# Philippines

u hata nu Philippines (菲律賓)
**Philippines (菲律賓)**

u Philippines (菲律賓) sa i labu nu Asia, itiza i 13 00 N, 122 00 E u ahebal nu lala’ mapulung sa izaw ku 300,000 km2

u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 298,170 km2, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 1,830 km2 hamin nu tademawan sa 102,624,209.

kakalukan umah sa 41%, kilakilangan umah sa 25.90%, zumaay henay umah sa 33.10%

## **tapang tusu nu kanatal (首都)**

u tapang tusu nu kanatal sa u Ma-ni-la (馬尼拉).

## **kakiningan nu kanatal demiad (國家紀念日)**

kakining nu kanatal demiad sa 12 bulad 6 demiad.

## **satabakiay nu tapang nu kanatal (元首)**

u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Rodrigo Duterte, micakat a demiad sa i 2016 a mihca 6 bulad 30 demiad.

malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

## **HUy-li-pin (菲律賓)**

Phiy-li-pin kitidaan itidi i nu tipan tu Tay-pin-yeng , amis tu Li-sun bayu atu Taywan masapa'ngaw, nina tusaay a subal sacapiay siwa a bataan idaw ku siwa kunli, timulan silaad tu Nan-hay atu Ye-nan masasupangaw, , wali u Huy-li-pin bayu.

hata nu Huy-li-pin
菲律賓地理位置處於西太平洋，北隔呂宋海峽與臺灣相望，雙方群島最近的距離為99公里，南隔西里伯斯海與印度尼西亞相望，西隔南海與越南相望，東邊則為菲律賓海。

### Huy-li-pin bayu’ (菲律賓海)

itida i Hun-tay-pin-yen nu kalelenan a caledesay nu kanatalan, hina sawacu nu ninel atu baliyus ku Huy-li-pin, u demidemiadan sisa yadah ku canancanan nu tuudtuudan.

作為一個座落於環太平洋地震帶上的熱帶國家，菲律賓常年飽受地震與颱風侵襲，然而其氣候環境也造就了豐富的自然資源與生物多樣性。

Huy-li-pin subalan yadah ku binacadan atu lalangawan, yu sumamad a Ni-ke-li-tuo tademaw u satabalay nu taydaay mueneng a tademaw, kilul sa u Nan-taw binacadan taydan ku nikabulaw sisa idaw ku Ma-lay lalangawan, kilul sa idaw tu ku sinza atu misiwbayay a malahat, masaniyaniyaduay mapacamul nu I-tu nu lalangawan, Cung-hau lalangawan atu Yi-se-lan lalangawan a nikalalidan.

菲律賓群島上的種族與文化為數眾多，史前的尼格利陀人可能是該地區最早的居民，隨後南島民族的遷徙帶來了馬來文化，隨著宗教與貿易的發展，各地分別受到了印度文化、中華文化與伊斯蘭文化的影響。

hata
cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku cacay nu mihcaan ci May-ce-lun mitahaway nu balunga makatukuh i tida nu niyaduan, kilul sa u Si-pan-ya itida i cacay malebut lima a lasubu enem a bataan idaw ku lima mihcaan katukuh cacay malebut lima a lasubu pitu a bataan idaw ku cacay midebung taydan i Huy-li-pin subalan.

1521年麥哲倫探險隊航海抵達此地，隨後西班牙人於1565年至1571年期間開始陸續佔領菲律賓群島.

mitahaway tu balungan a tademaw ci Luo-Pye-Ce u ci Wan-Tay-Ce a ngangan ku sapangangan tu Fuy-li-pey a subal (Si-pan-ya a kamu sa：las Felipinas）milahat mikuwan makaala tu tulu a lasubu nu mihcaan amikuwan.

其中航海家洛佩茲更以王太子的名字命名為費利佩群島（西班牙語：las Felipinas)，展開長達300多年的統治。

hedek nu sabaw tu siwa a seci, Huy-li-pin tu nikaydaan nu Si-pan-ya tu nipiedisan, Ma-Si (美西) ani kalpacawan atu Ma-Fai (美菲) anikalepacawan sa, mala Aminlika tu kabulawan,sakausa nu nikalepacawan debungan nu Zipun, tu nikudan nu kalepacaw tu cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku enem mihcaan patideng misitekad satu.

19世紀末期，菲律賓經歷了對西班牙革命、美西戰爭及美菲戰爭之後，成為美國殖民地，於第二次世界大戰期間被日本佔領，並在戰後的1946年獨立。

Amilika itda hetiken nu heni ku Ingwen a mamipasubana atu sakay lalangawan nu heni tu sapakasingalah.

美國在當地留下了英文的主導地位以及對西方文化的認同。

nipisitekedan katukuh ayda, Huy-li-pin kanapinatu a kapah ku sakaudip, sisa, malawilaw ku sihu, yadah ku anup hananay a kawaw atu caay ka kapah ku sakaudip, idaw ku mibulibulay tu sakalahat. sisa, yadah henay ku masapakuyucay nu nikaudipan.

獨立至今，菲律賓經歷過數次的經濟快速成長，然而，政局動盪、貪污問題及社會不安成為了阻礙其發展的一大因素。此外，其國內還有嚴重的貧富差距。

nika, aydaay nu Huy-li-pin a sakaudip idaw tu ku nikakapahan, i hekalay nu mikuliay nu tademaw haymaw satu a taluma' nu kanatalan, picidekan han u amisay nu subasubalan, Ma-ni-la anipatidengan tu kapahay nu luma'an, nina kanatal i Len-he-kuo mikaka tu Cung-kuo makaala tu Nan-hay kitidaan itida tu nika sikawawan tu gikuan tu nikasinganganan tu Ya-cuo se-saw-lung a nganganan.

但是，近年來菲律賓的經濟有所改善，海外打工移民陸續歸國，特別是北部各島嶼、馬尼拉的建設達到新興國家水平，該國於聯合國勝過中國獲南海領域在金融風暴之前曾獲得過亞洲四小虎的稱號。

Huy-ti-nan-de. Ma-ke-se mihapu tu sakakelac nu kamuan 費迪南德·馬可仕宣布實行戒嚴令
## **Ye-se-lan cencin 伊斯蘭政權**

cacay a malebut sepat a lasubu lima a bataan mihcaan --cacay a malebut lima lasubu tusa bataan mihcaan idaw ku yadahay nu A-la-puo tademaw tayda i Huy-li-pin amisan midindu, patideng tu yadahay nu Su-tan nu mikuwanay.

1450年-1520年間有多位阿拉伯人到菲律賓南部各地傳教，並建立多個蘇丹政權.

cacay a malebut sepat lasubu lima a bataan mihcaan, misiwbaya nu A-la-puo ci Sye-li-hu. A-pu. Pa-ka-e, namaka In-ni Su-men-ta-la katukuh i Huy-li-pin timulan nu Su-lu-subalan a Huo-lu suba atu dadipasan nu kitidaan midindu tu Mu-se-lin nu cudadan, pangangan satu A-pu. Pa-ka-e-su-tan patideng tu Yi-se-lan ku mikuwanay, Hun-su-lu-hay Yi-se-lan Su-tan wan-kuo.

1450年，阿拉伯商人謝里夫·阿布·巴卡爾（Abu Bakar）, 從印尼蘇門答臘到菲律賓南部蘇祿群島的霍洛島與沿海地區宣傳穆斯林教義，後自稱阿布·巴卡爾蘇丹並建立伊斯蘭政權：環蘇祿海伊斯蘭蘇丹王國.

cacay a malebut sept lasubu pitu a bataan idaw ku lima mihcaan, A-la-puo tademaw ci Sye-li-hu. Ka-pen-su-wan namaka Ma-lay-si-ya Zuo-hu katukuh i Huy-li-pin timulan nu Min-ta-na-e-subal a Ke-ta-pa-tu-se midindu, musakamu tu Mu-se-lin cudadan katukuh tu Min-ta-na-e suba patideng tu Su-tan-ku mamikuwan.

1475年，阿拉伯人謝里夫·卡本蘇旺（Kabungsuwan）從馬來西亞柔佛到菲律賓南部民答那峨島的哥打巴托市傳教，宣達穆斯林教義到民答那峨島內陸地區並建立蘇丹政權。

Mu-se-lin katukuh Huy-li-pin tumulan pidinduan tu cudad idaw ku sapatayni tu niyaduay nu Mu-se-li a lalangawan atu hulican, timulan nu Huy-li-pin a pinaay nu niyadu'an u tumuk sumadeng ku nipangangan u Su-tan.

穆斯林到菲律賓南部宣傳教義也為原本部落帶來穆斯林的文化與法律制度，菲律賓南部的部分部落酋長稱謂也改稱蘇丹。

## Si-pan-ya (西班牙) azitay 西班牙殖民時期

cacay a malebut lima lasubu tusa bataan idaw ku cacay mihcaan, ci May-ce-lun mililid tu Si-pan-ya mitahaway a tademaw itida i kitidaan sayaway makaadih tu Hun-ciw pacunaay tu balunga makatukuh itida, ci May-ce-lun itida patayen nu tidaay a tademaw.

1521年，麥哲倫率領西班牙探險隊於地理大發現首次環球航海時抵達此地，麥哲倫亦是在此地被土著砍死。

cacay a malebut lima lasubu enem bataan idaw ku lima mihcaan, ina Su-w'-subal debungan nu Si-pan-ya.

cacay malebut siwa lasubu siwa bataan idaw ku cacau mihcaan, Pi-na-tu-puo mabakuhac ku buyu, u icelang makaala tu tusa a bataan nu seci tu sakatusa 1991年，皮納圖博火山大噴發，強度位居20世紀第二位
1565年，宿霧島被西班牙人所占領。

cacay malebut lima lasubu pitu bataan idaw ku cacay mihcaan, Si-pan-ya tademaw debungan ku Li-sun-taw, patideng tu Ma-ni-la tukay.

1571年，西班牙人侵占呂宋島，建馬尼拉城。

cacay malebut lima lasubu siwa bataan idaw ku sepat mihcaan, Si-pan-ya tademaw idaw ku nipaduhepitan tu sasakamuen tu Ma-ni-la mala Huy-li-pin kitidaan a malatukay sa.

1594年，西班牙人公告馬尼拉成為菲律賓群島的首都。

nikahinian nina Si-pan-ya tu sakalingatu mikuwan tu Huy-li-pin. Huy-li-pin sakacacay nu kun-he-kuo.

此即西班牙統治菲律賓的開始。菲律賓第一共和國。

cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku enem mihcaan walu bulad, ci An-te-lei. Pan-ni-fa-siw ku mililiday tu Ka-de-pu-lan itida i Ma-ni-la capiay a Ma-lin-ta-wa-ke'-buyu palekal, katuud ku milabuay, midebung tu Si-pan-ya kakuwanan.

1896年8月，安德烈·滂尼發秀領導的卡的普蘭（Katipunan）在馬尼拉近郊的馬林塔瓦克山（卽巴林塔瓦克山）發動起義，各地響應，進攻西班牙殖民軍。

sakatusa nu mihcaan mabulibul ku lalabu, ci Ay-mi-li-aw. A-kuy-na-tuo alawen nida ku sapikuwan, patayen nida ci Pan-ni-fa-siw, milihida tu Si-pan-ya a masasudang.

次年陣營內部發生分裂，埃米利奧·阿奎納多（Emilio Aguinaldo）篡奪領導權，殺害滂尼發秀，並與西班牙殖民者妥協。

nina palekalay nu tademaw pacicisa milebu, nikudanay nu palekalay a tademaw debung han namin ku kanatal

Su-u'-subal Muo-paw a san-hu-ciaw 宿霧島墨寶的珊瑚礁
但起義者堅持鬥爭，後起義者幾乎占領全國。

ci Ay-mi-li-aw. A-kuy-nuo itida i lima bulad sabaw pitu demiad mikacaw tu balungan u May-ke'-ke-luo-ci nu balungaan a taluma' i Huy-li-pin palekal tu kawaw.

埃米利奧·阿奎納多於5月17日乘美艦麥克科洛濟（Mc culloch）號返菲活動。

cacay malwbut walu lasubu siwa bataan idaw ku wlau mihcaan enem bulad sabaw tusa demiad Huy-li-pin miales tu Si-pan-ya, patideng tu sakacacay nu kun-he-kuo.

1898年6月12日菲律賓宣告脫離西班牙獨立，建立第一共和國。

cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku siwa mihcaan tusa bulad, Amilika palekal tu sakalepacaw tu Huy-li-pin, baluhay nu Huy-li-pin sawni mabulasak tu.

1899年2月，美國發動美菲戰爭入侵菲律賓，新生的菲律賓共和國隨之瓦解。

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* CIA
* 外交部
* List of current heads of state and government
* 菲律賓