# Grecyjŏ

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
| Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía Greckŏ Republika |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Fana Grecyje | Wapyn Grecyje |

 |
| Motto: *Ελευθερία ή θάνατος* (*Swoboda abo śmiyrć*) |
| Hymn: *Ὕμνος εἰς τὴν Ἐλευθερίαν* (*Hymn do Swobody*) |
|  |
| Kōnstytucyjŏ | Kōnstytucyjŏ Grecyje |
| Ôficjalnŏ gŏdka | greckŏ |
| Stolica | Atyny |
| Polityczny systym | dymokratyczny |
| Zorta państwa | parlamyntarnŏ republika |
| Gowa państwa | prezydynt Ekaterini Sakielaropulu (Κατερίνα Σακελλαροπούλου) |
| Szef rzōndu | prymier Kiriakos Mitsotakis (Κυριάκος Μητσοτάκης) |
| Wiyrchnia  • cołkŏ  • wody strzōdlōndowe | 96. na świecie 131 957 km² 0,86% |
| Liczba ludności (2017)  • całkowita   • tyngość zaludniyniŏ | 85. na świecie 10 768 000 81,75 ôsōb/km² |
| PKB (2018)  • cołke   • na ôsobã |  227 mld USD 21 145 USD |
| PKB (PSN) (2018)  • cołke   • na ôsobã |  312 mld miyndzynŏr. dolarōw 29 058 miyndzynŏr. dolarōw |
| waluta | 1 ojro = 100 ojrocyntōw (EUR, €) |
| Samostanowiyniy | ôd Ôsmańskigo Imperyjum (ôgłoszynie: 25 marca 1821; uznanie: 3 lutego 1830) |
| Czasowŏ strefa | UTC +2 – zima UTC +3 – lato |
| Kod ISO 3166 | GR |
| Internetowŏ dōmyna | .gr |
| Kod autowy | GR |
| Kod fligerowy | SX |
| Telefōniczny kod | +30 |
| Karta Grecyje |

**Grecyjŏ** (gr. Ελλάδα *Elláda* / Ελλάς *Ellás*), **Greckŏ Republika** (Ελληνική Δημοκρατία *Ellinikí Dimokratía*) – państwo położōne we połedniowo-weschodnij czynści Ojropy, na połedniowym krańcowi Bałkańskij Bōny. Mŏ dostymp do sztyrech mōrz: Egejskigo i Kreteńskigo ôd weschodu, Jōńskigo ôd zŏchodu jak tyż Strzōdziymnego ôd połedniŏ. Grecyjŏ mŏ dziesiōntõ pod wzglyndym dugości piskã brzegowōm na świecie, ô dugości 14880 km. Poza tajlōm kōntynyntalnōm we skłŏd Grecyje wchodzi kole 2500 wysp, we tym 165 zamiyszkanych. Nojwŏżniyjsze to Kreta, Dodekanez, Cyklady i Jōńske Wyspy. Nojwyższym szpicōm je wysoki na 2918 m n.p.m. Mitikas we masywie Ôlimpu.

## Gyjografijŏ

Jōńske Wyspy
Terytorium Grecyje idzie potajlować na:

* kōntynyntalnõ Grecyjõ (społym z ôddzielōnym ôd nij Korynckim Kanałym bōnōm Peloponez), kerŏ wchodzi we skłŏd Bałkańskij Bōny
* wyspy rozrzucone na morzach Egejskim i Jōńskim.

Bezma 1/5 wiyrchnie Grecyje przipadŏ na kole 2500 wysp, z czego 165 je zamiyszkanych.

Nojsrogsze z nich to:

* Kreta (kol. 8260 km²),
* Eubea (kol. 3621 km²),
* Lesbos (kol. 1630 km²),
* Rodos (kol. 1400 km²),
* Chios (kol. 840 km²),
* Kefalinia (kol. 780 km²),
* Korfu (592 km²),
* Samos (kol. 476 km²),
* Lemnos (476 km²),
* Naksos (kol. 430 km²),
* Zakintos (406 km²),
* Thasos (kol. 390 km²).

Wiynkszość z wysp Grecyje wchodzi w skłŏd archipelagōw, z kerych bazowe to:

* Jōńske Wyspy
* Egejske Wyspy, we tym:
	+ Cyklady
	+ Sporady
	+ Dodekanez

Blisko 81% wiyrchnie Grecyje zajmujōm gōrske pasma (strzedniŏ wysokość 1200–1800 m n.p.m.), kere majōm południkowy ciōng. Nizinne teryny sōm niywielge i wystympujōm we bliżu wybrzyżōw (Niz. Salonickŏ, Trackŏ, Tesalskŏ jak tyż Argolidzkŏ). Chalcydyckŏ Bōna tworzi 3 wtōrne bōny: Kassandra, Sithonia i Athos.

Grecyjŏ graniczy z dalij pokŏzanymi państwami:

* na weschodzie:
	+ Turcyjŏ (206 km)
* na pōłnocach:
	+ Albanijŏ (450 km)
	+ Bułgaryjŏ (450 km)
	+ Pōłnocnŏ Macedōnijŏ (450 km)

### Miasta

Nojsrogsze miasta Grecyje| Lp. | Miasto | Populacyjŏ |
| --- | --- | --- |
| 1. | Atyny | 3,090,508 |
| 2. | Salōniki | 824,676 |
| 3. | Patras | 167,446 |
| 4. | Larisa | 144,651 |
| 5. | Heraklion | 140,730 |
| 6. | Wolos | 86,046 |
| 7. | Janina | 65,574 |
| 8. | Trikala | 61,653 |
| 9. | Chalkida | 59,125 |
| 10. | Serres | 58,287 |

## Historyjŏ

Atyny
Grecyjŏ mŏ dugŏ historyjõ i zebrane kulturowe erbowizna. Uwŏżanŏ je za nŏstympcã antycznyj Grecyje. Jako takŏ, stanowi kolybkã cołkij zachodnij cywilizacyje, plac narodzin dymokracyje, filozofije, ôlimpijskich igrzysk, mocka bazowych prawiyń naukowych, zachodnij literatury, historiografije, politologije a tyż tyjatru, tak kōmedyje jak i dramatu. Świŏdectwym tyj spuścizny je 18 Ôbiektōw Kulturowyj Erbowizny UNESCO. Nowożytne grecke państwo ôstało utworzōne we wyniku zwyciynskigo powstōnia przeciwko Ôsmańskimu Imperyjum.

Ôd 2002 roku Grecyjŏ zrezygnowała z włŏsnyj waluty i przijōnła ojro. We 2013 trefiyła do grupy państw rozwijajōncych sie (piyrszy we historyji cufal degradacyje krŏju do tyj grupy).

## Religijŏ

Struktura religijnŏ krŏju we 2017 roku podle *Pew Research Center*

* prawosławie – 90%
* katolicyzm – <1%
* inksi krześcijany – 3%
* islam – 2%
* inksze religije – <1%
* brak religije – 4%

## Przipisy

|  |
| --- |
| **Państwa Ojropy** |
|
Albańijo
• Andora
• Austrijo
• Belgijo
• Bjołoruś
• Bośńa a Hercegowina
• Bułgaryjo
• Chorwacyjo
• Czesko Republika
• Czorno Gůra
• Dańijo
• Estůńijo
• Finlandyjo
• Francyjo
• Grecyjo
• Irlandyjo
• Islandyjo
• Italijo
• Liechtenstein
• Litwa
• Luksymburg
• Łotwa
• Madźary
• Malta
• Mjymcy
• Mołdawijo
• Můnako
• Norwygijo
• Ńiderlandy
• Polsko
• Portugalijo
• Půłnocno Macedůńijo
• Rusyjo
• Růmůńijo
• San Marino
• Słowacyjo
• Słowyńijo
• Syrbijo
• Szpańijo
• Szwecyjo
• Szwajcaryjo
• Turcyjo
• Ukrajina
• Watykůn
• Wjelgo Brytańijo |