Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Reunion

|  |
| --- |
|  |
| **Région de La RéunionReunion* |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Fana Reuńůnu | Wapyn Reuńůnu |

 |
| Motto: (łaćińsko godka) *Florebo quocumque ferar* |
| Hymn: *La Marseillaise* (*Marsyljůnka*) |
|  |
| Uoficjalno godka | francusko godka |
| Stolica | Saint-Denis |
| Polityczny systym | zamorski departamynt |
| Gowa państwa | prezydynt François Hollande |
| prefekt | Jean-Luc Marx |
| Przikludziorz regjyrunku | Didier Robert |
| Rozlygowańy  • cołkowity  • strzůdlůndowe wody |  2512 km² 0% |
| Liczba ludźi (2009)  • cołkowito   • gynstość zaludńyńo |  802 000 319,3 osůb/km² |
| Rok utworzyńo | 1642 |
| Religijo (głůwno) |  |
| Waluta | ojro (€) |
| Czasowo zůna | UTC +4 |
| Kod ISO 3166 | RE/REU/638 |
| Necowo důmyna | .re (używano .fr) |
| Telefůniczny kod | 262 |
| Autůnůmiczne terytoryja |  |
|  |
|  |

**Reunion** (fr. *La Réunion*) – zamorski departamynt Francyji, rozlygowany na wyspje Reunion we archipelagu Maskarynůw, 700 km na wschůd uod Madagaskaru a 200 km na połedńowy zachůd uod Mauritiusa.

Wyspa mo wulkůńiczne pochodzyńe. Nojwyższy wjyrch sam - Piton des Neiges je na 3070,5 m. n.p.m. wysoki.

Znůmy uod arabskich żyglorzůw, lo ojropejczykůw uoddekńůny we 1507 roku. Uod 1665 francusko kolońizacyjo.

Gospodarka uoparto na uproje cukrowyj trzćiny a turystyce.
# Berlin

|  |
| --- |
|  |
| **Berlin** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Wapyn Berlina | Fana Berlina |

 |
|  Panorama Berlina |
| Państwo |  Mjymcy |
| Kraj zwjůnzkowy | Berlin |
| Burmistř | Kai Wegner (2025) |
| Plac | 891,1 km² |
| Położyńe | 52°31'07'' N 13°24'30'' E |
| Wysokość | 34-115 m n.p.m. |
| Ludźi (2024) • liczba ludźi • gynstość • aglomeracyja |  3 685 265 4136 uos./km² 6 242 012 |
| Nr kerunkowy | 0 30 |
| Pocztowy kod  | 10001–14199 |
| Rejestracyjne tabule | B |
| Mjasta partnerske |  Los Angeles  Paryž  Stambůu  Štokholm  Waršawa  Ščećin  Mjyndzyřeč  Košalin  Budapešt  Bruksela  Džakarta  Taškent  Meksyk  Pekin  Tokjo  Buenos Aires  Praga  Windhuk  Lůndyn  Belgrad  Bůmbaj  Wrocuaw  Poznań |
| Położyńe na karće kraju Berlin |
| Neczajta mjasta |
|  Galeryjo zdjyńć w Wikimedia Commons |

**Berlin** – stolica a nojwjynksze mjasto Mjymjec, na prawach kraju zwjůnzkowygo (landu). Zajmuje 890 km² placu, zamjeszkuje sam blisko 3,5 mln uosůb. We czaśe uode 13 śyrpńa 1961 do 9 listopada 1989 mjasto bůło potajlowane na dwje zorty (Berlin Zachodńi a Wschodńi) bez Berliński mur.

Berlin leży we půłnocno-wschodńij tajli Mjymjec. Położůny je nad rzykůma Szprewům a Hawelům a jejich dopływůma. Rzyka Szprewa we dźelńicy Spandau wpado do Haweli, prowygo dopływu Łaby. Berlin znojduje śe mjyndzy płaskowyžůma Barńim a Teltow. Leży ůng. 70 kilůmetrůw uod grańicy s Polskům.

## Przipisy
# Iran

|  |
| --- |
|  |
| **جمهوری اسلامی ایراIslamskŏ Republika Iranu* |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Fana Iranu | Wapyn Iranu |

 |
| Motto: (persko godka) *Esteghlâl, âzâdi, dżomhuri-je eslâmi* (*Niypodlegość, Wolność, Republika Islamskŏ*) |
| Hymn:  *Sorud-e Melli-e Dżomhuri-je Eslâmi* (*Hymn państwowy Islamskij Republiki Iranu*) |
|  |
| Uoficjalno godka | perskŏ |
| Stolica | Teheran |
| Polityczny systym | republika islamskŏ |
| Gowa państwa | ajatollah Modżtaba Chamenei |
| Przikludziorz regjyrunku | prezydynt Masud Pezeszkian |
| Przewodniczōncŏ Zgrōmadzynio Nŏrodowego | Mohammad Bagher Ghalibaf |
| Rozlygowańy  • cołkowity  • strzůdlůndowe wody | 17. we śwjeće 1 648 195 km² 0,7% |
| Liczba ludźi (Grudziyń 2016)  • cołkowito   • gynstość zaludńyńo | 18. we śwjeće 79.200.000 48 osůb/km² |
| Proklamowanie Islamskij Republiki Iranu | 14 kwietnia 1979 |
| Religijo (głůwno) | Islam szyicki |
| Waluta | rial irański (IRR) |
| Czasowo zůna | UTC +3:30 |
| Kod ISO 3166 | IR |
| Necowo důmyna | .ir |
| Automobilowy kod | IR |
| Telefůniczny kod | +98 |
| Autůnůmiczne terytoryja |  |
|  |
|  |

**Iran** (farsi: ايران – *Īrān*), ôficjalnŏ nazwa: **Islamskŏ Republika Iranu** (farsi: جمهوری اسلامی ايران – *Dżōmhuri-je Eslâmi-je Iran*) – państwo na Bliskim Wschodzie, co leży nad Morzym Kaspijskym, Zatokōm Perskōm i Zatokōm Ōmańskōm.

Piyrszŏ wersyjŏ miana **Iran** pojawiyła sie już we Aweście, kaj je mŏwa ô *Aryānām* – krŏju Ariōw. Jeji formōm strzednioperskōm było używane ôd Sasanidōw ôkryślynie *Ērānszahr* – krŏj Ariōw. Mimo to we europejskich gŏdkach aże do XX stoleciŏ na ôkryślynie Iranu używano powszechnie miana *Persyjŏ*, a niy *Iran*. Miano *Persyjŏ* pochodzi ôd nazwy ludu, co stanowi tajla ludōw irańskich, co przibyły na terytorium dzisiyjszego Iranu pod kōniec II tysiōncleciŏ p.n.e.

|  |
| --- |
| **Państwa Azyje** |
|
Afgańistan •
Armyńijo •
Arabja Saudyjsko •
Azerbejdżůn •
Bahrajn •
Bangladesz •
Bhutan •
Birma •
Brunei •
Chiny •
Cypr •
Filipiny •
Gruzyjo •
Indyje •
Indůnezyjo •
Irak •
Iran •
Izrael •
Japůńijo •
Jymyn •
Jordańijo •
Kambodża •
Katar •
Kazachstan •
Kirgistan •
Kuwejt •
Laos •
Liban •
Malediwy •
Malezyjo •
Můngolijo •
Nepal •
Pakistan •
Połedńowo Koryjo •
Půłnocno Koryjo •
Rusyjo •
Singapur •
Sri Lanka •
Syryjo •
Tadżykistůn •
Tajlandyjo •
Tajwan •
Turcyjo •
Turkmyńistan •
Uoman •
Ůzbekistan •
Wjetnam •
Wschodńi Timůr •
Zjydnoczůne Arabske Ymiraty |
# Alger

|  |
| --- |
|  |
| **Alger** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Wapyn Algeru | Fana Algeru |

 |
|  Alger |
| Państwo |  Algeryjo |
| Wilajet | Alger |
| Wali | Mahdia Benghalia (2025) |
| Plac | 1190 km² |
| Położyńe | 36°46'00'' N 03°13'00'' E |
| Ludźi (2019) • liczba ludźi • gynstość |  3 282 979 2759 uos./km² |
| Mjasta partnerske |  Al-Ujun
 Amman
 Amsterdam
 Barcelůna
 Berlin
 Bordeaux
 Buenos Aires
 Dakar
 Dubaj
 Genf
 Izmir
 Kajir
 Lůndyn
 Montreal
 Moskwa
 Paryż
 Bejdżing
 Rabat
 Rzim
 São Paulo
 Santiago
 Surakarta
 Sofijo
 Szanghaj
 Trypolis
 Tůńis
 Tyr |
| Położyńe na karće kraju Alger |
|  Galeryjo zdjyńć w Wikimedia Commons |

**Alger** – mjasto, stolica Algeryji a wilajetu Alger. Je rozlygowany nade Strzůdźymnym Morzym, we zatoce. Głůwny uostrzodek kulturalny a naukowy kreju. Srogo morsko hawyna. Fůnguje sam metro - jedne ze ino dwůch we Africe (druge je we Kajirze).
# Sokrates

|  |
| --- |
| **Sokrates** |
|  |
| Data narodzyniŏ | 469 p.n.e. |
| Miyjsce narodzyniŏ | Atyny |
| Data śmierci | 399 p.n.e. |
| Miyjsce śmierci | Atyny |
| Ôbywatelstwo | *starożytne Atyny[\*]* |
| Nŏrodowość | *Grecy[\*]* |
| Fach | *filozof[\*], belfer[\*], pisorz, etyk[\*]* |

**Sokrates** (gr. Σωκράτης, ur. 4 čerwca 469, zm. 7 maja 399 p.n.e.) – jydyn s nojwjynkšych filozofůw greckych. Urodźiu śe i zmar we Atynach.

Jedyne, co uo ńim wjymy, to relacyje jygo učńo Platůna (w postaći spisanych djalůgůw) a Ksynofůnta, a tyž překazy Arystotelesa, Arystofanesa a historykůw greckych. Učńe Sokratesa růžńili śe we wjelu sprawach, a we jejich pismach Sokrates wystympuje čynsto kej retoryčny autorytet, wykuadajůncy půglůndy autora. Ale mimo kwestii spornych pewne půglůndy uwažo śe za řečywiśće sokratejske.

Coukość podyjśćo do wuasnyj wjydzy a překůnań Sokratesa streščo připisywane mu zdańy "wjym, aže ńic ńy wjym" ("scio me nihil scire"). Tradycyjńy předstawjo śe Sokratesa kej wrůga dymokracyji, wskazujůnc na jygo krytyka řečywistośći atyńskij i ludźi kerujůncych sprawůma państwa, a tyž na fakt, iže wśrůd jygo školoři znojdowali śe znůńi wrůgowje ustroju dymokratyčnygo (np. Alkibjades, Platůn, Krycyjoš). Možliwa je ale tyž inkša interpretacyjo, zapropůnowano bez Karla Poppera we dźele *Spouečyństwo uotwarte i jygo wrůgowje*. Wedle ńij istotno do dymokracyji je wolność suova umožliwjajůnco swobodno krytyka dostřežůnych felerůw i swobodno dyskusyjo uo napotkanych problymach. Wolność suowa je čynńikym wjynkšej efektywnośći państw dymokratyčnych, aby ale we peuńi můguy śe ujawńić pozytywne jeji skutki, kůńyčne je pobudzyńy uobywateli do krytycyzmu (w tym samokrytycyzmu) i samodźelnośći intelektualnyj.
# 1967

|  |
| --- |
|  rok 1967/MCMLXVII
XIX stoleće • **XX stoleće** • XXI stoleće
1962 « 1963 « 1964 « 1965 « 1966 « 1967 » 1968 » 1969 » 1970 » 1971 » 1972

Wydarzyńo:
* pjyrszy przeszczep śerca

Urodźyli śe:
 *Ekstra artikel: Kategoryjo:Rodzyńi we 1967.*
* Tomasz Kamusella, ślůnski wisynszaftler

Pomarli:
 *Ekstra artikel: Kategoryjo:Umarći we 1967.*
Śwjynta ruchůme:
* **Wjelganoc**: 26 marca
* **Boże Ćoło**: 25 moja
 |
# Walijo

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
| Cymru
Wales Walijo |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Fana Walije | Wapyn Walije |

 |
| Motto: (walijsko) *Cymru am byth* (*Walijo na dycki*) |
| Hymn: *Czas trwania: 1 minuta i 21 sekund.1:21 Hen Wlad Fy Nhadau* (*Stary krŏj mojich fatrōw*) |
|  |
| Państwo | Wjelgo Brytańijo |
| Ôficjalnŏ gŏdka | walijsko godka, angelsko godka |
| Stolica | Cardiff |
| Polityczny systym | parlamyntarnŏ mōnarchijŏ |
| Zorta państwa | krŏj zwiōnzkowy Wielgij Brytanije |
| Gowa państwa | krōl Karol III |
| Szef rzōndu | piyrszy minister Vaughan Gething |
| Wiyrchnia  • cołkŏ |  20 779 km² |
| Liczba ludności (2016)  • całkowita   • tyngość zaludniyniŏ |  3 113 200 147 ôsōb/km² |
| waluta | 1 funt szterling = 100 pensōw (£, GBP) |

**Walijo** (walij. *Cymru*, ang. *Wales*) to je jydna ze sztyrech skłodowych tajli Wjelgij Brytańije, rozlygowano we połedńowo-zachodńij tajli wyspy Wjelgo Brytańijo, nad Irlandzkim Morzym. Mo 20 779 km² wjyrchu a podug danych ze 2016 roku půmjyszkuje ja 3 113 200 ludźi. Uod 1267 je we personalnyj uńiji ze Ynglandym. Uod 1967 roku walijsko godka je sam zrůwnano we prowach ze angelskům. Uod 1999 mo autůnůmijo. Srogszo tajla ludźi we Waliji to Walijczyki. Stolicům Walije je Cardiff (walij. *Caerdydd*).

## Przipisy
# 1924

|  |
| --- |
|  rok 1924/MCMXXIV
XIX stoleće • **XX stoleće** • XXI stoleće
1919 « 1920 « 1921 « 1922 « 1923 « 1924 » 1925 » 1926 » 1927 » 1928 » 1929

Wydarzyńa:
* pjyrsze źimowe uolimpijske igrziska (we Chamonix-Mont-Blanc we Francyji)

Narodźyli śe:
 *Ekstra artikel: Kategoryjo:Rodzyńi we 1924.*
Umarli:
 *Ekstra artikel: Kategoryjo:Umarći we 1924.*
Śwjynta ruchůme:
* Wjelkanoc: 20 kwjetńa
* Boże Ćało: 19 czyrwca
 |
# Riversdale (Republika Połedńowyj Afriki)

|  |
| --- |
|  |
| **Riversdale** |
| Państwo |  Republika Połedniowyj Afryki |
| Prowincyjo | Przilůndkowo Zachodńo Prowincyjo |
| Plac | 100,45 km² |
| Położyńe | 34°05'49'' S 21°15'44'' E |
| Ludźi (2011) • liczba ludźi • gynstość |  16 176 160 uos./km² |
| Nr kerunkowy | 28 |
| Pocztowy kod  | 6670 |
| Położyńe na karće kraju Riversdale |
|  Galeryjo zdjyńć w Wikimedia Commons |

**Riversdale** – mjasto we Republice Połedńowyj Afriki, we Przilůndkowyj Zachodńij Prowincyji. Założůne we 1838 roku.
# Martyńika

|  |
| --- |
|  |
| **MartiniqueMartyńika* |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Fana Martyńiki | Wapyn Martyńiki |

 |
|  |
| Uoficjalno godka | francusko godka |
| Stolica | Fort-de-France |
| Polityczny systym | Zamorski departamynt |
| Gowa państwa | prezydynt Emmanuel Macron |
| Przikludziorz regjyrunku | Przewodńiczůncy Wykonawczyj Rady Alfred Marie-Jeanne |
| Rozlygowańy  • cołkowity  • strzůdlůndowe wody |  1128 km² 0% |
| Liczba ludźi (2014)  • cołkowito   • gynstość zaludńyńo |  383 911 340 osůb/km² |
| Rok utwořyńo | wydźelyńe ze Francuskich Antylůw 1783 |
| Religijo (głůwno) |  |
| Waluta | euro (EUR, €) |
| Czasowo zůna | UTC UTC - 4 |
| Kod ISO 3166 | MQ/MTQ/474 |
| Necowo důmyna | .mq |
| Telefůniczny kod | +596 |
| Autůnůmiczne terytoryja |  |
|  |
|  |

**Martyńika** (fr. *Martynique*) – zamorski departamynt Francyje, rozlygowany na karajibskij wyspje Martyńika we Małych Antylach. Gospodarka uoparto na bauerstwje a turystyce.
# Fusbal

Torman, kery śe ćepje do bala
Bajtle, kere grajům w fusbal
Gilberto s balym
**Fusbal** (abo **fusbalszpil**, ang. *football*, mjym. *Fußball*, pol. *piłka nożna*) – manszaftszpil, wywůłano we weldźe szportzorta. We fusbalowych wetkach (szpilach) 2 manszafty szpilajům. Wbiće bala do tora spůrńika je szpilowym cfekym. Wygrywo ta manszafta, kero sprawi to mer razůw. Szpile skłodajům śe ze dwjůch tajlůw, kere majům po 45 minutůw. Sům uůne szpilane na rechtekym, trowjastym szpilplacu. Mjary szpilplaca to uod 45 m do 90 m szyrzce na uod 90 m do 120 m lang. Tory majům mjary 244 na 732 cyntimetrůw.

11 fusbalokůw skłodo śe na kożdo manszafta, posztrzůd kerych ukozyma tego we torze - tormana (kery moge chytać bal do rankůw), tych na zadku - uobrůńcůw, tych we posztrzodku půmocńikůw a tych we napadźe - napadźorůw.

## Historyjo

Fusbal wynojdli we Ynglandźe, kaj pjyrsze szpile szpilali uż bezma we III w. Pjyrszy angelski fusbalowy ferajn - *Sheffjeld Club* - erygowany bůł we 1855 g. 8 rokůw ńyskorzi stanůł już pjyrszy angelski fusbalowy ferajn, kery wprowadźůł jednake prawidła lo wšyjskych. We 1904 g. stanůła Pojsztrzůdnacyjowo Fusbalfederacyjo (FIFA).

## Fusbal na Ślůnsku

### Reprezentacyjo ślůnsko

Ńyformalny manszaft fusbalowy, we kerym szpilujům fusbaloki s wojewůdztwa ślůnskigo, ńy noleży do FIFA ńy UEFA. Ńy bjere udźůłu we uoficjalnych turńejach. Na uostatku szpilali ze Polokůma (1:1, Stadjůn Ślůnski we Chorzowje, 9 grudńa 2006).

## Auskuplůngi

* FIFA (ang.)
* UEFA (ang.)
# Guernsey

|  |
| --- |
|  |
| **Guernsey** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Fana Guernsey | Wapyn Guernsey |

 |
| Hymn: *God Save the Queen a Sarnia Cherie* ('**Boże, chrůń krůlowo'**) |
|  |
| Uoficjalno godka | angelsko godka |
| Stolica | Saint Peter Port |
| Polityczny systym | depyndyncyjo brytyjskij korony |
| Gowa państwa | brytyjsko krůlowo Elżbjeta II |
| Baliw | baliw baliw Geoffrey Rowland |
| Przikludziorz regjyrunku | szef mińistrůw Kim Kielsen |
| Rozlygowańy  • cołkowity  • strzůdlůndowe wody | 205. we śwjeće 78 km² 0% |
| Liczba ludźi (2014)  • cołkowito   • gynstość zaludńyńo | 203. we śwjeće 65 849 839,5 osůb/km² |
| Rok utworzyńo | Wydźelyńe ze Kśynstwa Normandyji 1204 |
| Religijo (głůwno) | anglikańizm (65%) |
| Waluta | funt Guernsey, brytyjski funt (GGP, GGB) |
| Czasowo zůna | UTC 0 – źima UTC+1 – lato |
| Kod ISO 3166 | GG/GGY/831 |
| Necowo důmyna | .gg |
| Automobilowy kod | GBG |
| Telefůniczny kod | +44-1481 |
| Znoleżne terytoryja | Alderney, Sark, Herm |
| Autůnůmiczne terytoryja |  |
|  |
|  |

**Guernsey** (*Baliwat Guernsey*, fr. *Guernesey*) – terytoryjům rozlygowane wele francuskigo wybrzeżo Kanołu La Manche, na wyspje Guernsey a inkszych Normandzkich Wyspach, krům wyspy Jersey. Je depyndyncyjům brytyjskij korony, ńy je tajlům Wjelgij Brytańiji i ńy noleży do Ojropejskij Uńiji.

Gospodarka je oparto na turystyce a bankowośći, je sam tyż industryjo.