Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Wikipedyjo

Logo Wikipedyje
**Wikipedyjŏ** to je miyndzynŏrodowŏ a wielogŏdkowŏ internetowŏ yncyklopedyjŏ, co fōnguje podle prawidła ôdewrzōnyj treści. Fōnguje na softwarze MediaWiki ôd Wikimedia Foundation (haw. *wiki* – „wartki”), wywodzōnce sie ôd kōncepcyje WikiWikiWeb, dozwolajōnce edycyjõ kożdymu używŏczowi wchodzōncymu na zajtã a aktywnõ aktualizacyjõ ônyj treści. Ausdruk *Wikipedyjŏ* to je neologizm, zrobiōny skuplowaniym ausdrukōw *wiki* i *yncyklopedyjŏ*. Szlagwortym ôd Wikipedyje je „Swobodnŏ yncyklopedyjŏ, co jōm kożdy może edytować”.

Wikipedyjŏ powstoła 15 stycznia 2001 roku i zarŏz zrobiyła sie popularnŏ. Przōdzi bōła za projekt spōmocny dlŏ pisanyj ôd fachmanōw i niyegzystujōncyj terŏźnie Nupedyje. Ôd 2003 roku ônyj posiedzicielym je ôrganizacyjŏ non-profit Wikimedia Foundation.

Ôd sztartu Wikipedyje zdobyła ôna fest popularność, a Wikimedia Foundation sztartła roztōmajte spokrewniōne projekty. Wikipedyjŏ to je jedna ze nojczyńścij nawiydzanych neczajt, a moc inkszych neczajt sztartło ônyj mirrory abo forki.

## Wersyje gŏdkowe

Wikipedyjŏ mŏ mockã wersyji gŏdkowych ôd 2004 roku. Ôziymnŏście ze nich mŏ już bez milijōn artikli. Wersyje gŏdkowe ze nojsrogszōm wielościōm artikli to (na 29 paździyrnika 2021):

1. Ynglandzkŏ: 6,401 milijōna
2. Cebuano: 6,038 milijōna
3. Szwedzkŏ: 2,909 milijōna
4. Niymieckŏ: 2,627 milijōna
5. Francuskŏ: 2,370 milijōna
6. Niderlandzkŏ: 2,069 milijōna
7. Ruskŏ: 1,765 milijōna
8. Szpanielskŏ: 1,726 milijōna
9. Italijańskŏ: 1,723 milijōna
10. Polskŏ: 1,494 milijōna
11. Egipskŏ arabskŏ: 1,353 milijōna
12. Japōńskŏ: 1,297 milijōna
13. Wietnamskŏ: 1,269 milijōna
14. Waray-Waray: 1,265 milijōna
15. Chińskŏ: 1,238 milijōna
16. Arabskŏ: 1,141 milijōna
17. Ukrajińskŏ: 1,120 milijōna
18. Portugalskŏ: 1,076 milijōna

      ...
      94. Ślōnskŏ: 54 tysiōnce

## Spokrewniōne projekty

Wikipedyjŏ mŏ nastympujōnce spokrewniōne projekty:

* Wikcjōnorz (Wiktionary) – wielogŏdkowy dykcjōnorz (ślōnskŏ gŏdka - inkubatōr)
* Wikinowiny (Wikinews) – zerwis ze nowinami
* Wikizdrzōdła (Wikisource) – swobodnŏ bibliŏtyka (ślōnskŏ gŏdka)
* Wikiksiōnżki (Wikibooks) – darmowe podrynczniki
* Wikicytaty (Wikiquote) – kolekcyjŏ cytatōw (ślōnskŏ gŏdka - inkubatōr)
* Wikiwerzytet (Wikiversity) – spōlnota swobodnyj wiedze
* Wikispecies – katalog zort (ślōnskŏ gŏdka)
* Wikimedia Commons – repozytorium mydiōw (ślōnskŏ gŏdka)
* Meta-Wiki – koordynacyjŏ projektōw
* Wikirajzy (Wikivoyage) – ôkludzŏcz turystyczny
* Wikidata (repozytorium danych)
# Łacińskŏ Ameryka

Łacińskŏ Ameryka
**Łacińskŏ Ameryka** to je termin ôbyjmujōncy 20 krŏjōw i 9 autōnōmiji Połedniowyj Ameryki i Postrzodkowyj Ameryki, w kerych gŏdŏ sie rōmańskimi gŏdkami, tj. po szpanielsku, portugalsku abo francusku.

Tajlã szpanielskogŏdkowõ Łacińskij Ameryki nazywŏ sie Hispanoamerykã, a portugalskogŏdkowõ – Luzoamerykã.

Łacińskŏ Ameryka zajmuje przestrzyństwo bez 21 mln km², mŏ 549 mln miyszkańcōw, tyngość zaludniyniŏ wynosi tym samym 26 ôsōb na km² (2006). Miyszkańcy Łacińskij Ameryki sōm w przewŏżajōncyj tajli krześcijanami, wiynkszość z nich je katolikami, co stanowiōm kole 70% populacyje. Wzrŏsta udzioł protestantōw, w tym ôsobliwie zielōnoświōntkowcōw, zaôbycz w takich krŏjach jak: Brazylijŏ, Chile, Gwatymala, Panama, Wynezuela.

## Przipisy
# Houston

|  |
| --- |
|  |
| **Houston** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Wapyn Houston | Fana Houston |

 |
|  Houston |
| Państwo |  Zjednoczōne Sztaty |
| Sztat | Teksas |
| Burmistrz | John Whitmire (2024) |
| Plac | 1740 km² |
| Położyńe | 29°45'46'' N 95°22'59'' W |
| Ludźi (2020) • liczba ludźi • gynstość • aglomeracyja |  2 301 572 1389,36 uos./km² 7 122 240 |
| Mjasta partnerske |  Aberdeen, Szkocyjo
 Abu Zabi, Zjednoczůne Arabske Ymiraty
 Baku, Azerbejdżůn
 Chiba, Japůńijo
 Guayaquil, Ekwadůr
 Huelva, Szpańijo
 Stambuł, Turcyjo
 Lajpcik, Mjymcy
 Luanda, Angola
 Nice, Francyjo
 Perth, Australijo
 Shenzhen, Chiny
 Ningbo, Chiny
 Stavanger, Norwygijo
 Tajpej, Tajwan
 Tampico, Meksyk
 Tiumeń, Rusyjo |
| Położyńe na karće kraju Houston |
| Neczajta mjasta |
|  Galeryjo zdjyńć w Wikimedia Commons |

**Houston** – mjasto we USA, we sztaće Teksas, śedźiba hrabstwa Harris (myńsze tajle Houston sům tyż rozlygowane we hrabstwach Fort Bend a Montgomery). Srogi uostrzodek industryje, a kůmůńikacyjny wynzeł. Mo sam śedźiba NASA Johnson Space Center.
# Důmińikana

|  |
| --- |
|  |
| **República DominicanaRepublika Důmińikańsko* |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Fana Důmińikany | Wapyn Důmińikany |

 |
| Motto: (hišpańsko godka) *Dios, patria, libertad* (*Bůg, Uojčyzna, Wolność*) |
| Hymn:  *Quisqueyanos valientes* (*Dźelne synowje Quisqueye*) |
|  |
| Uoficjalno godka | hišpańsko godka |
| Stolica | Santo Domingo |
| Polityczny systym | republika |
| Gowa państwa | prezydynt Luis Abinader |
| Przikludziorz regjyrunku | prezydynt Luis Abinader |
| Rozlygowańy  • cołkowity  • strzůdlůndowe wody | 63. we śwjeće 48 730 km² 1,6% |
| Liczba ludźi (2005)  • cołkowito   • gynstość zaludńyńo | 84. we śwjeće 9 049 595 185 osůb/km² |
| ńypodleguość | uod Hajiti 27 lutygo 1844 |
| Religijo (głůwno) |  |
| Waluta | peso důmińikańske (DOP) |
| Czasowo zůna | UTC - 4 |
| Kod ISO 3166 | DO |
| Necowo důmyna | .do |
| Automobilowy kod | DOM |
| Telefůniczny kod | +1 809 |
| Autůnůmiczne terytoryja |  |
|  |

**Důmińikana**, **Republika Důmińikańsko** – państwo we Americe Půunocnyj, druge podug powjeřchńe a ličby ludźi na Mořu Karajibskim (po Kubje). Zajmuje ůng. 2/3 placu wyspy Hajiti, kero je podźelůno mjyndzy ńa a państwo Hajiti.

Pjyršymi mjyškańcami byli sam Tainowje. Lo Ojropejčykůw teryny uobecnyj Důmińikany uodkryu Křištof Kolumb we 1492 roku. Ńyskoři kraj přeloz pode wuadza Hišpańije. Stolica Důmińikany, Santo Domingo, zouožůno we 1496 roku je nojstaršym stouym uośedlym zouožůnym bez Ojropejčykůw we uobu Amerikach. Zachodńo tajla wyspy Hajiti bůua pode kontrolům francuskům a we 1804 uoguośiua ńypodleguość kej Hajiti. Bez lata 1821-1843 Důmińkana bůua bez Hajiti uokupowano. Ńypodleguość uoguošůno po wygrańu powstańo, 27 lutygo 1844. Ńyskoři Důmińikana točůua wojna s Hajiti, bůua uokupowano bez Hišpańijo (1861-1865), a zaś bez USA (1916-1924).

Wjynkšość ludnośći je krojcokůma dwu abo wjyncyj ras. S bjouych nojwjyncyj mo hišpańske pochodzyńy. Katolicyzm wyznowo 79% mjyškańcůw. Postřůd čornoskůryj ludnośći idźe trefić tyž ańimistůw a wyznowcůw Voodoo. Gospodarka dowńij bůua uoparto na bauerstwje, terozki krům ńygo sroge znočyńe mo turystyka.
# 1 kwjetńa

|  |
| --- |
| **Strzoda**
10
 czyrwca
**2026szl: 60 526** |

**1 kwjetńa** – pjyrszy dźyń kwjetńa, a 91. dźyń roku podug używanygo na Ślůnsku grygůrjańskigo kalyndorza. Do kůńca roku uostoło 274 dńi.

### Rodźyli śe

* 1927 - Ferenc Puskás, madźarski fusbalok a tryner

### Umrzili

* 1917 - Scott Joplin, amerikański kůmpozytor a pjańista

---

**Uobejzdrzij wszyjske dńi roku:**

Styczyń • Luty • Marzec • Kwjećyń • Moj • Czyrwjec • Lipjec • Śyrpjyń • Wrześyń • Paźdźerńik • Listopad • Grudźyń
#### Przipisy
# Szport

Szport
**Szport** to sům roztomajte formy fizycznyj a filipowyj aktywnośći, kere sům podejmowane lo szpasu abo lo rywalizacyje. Uode rekreacyje uodrůżńo śe tym, co jygo dyscypliny majům richtich uokryślůne regle. We ńykerych dyscyplinach rywalizuje śe samymu ze sobům (alpińizm, ekstrymalne szporty). Szporty idźe potajlować na indywidualne a manszaftowe, a podug inkszygo kryteryjům szport tajluje śe na amatorski a zawodowy. Uosobliwe dyscypliny sům zuorgańizowane we krajowe a mjyndzynorodowe federacyje, kere uorgańizujům szportowe zawody. Ibůngi a szkolyńa uorgańizujům szportowe kluby, abo szportowe szule.
# Bezwzglyndno wyżka

Mjary HA HB HC HD sům wyżkami punktůw A, B, C, D
**Bezwzglyndno wyżka** – pjůnowo mjara uodlegośći (wyżka) punktu na Źymji wzglyndem poźůmu morza, kery je punktym 0. Szrajbowano je bez abrewjacyja n.p.m. (*nad poźůmym morza*).
# 1860

|  |
| --- |
|  rok 1860/MDCCCLX
XVIII stoleće • **XIX stoleće** • XX stoleće
1855 « 1856 « 1857 « 1858 « 1859 « 1860 » 1861 » 1862 » 1863 » 1864 » 1865

Narodźyli śe:
 *Ekstra artikel: Kategoryjo:Rodzyńi we 1860.*
Umarli:
 *Ekstra artikel: Kategoryjo:Umarći we 1860.*
Śwjynta ruchůme:
* Wjelkanoc: 8 kwjetńa
* Boże Ćało: 7 czyrwca
 |
# Rzim

|  |
| --- |
|  |
| **Rzim** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Wapyn Rzimu | Fana Rzimu |

 |
| Państwo |  Italijo |
| Regijůn | Lacjům |
| Burmistrz | Roberto Gualtieri (2026) |
| Plac | 1287,36 km² |
| Położyńe | 41°53' N 12°29' E |
| Ludźi (2026) • liczba ludźi • gynstość |  2 744 528 2131,9 uos./km² |
| Nr kerunkowy | +39-06 |
| Pocztowy kod  | 00100 i 00121-00199 |
| Położyńe na karće kraju Rzim |
| Neczajta mjasta |
|  Galeryjo zdjyńć w Wikimedia Commons |

**Rzim** (it., łać.: *Roma*) – stolica Italije, mjasto we ji strzodkowy tajli, pojstrzůd wzgůrz, nad Tybrym, admińistracyjny a polityczny uostrzodek (śedźiba prezydynta, mińisterstw a urzyndůw; stolica a głůwny sztad ferwaltůngowo-gyszichtowygo regijůny Lacjům. Uobszar 1523 km², wjelość ludźi 2 544 000 (aglomeracyjo 3 869 000).
# Long Beach (Kaliforńijo)

|  |
| --- |
|  |
| **Long Beach** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Wapyn Long Beach | Fana Long Beach |

 |
|  Long Beach |
| Państwo |  Zjednoczōne Sztaty |
| Sztat | Kaliforńijo |
| Burmistrz | Rex Richardson (2025) |
| Plac | 208,1 km² |
| Położyńe | 33°46'06'' N 118°11'44'' W |
| Wysokość | 16 m n.p.m. |
| Ludźi (2020) • liczba ludźi • gynstość |  466 742 3554,23 uos./km² |
| Nr kerunkowy | 562 |
| Pocztowy kod  | 90801–90810, 90813–90815, 90822, 90831–90835, 90840, 90842, 90844, 90846–90848, 90853, 90895, 90899 |
| Mjasta partnerske |  Virginia Beach, USA
 Bacolod, Filipiny
 Kolkata, Indyje
 Manta, Ekwadůr
 Phnom Penh, Kambodża
 Qingdao, Chiny
 Soczi, Rusyjo
 Valparaíso, Czile
 Yokkaichi, Japůńijo
 Izmir, Turcyjo
 Guadalajara, Meksyk
 Mombasa, Kyńijo
 Carson City, USA |
| Położyńe na karće kraju Long Beach |
| Neczajta mjasta |
|  Galeryjo zdjyńć w Wikimedia Commons |

**Long Beach** - mjasto we USA, we sztaće Kaliforńijo, we hrabstwje Los Angeles.
# 1982

|  |
| --- |
|  rok 1982/MCMLXXXII
XIX stoleće • **XX stoleće** • XXI stoleće
1977 « 1978 « 1979 « 1980 « 1981 « 1982 » 1983 » 1984 » 1985 » 1986 » 1987

Wydarzyńo:
Urodźyli śe:
 *Ekstra artikel: Kategoryjo:Rodzyńi we 1982.*
Pomarli:
 *Ekstra artikel: Kategoryjo:Umarći we 1982.*
* 3 styczńa - Friedrich Laband, ślůnski fusbalok
* 23 kwjetńa - William Cameron Townsend, krześćijański misjůnorz
* 10 listopada - Leonid Breżniew, polityker SSSR

Śwjynta ruchůme:
* **Wjelganoc**: 11 kwjetńa
* **Boże Ćoło**: 10 czyrwca
 |
# Ra'anana

|  |
| --- |
|  |
| **Ra'anana** |
|

|  |
| --- |
|  |
| Wapyn Ra'anany |

 |
|  Ra'anana |
| Państwo |  Izrael |
| Dystrykt | Cyntralny Dystrykt |
| Burmistrz | Chaim Broide |
| Położyńe | 32°11'00'' N 34°52'00'' E |
| Ludźi (2019) • liczba ludźi |  75 421  |
| Nr kerunkowy | 3 |
| Pocztowy kod  | 43100, 43351 |
| Mjasta partnerske |  Boulogne-Billancourt
 Freiberg
 Goslar
 tainan
 Atlanta
 Verona
 Poznańy |
| Położyńe na karće kraju Ra'anana |
| Neczajta mjasta |
|  Galeryjo zdjyńć w Wikimedia Commons |

**Ra'anana** (hebr. רַעֲנָנָּה) - mjasto we Izraelu, we Cyntralnym Dystrykće. Uostrzodek nauki.
# Murphysboro (Illinois)

|  |
| --- |
|  |
| **Murphysboro** |
|  Murphysboro |
| Państwo |  Zjednoczōne Sztaty |
| Sztat | Illinois |
| Plac | 13,81 km² |
| Położyńe | 37°46'02'' N 89°20'14'' W |
| Wysokość | 120 m n.p.m. |
| Ludźi (2020) • liczba ludźi • gynstość |  7093 521,86 uos./km² |
| Nr kerunkowy | 618 |
| Pocztowy kod  | 62966 |
| Położyńe na karće kraju Murphysboro |
| Neczajta mjasta |
|  Galeryjo zdjyńć w Wikimedia Commons |

**Murphysboro** - mjasto we USA, we sztaće Illinois, śedźiba hrabstwa Jackson.
# 20 styczńa

|  |
| --- |
| **Strzoda**
10
 czyrwca
**2026szl: 60 526** |

**20 styczńa** – dwudźysty dźyń styczńa, a 20. dźyń roku podug używanygo na Ślůnsku grygůrjańskigo kalyndorza. Do kůńca roku uostoło 345 dńi (346 dńi we przistympnym roku).

### Rodźyli śe

* 1907 - Archyyp Gjeorgijewicz Kudrin-Abachyynyskaj, dichter kery tworził we jakuckij godce

---

**Uobejzdrzij wszyjske dńi roku:**

Styczyń • Luty • Marzec • Kwjećyń • Moj • Czyrwjec • Lipjec • Śyrpjyń • Wrześyń • Paźdźerńik • Listopad • Grudźyń
# Wjelgo Brytańijo (wyspa)

Wjelgo Brytańijo na karće
**Wjelgo Brytańijo** (ang. *Great Britain*) to je wyspa na Uoceańe Atlantyckim. Leży we jygo půłnocnyj tajli, na zachůd uod kůntinentalnyj Ojropy, uod kerej je uoddźelůno Kanałem La Manche a Morzym Půłnocnym. Cołko przinależy do państwa uo tym samym mjańe. Wroz s Irlandyjům a myngům myńszych wyspůw skłodo śe na archipelag Wysp Brytyjskich. Pomjyszkuje ja 58 107 500 ludźi, co dowo gynstość zaludńyńo 278 ludźi/km². Podug placu to nojsrogszo wyspa Ojropy a dźewjůnto nojsrogszo na śwjeće (209 333,1 km²).
# Humacao

|  |
| --- |
|  |
| **Humacao** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Wapyn Humacao | Fana Humacao |

 |
|  Humacao |
| Państwo |  Portoryko |
|  |  |
| Burmistrz | Luis Raul Sanchez |
| Plac | 143,63 km² |
| Położyńe | 18°08'59'' N 65°49'39'' W |
| Ludźi (2010) • liczba ludźi • gynstość |  58 466 410 uos./km² |
| Nr kerunkowy | 787, 939 |
| Pocztowy kod  | 00791, 00792, 00741 |
| Położyńe na karće kraju Humacao |
|  Galeryjo zdjyńć w Wikimedia Commons |

**Humacao** - mjasto we Portoryko.
# 1639

|  |
| --- |
|  rok 1639/MDCXXXIX
XVI stoleće • **XVII stoleće** • XVIII stoleće
1634 « 1635 « 1636 « 1637 « 1638 « 1639 » 1640 » 1641 » 1642 » 1643 » 1644

Narodźyli śe:
 *Ekstra artikel: Kategoryjo:Rodzyńi we 1639.*
Umarli:
 *Ekstra artikel: Kategoryjo:Umarći we 1639.*
Śwjynta ruchůme:
* Wjelkanoc: 24 kwjetńa
* Boże Ćało: 23 czyrwca
 |
# Namibijo

|  |
| --- |
|  |
| **Republic of NamibiaRepublika Namibije* |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Fana Namibije | Wapyn Namibije |

 |
| Motto: (angelsko godka) *Unity, Liberty, Justice* (*Jedność, Wolność, Sprawjedliwość*) |
| Hymn: *Namibia, Land of the Brave* (*Namibijo, kraj [ludźi] dźelnych*) |
|  |
| Uoficjalno godka | angelsko godka |
| Używane godki | godka afrikaans, mjymjecko godka |
| Stolica | Windhuk |
| Polityczny systym | republika |
| Gowa państwa | prezydynt Netumbo Nandi-Ndaitwah |
| Przikludziorz regjyrunku | prymjer Elijah Ngurare |
| Rozlygowańy  • cołkowity  • strzůdlůndowe wody | 33. we śwjeće 825 418 km² ~ 0% |
| Liczba ludźi (2025)  • cołkowito   • gynstość zaludńyńo | 138. we śwjeće 3 092 816 3,7 osůb/km² |
| ńypodleguość | uod Republiki Połedńowyj Afriki 21 marca 1990 |
| Religijo (głůwno) | protestantyzm |
| Waluta | namibijski dolar (NAD) |
| Czasowo zůna | UTC +1 źima, +2 lato |
| Kod ISO 3166 | NA |
| Necowo důmyna | .na |
| Automobilowy kod | NAM |
| Telefůniczny kod | +264 |
| Autůnůmiczne terytoryja |  |
|  |
|  |

**Namibijo** (Republika Namibije, ang. *Republic of Namibia*, afrik. *Republiek van Namibië*, mjym *Republik Namibia*) – państwo we połedńowyj Africe, nad Atlantycki Uoceanym (mo 1572 brzygowyj lyńije). Grańica mo s Angolům, Botswanům, RPA, Zambijům a Zimbabwe. Dowńi kraj bůł mjanowany "Połedńowo-Zachodńo Afrika".

S anfanga zaśedlůno bez Buszmynůw a Hotyntotůw. Skiż trudno dostympnych brzygůw a ńygośćinnygo, skalistygo a pustynnygo lůndu, bez dugszy czas uomijano uod Ojropejcykůw. Pjyrsze ojropejske pośadłośći założyli sam Ńiderlandczyki we XVIII stoleću (Wjelorybjo Zatoka a Wyspa Halifax). Uod 1884 uostała mjymjyckům kolůńijům pode mjanym Mjymjecko Połedńowo-Zachodńo Afrika. We 1915 zajůno bez armijo RPA, ńyskorzi, we 1920, uostała jeji mandatowym terytoryjům.

We 1959 powstało SWAPO, kere bůło uorgańizacyjům walczůncům uo ńypodległość lo Namibije. We 1968 Uorgańizacyjo Zjydnoczůnych Norodůw půmjyńůła mjano kraju na Namibijo a uodebrała RPA mandat do kůntroli nad Namibijům. RPA ńy uznała tyj decyzyje a durch Namibijo uokupowała, aże po 1990 rok.