Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mtaji

**Mtaji** hurejelea rasilimali zilizotengenezwa na binadamu zinazotumika katika uzalishaji wa bidhaa na huduma. Hizi ni pamoja na Mtaji wa kimwili kama vile mashine,Vifaa, majengo, na miundombinu, pamoja na mali za kifedha zinazounga mkono shughuli za kiuchumi. Mtaji ni dhana ya msingi katika taaluma ya uchumi na huchukuliwa kuwa miongoni mwa sababu kuu nne za uzalishaji, sambamba na ardhi, kazi, na ujasiriamali. Tofauti na kazi au ardhi, mtaji lazima uzalishwe kwanza kabla ya kutumika kuzalisha thamani ya kiuchumi.

## Aina za Mtaji

Katika uchambuzi wa kiuchumi, kuna aina mbalimbali muhimu za mtaji:

* Mtaji wa kimwili ni mali zinazoonekana kama viwanda, mashine, vifaa, na teknolojia zinazochangia moja kwa moja kwenye mchakato wa uzalishaji.

* Mtaji wa kifedha ni fedha na mali za kifedha kama akiba, hisa, na hati fungani, zinazotumika kufadhili uwekezaji katika miradi ya uzalishaji.

* Mtaji wa binadamu ni maarifa, ujuzi, na elimu aliyonayo mtu ambayo huongeza uwezo wake wa uzalishaji na mchango wake wa kiuchumi.

* Mtaji wa kijamii ni mitandao, mahusiano, na taratibu za kijamii zinazowezesha ushirikiano na uratibu wa pamoja kati ya watu au makundi.

Kila aina ya mtaji ina mchango wa kipekee katika maendeleo na ukuaji wa uchumi.

## Umuhimu

Mtaji ni muhimu sana katika kuendeleza uchumi kwa sababu huongeza ufanisi wa kazi na kuchochea ubunifu. Uwekezaji katika mtaji huwezesha biashara kuongeza uzalishaji, kupunguza gharama, na kuboresha ubora wa bidhaa au huduma. Katika uchumi wa kitaifa, mkusanyiko wa mtaji umehusishwa kwa karibu na viwanda na kisasa. Serikali na sekta binafsi mara nyingi huwekeza katika uundaji wa mtaji kupitia akiba, uwekezaji, na ujenzi wa miundombinu ili kuchochea ukuaji wa uchumi.

Mtaji pia huchangia katika uzalishaji wa kipato na ajira. Hata hivyo, usambazaji usio sawa wa mtaji unaweza kusababisha tofauti kubwa za kiuchumi, hivyo kuibua mijadala kuhusu usawa wa fursa za uwekezaji na upatikanaji wa mtaji.

## Tazama pia

* Rasilimali

## Marejeo
# Lahore

|  |
| --- |
| Lahore لاہور |
| Skyline ya Lahore لاہور |
| Majiranukta: ﻿ / ﻿ |
| Mkoa | Punjab |
| **Eneo** |
|  - Jumla | 1,772 km²
 |
| **Idadi ya wakazi** |
|  - Wakazi kwa ujumla  | 11,126,285 |
| Tovuti:  www.lahore.gop.pk
  |

**Lahore** (kwa Kiurdu: لاہور) ni mji mkubwa wa pili nchini Pakistan na mji mkuu wa mkoa wa Punjab. Inajulikana pia kama "Jiji la bustani" kwa sababu ya bustani zake nyingi. Mji huo unajulikana kwa utajiri wa utamaduni wake. Ni kitovu cha tasnia ya filamu ya Pakistan na hivyo kuitwa pia "Lollywood"

Maktaba ya Quaid-e-Azam katika Bustani za Lawrence, Mall, Lahore.
## Historia

Lahore ina historia ndefu; ilianzishwa kama mji wa Uhindi ilhali tarehe haijulikani.

Baada ya uvamizi wa Waislamu katika karne ya 11 ilikuwa mara kadhaa mji mkuu wa milki za kieneo.

Wakati wa utawala wa Waingereza harakati ya kuunda Pakistan (kama nchi ya Waislamu kwenye Bara Hindi) ilianza hapa mwaka 1940. Wakati wa kugawanywa kwa Uhindi wa Kiingereza Lahore ilikuwa na wakazi Waislamu wengi, ingawa Wahindu na Wasikh walikuwa karibu nusu ya wote.

Baada ya azimio la kupeleka mji huo upande wa Pakistan kulikuwa na mapigano makali ambapo maelfu ya watu waliuawa, na wakazi wengi wasio Waislamu walikimbia upande wa Uhindi. Badala yao Lahore ilipokea wakimbizi Waislamu kutoka Uhindi.

Hata hivyo, leo hii bado wako Wahindu, Wasikh na Wakristo walio na mahekalu na makanisa yao ingawa si wengi, zaidi ya asilimia 90 ni Waislamu.

## Elimu

Lahore ni kitovu cha elimu ya juu cha Pakistan. Ina idadi kubwa ya taasisi za elimu kushinda miji mingine ya nchi. Chuo kikuu cha zamani cha Punjab kina kampasi mbili jijini. Taasisi nyingine za zamani na maarufu za masomo ya juu ni pamoja na Chuo Kikuu cha Serikali (GCU), Chuo cha Forman Christian na Chuo cha Kinnaird kwa Wanawake. Chuo cha kitaifa cha Sanaa, taasisi maalum ya sanaa nzuri kipo hapa pia.

## Maisha ya kitamaduni

Lahore ni moyo wa kitamaduni, wa fasihi na sanaa wa Pakistan. Inavyo vituo kadhaa maarufu vya kitamaduni kama Alhamra Theatre, Baraza la Sanaa la Punjab, Jumba la Lahore, Jumba la kumbukumbu la Shakir Ali, Jumba la kumbukumbu la Fakir Khana na Kikundi cha Theatre cha Rafi Peer.

## Marejeo

## Tovuti za Nje

* Tovuti ya Jiji Lahore Ilihifadhiwa 23 Novemba 2019 kwenye Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Asia bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Lahore** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Parapela

Parapela (rafadha) ya eropleni.
**Parapela** (kutoka Kilatini *propellere* = kusogeza mbele) ni jina la rafadha ikitumiwa kwenye ndege.

Parapela inatumia fizikia kama kila rafadha inasababisha tofauti ya kanieneo inayovuta ndege mbele.

Helikopta huwa na parapela mbili; parapela kubwa inavuta helikopta juu na parapela ndogo ya nyuma husaidia kupanga mwelekeo wake inapokwenda.

Parapela za ndege hutengenezwa kwa kutumia ubao, plastiki na kwa mashine kubwa metali.

## Tanbihi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya teknolojia bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu mada hiyo kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Wali

*Kwa Wali kama cheo, tazama liwali.*
Wali kwa kuku kwenye sahani
**Wali** ni chakula kitokanacho na nafaka, hasa mbegu ya mpunga inayoitwa mchele, baada ya kazi ya kuikoboa yaani kutoa maganda yake.

Neno "wali" hutumiwa pia kwa nafaka za mtama au ngano zikipikwa, lakini kwa kawaida watu huelewa wali wa mchele.

Wali ni kati ya vyakula muhimu zaidi duniani. Kama chakula cha watu inashindana kidunia na ngano. Hasa watu wa Asia ya Mashariki na Asia ya Kusini hutegemea wali kama chakula cha kila siku.

Katika Afrika wali ni chakula cha pekee kwa watu wengi, isipokuwa pale ambako mpunga unalimwa. Nje ya hapo wali ni chakula cha sikukuu au cha nafasi ya pekee au ya matajiri.

Katika Afrika ya Mashariki chakula kinachopendwa ni kuku kwa wali au samaki kwa wali. Chakula cha pekee kabisa ni pilau ambayo ni wali unaochanganywa na viungo maalumu na nyama.

## Upishi

Kuna njia mbalimbali za kupika wali. Mara nyingi hupikwa katika maji. Wapishi hupima kikombe kimoja cha mpunga na vikombe viwili vya maji na kupika hadi maji yamekwisha, hapo basi wali huwa umeiva. Wengine hupendelea kuonja mara kwa mara mpaka wameridhika. Kuna pia sufuria za umeme maalum, hasa kwa upishi wa wali.

Katika nchi kama Hispania mpunga kwanza hukaangwa katika mafuta na maji huongezwa baadaye.

Watu wengine wanapendelea kutumia supu badala ya maji kwa kuongeza utamu wa wali. Wengine hutumia pia tui la nazi.

Aina mbalimbali za mpunga huleta vyakula tofauti. Kuna wali unaotokea laini sana na aina nyingine unatokea imara zaidi.

## Marejeo

## Viungo vya nje

* Mapishi Afrika Mashariki ya wali wa nazi Ilihifadhiwa 23 Septemba 2020 kwenye Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya utamaduni bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Wali** kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Katiba

Picha inayomwonyesha rais wa kwanza wa Marekani George Washington katika baraza la katiba la mwaka 1787 lililofanyika huko Marekani kwa mara ya kwanza.
**Katiba** ni sheria au kanuni zinazoaInisha jinsi ambavyo nchi, chama, au shirika vitakavyoendesha shuguli zao.

Kwa upande wa nchi, katiba ni sheria mama inayoainisha misingi mikuu ya kisiasa na kuonyesha madaraka na majukumu ya serikali. Katiba za nchi pia huainisha haki za msingi za wananchi.

Kuna aina kuu mbili za Katiba ambazo ni:

* (a) Katiba isiyo ya maandishi (ya kimapokeo)
* (b) Katiba ya maandishi.

Katiba ya India ndiyo katiba ndefu kuliko katiba yoyote duniani.

## Tazama pia

* Katiba ya Kenya

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya sheria bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Katiba** kama historia yake au uhusiano wake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Mkoa wa Niigata

|  |
| --- |
| Mkoa wa Niigata |
|  |
|  **Bendera** |
| Nchi |  Japani |
| Mji mkuu | Niigata |
| **Eneo** |
|  - Jumla | 12,583.46 km²
 |
| Tovuti:
 |

Niigata, Niigata
**Niigata** (新潟県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Niigata (新潟市).

## Tazama pia

* Mikoa ya Japani

## Viungo vya nje

* Tovuti rasmi Ilihifadhiwa 8 Agosti 2007 kwenye Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Japani bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Mkoa wa Niigata** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# 1871

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 18 |
**Karne ya 19**
| Karne ya 20
| ►

◄ |
Miaka ya 1840 |
Miaka ya 1850 |
Miaka ya 1860 |
**Miaka ya 1870**
| Miaka ya 1880
| Miaka ya 1890
| Miaka ya 1900
| ►

◄◄ |
◄ |
1867 |
1868 |
1869 |
1870 |
**1871**
| 1872
| 1873
| 1874
| 1875
| ►
| ►►

Makala hii inahusu mwaka **1871 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

* 15 Machi - Charles Howard McIlwain, mwanahistoria kutoka Marekani
* 6 Mei - Victor Grignard (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1912)
* 10 Julai - Marcel Proust, mwandishi kutoka Ufaransa
* 3 Agosti - Vernon Louis Parrington, mwanahistoria kutoka Marekani
* 17 Agosti - Jesse Lynch Williams, mwandishi kutoka Marekani
* 23 Agosti - Jack Butler Yeats (mchoraji kutoka Ireland)
* 30 Agosti - Ernest Rutherford (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1908)
* 30 Septemba - Grazia Deledda (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi, mwaka wa 1926)
* 2 Oktoba - Cordell Hull (mwanasiasa Mmarekani na mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani, mwaka wa 1945)

## Waliofariki

* 12 Mei - Daniel Auber (mtungaji wa muziki Mfaransa)

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 1871
# Ghuba ya Uajemi

Ramani ya Ghuba ya Uajemi.
**Ghuba ya Uajemi** (Kiajemi: خلیج فارس khalij-e fārs; Kiarabu: الخليج الفارسي al-khalīj al-fārsī; pia: الخليج العربي al-khalīj al-ʿarabī „Ghuba Arabu“) ni ghuba kubwa ya Bahari Hindi kati ya Irani na rasi ya Uarabuni.

Inaanza kwenye Mlango wa Hormuz na kuendelea hadi mwisho wake upande wa Kuwait na mdomo wa Shatt al Arab.

Ni kawaida kuiita ghuba ya Uajemi lakini katika fitina ya miaka iliyopita nchi kadhaa za Waarabu ziliiita "Ghuba Arabu". Zamani iliitwa pia "Ghuba ya Basra" na hili ndilo jina lake hadi leo katika lugha ya Kituruki "Basra Körfezi.

## Jiografia

Eneo lote la ghuba ni km² 233,000. Maji matamu huingia kwa njia ya mito ya Frati na Hidekeli inayounganika katika Shatt al Arab.

Urefu wake ni takriban km 1,000 na upana wake kati ya km 200 na 300. Kina hakizidi m 100.

Mlango wa Hormuz unaunganisha ghuba hiyo na Bahari Arabu ambayo ni bahari ya kando ya Bahari Hindi.

## Nchi jirani

Nchi zinazopakana na ghuba ni:

* Bahrain
* Falme za Kiarabu
* Iraki
* Irani
* Kuwait
* Qatar
* Saudia

## Umuhimu wa kisiasa na wa kiuchumi

Nchi za ghuba zimekuwa muhimu sana duniani kwa sababu ya mafuta ya petroli inayopatikana huko kwa wingi. Utajiri huo umebadilisha sura ya nchi zinazopakana na ghuba, lakini umesababisha pia vita kadhaa kama vile vita ya Irani-Iraki, vita ya Iraki-Kuwait, vita ya ghuba.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Asia bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Ghuba ya Uajemi** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Baton Rouge, Louisiana

Mji wa Baton Rouge, Louisiana

|  |
| --- |
| Baton Rouge |
|  |
|  **Bendera** |
| Baton Rouge
Mahali pa mji wa Baton Rouge katika Marekani |
| Majiranukta: ﻿ / ﻿ |
| Nchi | Marekani |
| Jimbo | Louisiana |
| Wilaya | East Baton Rouge |
| **Idadi ya wakazi** |
|  - Wakazi kwa ujumla  | 227,017 |
| Tovuti:  www.brgov.com
 |

**Baton Rouge** ndiyo mji mkuu katika jimbo la Louisiana. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 775,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 14 kutoka juu ya usawa wa bahari.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Marekani bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Baton Rouge, Louisiana** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |

| Miji mikuu ya majimbo ya Marekani |
| --- |
| Alabama • Alaska • Arizona • Arkansas • California • Colorado • Connecticut • Delaware • Florida • Georgia • Hawaii • Idaho • Illinois • Indiana • Iowa • Kansas • Kentucky • Louisiana • Maine • Maryland • Massachusetts • Michigan • Minnesota • Mississippi • Missouri • Montana • Nebraska • Nevada • New Hampshire • New Jersey • New Mexico • New York • North Carolina • North Dakota • Ohio • Oklahoma • Oregon • Pennsylvania • Rhode Island • South Carolina • South Dakota • Tennessee • Texas • Utah • Vermont • Virginia • Washington • West Virginia • Wisconsin • Wyoming |
# Farao

Farao.
**Farao** (kwa Kimisri *jumba*. Katika lugha ya Kiswahili linatumika pia jina **Firauni**) lilikuwa jina la heshima ambalo kila mfalme wa Misri ya kale alipewa. Jina hilo lilitumika hadi Warumi walipoiteka Misri mwaka 30 KK. Kabla ya hapo, wafalme wa kale wa Misri walikuwa na majina matatu: Horus, Nesu Bety na Nebty.

Maarufu zaidi ni Ramses II aliyekuwa farao wa masimulizi ya Biblia na Kurani kuhusu Musa, pamoja na Tutankhamun ambaye ni farao pekee ambaye kaburi lake limehifadhiwa hadi leo bila kuporwa na majambazi.

Farao wa mwisho alikuwa malkia Kleopatra.

## Viungo vya Nje

* Farao 10 Maarufu

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya kihistoria bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Farao** kama enzi zake au matokeo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Mto Barka

**Mto Barka** (kwa Kiarabu: نهر بركة‎, nahr Baraka) unapatikana Eritrea na kuishia katika Bahari ya Shamu nchini Sudan baada ya kutiririka kilometa 640.

## Tazama pia

* Orodha ya mito ya Eritrea
* Orodha ya mito ya Sudan

## Marejeo
# Uvukizaji

Matone madogo madogo ya maji yaonekanavyo juu ya kikombe chenye chai ya moto
Matone ya mvuke wa maji kwenye sufuria
**Uvukizaji** (pia: **mvukizo**; ing. *evaporation*) katika fizikia ni mwendo wa kiowevu (majimaji) kugeuka gesi.

Kuna dutu kama maji zinazoanza kuvukiza kabla ya kufikia kiwango cha kuchemka. Viowevu vyote huvukiza vikifikia kiwango maalumu cha kuchemka.

Kama molekuli katika kiowevu zinapashwa moto mwendo wake unaongezeka. Zinagonganagongana na kuachana mbali zaidi hadi kuwa gesi.

Katika metorolojia uvukizaji ni hasa mwendo wa maji kuwa mvuke au gesi. Mwendo huu ni nguvu muhimu sana katika dura ya maji duniani. Maji ya baharini au unyevu nchini vinapashwa moto hasa na mionzi ya jua hadi kuwa mvuke unaopanda juu kuunda mawingu.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya sayansi bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Uvukizaji** kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Makazi (ekolojia)

Makazi yaliyobaki ya Tembo wa Afrika
Ramani ya usambazaji inayoonyesha makazi mbalimbali ya kuzaa ya gali wenye mgongo mweusi
**Makazi** (kwa Kiingereza na Kilatini: *habitat*) kwa maana ya elimu ya ekolojia ni eneo au mazingira ambayo ni makao ya mnyama au mmea fulani au aina nyingine ya viumbe hai. Ni mazingira ya asili ambapo kiumbe huishi, au mazingira ambayo yanazunguka idadi ya jamii.

## Ufafanuzi

Neno "idadi" huhusishwa na "kiumbe" kwa sababu, inawezekana kuelezea mazingira ya dubu mweusi mmoja, hatuna uwezo wa kutafuta dubu fulani au mmoja lakini kambi ya muungano wa dubu wakati wa kuzaa amabao huwa mahali fulani. Pia, makao hayo huweza kuwa tofauti na makao mengine ya kundi tofauti la dubu weusi. Hivyo, si jamii wala binafsi ambapo jina makazi kutumika.

### Makazi madogo

Makazi madogo ni eneo ambalo ni nyumbani mwa viumbe wadogo sana, kama vile chaa wa mbao. Makazi madogo ni makazi ndani ya makazi makubwa, kwa mfano, kuni katika mti ulioanguka. Wadudu huishi kwenye makazi madogo, lakini kipande cha mti kinaweza kuwa makazi madogo kwani nyoka wanaweza kuishi ndani yake. Mazingira madogo ni eneo linalozunguka na masuala ya mmea binafsi au mnyama ndani ya makazi yake.

## Makazi ya binadamu

Makazi ya binadamu ni mazingira ambayo binadamu huishi na kuingiliana.

Kwa mfano, nyumba ni makazi ya binadamu, ambapo binadamu hulala na kula.

### Aina zake

Kuna makazi ya mjini na makazi ya vijijini.

Makazi ya mjini ni aina ya makazi ambayo watu wanajenga nyumba zao mijini, karibu na wenzao wengi.

Makazi ya vijijini ni aina ya makazi ambayo watu hujenga nyumba zao sehemu za vijijini.

## Tazama pia

* Hifadhi ya makazi
* Uharibifu wa makazi

## Marejeo

## Viungo vya nje

* Makazi ya Binadamu, Mazingira, Shirika la Elimu na Afya (Türkiye) Ilihifadhiwa 2 Julai 2011 kwenye Wayback Machine.
* Muingiliano wa Makazi Katika Pwani Ilihifadhiwa 19 Juni 2009 kwenye Wayback Machine. kutoka Chuo Kikuu cha Delaware cha Utafiti wa Majini na Ardhi Ilihifadhiwa 20 Juni 2009 kwenye Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya biolojia bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Makazi (ekolojia)** kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Timu ya taifa

Timu ya taifa ya Hispania mwaka 1928
**Timu ya taifa** (kwa Kiingereza: *national sports team*, *national team* au *national side*) ni kundi la wachezaji wanaowakilisha taifa lao, si klabu wala eneo fulani, katika michezo ya kimataifa.

## Tanbihi

## Viungo vya nje

* media kuhusu National sports teams pa Wikimedia Commons

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya michezo bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu zaidi kuhusu **Timu ya taifa** kama historia yake, uenezi au kanuni zake? Labda unaona katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine habari zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Mchezo wa pool

Mchezo wa Pool.
**Mchezo wa pool** (kwa Kiingereza "Pool" au "Billiards") ni mchezo ambao unachezwa na watu wawili au hata zaidi kwa kutumia mipira minane ya rangi pamoja na mpira mmoja mweupe, pia na fimbo ndefu.

Mchezo huchezwa sana katika nchi za Ulaya na Australia, uwanja wake una vitundu au mifuko sita au nane kwa ajili ya kuingizia mpira.

Mchezo wa pool ni kati ya michezo inayopendwa sana na vijana. Pool huwa na bodi yenye vijishimo ambapo vijana hupiga vijipira kwa miti huku lengo lao likiwa kuweka mipira yote kwa vishimo. Kila mchezaji hujaribu kila awezalo kuhakikisha kwamba yeye ndiye atakayerusha mipira mingi zaidi ndani ya vile vijishimo.

## Mchezo wa pesa

Kwa jamii nyingi, mchezo huu wa pool huchezwa katika vilabu, au hata madukani penye vijana wengi na wazee. Wachezaji wengi wa pool hutumia pesa ili kwamba atakayeshinda katika pool anashinda tita la pesa.

## Nini kinachohitajika

Ili uweze kuibuka mshindi wa pool, lazima uwe na jiti zuri (yaani cue stick) ambayo itaweza kurusha mipira kwa urahisi.

Yafaa pia bodi ya pool iwe nzuri yenye kitambaa chororo ili kwamba iwe rahisi kwa mipira kubingirika hadi kwenye vishimo.

## Viungo vya Nje

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya michezo bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu zaidi kuhusu **Mchezo wa pool** kama historia yake, uenezi au kanuni zake? Labda unaona katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine habari zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Li Jen-kuei

**Paul Li, au Li Jen-kuei** (alizaliwa 20 Septemba 1936), ni mwanaisimu kutoka Taiwan akiwa pia ni mtafiti mwandamizi katika Taasisi ya Uisimu ya Academia Sinica iliyoko Taipei, Taiwan.

## Marejeo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mtu huyo bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Li Jen-kuei** kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Morotai

Picha ya ramani Morotai
**Morotai** ni kisiwa cha Indonesia. Kiko upande wa kaskazini wa kisiwa cha Halmahera. Eneo la kisiwa ni 1800 km². Mji mkubwa kabisa kisiwani huitwa Daruba. Mwaka wa 2007 idadi ya watu kisiwani imehesabiwa kuwa 54876. Watu wakaao kisiwani kwa Morotai huongea hasa Kigalela.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu eneo fulani bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu eneo hilo kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Je, unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuiongezea habari*.*
*Usitaje majina ya madiwani na viongozi au maafisa wengine wa sasa maana wanabadilika haraka mno.* |
# Posferi

| Posferi  |
| --- |
|  |
| **Jina la Elementi** | Posferi |
| **Alama** | P |
| **Namba atomia** | 15 |
| **Mfululizo safu** | Simetali |
|  **Uzani atomia**  | 30,97376 u |
| **Valensi** | 2, 8, 5 |
| **Ugumu (Mohs)** | {{{ugumu}}} |
| **Kiwango cha kuyeyuka** | 317,3 K (44,2°C) |
| **Kiwango cha kuchemka** | 550 K (277 °C) |

Posferi nyekundu kwenye kioo
**Posferi** (pia: **fosferi**, **posiforasi**, **fosforasi**) ni elementi simetali yenye namba atomia 15 katika mfumo radidia na uzani atomia 30.973762 . Alama yake ni **P**. Jina latokana na kigiriki φως-φορος (foos-foros - "yenye nuru") kwa sababu posfori nyeupe hung'aa ikijibutika na oksijeni.

Posferi inamenyuka haraka na elementi nyingine hivyo haitokei dunaini peke yake katika hali asilia bali katika kampaundi mbalimbali hasa katika miamba na madini. Kampaundi zake ziko hasa katika fosfati na mata hai.
Matumizi yake ni katika aloi, viberiti na mbolea wa chumvichumvi.

## Tazama pia

* Mfumo radidia
* Orodha ya elementi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya kemia bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Posferi** kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Puncak Jaya

kilele cha Puncak Jaya
**Puncak Jaya** (pia "Carstensz Pyramid") ni mlima mrefu kuliko yote ya Indonesia na ya kisiwa cha Guinea Mpya, ukiwa na kimo cha mita 4,884 juu ya usawa wa bahari. Baadhi wanauhesabu kuwa wa kwanza katika bara la Oceania.

## Tazama pia

* Orodha ya milima

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu eneo fulani bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu eneo hilo kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Je, unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuiongezea habari*.*
*Usitaje majina ya madiwani na viongozi au maafisa wengine wa sasa maana wanabadilika haraka mno.* |