# Nowŏ Zelandyjŏ

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
| New Zealand Aotearoa Nowŏ Zelandyjŏ |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Fana Nowyj Zelandyje | Wapyn Nowyj Zelandyje |

 |
| Hymn: *God Defend New Zealand – hymn państwowy Boże brōń Nowyj Zelandyje God Save the King – hymn krōlewski (Boże, chrōń krōla)* |
|  |
| Ôficjalnŏ gŏdka | angelskŏ, gŏdka maori, nowozelandzkŏ gŏdka migowŏ |
| Stolica | Wellington |
| Polityczny systym | mōnarchijŏ kōnstytucyjnŏ |
| Zorta państwa | krōlestwo |
| Gowa państwa | krōl Karol III. |
| Szef rzōndu | prymier Jacinda Ardern |
| Wiyrchnia  • cołkŏ | 75. na świecie 268 680 km² |
| Liczba ludności (2017)  • całkowita   • tyngość zaludniyniŏ | 126. na świecie 4 510 327 17 ôsōb/km² |
| PKB (2013)  • cołke   • na ôsobã |  181,3 mld USD 40 481 USD |
| PKB (PSN) (2013)  • cołke   • na ôsobã |  136,6 mld miyndzynŏr. dolarōw 30 493 miyndzynŏr. dolarōw |
| waluta | nowozelandzki dolar (NZD) |
| Czasowŏ strefa | UTC UTC +12 UTC +13 (wrzesiyń – kwieciyń) |
| Kod ISO 3166 | NZ |
| Internetowŏ dōmyna | .nz |
| Kod autowy | NZ |
| Kod fligerowy | ZK, ZL i ZM |
| Telefōniczny kod | +64 |
| Znŏleżne terytoria | Wyspy Cooka Niue Tokelau Depyndyncyjŏ Rossa |
| Karta Nowyj Zelandyje |

**Nowŏ Zelandyjŏ** (ang. *New Zealand*, maori *Aotearoa*) to je państwo na połedniowo-zachodnim Pacyfiku, we Australazyji, na połedniowy weschōd ôd Australiji. Skłŏdŏ sie z dwōch bazowych wysp (Pōłnocnyj i Połedniowyj) jak tyż myńszych, w tym wyspy Stewart i wysp Chatham. W skłŏd Nowyj Zelandyji (a akuratnij w skłŏd krōlestwa Nowyj Zelandyje, połōnczōnego unijōm persōnalnōm z Wielgōm Brytanijōm i inkszymi krōlestwami) wchodzōm tyż terytoria z Nowõ Zelandyjōm abo ôd nij znŏleżne: Wyspy Cooka i Niue, kere sōm samorzōndne a tyż Tokelau i Depyndyncyjŏ Rossa. Stolicōm je Wellington, za to nojsrogszym miastym je Auckland.

## Etymologijŏ miana

Ôdkrywca Nowyj Zelandyje, niderlandzki żeglŏrz Abel Tasman, nazwoł jōm „Staaten Landt”, tzn. Ziymia Stanōw, w nawiōnzaniu do tamtyjszych Stanōw Gyneralnych. Miano „Nieuw Zeeland” – Nowŏ Zelandyjŏ, ukŏzała sie 23 lata niyskorzij na niderlandzkij karcie ze 1665 roku. Je ôna ôd miana niderlandzkij prowincyji Zelandyjŏ.

## Geografijŏ

Pōnktym skrajnie pōłnocnym je Przilōndek Pōłnocny (ang. *Cape Reinga*) na Wyspie Pōłnocnyj – 34°25′44″S, nojdalij na połednie wysuniynty je Przilōndek Połedniowo-Zachodni na wyspie Stewart – 47°17′24″S. Nojdalij na zŏchōd leży Przilōndek Zachodni na Wyspie Połedniowyj – 166°25′39″E, a nojdalij na weschōd – Przilōndek Weschodni na Wyspie Pōłnocnyj – 178°32′59″E. Rozciōngłość Nowyj Zelandyje z pōłnocy na połednie wynosi kol. 1500 km, a ze weschodu na zŏchōd – kol. 200 km. Ôd sōmsiednich kōntynyntōw i wysp tajlujōm jōm sroge delki.

Delki ôd Nowyj Zelandyji:

* Australijŏ – 1600 km
* Antarktyda – 2400 km
* Fidżi – 2131 km
* Panama – 12 100 km
* San Francisco – 10 940 km
* Tahiti – 4348 km
* Valparaíso – 9327 km
* Nouméa – 1488 km

### Miasta

Nojsrogsze miasta Nowyj Zelandyje| Lp. | Miasto | Populacyjŏ |
| --- | --- | --- |
| 1. |  Auckland | 1,470,100 |
| 2. | Christchurch | 383,200 |
| 3. | Wellington | 215,100 |
| 4. | Hamilton | 176,500 |
| 5. | Tauranga | 151,300 |
| 6. | Lower Hutt | 110,700 |
| 7. | Dunedin | 106,200 |
| 8. | Palmerston North | 81,500 |
| 9. | Napier | 66,300 |
| 10. | Hibiscus Coast | 59,800 |

## Przipisy