Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1 lipca

**1 lipca** – 182. (we lotach przystympnych 183.) dźyń roku a pjyrszy dźyń lipca we używanym na ślůnsku kalyndorzu grygůrjańskim. Po ńim je jeszcze 183 dńi do kůńca roku.

### Śwjynta

* Śwjatowy Dźyń Baukůnsztu

### Wydarzyńa na śwjeće

* 1097 - pjyrszo Wyprawa Krziżowo, Bitwa pode Doryleum - wygrano krziżowcůw

### Rodźili śe

* 1921 - Michalina Wisłocka, polsko dochtůrka, ginekolog a seksuolog
* 1934 - Sydney Pollack, amerikański reżysyr, szauszpiler a producynt filmowy
* 1955 - Augusto De Luca, italski fotograf

### Umrzili

* 2004 - Marlon Brando, amerikański szauszpiler
* 2009 - Karl Malden, amerikański szauszpiler syrbskigo pochodzyńo, zdobywca Uoskara
# Syrbskŏ gŏdka

| Syrbskŏ gŏdka *српски језик srpski jezik* |
| --- |
| **Używanŏ we** | \*  Syrbijŏ
* Bośnia a Hercegowina
* Madziary
* Chorwacyjŏ
* Czŏrnŏ Gōra
* Czeskŏ Republika
* Słowacyjŏ
* Macedōnijŏ
* Rōmōnijŏ
* Gōra Athos
 |
| **Używŏcze** | 8,957,906  |
| **Familijŏ** | Indoojropejske gŏdki
 Słowiańske gŏdki
  Połedniowo-słowiańske gŏdki
  Syrbskŏ gŏdka |
| **Abecadło** | Cyrylica a łacińske abecadło |
| Ôficjalny sztatus |
| **Ôficjalnŏ we** | * Syrbijŏ
* Bośnia a Hercegowina
* Kosowo
 |
| **Regulowanŏ ôd** | Rada Sztandaryzacyje Syrbskij Gŏdki |
| Kody |
| **ISO 639-1** | `sr` |
| **ISO 639-2** | `srp` |
| **ISO 639-3** | `srp` |
|  |

**Syrbskŏ gŏdka** – połedniowo-słowiańskŏ gŏdka ôficjalnŏ we Syrbiji a Bośni a Hercegowinie, używanŏ bez myńszość we Madziarach, Rōmōniji, Słowacyji, Chorwacyji, Czŏrnyj Gōrze, Czeskij Republice a Macedōniji. Je to jedyn ze sztyrych sztandardōw serbskochorwackij godki.

## Przipisy
# Albańskŏ gŏdka

| Albańskŏ gŏdka *shqip* |
| --- |
| **Używŏcze** | 5.4 milijōnōw (2011)  |
| **Familijŏ** | Indoojropejske gŏdki
**Albańskŏ gŏdka** |
| **Abecadło** | Łacińske abecadło |
| Ôficjalny sztatus |
| **Ôficjalnŏ we** |  Albanijŏ
 Kosowo
 Pōłnocno Macedōnijŏ |
| **Regulowanŏ ôd** | Akademia e Shkencave e Shqipërisë |
| Kody |
| **ISO 639-1** | `sq` |
| **ISO 639-2** | `alb` |
| **ISO 639-3** | `sqi` |
|  |

**Albańskŏ gŏdka** – indoojropejskŏ gŏdka ôficjalnŏ we Albaniji, Kosowie a Pōłnocnyj Macedōniji. Ōngyfer 5 milijōnōw perzōnōw używŏ kożdodziynnie albańskij gŏdki.

## Przipisy
# Půłnocno Macedůńijo

|  |
| --- |
|  |
| **Република Северна МакедонијаRepublika Půłnocnyj Macedůńije* |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Fana Půłnocnyj Macedůńije | Wapyn Půłnocnyj Macedůńije |

 |
| Motto: (macedůńsko) *: Слобода или смрт / Sloboda ili smrt* (*Swoboda lebo śmjerć*) |
| Hymn: *Денес над Македонија* (*Dzisioj nad Macedůńijo*) |
|  |
| Uoficjalno godka | macedůńsko godka |
| Używane godki | macedůńsko godka, |
| Stolica | Skopje |
| Polityczny systym | Republika |
| Gowa państwa | prezydynt Gordana Siljanovska-Davkova (Гордана Силјановска-Давкова) |
| Przikludziorz regjyrunku | prymjer Hristijan Mickoski (Христијан Мицкоски) |
| Rozlygowańy  • cołkowity  • strzůdlůndowe wody | 145. na świecie. we śwjeće 25 713 km² km² 1,9% |
| Liczba ludźi (2021)  • cołkowito   • gynstość zaludńyńo | 146. we śwjeće 1 832 696 80,1 osůb/km² |
| ńypodlygłość | uod Jugoslawije 8 wrześńa 1991 |
| Religijo (głůwno) | prawosławje |
| Waluta | dynar macedůński (MKD) |
| Czasowo zůna | UTC +1 – źima UTC +2 – lato |
| Kod ISO 3166 | MK |
| Necowo důmyna | .mk |
| Automobilowy kod | MK |
| Telefůniczny kod | +389 |
| Autůnůmiczne terytoryja |  |
|  |
|  |

**Republika Půłnocnyj Macedůńije** (mac. *Република Северна Македонија*) – państwo na Bałkańskim Půłwyspje, powstołe po rozpadńyńću śe Jugosławije.

## Geografijo

Uochrydzke Jeźoro
* Powjyrchńa cołkowito: 25 713 km²
* Powjyrchńa lůndowo: 24 856 km²
* Powjyrchńa wůd: 447 km²
* Cołkowito grańica lůndowo: 748 km
* Dugość wybrzeżo: ńy mo dostympu do morza
* Dugość grańic ze sůmśodujůncymi państwůma: Albańijo 151 km, Bůłgaryjo 148 km, Grecyjo 228 km, Kosowo 159 km, Syrbijo 62 km.
* Nojwyższy půnkt: Korab 2 753 m n.p.m.
* Nojńiższy půnkt: rzyka Wardar na grańicy s Grecyjům – 50 m n.p.m.

Macedůńijo je krajym głůwńy gůrskym a wyżynnym. Na teryńe cołkigo kraju sům porozćepowůne masywy gůrske, s kerych nojwjynkszy a nojwyższy to Szar Płanina.

Mjyndzy masywůma leżům kotliny – Prilepsko Pole, we dolińe Crnyj Reki, Polog we dolińe gůrnygo Wardaru, Owcze Pole a Koczansko Pole nad Bregalńicům a tyż dolńy wjynkszych rzyk – Strumicy, Wardaru a Drinu.

Nojwjynkszům a nojdugszům rzykům je Wardar (320 km), kerego najwjynkszymi dopływůma sům Treska, Pczińa, Bregalńica a Crna Reka, krům tego terytoryjo Půłnocnyj Macedůńije uodwodńujům jeszcze Strumica a Drin (kery noleży do zlewiska Adrjatyckigo Morza).

|  |
| --- |
| **Państwa Ojropy** |
|
Albańijo
• Andora
• Austrijo
• Belgijo
• Bjołoruś
• Bośńa a Hercegowina
• Bułgaryjo
• Chorwacyjo
• Czesko Republika
• Czorno Gůra
• Dańijo
• Estůńijo
• Finlandyjo
• Francyjo
• Grecyjo
• Irlandyjo
• Islandyjo
• Italijo
• Liechtenstein
• Litwa
• Luksymburg
• Łotwa
• Madźary
• Malta
• Mjymcy
• Mołdawijo
• Můnako
• Norwygijo
• Ńiderlandy
• Polsko
• Portugalijo
• Půłnocno Macedůńijo
• Rusyjo
• Růmůńijo
• San Marino
• Słowacyjo
• Słowyńijo
• Syrbijo
• Szpańijo
• Szwecyjo
• Szwajcaryjo
• Turcyjo
• Ukrajina
• Watykůn
• Wjelgo Brytańijo |