾಳೊಗು ಬೋಡಾಯಿನ ಲಿಪಿ ಸಂಕೇತೊಲು ಆರ್ಯ ಎಳುತ್ತುಡ್ದು ರವಾನೆ ಆಂಡ್.

## ಮೂಲೆ ಸೇರಿನ ತುಳುಲಿಪಿ

ತುಳುನಾಡ್‌ನ್ ಆಳೊಂದಿತೊತ್ತಿನ ಆಳುಪ ರಾಜೆರ್ ಶತ ಶತಮಾನೊಡ್ದಿಂಚಿ ತುಳು ಲಿಪಿನ್ ಗಳಸೊದಿಂತ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಇಂಚಿಪೊಗು ತಿಕ್ಕಿನ ಕೆಲವು ಶಾಸನೊಲು ಸಾಕ್ಷಿಯಾದುಂಡು. ವಿಜಯ ನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾದ್ ತುಳುನಾಡ್‌ನ್ ಆಳೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಶಾಸನ ಬರೆಯೆರೆ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ಗಳಸೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್ ಪಂಡ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳು ರಡ್ಡ್ ಬಾಸೆಲ ಬರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ 1834ಕ್ ಭಾರತೊಗು ಬತ್ತಿನ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿನಕುಲು ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಜನೊಕುಲು ತುಳು, ಕನ್ನಡ ರಡ್ಡ್ ಬಾಸೆಲ ತೆರಿದಿತ್ತಿನಕುಲು ಅತ್ತಂದೆ ತುಲುನು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನೊಕ್ಕುಲುಲಾ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನೆನ್ ತೆರಿಯೊಂದು ಅಕುಲೆನ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಪ್ರೆಸ್‌ಡ್ ೧೮೪೧ ಡ್ದಿಂಚಿ ತುಳು ಬೂಕುಲೆನ್ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿನ್ ಗಳಸೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.ಅಂಚಾದ್ ತುಳು ಆಡಳಿತ ಬಾಸೆಯಾದ್ ಉಪ್ಪೆರೆ ಕಷ್ಟವಾದ್ ಗ್ರಾಂಥಿಕ ಬಾಸೆಯಾದ್ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಪಡೆಪುನ ಕಮ್ಮಿಯಾದ್ ಕ್ರಮೇಣ ತುಳುಲಿಪಿ ಗಳಸುನ ಉಂತ್‌ದ್ ಪೊಪುಂಡು.ಆಂಡಲ ತುಳುತು ಒಂಜಿ ಕಾವ್ಯ ಪರಂಪರೆದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಇತ್ತ್‌ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ವೆಂಕಟರಾಜ್ ಪುಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ ಸಂಪೊಲಿತ್‌ನ ನಾಲ್ ಗ್ರಂಥೊಲು ಅಂಚನೆ ವಿಘ್ನರಾಜ್ ಭಟ್ ಸಂಪೊಲಿತಿನ ತುಳು ರಾಮಾಯೊಣ ಪನ್ಪಿ ಗ್ರಂಥೊಲು ಸಾಕ್ಷಿಯಾದುಂಡು

## ಪ್ರಾಚೀನ ತುಳು ಗ್ರಂಥೊಲು

ವೆಂಕಟ್ರಾಜ್ ಪುಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾಲಘಟ್ಟೊಡು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಈ ಮಹಾಗ್ರಂಥೊಲು ತುಳು ಲಿಪಿಟ್ ಬರೆದಿತ್ತ್‌ದ್ ತುಳು ಲಿಪಿತ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಸಾಕ್ಷಿಯಾದುಂಡು

* ತುಳು ಭಾಗವತೊ
* ಕಾವೇರಿ
* ತುಳು ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ
* ತುಳು ಮಹಾಭಾರತೊ
* ತುಳು ರಾಮಾಯಣೊ
* ತುಳು ಕರ್ಣಪರ್ವೊ

## ತುಳು ಶಾಸನೊಲು

ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕೆಡೆಟ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಈ ಶಾಸನದ ಬಾಸೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇತ್ತ್ಂಡಲ ಬರೆಯಿನ ಲಿಪಿ ಮಾತ್ರ ತುಳುವೇ ಆದುಂಡ್ ಪಂದ್ ಶಾಸನ ಓದ್‌ನಕುಲೆನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾದುಂಡು

* ೧.ಗೋಸಾಡ ಶಾಸನ
* ೨.ಅನಂತಪುರ ಶಾಸನ
* ೩.ಕಿದೂರು ಶಾಸನ
* ೪.ಕುಲಶೇಖರ ಶಾಸನ
* ೫.ಮಾಮೇಶ್ವರ ಶಾಸನ
* ೬.ಕೊಳನಗೋಡು ಶಾಸನ
* ೭.ಮಂಜನಾಡಿ ಶಾಸನ
* ೮.ದೈಂತಡ್ಕ ಶಾಸನ
* ೯.ಗುಣವಂತ ಶಾಸನ
* ೧೦,ಉಬ್ರಂಗಳ ತಾಮ್ರ ಶಾಸನ
* ೧೧.ಕೊಡಂಗಳ ಶಾಸನ
* ೧೨.ಅಡೂರುದ ಶಿಲಾ ಶಾಸನ
* ೧೩.ಪೆಲತ್ತೂರು ಶಾಸನ

## ತುಳು ಲಿಪಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ

ಲಿಪಿ ರೂಪೊಗು ಕಡೆಕಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಕೆಲವೆನ್ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ್ ಬುಡೊಡಾಪುಂಡು. ಅನುಕೂಲವಾಯಿನ ಒಂಜೆನ್ ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡು. ತುಳುಲಿಪಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿನಾತ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ್ ನಾಲ್ ಗೆರೆಟ್ ಬರೆಯೆರೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಆಪಿಲೆಕ್ಕಂದಿನೆನ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತಿನಿ.ಕೈ ಬರಹ ಒರಿಯೊರಿಯನ ಒಂಜೊಂಜಿ ತರ ಉಪ್ಪುನವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿ. ಕೋಲು ಕೋಲಾದ್ ಬರೆಪುನಿ, ಒಂಜೊಂಜಿ ಅಕ್ಷರ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಗಾತ್ರೋಡು ಬರೆಪುನಿ, ಬಲತ್ತ್‌ಗ್ ವಾಲದ್ ಬರೆಪುನಿ, ಎಡತ್ತ್‌ಗ್ ವಾಲದ್ ಬರೆಪುನಿ ಸರಿಯಾಯಿನ ರೀತಿ ಅತ್ತ್. ಅಂಚಾದ್ ಲಿಪಿತ ಉದ್ದ ಅಗಲೊನು ಸಮತೋಲನ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಮಾಳ್‌ದಿತ್ತಿನೆನ್ ಸರಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಅಕ್ಷರೊದ ಮುಖ್ಯ ಸರ್ರೊದ ಅಗಲ ಉದ್ದನ್ ಸರಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಲ್ತಿನ ರೂಪೊನು ಚಾಲ್ತಿಗ್ ಕನತ್‌ದ್ ಬರವಣಿಗೆಗ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಪುಂಡು. ಅವ್ವೆ ರೀತಿ ತುಳು ಲಿಪಿನ್ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ೨೦೦೮ಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ೨೦೧೭ಡ್ ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇತ್ತೆ ಒಂಜಿ ಲಿಪಿ ಪಠ್ಯೊನು ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ಚಾಲ್ತಿಗ್ ಕನತ್ಂಡ್ ಅವೆನ್ ನಮ ಇತ್ತೆ ಬರವಣಿಗೆಡ್ ಗಳಸೊಂದುಲ್ಲ.

## ತುಳುಕು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಖ್ಯಾ ರೂಪೊಲು

ತುಳುಬಾಷೆಡ್‌ಲಾ ಮಾತ ಬಾಸೆಡ್ ಇತ್ತಿನಂಚನೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಖ್ಯಾ ರೂಪೊಲು ಉಂಡು. ತುಳು ಸಂಖ್ಯೆಲೆನ್ ಗಳಸಿನಂಚಿನ ತಾಳೆಯೋಳೆ ಬರವಣಿಗೆಲ್ ಮಸ್ತ್ ತಿಕ್ಕ್‌ದುಂಡು. ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂದಲೆಕ್ಕ ಅಕ್ಷರ ಅತ್ತ್ಂಡ ಒತ್ತುಲೆಡ್ದ್ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಲು ರೂಪು ಪಡೆದುಂಡು.ತುಳು ಸಂಖ್ಯೆಲೆಡ್ ರೂಪ ಬೇಧೊಲು ಕಮ್ಮಿ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಡಾ. ವಿಘ್ನರಾಜೆರ್ ಸಂಪೊಲಿತ್‌ದ್ ಕೊರ್ನ ಸಂಖ್ಯೆಲೆನ್ ಆಕಾರೊಗು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿದ ಅಂಗೀಕಾರೊದ ಮುಖಾಂತರ ಚಾಲ್ತಿಗ್ ಕನತ್‌ದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು