Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mto Njano

Mwendo wa Mto Njano au Huáng Hé.
Mto Njano mjini Lanzhou
**Mto Njano** (kwa Kichina: **Huang He**) ni mto mkubwa wa China ya Kaskazini, mto mkubwa wa pili wa China yote na mto mrefu wa nane duniani. Jina limetokana na rangi ya matope ya ardhi unamopita.

Mwendo wake una urefu wa kilomita mnamo 5,000 (viwango mbalimbali hutajwa kati ya kilomita 4,845 hadi 5,464) kuanzia nyanda za juu za Tibet hadi delta yake kwenye Bahari ya Bohai ambayo ni sehemu ya Bahari ya Mashariki ya China.

Kabla ya kufika baharini, mto unapita katika Tambarare ya China Kaskazini ambako ustaarabu wa China ulianzishwa. Ndiyo sababu Mto Njano umeitwa mara nyingi mto mama wa China na chanzo cha ustaarabu wa Kichina.

Rutuba ya ardhi ya tambarare hiyo ilijengwa na Mto Njano kwa kusambaza matope kwa miaka milioni kadhaa wakati wa mafuriko yake ya kimajira.

## Viungo vya Nje

* Yellow River Home Page at UMassD Ilihifadhiwa 1 Desemba 2005 kwenye Wayback Machine.
* Yellow River delta Information at LSU
* Listen to the *Yellow River Ballade* from the *Yellow River Cantata*
* "A Troubled River Mirrors China’s Path to Modernity" *New York Times* November 19, 2006

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya China bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Mto Njano** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Maryland

Sehemu ya Jimbo la Maryland

|  |
| --- |
| Maryland |
|  |
|  **Bendera** |  **Nembo** |
| Nchi |  Marekani |
| Mji mkuu | Annapolis |
| **Eneo** |
|  - Jumla | 32,133 km²
 |
|  - Kavu | 25,314 km²  |
|  - Maji | 6,819 km²  |
| Tovuti:
 |

Ramani ya Maryland
**Maryland** ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Imepakana na majimbo ya Pennsylvania, West Virginia, Delaware, Virginia na mkoa wa shirikisho la Washington DC.

Iko kwenye pwani ya Atlantiki upande wa mashariki wa Marekani bara. Hori ya Chesapeake inagawa eneo la jimbo pande mbili.

Mji mkuu ni Annapolis na mji mkubwa ni Baltimore. Kwa miji mingine, angalia orodha ya miji.

## Historia

Iliundwa kama koloni la Uingereza mwaka 1634 na kabaila Lord Baltimore aliyetumia jina la Maryland kwa heshima ya mke wa mfalme Charles I. Baltimore aliyetoka Eire alitafuta hasa mahali kwa ajili ya Wakatoliki wasiokubaliwa katika makoloni mengine ya Uingereza. Maryland ilikuwa koloni la kwanza lenye sheria iliyokubali madhehebu yote ya Kikristo.

Mji mkuu wa Washington DC ulijengwa kwenye eneo lililotengwa na eneo la Mayrland kando ya mto Potomac.

Wakati wa vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Marekani (1861-1865) Maryland ilikaa upande wa Maungano.

## Viungo vya Nje

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 Maryland State of Maryland (tovuti ya serikali)
* USGS habari za Maryland Ilihifadhiwa 19 Februari 2007 kwenye Wayback Machine.
* U.S. idara ya sensa Ilihifadhiwa 7 Februari 2015 kwenye Wayback Machine.

| Majimbo ya Marekani |
| --- |
|
Alabama • Alaska • Arizona • Arkansas • California • Colorado • Connecticut • Delaware • Florida • Georgia • Hawaii • Idaho • Illinois • Indiana • Iowa • Kansas • Kentucky • Louisiana • Maine • Maryland • Massachusetts • Michigan • Minnesota • Mississippi • Missouri • Montana • Nebraska • Nevada • New Hampshire • New Jersey • New Mexico • New York • North Carolina • North Dakota • Ohio • Oklahoma • Oregon • Pennsylvania • Rhode Island • South Carolina • South Dakota • Tennessee • Texas • Utah • Vermont • Virginia • Washington • West Virginia • Wisconsin • Wyoming |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Marekani bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Maryland** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Stronti

| Stronti (Strontium)  |
| --- |
|  |
| **Jina la Elementi** | Stronti (Strontium) |
| **Alama** | Sr |
| **Namba atomia** | 38 |
| **Mfululizo safu** | Metali za udongo alikalini |
|  **Uzani atomia**  | 87.62 u |
| **Valensi** | 2, 8, 18, 8, 2 |
| **Ugumu (Mohs)** | {{{ugumu}}} |
| **Kiwango cha kuyeyuka** | 1050 K (777 °C) |
| **Kiwango cha kuchemka** | 1655 K (1382 °C) |

**Stronti** ni elementi na metali ya udongo alikalini yenye namba atomia **38** kwenye mfumo radidia ina uzani atomia 87.62. Alama yake ni **Sr**. Jina lahusiana na kijiji cha Strontian katika Uskoti ilipotambuliwa mara ya kwamza mwaka 1787.

## Tabia

Kama metali ya udongo alikalini zote stronti humenyuka haraka na haitokei kiasili kama elementi tupu bali katika umbo la kampaundi zake. Ikisafishwa na kutunzwa katika angahewa ya gesi adimu ni metali laini kushinda kalisi yenye rangi nyeupe-fedha. Unga wa stronti huwaka pekee yake hewani kwa moto nyekundu.

## Matumizi

Matumzi yake ni hasa katika televisheni inapokorogwa katika bilauri ya tubu kwa kusidi la kuzuia kutoka kwa miali X (eksirei).

Kuna matumizi mengine kama aloi kwa mfano katika alumini.

* Punje za stronti ndani ya chupa katika angahewa ya arigoni
* Moto inabadilishwa rangi na Stronti

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya sayansi bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Stronti** kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Thales

Nusu sanamu ya Thales
**Thales wa Mileto** (mnamo 624 KK - 546 KK ) alikuwa mwanafalsafa wa Ugiriki ya Kale kabla ya Sokrates. Alitokea Mileto huko Asia Ndogo.

Wengi, hasa Aristoteli, walimwona kama mwanafalsafa wa kwanza katika mapokeo ya Kigiriki. Hata Bertrand Russell alisema juu yake "falsafa ya Magharibi huanza na Thales".

Thales alijaribu kueleza matukio asilia bila kurejelea mytholojia au dini na alikuwa na ushawishi mkubwa. Takriban wanafalsafa wengine wote waliomtangulia Sokrates walimfuata wakijaribu kutoa maelezo kuhusu mata ya Dunia, mabadiliko, na kuwepo kwa ulimwengu — bila kurejelea mitholojia. Hatimaye kukataa kwa Thales kutafuta maelezo ya kimitholojia kukawa msingi muhimu kwa kutokea kwa sayansi. Hivyo aliitwa baadaye "Baba wa Sayansi", ingawa labda Demokrito anastahili zaidi jina hilo.

Katika hisabati, Thales alitumia jiometri kutatua matatizo kama vile kukokotoa urefu wa piramidi na umbali wa meli kutoka ufukweni. Yeye ndiye mtu wa kwanza anayejulikana ambaye uvumbuzi wa hisabati umehusishwa naye ambao ni uhakiki wa Thales kuhusu pembetatu mraba. Pia, Thales alikuwa mtu wa kwanza anayejulikana kuwa alisoma umeme.

## Marejeo
# Dioksidi kabonia

Dioksidi kabonia
 **Dioksidi kabonia** (pia: **dioxidi ya kaboni**, pia kabonidayoksidi, **hewa ukaa**, **gesi ya ukaa**) ni kampaundi inayounganisha atomi mbili za oksijeni na atomi moja ya kaboni katika molekuli. Fomula yake ya kikemia ni **CO2**.

Katika mazingira ya kawaida hutokea kama gesi inayoganda kwenye halijoto chini ya -78.5°C. Katika hali ya gesi haina ladha wala harufu.

Dioksidi kabonia ina matumizi mbalimbali, kwa mfano kama gesi katika vinywaji aina za soda na bia, katika kizima moto za kupambana na moto penye umeme na mengine mengi.

Dioksidi kabonia inatokea wakati viumbehai wanapumua na kutoa pumzi; inatokea zaidi wakati wa kuchoma maada ogania yaani mada yenye kaboni ndani yake. Mimea inahitaji gesi hii kwa mchakato wa usanisinuru inamojenga chakula chao. Inabadilisha CO2 kuwa sukari aina za glukosi.

## Athari katika ekolojia

Kiasi cha kaboni dioksidi hewani imeongezeka katika miaka 150 iliyopita kutokana na kuchoma kwa fueli kisukuku kama makaa mawe na mafuta ya petroli. Uchumi wa viwanda, uzalishaji umeme na usafiri kwa magari yenye Injini mwako ndani kumeleta kuchomwa kwa kiasi kikubwa cha fueli hizi ambazo zote zina kaboni ndani inayomwagwa sasa kwenye angahewa kwa umbo la dioksidi kabonia.

Kuongezeka kwa gesi hii hewani kunasababisha kupanda kwa halijoto duniani kunakoonekana kama tatizo kubwa kwa wakati ujao. Muhimu ni tabia ya CO2 kupitisha nuru inayoonekana kama nuru ya jua lakini kuzuia mnururisho wa infraredi yaani joto. Maana yake nishati ya mwanga unaoonekana inaingia katika angahewa ya dunia lakini joto peke yake halitoki kwa urahisi. Tabia hii ni muhimu kwa uhai duniani kwa sababu kaboni dioksidi hewani inazuia kupoa kwa dunia wakati wa usiku; ila tu kuongezeka kwa gesi kutokana na shughuli za binadamu kunasababisha pia kupanda kwa halijoto duniani na matokeo yake yasiyotakiwa.

## Soma pia

* Kupanda kwa halijoto duniani

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya kemia bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Dioksidi kabonia** kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Mfumo wa uendeshaji

Ubuntu 19.04 ulio mfumo wa uendeshaji.
Katika utarakilishi, **mfumo wa uendeshaji** (kifupi: **MU**; kwa Kiingereza : "Operating system") ni programu ya mfumo unaodhibiti vifaa, programu tete, rasilimali ya tarakilishi na unaotoa huduma kwa programu ya tarakilishi.

Kwa mfano, BSD, Ubuntu, Windows, MacOS au Linux ni mifumo ya uendeshaji.

## Marejeo

* Petzell, M. (2005). Expanding the Swahili vocabulary. *Africa & Asia*, *5*, 85-107.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya teknolojia bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu mada hiyo kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Februari

Mwezi wa **Februari** ni mwezi wa pili katika Kalenda ya Gregori. Jina lake limetokana na neno la Kilatini *februare*, maana yake ni "kusafisha". Mwanzoni ilikuwa mwezi wa mwisho katika kalenda ya Warumi, na kalenda hiyo ni asili ya kuongeza siku kwa mwezi wa Februari ili kusawazisha mwaka. Ndiyo maana, Februari ina siku 28 lakini katika mwaka mrefu ina siku 29. Ilitokea mara tatu katika historia Februari ilikuwa hata na siku 30.

Mwezi huo wa Februari unaanza na siku ya juma sawa na mwezi wa Machi na wa Novemba; ila katika mwaka mrefu (wenye siku 366), siku yake ya kwanza ni sawa na mwezi wa Agosti.

Simple English Wiktionary
Wikamusi ya Kiswahili ina maelezo na tafsiri ya maana ya neno:
februari
# Chuo Kikuu cha Tübingen

Universität Tübingen, 2004
**Chuo Kikuu cha Tübingen** ni chuo kikuu nchini Ujerumani, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1477 katika Tübingen, Baden-Württemberg.

## Viungo vya Nje

* Tovuti rasmi ya Chuo Kikuu cha Tübingen

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 Chuo Kikuu cha Tübingen

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya elimu bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Chuo Kikuu cha Tübingen** kama historia yake, uenezi au maendeleo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Bahari ya Prince Gustaf Adolf

**Bahari ya Prince Gustaf Adolf** ni bahari ya pembeni ya Bahari Aktiki, kati ya visiwa vya Kanada.

## Tanbihi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Kanada bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Bahari ya Prince Gustaf Adolf** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Arizona

Sehemu ya Jimbo la Arizona

|  |
| --- |
| Arizona |
|  |
|  **Bendera** |  **Nembo** |
| Nchi |  Marekani |
| Mji mkuu | Phoenix |
| **Eneo** |
|  - Jumla | 295,254 km²
 |
|  - Kavu | 294,312 km²  |
|  - Maji | 942 km²  |
| Tovuti:
 |

**Arizona** ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Idadi ya wakazi wa jimbo lote hufikia watu 6,500,180 (2006) wanaokalia eneo la 295,254 km² ambalo sehemu kubwa ni milima na jangwa. Mji mkuu na mji mukubwa jimboni ni Phoenix. Imepakana na Utah, New Mexico (Meksiko Mpya), Mexiko (Sonora na Baja California), California na Nevada. Kuna lugha rasmi 3: Kiingereza (74.1%), Kihispania (19.5%) na Kinavaho (1.9%).

## Viungo vya Nje

State of Arizona Official Website

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 Arizona

| Majimbo ya Marekani |
| --- |
|
Alabama • Alaska • Arizona • Arkansas • California • Colorado • Connecticut • Delaware • Florida • Georgia • Hawaii • Idaho • Illinois • Indiana • Iowa • Kansas • Kentucky • Louisiana • Maine • Maryland • Massachusetts • Michigan • Minnesota • Mississippi • Missouri • Montana • Nebraska • Nevada • New Hampshire • New Jersey • New Mexico • New York • North Carolina • North Dakota • Ohio • Oklahoma • Oregon • Pennsylvania • Rhode Island • South Carolina • South Dakota • Tennessee • Texas • Utah • Vermont • Virginia • Washington • West Virginia • Wisconsin • Wyoming |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Marekani bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Arizona** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# 824

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 8 |
**Karne ya 9**
| Karne ya 10
| ►

◄ |
Miaka ya 790 |
Miaka ya 800 |
Miaka ya 810 |
**Miaka ya 820**
| Miaka ya 830
| Miaka ya 840
| Miaka ya 850
| ►

◄◄ |
◄ |
820 |
821 |
822 |
823 |
**824**
| 825
| 826
| 827
| 828
| ►
| ►►

Makala hii inahusu mwaka **824 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

## Waliofariki

* 11 Februari - Papa Paskali I
* 4 Agosti - Heizei, mfalme mkuu wa Japani (806-809)

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 824
# Liaoning

Jimbo la Liaoning
Mahali pa Liaoning katika China
**Liaoning** (辽宁) ni jimbo ya China. Mji mkuu ni Shenyang (沈阳).

## Tazama pia

* Majimbo ya China

## Viungo vya nje

* (Kichina) Tovuti rasmi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya China bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Liaoning** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Milima Huangshan

Mlima Huangshan
**Milima Huangshan** ni milima yenye kimo cha m 1,864 juu ya usawa wa bahari.

Iko China katika Anhui.

## Tazama pia

* Orodha ya milima

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Asia bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Milima Huangshan** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Qinghai

Picha ya mlima Riyue,Qinghai ulioko ndani ya jimbo la Qinghai
Mahali pa Qinghai katika China
**Qinghai** (青海) ni jimbo ya China. Mji mkuu ni Xining (西宁).

## Tazama pia

* Majimbo ya China

## Viungo vya nje

* (Kichina) Tovuti rasmi Ilihifadhiwa 1 Oktoba 2012 kwenye Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya China bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Qinghai** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |