Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 268

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 2 |
**Karne ya 3**
| Karne ya 4
| ►

◄ |
Miaka ya 230 |
Miaka ya 240 |
Miaka ya 250 |
**Miaka ya 260**
| Miaka ya 270
| Miaka ya 280
| Miaka ya 290
| ►

◄◄ |
◄ |
264 |
265 |
266 |
267 |
**268**
| 269
| 270
| 271
| 272
| ►
| ►►

Makala hii inahusu mwaka **268 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

## Waliofariki

* Septemba - Galienus, Kaisari wa Dola la Roma

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 268
# Bahari ya Kusini

Bahari ya Kuini inayozunguka bara la Antaktiki.
Ramani hii inaonyesha mabadiliko ya halijoto ya maji ya bahari za dunia katika mwendo wa mwaka. Inaonekana jinsi gani kanda la barafu linalozunguka pwani la Antaktika (chini kabisa, rangi ya kijivu) hupanuka na kurudi nyuma kila mwaka.
**Bahari ya Kusini** (pia: **Bahari ya Antaktiki**) ni jina jipya katika jiografia. Linamaanisha maji yote ya kusini ya latitudo ya 60 yanayozunguka bara la Antaktiki.

Katika eneo hilo maji ya Bahari ya Atlantiki, Bahari Hindi na Pasifiki hukutana na kuingiliana. Kwa muda mrefu wataalamu wa Shirika la Kimataifa la Hidrografia walihesabu eneo kama vitengo vya kusini vya bahari hizo tatu kubwa lakini katika karne ya 20 wazo la kuitazama kama bahari ya pekee imesambaa na Bahari ya Kusini imerudi kwenye ramani.

Eneo lote ni la kilomita za mraba 20,327,000 za maji. Linazunguka pwani ya Antaktiki yenye urefu wa kilomita 17,968. Kina kirefu ni mita 5,805 hivi.

Sehemu zake karibu na pwani hufunikwa na barafu inayokua wakati wa baridi. Katika miezi ya joto vipande vikubwa vya barafu humeguka na kuelea katika maji kama siwa barafu ambayo ni hatari kwa meli lakini zinayeyuka polepole kadiri zinavyofikia maji yasiyo baridi.

## Marejeo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu eneo fulani bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu eneo hilo kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Je, unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuiongezea habari*.*
*Usitaje majina ya madiwani na viongozi au maafisa wengine wa sasa maana wanabadilika haraka mno.* |
# 1677

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 16 |
**Karne ya 17**
| Karne ya 18
| ►

◄ |
Miaka ya 1640 |
Miaka ya 1650 |
Miaka ya 1660 |
**Miaka ya 1670**
| Miaka ya 1680
| Miaka ya 1690
| Miaka ya 1700
| ►

◄◄ |
◄ |
1673 |
1674 |
1675 |
1676 |
**1677**
| 1678
| 1679
| 1680
| 1681
| ►
| ►►

Makala hii inahusu mwaka **1677 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

## Waliozaliwa

## Waliofariki

* 21 Februari - Baruch Spinoza, mwanafalsafa wa Uholanzi

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 1677
# 1778

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 17 |
**Karne ya 18**
| Karne ya 19
| ►

◄ |
Miaka ya 1740 |
Miaka ya 1750 |
Miaka ya 1760 |
**Miaka ya 1770**
| Miaka ya 1780
| Miaka ya 1790
| Miaka ya 1800
| ►

◄◄ |
◄ |
1774 |
1775 |
1776 |
1777 |
**1778**
| 1779
| 1780
| 1781
| 1782
| ►
| ►►

Makala hii inahusu mwaka **1778 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

## Waliofariki

* 10 Januari - Carl Linnaeus, mwanabiolojia kutoka Uswidi
* 30 Mei - Voltaire, mwanafalsafa kutoka Ufaransa
* 2 Julai - Jean-Jacques Rousseau, mwanafalsafa kutoka Ufaransa

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 1778
# Eneo

Maumbo matatu ya jiometria yenye maeneo tofauti (msambamba, pembetatu, duara)
**Eneo** katika elimu ya jiometria ni idadi inayoeleza ukubwa wa umbo bapa lenye upana na urefu. Kwa hiyo „eneo“ linataja ukubwa wa gimba lenye wanda mbili.

Hii inamaanisha maumbo ya jiografia bapa kama vile mraba, mstatili na duara lakini pia uso wa gimba lenye wanda tatu kama vile mchamrembe au tufe.

Ukubwa wa eneo linapimwa kwa kuulinganisha na miraba maalumu. Katika mfumo wa vipimo sanifu vya kimataifa kizio sanifu ni mita ya mraba (inayofupishwa kwa m²). Umbo kama mviringo mwenye eneo la 3 m² una eneo sawa na miraba mitatu ya aina hii.

## Matumizi ya kipimo cha eneo

Makadirio ya eneo yana faida nyingi katika maisha ya kila siku. Nikitaka kupiga rangi kuta za chumba naweza kupima maeneo yote ya kuta zake. Kwa mfano chumba cha mita 3x4 na kimo cha mita 2 lina eneo la kuta zake za 28 m² (Kuta 2 zenye upana wa mita 3 x kimo mita 2 ni 2x3=6 x kimo 2 = 12m²; kuta 2 zenye upana wa mita 4 ni 2x4= 8 x kimo 2= 16 m²; 16m²+18m² = 28 m²). Nikijua hii naweza kuuliza dukani je wana rangi gani kwa ajili ya ukuta na kopo la rangi linatosha kwa mita za mraba ngapi? Wakisema 10 m ² najua nitahitaji kununua kopo 3. Katika mfano wa juu naweza kutoa eneo la mlango na madirisha labda zinatosha kopo 2 kubwa na 1 ndogo.

Vivyo hivyo naweza kukadiria kiasi cha mbolea kwa eneo la shamba na kadhalika.

Tetrahedroni
Pia ambako uso umetandazwa bapa
## Makadirio ya eneo la umbo

| Umbo | Majina | Eneo WIKINIUM\_MATH\_PH\_0  |
| --- | --- | --- |
| Mraba | Urefu wa upande WIKINIUM\_MATH\_PH\_2  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_4  |
| Mstatili | Urefu wa pande WIKINIUM\_MATH\_PH\_6  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_8  |
| Pembetatu  | Upande wa msingi WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 , kimo WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 , pembemraba kwa WIKINIUM\_MATH\_PH\_14  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_16  |
| Duara | Rediasi WIKINIUM\_MATH\_PH\_18  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_20  |

## Makadirio ya eneo la uso la gimba

| Gimba | Majina | Eneo la uso WIKINIUM\_MATH\_PH\_22  |
| --- | --- | --- |
| Mchemraba | Urefu wa upande WIKINIUM\_MATH\_PH\_24  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_26  |
| Tetrahedroni | Urefu wa upande WIKINIUM\_MATH\_PH\_28  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_30  |
| Tufe  | Rediasi WIKINIUM\_MATH\_PH\_32  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_34  |
| Pia | Rediasi ya duara la msingi WIKINIUM\_MATH\_PH\_36 , Kimo WIKINIUM\_MATH\_PH\_38  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_40  |
# Miaka ya 1800

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 18 |
**Karne ya 19**
| Karne ya 20
| ►

◄ |
Miaka ya 1770 |
Miaka ya 1780 |
Miaka ya 1790 |
**Miaka ya 1800**
| Miaka ya 1810
| Miaka ya 1820
| Miaka ya 1830
| ►

1800 |
1801 |
1802 |
1803 |
1804 |
1805 |
1806 |
1807 |
1808 |
1809

Makala hii inahusu miaka 1800 - 1809.

## Matukio

### Afrika

### Amerika ya Kaskazini

### Amerika ya Kusini

### Asia

### Australia na Pasifiki

### Ulaya

## Utamaduni

### Fasihi

### Muziki

## Sayansi

## Watu

|  |
| --- |
| **Karne**: Karne ya 18 | **Karne ya 19** | Karne ya 20 |
| **Miongo** na miaka |
| **Miaka ya 1800** | 1800 1801 1802 1803 1804 1805 1806 1807 1808 1809 |
| **Miaka ya 1810** | 1810 1811 1812 1813 1814 1815 1816 1817 1818 1819 |
| **Miaka ya 1820** | 1820 1821 1822 1823 1824 1825 1826 1827 1828 1829 |
| **Miaka ya 1830** | 1830 1831 1832 1833 1834 1835 1836 1837 1838 1839 |
| **Miaka ya 1840** | 1840 1841 1842 1843 1844 1845 1846 1847 1848 1849 |
| **Miaka ya 1850** | 1850 1851 1852 1853 1854 1855 1856 1857 1858 1859 |
| **Miaka ya 1860** | 1860 1861 1862 1863 1864 1865 1866 1867 1868 1869 |
| **Miaka ya 1870** | 1870 1871 1872 1873 1874 1875 1876 1877 1878 1879 |
| **Miaka ya 1880** | 1880 1881 1882 1883 1884 1885 1886 1887 1888 1889 |
| **Miaka ya 1890** | 1890 1891 1892 1893 1894 1895 1896 1897 1898 1899 |

## Viungo vya nje

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 Miaka ya 1800
# 20 Agosti

Tarehe **20 Agosti** ni siku ya 232 ya mwaka (ya 233 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 133.

## Matukio

## Waliozaliwa

* 1800 - Bernhard Heine, mgunduzi wa osteotomi kutoka Ujerumani
* 1833 - Benjamin Harrison, Rais wa Marekani (1889-1893)
* 1898 - Vilhelm Moberg, mwandishi kutoka Uswidi
* 1901 - Salvatore Quasimodo, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi mwaka wa 1959
* 1904 - Werner Forssmann, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1956
* 1913 - Roger Sperry, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1981
* 1936 - Hideki Shirakawa, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 2000
* 1941 - Slobodan Milosevic, Rais wa Serbia (1989-2000)
* 1983 - Andrew Garfield, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 1992 - Demi Lovato, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani

## Waliofariki

* 984 - Papa Yohane XIV
* 1153 - Mtakatifu Bernardo wa Clairvaux, abati na mwalimu wa Kanisa kutoka Ufaransa
* 1823 - Papa Pius VII
* 1914 - Mtakatifu Papa Pius X
* 1915 - Paul Ehrlich, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1908
* 1917 - Adolf von Baeyer, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1905
* 1961 - Percy Bridgman, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1946
* 2012 - Meles Zenawi, Waziri mkuu wa Ethiopia (1995-2012)
* 2012 - Phyllis Diller, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani

## Sikukuu

Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Bernardo wa Clairvaux, Samweli, Masimo wa Chinon, Filibati wa Jumieges, Leovigildi na Kristofa, Bernardo Tolomei, Maria De Mattias n.k.

## Viungo vya nje

* BBC: On This Day
* On This Day in Canada Archived 2012-12-10 at Archive.today

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya kihistoria bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **20 Agosti** kama enzi zake au matokeo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |