Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ಚಂದ್ರೆ

ಚಂದ್ರೆ (Moon)| ಉತ್ತರ ಧ್ರುವ ಮಿತ್ತ್ ತೋಜುನಂಚಿನ ಚಂದ್ರನ ಪಿದಯಿದ ಮೈ. |
| Designations |
| Adjectives | lunar |
| Symbol |  ಅಥವಾ  |
| Orbital characteristics |
| Perigee | 362600 ಕಿ.ಮೀ. |
| Apogee | 405400 ಕಿ.ಮೀ. |
| Semi-major axis | 384399 ಕಿ.ಮೀ. |
| Eccentricity | 0.0549 |
| Orbital period (sidereal) | 27.321661 ದಿನೊಕುಲು\ (27 ದಿನ 7 ಗಂಟೆ 43 ನಿಮಿಷ 11.5 ಸೆಕೆಂಡ್) |
| Inclination | 5.145° (ecliptic) |
| Physical characteristics |
| Flattening | 0.0012 |
| Circumference | 10921 ಕಿ.ಮೀ. (ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತ) |
| Volume | 2.1958×1010 ಕಿ.ಮೀ.3 |
| Mass | 7.346×1022 ಕೆ.ಜಿ. |
| Mean density | 3.344 ಗ್ರಾಂ/ಸೆಂ.ಮೀ.3 |
| Synodic rotation period | 29.530589 ದಿನೊಕುಲು\ (Tidal locking - ಒಂಜೇ ಮೈ ತೋಜುಂಡು) |
| Albedo | 0.136 |
| Apparent magnitude | -2.5 ರ್ದ್ -12.9 ಮುಟ್ಟ |
|  |

**ಚಂದ್ರೆ** (ಗುರ್ತ: ) ಒಂಜೆ ಭೂಮಿದ ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹ. ಭೂಮಿದ ಲೆಕ್ಕೊ ಚಂದ್ರೆಲಾ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣೊಳೆಡ್ದ್ ಬೆಳಗುವೆ. ಭೂಮಿ ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತು ತಿರುಗುನ ಲೆಕ್ಕೊನೆ ಚಂದ್ರೆಲಾ ಭೂಮಿದ ಸುತ್ತುಡು ತಿರುಗುವೆ. ಆಂಚಾಯಿನೆಡ್ದ್ ಚಂದ್ರನ ರೂಪು ಸೂರ್ಯನ ಕಡೆಕ್‍ ಯೇಪಲಾ ಒಂಜೆ ಪ್ರಕಾರಾದುಪ್ಪಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಮಯೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ತರ ಆದ್‍ ತೋಜಿದ್‍ ಬರ್ಪುಂಡು. ಪೊರ್ತು ಕಂತುನ ಸಮಯೊಡು ಚಂದ್ರೆ ಮೂಡ್‌ದ್ ಪೂರ್ತಿ ರೂಪೊನು ತೋಜಾವೆ. ಚಂದ್ರೆ ಭೂಮಿದ ಸುತ್ತ ತಿರುಗುನ ಉಪಗ್ರಹ. ತುಳುಟು ಚಂದ್ರನ ಬೊಳ್ಪುಗು ತಿಂಗೊಲ್ದ್ ಬೊಲ್ಪು ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪರ್. ತಿಂಗೊಲುದ ಬೊಲ್ಪು ತಂಪು ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ರಟ್ಟ್ಯಿನ ಎಲ್ಯ ತುಂಡೇ ಚಂದ್ರೆ. ಭೂಮಿದ ಸುತ್ತ ತಿರ್‍ಗೆರೆ ೩೦ ದಿನ ಗೆತೊನುಂಡು. ಚಂದ್ರೆ ಭೂಮಿ ಡ್ದ್ ತೂನಗ ಅಯಿತ ಮುಗೆರ್ತರೆ ತೋಜುಂಡು. ಚಂದ್ರಡ್ ಗುಡ್ಡೆ ತೋಡ್‍ನ ಕನಿ ಉಂಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಲ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಚಂದ್ರನಲ್ಪ ದಾದ ಉಂಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಅಯಿತ ಮಿತ್ತ್ ಸಂಶೋದನೆ ನಡತೊಂದು ಉಂಡು. ಪುಣ್ಣಮೆದಾನಿ ಚಂದ್ರೆ ಭೂಮಿಗ್ ಮಸ್ತ್ ಮಲ್ಲೆಡ್ ತೊಜುವೆ. ಅಂಚನೆ ಬೊಲ್ಪುಲ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಚಂದ್ರೆ, ಭೂಮಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸೂರ್ಯೆ ಮೂಜಿಲ ಒಂಜೆ ರೇಕೆಡ್ ಬನ್ನಗ ಗ್ರಾನೊ ಉಂಡಾಪುಂಡು.

ಚಂದ್ರಗ್ರಾನೊ
ತುಳುವೆರ್ ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರನ ಚಿತ್ರೊ ತಂಕುಲೆನ ಆರಾದನ ಸಾನೊಡು ಬರೆಪೆರ್. ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರರ್ ಇಪ್ಪುನ ಮುಟ್ಟ ಕಾತೊನೊವ ಏನ್ನುನ ದೈವದ ನುಡಿ ಉಂಡು.
ಸೂರ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಚ೦ದ್ರನ ನಡುಟ್ ಸರಳರೇಕೆಡ್ ಭೂಮಿ ಬನ್ನಗ, ಭೂಮಿದ ನಿರೆಳ್ ಚಂದ್ರನ ಮಿತ್ತ್ ಬೂರ್ನಗ ಚ೦ದ್ರ ಗ್ರಹಣ ಆಪುಂಡು. ಭೂಮಿದ ನಿರೆಳ್ ಚ೦ದ್ರನ ಮಿತ್ತ್ ಬೂರ್ನಗ ಚಂದ್ರೆ ಪೂರಾ ತೊಜಂದೆ ಆಂಡಾ ಅವೆನ್ ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರಗ್ರಾನೊಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಚ೦ದ್ರನ ಒಂತೆ ಭಾಗೊ ತೊಜಂದೆ ಆಂಡಾ ಅವೆನ್ ಅರ್ಧ ಚ೦ದ್ರಗ್ರಾನೊ ಪನ್ಪೆರ್.

ಚಂದ್ರೆ ತನ್ನ್ ಕಕ್ಷೆಡ್ ಸುತ್ತು ಬನ್ನಗ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಭೂಮಿದ ಭಾರಿ ಮುಟ್ಟಡೆ ಸುತ್ತು ಬರ್ಪೆ. ಅಪಗ ಚಂದ್ರೆ ಭಾರಿ ಮಲ್ಲೆಡ್ ತೊಜುವೆ ಚಂದ್ರನ ಬೊಲ್ಪುಲ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪ್ರತಿ ಪುಣ್ಣಮೆದ ಚಂದ್ರನ ಗಾತ್ರೋಡ್ದ್ ೧೪ ಪಾಲ್ ಮಲ್ಲೆ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಅಂಚನೆ ಬೊಲ್ಪುಲ ೩೦ ಪಾಲ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಘಟನೆ ೨೦೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೧೪ ಕ್ಕ್ ಸೋಮವಾರ ರಾತ್ರೆ ನಡತುದುಂಡು ಉಂದೆನ್ ಸೂಪರ್ ಮೂನ್ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ವರ್ಷೊಗು ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ಸೂಪರ್ ಮೂನ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಆಂಡಾ ೭೦ ವರ್ಷದ ಬುಕ್ಕೊ ಬತ್ತಿನ ನವೆಂಬರ್ ೧೪ತ ಸೂಪರ್ ಮೂನ್ ಭಾರಿ ವಿಶೇಷ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
# ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ

ಚಂದ್ರನ ಮೇಲಿನ ಡೈಡ್ಯಲಸ್ ತಗ್ಗು.
**ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ** ಪ೦ಡ ಭೂಮಿ ಬುಕ ವಾಯುಮ೦ಡಲನ್ ಬುಡ್ದ್ ಬೃಹ್ಮಾ೦ಡದ ಬೇತೆ ಮಾತ ವಿಷಯೊಲೆನ್ ತೂದ್, ಸ೦ಶೋಧನೆ ಮಲ್ಪುನ೦ಚಿನ ವಿಜ್ಞಾನದ. ಬೇತೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರದ೦ಚೆನೆ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರೊಡ್ ಲಾ ಹವ್ಯಾಸಿಲು ಲಾ ಅಕ್ಲೆನ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರೊಲಿ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
# ಕಂಪ್ಯೂಟರ್

ಕಂಪ್ಯೂಟರ್
**ಕಂಪ್ಯೂಟರ್** ಒಂಜಿ ಇಲೆಕ್ಟಾನಿ‌ಕ್ ಯಂತ್ರ. ಉಂದೆನ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಗಣಕ ಯಂತ್ರ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ದ ಮೂಲಕ ನಮಕ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಕೆಲಸಲೆನ್ ಮಲ್ಪೊಲಿ.

## ವಿಧಕುಲು

* ಮೈನ್ ಪ್ರೇಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್. ಮಸ್ತ್ ವಿಷಯ ಒಂಜೆ ಕಡೆತ್ ಇತುತು ಮಸ್ತ್ ಜನ ಬಳಕೆ ಮಾನಪುನಾ, ಪಾಂಡಾ ನಮ ಜನಗಣತಿತಂಚಿನ ಲೆಕ್ಕೋ ಲೇನ್ ನೆಟ್ಟ್ ಮಾನ್ಪುವೆರ್
* ಸೂಪರ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್. ಒಂಜಿ ವಿಷಯೋನು ಮಾತ್ರ ತಿರುನತ್ ಕಮ್ಮಿ ಸಮಯೋಡು ಪಲಿತಾಂಶ ಕೊರ್ಪಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಪಂಡ ವಾತಾವರಣ ಮುನ್ಸೂಚನೆ, ರಾಕೆಟ್ ಪುಡಪಪುಣಾ.
* ಮಿನಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್.

## ಇತಿಹಾಸ

ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪನ್ಪುನ ಶಬ್ಧೊನ್ ೧೬೧೩ ಡ್ "ದ ಯಂಗ್ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಗ್ಲೀನಿಂಗ್ಸ್" ಪನ್ಪುನ ಪುಸ್ತಕೊಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬರಹಗಾರೆ "ರಿಚರ್ಡ್ ಬ್ರ್ಯಟ್ ವಿಡ್ತ್" ಬಳಕೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪನ್ಪುನ ಶಬ್ಧೊದ ಅರ್ಥ "ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್" ಅಂಚ ಪಂಡ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುನ ಪಂಡ್ ದ್ ಅರ್ಥ. ಪಿರಾಕ್ ದ ಕಾಲೋಡ್ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪರೆ ಕಯ್ತಾ ಪತ್ತ್ ಬೆರೆಳ್ ನ್, ಕಲ್ಲ್ ನ್,ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್, ಅವ್ವು ಬಾರಿ ಕಷ್ಟ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್, ಅಯಿಕ್ಕಾದೆ ಚಾ‍ರ್ಲ್ಸ್ ಬ್ಯಾಬೇಜ್, ಪ್ಯಾರೆಲಲ್ ಪುರ ಪೊಸ ಪೊಸ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಅವ್ವು ಜನಕುಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಉಪಯೋಗ ಆವೋಂದುಂಡು. ಚಾ‍ರ್ಲ್ಸ್ ಬ್ಯಾಬೇಜ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಲ ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಲಿಮೆತ್ ಲಾ. ಚಾ‍ರ್ಲ್ಸ್ ಬ್ಯಾಬೇಜ್ ನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ದ ಪಿತಾಮಹಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆರ್ ೧೮೩೩ ಡ್ "ಡಿಫ್ರೆಂಟ್ ಇಂಜಿನ್" ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ದ ಸುರುತ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಡಿವ್ಹೆಸ್ "ಅಬಕಾಸ್". ರೋಮನ್ ಅಬಕಾಸ್ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾಡ್ ೨೪೦೦ ಬಿ ಸಿ ಡ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೋಂದಿತ್ತೆರ್. ಆಂನ್ಸಿಂಟ್ ಗ್ರೀಕ್ "ಆಂಟಿಕ್ಯಾತೆರಾ ಮೆಸಿನಿಸಿಮ್" ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೫೦ ದ್ ೧೦೦ ಮುಟ್ಡ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್, ಅವ್ವು ಪಿರಾವುದಾ ಅನಲಾಗ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್.*ವ್ಯಾಕ್ಯೂಮ್ ಟ್ಯೂಬ್* ತಂತ್ರಜ್ಞಾನೋರ್ದ್ ಸುರು ಆದ್, ಇತ್ತೆ ನಮ "Parallel Computing" ಬುಕ್ಕೊ "Cloud Computing" ದಡೆ ಮುಟ್ಟ ಎತ್ತ್ ದ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ದ ಪಿತಾಮಹ ಚಾ‍ರ್ಲ್ಸ್ ಬ್ಯಾಬೇಜ್. ಆರ್ ಸುರುಕ್ "ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಡಿವೈಸ್" ನ್ ನಾಡ್ದ್ ಪತ್ತೆರ್, ಅವ್ವು ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ರೂಮ್ ಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್, ಅಯಿನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸುಧಾರಣೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ಇತ್ತೆ ಅವ್ವು ನಮ್ಮ ಕಯ್ಟ್ ಪತ್ತ್ ನಾತ್ ಸುಧಾರಣೆ ಆತ್ಂಡ್. ವಿಶ್ವೊಡೆ ಸಾಫ್ಡ್ ವೇರ್ ಡ್ ಭಾರತಗ್ ಮಾನ್ಯತೆ ಜಾಸ್ತಿ ವುಂಡು. ಅಯಿಟ್ಲಾ ಬೆಂಗಳೂರು ದ ಐಟಿ ಕಂಪನಿ ಸಾಫ್ಡ್ ವೇರ್ ಡ್ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನೊಡುಂಡು. ಇ ಸಾಫ್ಡ್ ವೇರ್ ದೆ ಭಾರತದ ಅಭಿವ್ರಧ್ಧಿ ಆವೊಂದುಂಡು. ಉಂದು ಭಾರತ ಹೆಮ್ಮ ಮಲ್ಪುನ.

## ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗೊಲು

* ಮೊನಿಟರ್
* ಸಿ.ಪಿ.ಯು
* ಮೌಸ್
* ಕೀ ಬೋರ್ಡು(ಕೀಲಿಮಣೆ)

## ಉಪಯೋಗ

* ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮನುಷ್ಯನೆರ್ದ್ಲಾ ಮಸ್ತ್ ಬೇಗ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುಂಡ್.
* ಕಡಿಮೆ ಸಮಯೊಡು ಮಸ್ತ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.
* ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗ್ ಮನುಷ್ಯನೆರ್ದ್ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯ ಜಾಸ್ತಿ.
* ಮಸ್ತ್ ಜನ ಮಲ್ಪುನ ಬೇಲೆನ್ ಒಂಜೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.
* ಒಂಜಿ ನಿಮಿಷೊಡು ಸಾವಿರ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.
* ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಲೆಗ್ಲಾ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
* ಜೋಕ್ಲೆಗ್,ಯೇರೆಗಾಂಡಲಾ ದಾದಂಡಲಾ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತಿಜ್ಜಿಂಡಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಡ್ ನಾಡ್ವೆರ್.
* ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಕ್ಕುಲುಲಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನ್ ಉಪಯೋಗಿಸೊಲಿ.
* ದೇಶೋದ ಅಭಿವ್ರಧ್ಧಿಲಾ ಆವೋಂದುಂಡು.
* ಒರಿಯರ್ದ್ ಒರಿ ವಿಚಾರ

## ಸಮಸ್ಯೆ

* ಕರೆಂಟ್ ಇತ್ತ್ಂಡಾ ಮಾತ್ರ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುನ.
* ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನ್ ತಪ್ಪು ಬೇಲೆಗ್ಲಾ ಉಪಯೋಗಿಸೊಲಿ, ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆಗ್ಲಾ ಉಪಯೋಗಿಸೊಲಿ.
* ಉಪಯೋಗಿಸುನಾಯೆ ತಪ್ಪು ಲೆಕ್ಕ ಕೊರಿಯೆಂಡಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಲಾ ತಪ್ಪು ಉತ್ತರ ಕೊರಪುಂಡು.
* ದುರುಪಯೋಗಲಾ ಉಂಡು.

## ಬಾಹ್ಯ ಉಲ್ಲೇಕೊ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು