Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Japůńijo

|  |
| --- |
|  |
| **日本国 *Nippon-koku or Nihon-kokuJapůńijo* |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Fana Japůńije | Wapyn Japůńije |

 |
| Motto: *Pokůj i Postymp (motto cysorza)* |
| Hymn:  *Kimi-ga Yo (君が代)* (*Rzůndy cysorza ńych trwajům lot tyśůnce*) |
|  |
| Uoficjalno godka | Japůńsko godka |
| Używane godki | Japůńsko godka |
| Stolica | Tokjo |
| Polityczny systym | můnarchja kůnstytucyjno parlamyntarnŏ |
| Gowa państwa | Cysorz Naruhito (徳仁) |
| Przikludziorz regjyrunku | prymjer Fumio Kishida (岸田 文雄) |
| Rozlygowańy  • cołkowity  • strzůdlůndowe wody | 62. we śwjeće 377 975 km² 1,4% |
| Liczba ludźi (2020)  • cołkowito   • gynstość zaludńyńo | 10. we śwjeće 126 226 568 334 osůb/km² |
|  |  |
| Religijo (głůwno) | buddyzm, shintō |
| Waluta | jen (en, 円) (JPY, ￥) |
| Czasowo zůna | UTC +9 (ńy mo czasu letńygo) |
| Kod ISO 3166 | JP |
| Necowo důmyna | .jp |
| Automobilowy kod | J |
| Telefůniczny kod | +81 |
| Autůnůmiczne terytoryja |  |
|  |
|  |

**Japůńijo** (jap. 日本 – *Nihon* abo *Nippon*; 日本国 – *Nihon-koku* abo *Nippon-koku*  posuchej po japůńsku) – państwo wyspjarske rozlygowane we Wschodńij Azyji na Pokojnym Uoceańe. Morze Japůńske uoddźelo kraj uod kůntynyntu azyjotyckigo. Archipelag Japůński rozćůngo śe uod Wysp Nansei na połedńu do Hokkaido na půłnocy i skłodo śe s ůngyfer 4 000 wysp. Nojwjynksze s ńich to: Honsiu, Hokkaido, Kiusiu i Sikoku.

Japůńczyki sům dźiś społeczyństwym jydnolitym pod wzglyndym narodowośćowym, godkowym, kej tyż wyznańowym i kulturowym.

Mjyszkańcy uowygo kraju uod zarańo dźijůw muszům zmagać śe s śiłami przirody: trzyńśyńůma źymje, wybuchůma wůlkonůw, ńiszczyćelskymi falůma tsůnami i katastrofalnymi sztůrmůma. Natůmjast rzeźba terynu i skrůmne złoża surowcůw mineralnych ńyzbyt sprzijajům powstańu śilnygo państwa. Gůrzisty charakter Japůńje sprawił, iże wůnske ńiźiny nadbrzeżne stoły śe głůwnym mjejscym uosadńictwa ludnośći; sam tyż rozwinyła śe gospodarka, sam powstoły mjasta; rozkwitła cywilizacyjo. Choby na przekůr tym ńysprzijajůncym warůnkům wspůłczesny *Kraj Kwitnůncyj Wiśńi* je nojbardźij rozwińjyntym państwym Azyje i jydnym s nojlepij rozwińjyntych na źymskym globje.

|  |
| --- |
| **Państwa Azyje** |
|
Afgańistan •
Armyńijo •
Arabja Saudyjsko •
Azerbejdżůn •
Bahrajn •
Bangladesz •
Bhutan •
Birma •
Brunei •
Chiny •
Cypr •
Filipiny •
Gruzyjo •
Indyje •
Indůnezyjo •
Irak •
Iran •
Izrael •
Japůńijo •
Jymyn •
Jordańijo •
Kambodża •
Katar •
Kazachstan •
Kirgistan •
Kuwejt •
Laos •
Liban •
Malediwy •
Malezyjo •
Můngolijo •
Nepal •
Pakistan •
Połedńowo Koryjo •
Půłnocno Koryjo •
Rusyjo •
Singapur •
Sri Lanka •
Syryjo •
Tadżykistůn •
Tajlandyjo •
Tajwan •
Turcyjo •
Turkmyńistan •
Uoman •
Ůzbekistan •
Wjetnam •
Wschodńi Timůr •
Zjydnoczůne Arabske Ymiraty |
# Logogram

Logogramy
**Logogram** (gr. *logos* „słowo” + gr. *gramma* „plynskyrz, znak”) – znak abo symbol reprezyntujōncy słowo bydź wyrażynie. Używane były we antycznych systymach pisaniŏ (bp. hieroglify).

## Zobŏcz tyż

* Logo

## Przipisy
# Mjyndzynorodowe Fůnetyczne Abecadło

Mjyndzynorodowy Alfabyt Fůnetyczny (pů angelsku)
**Mjyndzynorodowy Alfabyt Fůnetyczny**, *MAF* (ang. *International Phonetic Alphabet*, IPA, fr. *Alphabet phonétique international*, API), alfabyt fůnetyczny, systyma fůnetycznyj transkrypcyje przijynto bez Mjyndzynorodowe Towarzistwo Fůnetyczne kej zglajchszaltowany kńif przedstowjańo głosek wszyjskych godek. Skłodajům śe na ńa symbole alfabytyczne a symbole ńyalfabytyczne a ůngyfer 30 znokůw djakrytycznych.
# Chiński szrajbůnek

Tradycyjno a uůproszczono wersyjo chińskigo szrajbůnka
**Chiński szrajbůnek** (chiń. *hànzì*, jap. *kanji*, kor.: *hancha*, wjetn.: *hán tự*) – sylabowy logograficzny szrajbůnek stworzůny nojwcześńij 8 tys. lot nazod, a nojpůźńij 4,5 tys. lot nazod we Chinach, zaadaptowany do szrajbowańo inkszych godek Azyje Wschodńij, teroźńe przede wszyjskym japůńskij (kanji), a we myńszym stopńu tyż koreańskij (hancha).
# Szrajbůnek

Roztomajte szrajbůnki
**Szrajbůnek** – systyma znokůw, bez kero mogebne je szrajbować godka.

We welće teroźńi używo śe roztomajtych zort szrajbůnkůw:

* alfabyty (szrajbůnki głoskowe) – jedyn znok uoznoczo jedno spůłgłoska abo samogłoska, lb. łaciński, cyrylica
* spůłgłoskowe (abdżady) – jedyn znok uoznoczo jedno spůłgłoska, samogłoski sům brane ze kůntekstu, lb. hebrajski szrajbůnek
* alfabytyczno-sylabowe - jedyn znok uoznoczo jedno spůłgłoska, samogłoski sům uoznoczone bez djaktryki, lb. dewangari
* sylaboriusze - jedyn znok uoznoczo jedno sylaba, lb. japůńsko kana