# Belgijŏ

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
| Koninkrijk België Royaume de Belgique Königreich Belgien Krōlestwo Belgije |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Fana Belgije | Wapyn Belgije |

 |
| Motto: *(niyderl.) Eendracht maakt macht (fr.) L’union fait la force (miym.) Einigkeit macht stark* (*We jedności siyła*) |
| Hymn: *Brabançonne* (*Brabantka*) |
|  |
| Kōnstytucyjŏ | Kōnstytucyjŏ Belgije |
| Ôficjalnŏ gŏdka | niyderlandzkŏ, francuskŏ, miymieckŏ |
| Stolica | Bruksela |
| Polityczny systym | dymokratyczny |
| Zorta państwa | kōnstytucyjnŏ mōnarchijŏ, federacyjŏ |
| Gowa państwa | krōl Filip I Koburg |
| Szef rzōndu | prymier Bart De Wever (2026) |
| Wiyrchnia  • cołkŏ  • wody strzōdlōndowe | 136. na świecie 30 688 km² 6,4% |
| Liczba ludności (2025)  • całkowita   • tyngość zaludniyniŏ | 77. na świecie 11 825 551 385 ôsōb/km² |
| PKB (2024)  • cołke   • na ôsobã |  64,965 mld USD 56 271 USD |
| PKB (PSN) (2024)  • cołke   • na ôsobã |  868,562 mld miyndzynŏr. dolarōw 73 500miyndzynŏr. dolarōw |
| waluta | 1 ojro = 100 ojrocyntōw (EUR, €) |
| Samostanowiyniy | ôd Krōlestwa Zjednoczōnych Niderlandōw (ôgłoszynie: 4 paździyrnika 1830; uznanie bez Niderlandy: 1839) |
| Czasowŏ strefa | UTC +1 – zima UTC +2 – lato |
| Kod ISO 3166 | BE |
| Internetowŏ dōmyna | .be |
| Kod autowy | B |
| Kod fligerowy | OO |
| Telefōniczny kod | +32 |
| Karta Belgije |

**Belgijŏ**, **Krōlestwo Belgije** (niyderl. *Koninkrijk België*, fr. *Royaume de Belgique*, miym. *Königreich Belgien*) – federacyjne państwo we zachodnij Ojropie, we połedniowych Niderlandach. Belgijŏ je czōnkym Ojropejskij Unije, ÔZN jak tyż NATO.

## Gyjografijŏ

* Nojwyższy pōnkt: Signal de Botrange 694 m n.p.m.
* Nojniższy pōnkt: Pōłnocne Morze 0 m n.p.m.

Srogszõ tajle wiyrchnie Belgije stanowiōm peryglacjalne a aluwialne niziny; we pōłnocnyj czynści plaskatŏ, niyblank zabagnionŏ rōwnia Flandryje (tm. Niskŏ Belgijŏ), ôddzielōnŏ ôd morza wałym wydm (wys. do 20 m), jak tyż pagōrkowatŏ i piŏszczystŏ krajina Kempen (wys. do 95 m); we postrzodkowyj czynści (Strzedniŏ Belgijŏ) wysoczyzna Brabancyje (wys. 100–200 m) zbudowane zaôbycz z glinik i piŏskōw trzeciorzyndowych pokrytych lessem jak tyż bergi Hainaut (na zŏchodzie) zbudowane z gliniannych wytworōw.

Belgijŏ graniczy z dalij pokŏzanymi państwami:

* na połedniu:
	+ Francyjŏ (620 km)
	+ Luksymburg (148 km)
* na weschodzie:
	+ Miymcy (167 km)
* na pōłnocach:
	+ Niderlandy (450 km)

### Miasta

Nojsrogsze miasta Belgije| Lp. | Miasto | Populacyjŏ |
| --- | --- | --- |
| 1. |  Antwyrpijŏ | 529,247 |
| 2. |  Gent | 263,927 |
| 3. |  Charleroi | 202,746 |
| 4. |  Liège | 197,217 |
| 5. |  Bruksela | 185,103 |
| 6. |  Schaerbeek | 132,799 |
| 7. |  Anderlecht | 120,887 |
| 8. |  Brugge | 118,656 |
| 9. |  Namur | 111,432 |
| 10. |  Leuven | 102,275 |

## Historyjŏ

Belgijskŏ rewolucyjŏ 1830
Na drukach wiedzyńskiego kōngresu powstoło Zjednoczōne Krōlestwo Niderlandōw majōnce sparcie Wielgij Brytanije, Krōlestwa Prus i Ruskigo Cysŏrstwa. Z powodōw religijnych, gŏdkowych, politycznych i ekōnōmicznych doszło do rewolucyje we Brukseli atoli wysłanie tam wojsk bez krōla Niderlandōw sprawiyło nasilynie sytuacyje (belgijskŏ rewolucyjŏ). Bōno sie ôstudy, tōż zôrganizowano lōndyńskõ kōnferyncyjõ, na keryj ôbsztalowano granice i neutralność Belgije. Belgijŏ ôd zaczōntku miała sparcie Francyje a ôbranie na krōla Belgije brytyjskigo kandydŏta zapewniyło sparcie i tego krŏju.

3 siyrpnia 1914, na zaczōntku I światowyj wojaczki, Miymcy napadły neutralnõ Belgijõ, co sprawiyło prziwstōnie Wielgij Brytanije do wojaczki przeciw Miymcōm. Na mocy wersalskij umŏwy do Belgije prziłōnczōno miymiecke rejōny Eupen i Malmedy. We 1925 Belgijŏ ôstała zajtōm reńskigo paktu. We 1940 roku zaś neutralnŏ Belgijŏ ôstała napadniyntŏ, tym razym bez hitlerowske Miymce. Nazisty mieli zastrojynie swadzić germańskich Flamandōw z rōmańskimi Walonami we rōmach planu *Flamen Politik*. Po abszlusie II światowyj wojaczki Belgijŏ pociepła neutralność i stała sie czōnkym NATO, a tyż ôstała jednym z czōnkōw-założycieli Ojropejskij Spōlnoty. Z Holandyjōm a Luksymburgym Belgijŏ stworziła we roku 1948 cylnõ unijõ, a 1960 ekōnōmicznõ unijõ – powstoł Beneluks. We roku 1960 niyzawisłość dostała nojsrogszŏ kolōnijŏ tego państwa Belgijske Kōngo, a we roku 1962 mandatowe terytoria Rwanda a Burundi.

We XX stoleciŏ dochodziyło do stopniowego tajlōngu na dwie gŏdkowe cōuny: położōnõ na pōłnocach Flandryjõ (niderlandzkŏ gŏdka) i na połedniu Walonijõ (francuskŏ gŏdka). Sprawiyło to we 1963 roku formalny tajlōng Belgije na trzi regiōny: Flandryjõ, Walonijõ a Stołeczny Regiōn Brukseli. We roku 1993 doszło do przekształcyniŏ Belgije we federalne państwo z trzyma regiōnami ô szyrokij autōnōmiji. We 2007 spiyrka ô dalszõ reformã i srogszõ samodzielność Flandryje prziczyniōł sie do heropōw ze sformowaniym federalnego regyrōnku. Ôd czyrwnia 2010 roku do grudnia 2011 w Belgiji trwoł nojdugszy we terŏźnyj Ojropie kryz regyrōnkowy.

## Religijŏ

Struktura religijnŏ krŏju we 2010 roku podle *Pew Research Center*:

* katolicyzm – 62,0%
* brak religije – 29,0%
* islam – 5,9%
* protestantyzm – 1,4%
* prawosławie – 0,5%
* judaizm – 0,3%
* tradycyjne etniczne religije – 0,2%
* buddyzm – 0,2%
* inksi krześcijany – 0,2%
* inksze religije – 0,3%.

## Przipisy

|  |
| --- |
| **Państwa Ojropy** |
|
Albańijo
• Andora
• Austrijo
• Belgijo
• Bjołoruś
• Bośńa a Hercegowina
• Bułgaryjo
• Chorwacyjo
• Czesko Republika
• Czorno Gůra
• Dańijo
• Estůńijo
• Finlandyjo
• Francyjo
• Grecyjo
• Irlandyjo
• Islandyjo
• Italijo
• Liechtenstein
• Litwa
• Luksymburg
• Łotwa
• Madźary
• Malta
• Mjymcy
• Mołdawijo
• Můnako
• Norwygijo
• Ńiderlandy
• Polsko
• Portugalijo
• Půłnocno Macedůńijo
• Rusyjo
• Růmůńijo
• San Marino
• Słowacyjo
• Słowyńijo
• Syrbijo
• Szpańijo
• Szwecyjo
• Szwajcaryjo
• Turcyjo
• Ukrajina
• Watykůn
• Wjelgo Brytańijo |