# The Democratic Republic of the Congo

|  |
| --- |
| The Democratic Republic of the Congo |
|  |
| kian |
|  |
| sintuqi squ kian | 4°19′S 15°19′E |
| kinbhci | 2,345,409 km2 |
| qalang | Kinshasa |
| ke |
| Kikongo, Lingala, Swahili, Tshiluba, French |
| Linpgan squliq |
| 105,044,646 |
| Pinqasan ryax nakoka |
| 30 na tay mtzyu’ byacing na qutux kawas |
| sinnhen |
| Cyorokay | 39.1% |
| Tenskyo | 55.8% |
| puqing nqu sinnhen | 2.5% |
| ungat sinnhen | 0.5% |
| binah | 2.1% |
| ryax nqu kian |
| UTC+1 ~ +2 |
| pposa giqas nqu zyuwaw |
| .cd |

labah The Democratic Republic of the Congo
The Democratic Republic of the Congo
mlijuy na kangko
lgan nha otobay
semecyo na Kangko
**The Democratic Republic of the Congo (剛果民主共和國)** hya’ ga cyux maki’ tay 0 00 N, 25 00 E na Xweco syuw.

kwara’ kinghciyan niya’ 2,344,858 sq km (maki’ tay 11ginkgan kin wahci’)

(kinwhci’ niya’ ga 2,267,048 sq km , kinwhci’ na lawsayan wsilung hya’ ga 77,810 sq km)

Kinkhmayan kwara’ squliq hya’ ga 81,331,050.

Pinbcyan naha’ sni’ naha’ rhzyal hya’ iy pqmahun hya’ ga 11.40% , lhlahuy hya’ ga 67.90%, sni’ naha’ sa pptzyuwaw sa bzinah hya’ ga 20.70%.

Kankomincu linhoyan na koka

## spzyang qalang na Kokka’ (首都)

spzyang naha’ krahu’ qalang hya’ ga Kinshasa.

## snyan kinramat inlungan na Kokka’ (國家紀念日)

snyan kinramat inlungan na Kokka’ hya’ ga 30 na tay mtzyu’ byacing na qutux kawas.

## mrhuw Kokka’ (國家元首)

mrhuw Kokka’ ta’ misuw hya’ ga Joseph Kabila, aring ryax 26 squ byacing tay 1 sa kawas 2001 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.

## Zyaw na kinbkesan(歷史)

Misu qani sllwa nha ma Kankomincu linhoyan na koka na qalang qani ga.maki sa sraral ka mspat mang kawas rima kinnian na squliq la.sraral na zyaw  kinbkesan qani ga taring cinqalang qani ga Kanko squliq na Patuw mbyaq sa rhyal qani la,lha ga konyun glen sazing seng kawas ru konyun glen magal kawas kahul sa te bhyaqan wagi ki kura ghyaq ru mbzyaq sa qalang rhyal na taray,ryax nasa mingleng ryax na pklahang  na binah koka ru wayal nha slaqux qu ryax na pinklahang na koka.squliq na Pantuw mbzaq saqani lga mbhozyaw lru  laqux na pyang squliq na qalang qani squliq na Pikmi,nanu yasa lha ga m’imaw qu gaga nha ki misu na qalang kako.squliq na Pantuw kahul qalang Sife  mqbaq Nogyo ru son qenu  mtzyaw na bbaliq,ke na Pantuw ke na pyang nha ppkal na ke.

ssquliq ga babaw nya lga kahul sa Tafu ru Sutankrltofan na qalang  ru mzyup Sa kura ghyaq na Kanko,squliq na TunFe  mbyaq ru mzyup sa Kanko Na te htgan wagi,helaw balay  m’imaw mincu nha.Ssquliq mbyaq qani ga gizit nha ga kahul sa ziray na btunux  kinryasan tehuk sa bbaliq na ziray.squliq na kura mkilux ru byaqan na wagi ki mkilux ga cingay qu qmalup、pphkangi na squliq.ini agal sa kian na cinsu qinbaqan nha.qeqaya na Cinsu ryax qani ga  qinnxan nha ga  mkwagiq qu qinnxan nha.suqun nya mzyu Nogyo ru psmsun qqmazyet.nanu yasa memaw maki sa htgan wagi ru te htgan wagi ki kura mkilux ga pphkangi na squliq qolang na squliu Pantuw.Mopuw kimhgan squliu Pantuw tmasoq

sa pbhazyaw  kura tska na qalang Feco.Ssquliq na tmwang msbuloq  mthelaw qu Wanglu ru mrkes，Sanye na  psplang ga pyang ga cimu ru baliq ru Tun.Maki sa magal kinmhgan ga,qutux Scu na syakay taring 一個氏族社會開始mluw qes na langun na Uponpahu ru Cyatan cya na  gong na Lualapa syaw na umi.Baq mnglung mqyanux sllwa nha ma Uponpa,pucing nya lga mqutux  Lupa na koka la（Kingdom of Luba）ru Lung ta koka（Kingdom of Lunda）.Cinringan na Uponpa na syakay mzyu mha koka Lupa ga演 sintuqi nha ga mngyut ru  mtubu iyal.Pinzyugan qani ga inipskyut,phtuw pira llamu na ini ptnaq Wpanpa gaga syakay.Te qutux qutux na  syakay na te htuw ga cinringan ga  minkahul sa sya kay nha sraral（myang na Roma na gaga mpsulung sa gaga na Sila）.

Zmagal kinmhgan  baq msbah sa maki Kalangpa（Kamilamba）lingang na qalang kofuko,nanu yasa te kahul sa maki Sancya ru lingay na cyatancya na gaga wayal mpux lha la.Maki sa koka na Kanko mhtuw qu spyang na kinhbyuzyun na btunux na kwang,nanak waqi na zo ru llamu na pbiran. Ptaring kbalay gaga na pinkyalang mtzyuwaw na kangte、gizi na Tun.Wupunpa  kbalay nanak pincyagan na king na zezyuwaw psrux qutux hopa na psplang（hminas qutux seng magal

kbhul konli na psplang na wanglu，tehuk Intuyang）Ru kya uzi qu blaq balay na qalang pmyen pinbahuw ru mkhbuzyu balay qu llamu na qqulih ru qqsinu.hopa balay psmsun psplang na rngu nha ru psku sa khuw qu nniqun nha,nanu yasa cinmyaw iyal qu qalang nha.qalang ru Cunyang sefu ga psurhx sa mrhuw qu pimkyalang nha,nanu magal balay sa psrxan nha na gaga,lmahang na mrhuw  hopa balay qu pinspngan nya la,spyang balay ga maki sa mopuw tzyu

kinmhgan.

Zyaw na kinbkesan

Misu qani sllwa nha ma Kankomincu linhoyan na koka na qalang qani ga. Maki sa sraral ka mspat mang kawas rima kinnian na squliq la。Sraral na Zyaw  kinbkesan qani ga taring cinqalang qani ga Kanko squliq na Patuw mbyaq sa rhyal qani la，lha ga konyun glen sazing seng kawas ru konyun glen magal kawas kahul sa te bhyaqan wagi ki kura ghyaq ru mbzyaq sa qalang rhyal na taray，ryax nasa mingleng ryax na pklahang na binah koka ru wayal nha slaqux qu ryax na pinklahang na koka。squliq na Pantuw mbzaq saqani lga mbhozyaw lru  laqux na pyang squliq na qalang qani squliq na Pikmi，nanu yasa lha ga m’imaw qu gaga nha ki misu na qalang kako。squliq na Pantuw kahul qalang Sife mqbaq Nogyo ru son qenu  mtzyaw na bbaliq，ke na Pantuw ke na pyang nha ppkal na ke。

## tili/kian(地理)

mincu Kangko nyux maki sa te ska na Feco te byaqan wagi,tmhabuk te mkilux tngbang te ska na kura ghyaq,’mubuy sa htgan wagi na Wukanta、Luanta、Pulungti、Tansanniya，kura ghyaq lga bih na  kura mkilux na Sutan、Cunfelinhoyan na koka,kura byaqan wagi lga qes naKankolinhoyan na koka,kura mkilux lga mqes ki Ankola、Sanpiya,Llyung Kangko taring  htgan wagi kura sa te byaqan wagi  maki sa lingay nya kwara.，kya binah  llyung na Wupanci、llyung na  Lualapa ru pyang qara nya.Qes na te htgan wagi aring sa kura ghyaq kuqa sa mkilux  kya qu langun Aypote、langun  na Aythwa、langun  na Ciwu、langun  na  tankank ru langun na muwelu  na llangun.

## kian nya ru rhzyal

Kangko mincu linhoyan na kian nya ga maki sa Feco na teska,nyux maki sa tmhabuk te mkilux bih na zyuhun,hopa balay rhzyal nya ru cingay balay qu nenanu nya，maki sa Feco ga tszik cikay na Arlciliya na te sazing kinhopa na koka.kinlabang ru kinhopa na rhzyal nya ga sazing kbhul mang ru tzyul mpayat ma ng mpayat seng mspat kbhul mzimal spat pin fang kon li.Kura ghyaq ga ’mubuy Cunfe linhoyayan na koka,te htgan wagi ru kura ghyaq ru  ’mubuy kura mkilux Sutan.Te htgan wagi ga  ’mubuy Tungfetizan，btunux ru yang rsnat mtzzik，kzzik qu qsya nya ru mknanak ktan qu ngngayan,ki Wukanta、Tansanniya、Luanta ru  Pulung  rhzyul  ’mubuy.Te mkilux ki Ankla  ’mubuy,te htgan wagi pqes kin Sanpiya,te byaqan wagi ga qes ki Kangko.Te byaqan wagi kura mkilux  gong na Kang ko te kya hu nya lga bih na Tasiyung,syaw na umi ga nanak mtzyul mpitu konli qiruzyux nya.

Koka ka mtngbang sa tmhabuk te mkilux,kinlabang ru kinhopa nya ga  pkaki balay yamng taray Kangko,aw ru nyux q’lyun na mciku na qara gong na kangko；maki sa te ska na kyahu ga maki hopa cikay na b’nux na rhyal,binah hya lga te htgan waga、kura ghyaq、kura mklux cyugal qani ga nyx thwiran na wagiq rrgyax rurhyal,payng wagiq nyaga kura mkilux ru te htgan wagi mkilux na rrgyax  wagiq.kin wagiq nya ga raytay taring mtzyu kbhul ru tehuk sa qutux seng magal kbhul.

## qqsya nha

Kang ko mincu linhoyal na koka pyang llyung nya ga llyung na kang ko,binah lga qara kwara la.Llyung na Kang ko  cinringan nya ga kahul sa  rhyal na Sanpiya,qinryuxan nya ga mpayat seng ru mtzyu kbhul mtzyu pgal mqeru konli,maki sa babaw cinbwanan qani ga te mopuw qruzyux na llyung.q’lyuan na kinlabang ru kinqryuzyux nya  ga cyugal kbhul mang ru mtzyu pgan mpitu mang ru mpitu seng mspat kbhul pin fang kon li,nanu yasa q’lyuan na kinlabang ru kinqryuzyux nya ga hopa balay,tzzit sa  llyung na Latimeco na Yamasyun,maki sa babaw cinbwanan ga te sazing  kin hopa ru  mrru iyal  q’lyuan nya。Llyung qani ga  mtlapa  mqlwi sa  byaqan na wagi,pwah sa  Ankla ru mzyup sa Tasiyang.Pyang qara nya ga llyung na Wpanci ru llyung na Kasay,kya binah na mopuw tzyu na qara,baqun  tmzyuwaw na  pcyawan  kinqryuxan nya ga qutux mang cyugal seng konli.

## Kayal (氣候)

Kang ko mincu linhoyal na koka rhyal nya ga cingay qu maki sa kura sa ghyaq  Pewe mpayat tu tehuk Nanwe mpayat tu kska,kayal nya ga mthabuk te mkilux, qutux kawas ga kayal ya ga maki sa Ses 21.1tu（Has mpitu pgal tu）nanu yasa hekin na kayal nha ga,Ses 27.8 tu（Has 82 tu），mslwi ru mkiluz na  ru cingay qinnwalax na kayal.son qani mita lga kara kayal nha ga,qutux kawas  baqun  qmasu mha mtkzay ru qlwaxan na sazing  kayal；qutux qutux kawas taring sa mopuw byacing ru tehuk te sazing kawas na magal byacing ga qlwaxan na kayal,mslwi ru mkilux na kayal；mtzyu byacing ru te huk sa mopuw byacing ga tkzay na kayal,hrhul qu kayal nya.

Ana ga  maki sa  ’bagagan lga,teska na rhyal  ki te htgan na wagi ga kya qu wagiq na rrgyax ru  maki qu  si txal mqwalax  keruma ga hopa balay qinlwaxan nya,myang nqu magal sa kikilux na  iyu aw ru te ska na rhyal ga  kiwaqiy nya ga qurux seng Koncs tehuk sazing seng konzs,wagiq na b’bu rgyax ga mukan na hlaqi krryax,sllwan nha ma「 rgyax na

byacing」.

## sefu(政府)

kawas 2001 qutux byacing  mopuw spat ryax,Soto  nha Lolang-Tesile.Kapila wayal  kutan ru mhoqil na  thoki htay nya Lasti.micle（Rashidi Mizele）,laqi nya Yuesfu. Kapila kahul sa binah koka ’mubuy msoto la,msoto tehuk sa kawas 2019qutux byacing mpusal payat ryax.

kawas 2006  mpituw byacing tzyul ryax,koka Kangko（king）psenkyo Soto ru KominGiin.Mspat byacing mpusal ryax,mbuci senkyo na linhoyan mha,sekyo Soto qani ga ungat squliq magal mzimal% na hyo,nanu yasa Yesfu.Kapila ru Zang –Piayrl.panpa.mzyup sa minpusal senkyo lozi. Mopuw byacing  mpusal qeru ryax，te sazing sekyo  Soto.mopuw qutux byacing  mopuw magal ryax,mbuci senkyo na linhoyan mha，Soto Kapila Tosen la.Mopuw sazing  byacing tzyul ryax,Antowan.cican cya mere na Soto  mthoki.

## cinkhulan sa knita’ sa brbiru’

* CIA
* 外交部
* List of current heads of state and government