Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Stōndardŏwŏ mandaryńskŏ gŏdka

| *普通話 / 普通话 Pǔtōnghuà*
國語 / 国语 Guóyǔ
華語 / 华语 Huáyǔ |
| --- |
| **Używanŏ we** | .
* Chińskŏ Ludowŏ Republika
* Tajwan
* Singapur
 |
| **Używŏcze** | Niywiadōmŏ |
| **Familijŏ** | Sino-tybetańske gŏdki
 Sinicke gŏdki
 Chińskŏ gŏdka
   Mandaryńskŏ gŏdka
    Djalykt Bedżing
    **Stōndardŏwŏ mandaryńskŏ gŏdka** |
| Ôficjalny sztatus |
| **Ôficjalnŏ we** | * *Chińskŏ Ludowŏ Republika*
* *Tajwan*
* *Stōn Wa,Myanmar*
* *Singapur*
* ÔZN
 |
| **Regulowanŏ ôd** | *Niy je regulowanŏ* |
| Kody |
| **ISO 639-1** | *żŏdyn* |
| **ISO 639-2** |  |
| **ISO 639-3** | `-` |
|  |

**Stōndardŏwŏ mandaryńskŏ gŏdka** – stōndaryzŏwanŏ gŏdka chińskŏ, ôficyjnŏ gŏdka we Chińskij Ludowyj Republice a Tajwaniy ôrŏz jedno ze sztyrech gŏdek urzyndŏwych we Singapurze.

## Przipisy
# Kana

**Kana** (z jap. 仮名) – mjano uod japůńskich sylaborjuszy, hiragany (ひらがな) i katakany (カタカナ). Je tyż wcześńijszo, teroźńi ńyużywano, systyma - man'yōgana.

Uoba sylaborjusze wźyły śe uod znokůw kanji używanych do szrajbowańo fůnetyczńe wyćepujůnc wcześńijsze jich znoczyńe. Znoki coroz barzi uproszczano, aż do jich teroźńigo wyglůndu. Uobje systymy majům tela samo znokůw uo tych sůmych znoczyńach, nale sům uůne używane we zależnośći uod sytuacyje.

Podstawowe znoki kany| a | ka | sa | ta | na | ha | ma | ya | ra | wa | n |
| i | ki | si | ti | ni | hi | mi |  | ri | wi |  |
| u | ku | su | tu | nu | hu | mu | yu | ru |  |  |
| e | ke | se | te | ne | he | me |  | re | we |  |
| o | ko | so | to | no | ho | mo | yo | ro | wo |  |

Sylaby na czyrwjůno ńy sům teroźńi używane.

Podstawowe znoki hiragany| Kůńcowe samogłoski | Samodźelne samogłoski | K- | S- | T- | N- | H- | M- | Y- | R- | W- |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **-A** | あ | か | さ | た | な | は | ま | や | ら | わ |
| **-I** | い | き | し | ち | に | ひ | み |  | り | ゐ |
| **-U** | う | く | す | つ | ぬ | ふ | む | ゆ | る |
| **-E** | え | け | せ | て | ね | へ | め |  | れ | ゑ |
| **-O** | お | こ | そ | と | の | ほ | も | よ | ろ | を |
| **N na końcu sylaby** | ん |

Podstawowe znoki katakany| Kůńcowe samogłoski | Samodźelne samogłoski | K- | S- | T- | N- | H- | M- | Y- | R- | W- |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **-A** | ア | カ | サ | タ | ナ | ハ | マ | ヤ | ラ | ワ |
| **-I** | イ | キ | シ | チ | ニ | ヒ | ミ |  | リ | ヰ |
| **-U** | ウ | ク | ス | ツ | ヌ | フ | ム | ユ | ル |
| **-E** | エ | ケ | セ | テ | ネ | ヘ | メ |  | レ | ヱ |
| **-O** | オ | コ | ソ | ト | ノ | ホ | モ | ヨ | ロ | ヲ |
| **N na kůńcu sylaby** | ン |
# II wojna śwjatowo

|  |
| --- |
|  |
| **II wojna śwjatowo** |
|  II wojna śwjatowo |
| Data | od 1 wrześńo 1939 do 8 moja 1945 |
| Czas | 1939–1945 |
| Prziczyna | atak Mjymcůw na Polskã |
| Wynik | Zwyciynstwo alijůntůw |
| Zajty boju |
| **Alijůnty**  II Rzeczpospolita  Brytyjske Impyrium  Francyjŏ  Sojusz Socjalistycznych Sowjeckich Republik  Chińskŏ Republika  Zjednoczůne Sztaty *a inksi...* | **Państwa uośi**  Mjymcy  Sojusz Socjalistycznych Sowjeckich Republik  Krōlestwo Italije (1861–1946)
  Cysŏrstwo Wielkij Japůńije *a inksi...* |
| Kōmandyry |
|  Władysław Sikorski †  Winston Churchill  Charles de Gaulle  Jozef Stalin  Czang Kaj-szek  Franklin Delano Roosevelt † *a inksi...* |  Adolf Hitler †  Jozef Stalin  Benito Mussolini †
  Hirohito *a inksi...* |
| Siyły |
|  |  |
| Straty |
|  |  |
|  |

**Drůgo wojna śwjatowo** – nojsrogszy kůnflikt zbrojny we historyji śwjata, kery trwoł uod 1 wrześńo 1939 do 2 wrześńo 1945 (we Ojropje do 8 moja 1945) a uobejmowoł zaśyngym wojynnych działań bezma coko Ojropa, wschodńo a połedńowo-wschodńo Azyjo, půłnocno Afrika, tajle Bliskigo Wschodu a wszyjske uoceany. Ńykere tajle wojny rozgrywoły śe nawet we Arktice a Půłnocnyj Americe. Krům bezma wszyjskimi państwůma ojropejskymi, broły we ńij udźoł głůwne państwa Půłnocnyj a Połedńowyj Ameriki, Australiji a Azyji. Głůwnymi strůnůma kůnfliktu bůły państwa uośi a państwa koalicyji antyhitlerowskij (alijůnty).
# Łaćińske abecadło

**Łaćińske abecadło** je abecadło wźůne za swe s poczůnku do łaćiny, dźiśo brany do kupy inkszych godkůw (35% ludzkośći mo je jako abecadło uojczystyj godki).

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Aa** | **Bb** | **Cc** | **Dd** | **Ee** | **Ff** | **Gg** | **Hh** | **Ii** | **Jj** | **Kk** | **Ll** | **Mm** | **Nn** | **Oo** | **Pp** | **Qq** | **Rr** | **Ss** | **Tt** | **Uu** | **Vv** | **Ww** | **Xx** | **Yy** | **Zz** |
# Chińskŏ gŏdka

| *汉语／漢語 abo 中文*
Hànyǔ abo Zhōngwén |
| --- |
| **Używanŏ we** | .
* Chińskŏ Ludowŏ Republika
* Hong Kong
* Makau
* Tajwan
* Stōn Wa, Myanmar
* Singapur
* Australijo
* Kanada
* USA
* Malezyjŏ
 |
| **Używŏcze** | 178 miljōnŏw  |
| **Familijŏ** | Sino-tybetańske gŏdki
 Sinicke gŏdki
 **Chińskŏ gŏdka** |
| **Dialekty** | {{{dialekty}}} |
| Ôficjalny sztatus |
| **Ôficjalnŏ we** | * *Chińskŏ Ludowŏ Republika*
* *Hong Kong*
* *Makau*
* *Tajwan*
* *Stōn Wa,Myanmar*
* *Singapur*
* ÔZN
 |
| **Regulowanŏ ôd** | *Niy je regulowanŏ* |
| Kody |
| **ISO 639-1** | `zh` |
| **ISO 639-2** | `chi, zho` |
| **ISO 639-3** | `zho` |
|  |

**Chińskŏ gŏdka** – grupa gŏdkŏwa ze Sino-tybetańskij familje gŏdkŏwyj. Stōndardŏwŏ gŏdka chińskich gŏdek je Stōndardŏwŏ mandaryńskŏ gŏdka. Używo chińskego szrajbōnka

## Przipisy
# Sapporo

|  |
| --- |
|  |
| **Sapporo** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Wapyn Sapporo | Fana Sapporo |

 |
|  Sapporo |
| Państwo |  Japůńijo |
| Prefektura | Hokkaido |
| Burmistrz | Katsuhiro Akimoto (2024) |
| Plac | 1121,26 km² |
| Położyńe | 43°04'00'' N 141°21'00'' E |
| Ludźi (2023) • liczba ludźi • gynstość |  1 959 750 1700 uos./km² |
| Mjasta partnerske |  Nowosybirsk
 München
 Portland
 Shenyang |
| Położyńe na karće kraju Sapporo |
| Neczajta mjasta |
|  Galeryjo zdjyńć w Wikimedia Commons |

**Sapporo** – mjasto we Japůńiji, nojsrogsze na wyspje Hokkaido, stolica prefektury Hokkaido. Uostrzodek industryje a nauki.