Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ojrazyjo

Ojrazyjo
**Ojrazyjo** – nojwjynkszy kůntynynt na kuli źymskij. Ojroazyjo mo 54,9 mln km² powjyrzchńe, a mjyszko na ńi 4,649 mld ludźi (2003). Je uůna roztajlowano ůmołwńy na Ojropa a Azyjo. Termin Ojrazyjo wprowadzůno we XIX wjeku do podkreślyńo śćisłygo połůnczyńo Azyje ze Ojropům.
# Wschodńi Timůr

|  |
| --- |
|  |
| **Repúblika Demokrátika Timór Loro Sa'e República Democrática de Timor-LesteDymokratyczno Republika Wschodńigo Timoru* |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Fana Wschodńigo Timoru | Wapyn Wschodńigo Timoru |

 |
| Motto: (portugalsko godka) *Honra, Pátria e Povo* (*Hůnor, Uojczyzna, Ludźe*) |
| Hymn:  *Pátria* (*Uojczyzna*) |
|  |
| Uoficjalno godka | tetům, portugalsko |
| Stolica | Dili |
| Polityczny systym | republika |
| Gowa państwa | prezydynt José Ramos-Horta |
| Przikludziorz regjyrunku | prymjer Taur Matan Ruak |
| Rozlygowańy  • cołkowity  • strzůdlůndowe wody | 154. we śwjeće 15 007 km² ~0% |
| Liczba ludźi (2015)  • cołkowito   • gynstość zaludńyńo |  1 167 242 78 osůb/km² |
| samostanowjyńy | uod Indůnezyje 20 maja 2002 |
| Religijo (głůwno) |  |
| Waluta | amerikański dolar (USD) |
| Czasowo zůna | UTC +9 |
| Kod ISO 3166 | TL |
| Necowo důmyna | .tl |
| Automobilowy kod | TL |
| Telefůniczny kod | +670 |
| Autůnůmiczne terytoryja |  |
|  |
|  |

**Wschodńi Timůr**, **Dymokratyczno Republika Wschodńigo Timoru** (tetům: *Repúblika Demokrátika Timór Loro Sa'e*, portugalsko: *República Democrática de Timor-Leste*) je wyspjarske państwo we Azyji połedńowo-wschodńij. Bůło to pjyrsze państwo, kere usamostanowjyło śe we XXI stoleću. Jedźino lůndowo grańica Wschodńi Timůr mo ze Indůnezyjům. Wschodńi Timůr, kej godo same mjano, je rozlygowane we wschodńij tajli wyspy Timůr.

Jygo uodrymbność wźůna śe uod tygo, co bez dugi czas bůła to kolůńijo Portugalije, a skiż tygo sam wjynkszość ludźi je katolikůma, a ńy muzułmanůma kej we sůmśedńij Indůnezyji. We 1975 Portugalczyki uopuśćůły Wschodńi Timůr, nale anektowała go Indůnezyjo. Bez dugi czas mjyszkańcy dopůminali śe uo samostanowjyńy. Dźepjyro we 1999 doszło do absztimůngu, we kerym 78,5% mjyszkańcůw welowało za samostanowjyńym.

|  |
| --- |
| **Państwa Azyje** |
|
Afgańistan •
Armyńijo •
Arabja Saudyjsko •
Azerbejdżůn •
Bahrajn •
Bangladesz •
Bhutan •
Birma •
Brunei •
Chiny •
Cypr •
Filipiny •
Gruzyjo •
Indyje •
Indůnezyjo •
Irak •
Iran •
Izrael •
Japůńijo •
Jymyn •
Jordańijo •
Kambodża •
Katar •
Kazachstan •
Kirgistan •
Kuwejt •
Laos •
Liban •
Malediwy •
Malezyjo •
Můngolijo •
Nepal •
Pakistan •
Połedńowo Koryjo •
Půłnocno Koryjo •
Rusyjo •
Singapur •
Sri Lanka •
Syryjo •
Tadżykistůn •
Tajlandyjo •
Tajwan •
Turcyjo •
Turkmyńistan •
Uoman •
Ůzbekistan •
Wjetnam •
Wschodńi Timůr •
Zjydnoczůne Arabske Ymiraty |
# Viggo Mortensen

|  |
| --- |
| **Viggo Peter Mortensen Jr.** |
|  |
| Miano i nazwisko | Viggo Peter Mortensen Jr. |
| Data narodzyniŏ | 20 października 1958 |
| Plac narodzyniŏ | Nowy Jork |
| Fach | szauszpiler |
| Małżyństwo ze | Exene Cervenka (1987-1998) |

**Viggo Peter Mortensen Jr.** (nar. 20 października 1958 roku we Nowym Jorku) – amerikōński filmowy a tyjatralny szauszpiler, znany ze ôdszpilaniŏ roli Aragorna we filmowyj trylogiji *The Lord of the Rings*.

## Przipisy
# Auckland

|  |
| --- |
|  |
| **Auckland** |
|  Auckland |
| Państwo |  Nowo Zylandyjo |
| Regijůn | Auckland |
| Burmistrz | Wayne Brown (2025) |
| Plac | 605,67 km² |
| Położyńe | 36°50'26'' S 174°44'24'' E |
| Ludźi (2025) • liczba ludźi • gynstość |  1 547 200 2554,5 uos./km² |
| Nr kerunkowy | 09 |
| Pocztowy kod  | 0500-2999 |
| Mjasta partnerske |  Los Angeles, USA
 Brisbane, Australijo
 Guangzhou, Chiny
 Fukuoka, Japůńijo
 Pusan, Połedńowo Koryjo |
| Położyńe na karće kraju Auckland |
| Neczajta mjasta |
|  Galeryjo zdjyńć w Wikimedia Commons |

**Auckland** (maor. *Tāmaki-makau-rau*) – nojsrogsze mjasto we Nowyj Zylandyji, rozlygowane na Půłnocnyj Wyspje wele wygosłygo wulkůnu Eden. Uostrzodek industryji a nauki.
# Fridrich II. Wielgi

|  |
| --- |
|  |
| **Fridrich II. Wielgi** |
|  Fridrich na ôbrŏzie ôd Antona Graffa ze 1781 roku |
|  |
| Krōl Prus Elektōr Brandynburgije |
| Czas sprawowaniŏ | 31 mŏja 1740 – 17 siyrpnia 1786 |
| Piyrwyjszy | Fridrich Wilhelm I. Pruski |
| Niyskorniyjszy | Fridrich Wilhelm II. Pruski |
| **Biografijŏ** |
| Dynastyjŏ | Hohenzollerny |
| Data a plac narodzyniŏ | 24 stycznia 1712 Berlin |
| Data a plac śmierci | 17 siyrpnia 1786 Sanssouci |
| Ôjce | Fridrich Wilhelm I. Pruski (fater) Zofia Dorota Hanowerskŏ (matka) |
|  Galeryjŏ we Wikimedia Commons |

**Fridrich II. Wielgi**, miym. *Friedrich II von Hohenzollern* (nar. 24 stycznia 1712 we Berlinie, um. 17 siyrpnia 1786 we Sanssouci) to bōł krōl Prus ôd 1740 do 1786. Pod ônego reskyrowaniym Prusy ôstały jednym ze nojpotynżniyjszych krŏjōw we Ojropie.

Fridrich bōł synkym ôd Zofie Doroty Hanowerskij a Fridricha Wilhelma. Po umarciu ônego fatra, 31 mŏja 1740 Fridrich II. korōnowoł sie we Königsbergu, kej przijōn hołd ôd wszyjskich sztandōw.

## Przipisy
# Charleston (Połedńowo Karolina)

|  |
| --- |
|  |
| **Charleston** |
|

|  |
| --- |
|  |
| Fana Charleston |

 |
| Państwo |  Zjednoczōne Sztaty |
| Sztat | Połedńowo Karolina |
| Burmistrz | William S. Cogswell Jr. (2024) |
| Plac | 350,97 km² |
| Położyńe | 32°47'00'' N 79°56'00'' W |
| Wysokość | 6 m n.p.m. |
| Ludźi (2020) • liczba ludźi • gynstość • aglomeracyja |  150 227 504,24 uos./km² 849 417 |
| Nr kerunkowy | 843, 854 |
| Pocztowy kod  | 29401, 29403, 29405, 29407, 29409, 29412, 29414, 29424, 29425, 29455, 29492 |
| Mjasta partnerske |  Spoleto
 Speightstown |
| Położyńe na karće kraju Charleston |
| Neczajta mjasta |
|  Galeryjo zdjyńć w Wikimedia Commons |

**Charleston** - mjasto we USA, we sztaće Połedńowo Karolina, śedźiba hrabstwa Charleston. Tajla masta je tyż rozlygowano we hrabstwje Berkeley. Je rozlygowane nade Atlantyckim Uoceanym.
# 1955

|  |
| --- |
|  rok 1955/MCMLV
XIX stoleće • **XX stoleće** • XXI stoleće
1950 « 1951 « 1952 « 1953 « 1954 « 1955 » 1956 » 1957 » 1958 » 1959 » 1960

Wydarzyńo:
* 4 grudńa - uotwarto planetarjum we Chorzowje.

Urodźyli śe:
 *Ekstra artikel: Kategoryjo:Rodzyńi we 1955.*
* 6 styczńa - Rowan Atkinson, brytyjski szauszpiler a kůmik
* 2 lutygo - Leszek Engelking, ślůnski dichter, pisorz, krytyk a tůmacz literatury
* 1 lipca - Augusto De Luca, italski fotograf
* 28 paźdźerńika - Bill Gates, hamerikůński przedśymbjorca

Pomarli:
 *Ekstra artikel: Kategoryjo:Umarći we 1955.*
* 18 kwjetńa - Albert Einstein, fizyker

Śwjynta ruchůme:
* **Wjelganoc**: 10 kwjetńa
* **Boże Ćoło**: 9 czyrwca
 |
# Łotwa

|  |
| --- |
|  |
| **Latvijas RepublikaŁotewsko Republika* |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Fana Łotwy | Wapyn Łotwy |

 |
| Motto: (łot.) *Tēvzemei un Brīvībai* (*Lo uojczyzny a wolnośći*) |
| Hymn: *Czas trwania: 1 minuta i 46 sekund.1:46 Dievs, Sveti Latviju* (*Boże, błogosłow Łotwa*) |
|  |
| Uoficjalno godka | łotewsko godka |
| Używane godki | łotewsko godka, rusko godka |
| Stolica | Ryga |
| Polityczny systym | republika |
| Gowa państwa | prezydynt Egils Levits |
| Przikludziorz regjyrunku | prymjer Arturs Krišjānis Kariņš |
| Rozlygowańy  • cołkowity  • strzůdlůndowe wody | 121. we śwjeće 64 589 km² 1,5% |
| Liczba ludźi (2015)  • cołkowito   • gynstość zaludńyńo | 148. we śwjeće 1 973 700 34 osůb/km² |
| ńypodleguość | uod SSSR 21 śyrpńa 1991 |
| Religijo (głůwno) | luterańizm |
| Waluta | ojro (€) |
| Czasowo zůna | UTC +2 – źima UTC +3 – lato |
| Kod ISO 3166 | LV |
| Necowo důmyna | .lv |
| Automobilowy kod | LV |
| Telefůniczny kod | +371 |
| Autůnůmiczne terytoryja |  |
|  |
|  |

**Łotwa** (łot. *Latvija*, Republika Łotewsko – *Latvijas Republika*) – państwo we Půłnocnyj Ojropje powstołe we 1918 roku.

Uod strůny lůndowyj grańica mo s Litwům (453 km), Bjołoruśům (141 km), Rusyjům (217 km) a Estůńijům (339 km). Łůnczno dugość lůndowych grańic wynośi 1150 km, krům tygo Łotwa mo 531 km wybrzeżo Bałtyckigo Morza. Łotwa je człůnkym Ojropejskij Uńiji uod 1 maja 2004 a NATO uod 29 marca 2004, krům tygo noleży do UoNZ, UoBWE, Rady Ojropy, Rady Bołtyckij a Rady Państw Bołtyckigo Morza. 1 styczńa 2014 wlozła do sztrefy ojro.

|  |
| --- |
| **Państwa Ojropy** |
|
Albańijo
• Andora
• Austrijo
• Belgijo
• Bjołoruś
• Bośńa a Hercegowina
• Bułgaryjo
• Chorwacyjo
• Czesko Republika
• Czorno Gůra
• Dańijo
• Estůńijo
• Finlandyjo
• Francyjo
• Grecyjo
• Irlandyjo
• Islandyjo
• Italijo
• Liechtenstein
• Litwa
• Luksymburg
• Łotwa
• Madźary
• Malta
• Mjymcy
• Mołdawijo
• Můnako
• Norwygijo
• Ńiderlandy
• Polsko
• Portugalijo
• Půłnocno Macedůńijo
• Rusyjo
• Růmůńijo
• San Marino
• Słowacyjo
• Słowyńijo
• Syrbijo
• Szpańijo
• Szwecyjo
• Szwajcaryjo
• Turcyjo
• Ukrajina
• Watykůn
• Wjelgo Brytańijo |
# Ho Chi Minh (mjasto)

|  |
| --- |
|  |
| **Ho Chi Minh** |
| Państwo |  Wjetnam |
| Prowincyjo | Prowincyjo Dong Nam Bo |
| Plac | 6781 km² |
| Położyńe | 10°46'10'' N 106°40'55'' E |
| Ludźi (2025) • liczba ludźi • gynstość • aglomeracyja |  14 002 598 2067 uos./km² 22 552 900 |
| Nr kerunkowy | 7 |
| Położyńe na karće kraju Ho Chi Minh |
| Neczajta mjasta |
|  Galeryjo zdjyńć w Wikimedia Commons |

**Ho Chi Minh** (*Thành phố Hồ Chí Minh*, dowńi **Sajgon**, *Sài Gòn*) – mjasto we Wjetnamje, stolica prowincyji Đông Nam Bộ a morsko hawyna nad Chińskim Morzym (Pokojny Uocean). Głůwny uostrzodek industryje, nauki a kultury na Wjetnamu.

Mjasto założůno we 1698.
# 9 kwjetńa

|  |
| --- |
| **Sobota**
13
 czyrwca
**2026szl: 60 551** |

**9 kwjetńa** – dźewjůnty dźyń kwjetńa, a 99. dźyń roku podug używanygo na Ślůnsku grygůrjańskigo kalyndorza. Do kůńca roku uostoło 266 dńi.

### Rodźyli śe

* 1938 - Wiktor Czernomyrdin, ruski polityker

---

**Uobejzdrzij wszyjske dńi roku:**

Styczyń • Luty • Marzec • Kwjećyń • Moj • Czyrwjec • Lipjec • Śyrpjyń • Wrześyń • Paźdźerńik • Listopad • Grudźyń
#### Przipisy
# Jawa

Topograficzno karta Jawy
**Jawa** to je wyspa we połedńowo-wschodńij Azyji, we archipelagu Wjelgich Sůndajskich Wyspůw. Należy do Indůnezyji. Mo 126 700 km² wjyrchu a půmjyszkuje ja przez 130 milijůnůw ludźi. Wjynkszo tajla ludźi używo jawajskij godki, nale wjy tyż indůnezyjsko godka. Geologiczńy, srogszo tajla Jawy mo wulkańiczne pochodzyńy. Klima a wulkůńiczno gleba sprzijo sam dobrym zbjorům we bauerstwje. Nojwyższy wulkůn na wyspje to Semeru (3676 m n.p.m.).