Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kiindonesia

Kiindonesia

lugha, lahaja sanifu, Lugha hai, literary language, macrolanguage, lugha asilia, human language| Sehemu ya | Kimalay  |
| Native label | Bahasa Indonesia  |
| Jina fupi | Indonesian  |
| A(i)meitwa baada ya | Indonesia  |
| Nchi | Indonesia  |
| Indigenous to | Indonesia  |
| Coordinate location | 6°10′30″S 106°49′39″E  |
| Linguistic typology | subject–verb–object, lugha ambishi bainishi, zero-marking language, noun-adjective, synthetic language  |
| Mfumo wa uanadishi | alfabeti ya Kilatini  |
| Language regulatory body | Badan Pengembangan dan Pembinaan Bahasa  |
| Ethnologue language status | 1 National  |
| Studied by | indonesiology  |
| Category for music in this language | Category:Indonesian-language music  |
| Related category | Category:Indonesian pronunciation  |
| Female form of label | la langue indonésienne  |
| Wikimedia language code | id  |

  From Wikidata

**Kiindonesia** (kwa Kiindonesia: *Bahasa Indonesia*) ni lugha ya Kiaustronesia inayozungumzwa na watu milioni 23 (uliotokea Kiindonesia wasemaji) hasa nchini Indonesia. Idadi ya wasemaji wa lugha za Kiindonesia ni takriban milioni 240.

| Kiindonesia | Kiswahili |
| --- | --- |
| Selamat siang! | Hujambo! |
| Apa kabar? | Habari yako? |
| Ya | Ndiyo |
| Tidak | Hapana |
| Siapa nama anda? | Jina lako ni nani? |
| Anda berasal dari mana? | Unatoka wapi? |
| Bisa bahasa Inggris? | Unazungumza kiingereza? |
| Terima kasih | Asante |
| satu | moja |
| dua | mbili |
| tiga | tatu |
| empat | nne |
| lima | tano |
| enam | sita |
| tujuh | saba |
| delapan | nane |
| sembilan | tisa |
| sepuluh | kumi |

## Viungo vya nje

* makala za OLAC kuhusu Kiindonesia Ilihifadhiwa 4 Oktoba 2015 kwenye Wayback Machine.
* lugha ya Kiindonesia katika Glottolog
*
* lugha ya Kiindonesia kwenye Multitree
* Indonesian in 7 days
* Omniglot
# Antsirabe

|  |
| --- |
| Antsirabe |
| Antsirabe
Mahali pa mji wa Antsirabe katika Madagaska |
| Majiranukta: ﻿ / ﻿ |
| Nchi | Madagaska |
| Mkoa | Vakinankaratra |
| Wilaya | Antsirabe |
| **Idadi ya wakazi** |
|  - Wakazi kwa ujumla  | 183,000 |

Kanisa la Antsirabe
**Antsirabe** ni mji mkuu wa Vakinankaratra nchini Madagaska. Idadi ya wakazi wake ni takriban 183,000.

## Tazama pia

* Orodha ya miji ya Madagaska

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 Antsirabe

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Madagaska bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Antsirabe** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Wakala wa Kimarekani kwa Maendeleo ya Kimataifa

**Wakala wa Kimarekani kwa Misaada ya Kimaendeleo ya Kimataifa (USAID)** ni wakala huria wa serikali ya Marekani. Wakala hawa ni wahusika wa kwanza kutoa misaada ya raia wa kigeni na maendeleo ya misaada. USAID ni moja ya mawakala wakubwa wa kiserikali wanaotoa misaada duniani, wakiwa na bajeti ya zaidi ya dola za kimarekani bilioni $27, na pia ni wakala wanaochangia zaidi ya nusu ya misaada ya kimarekani.

Bunge La Marekani lilipitisha sheria “Sharia ya Misaada ya Kigeni” au tarehe nne, mwezi wa tisa, mwaka wa 1961, ambayo ilitambua programu za misaada ya kigeni na kutoa mamlaka ya kuanzisha wakala wa kutoa misaada ya kiuchumi. USAID ilianzishwa kutokana na agizo la kiutendaji la raisi John F. Kennedy, ambaye alihitaji kuunganisha mashirika kadhaa ya misaada ya kiuchumi na programu kuwa chini ya wakala mmoja USAID ikawa shirika la kwanza la misaada ya kigeni ambalo lengo lake la msingi lilikuwa ni maendeleo ya kijamii na kiuchumi ya muda mrefu.

Mark Green ni Msimamizi wa USAID.
Programu za USAID zimepewa mamlaka na Bunge kwenye Sheria ya Misaada ya Kigeni ambayo Bunge linasaidia kutoa maelekezo ya mwaka ya fedha zinazotolewa kulingana na sharia nyinginezo za Bunge. Kama chombo kimojawapo cha serikali cha sera ya Marekani ya mambo ya nje, USAID inafanyakazi chini ya usimamizi wa Raisi, ofisi ya Katibu Mkuu, na Baraza la Usalma wa Taifa. USAID ina misheni kwenye zaidi ya nchi 100, hasa Afrika, Asia, Amerika ya Kilatini, Mashariki ya Kati, na Mashariki ya Ulaya.

## Malengo

Kauli mbiu ya misheni za USAID iliyoanza kutumiwa mnamo Mei 2013 inasema kuwa kuungana ili kutokomeza umasikini wakati huohuo kuimarisha ustahimili, jamii yenye demokrasia na kuboresha usalama, na ustawi wa Marekani.

USAID kupitia mtandao wake kwenye maeneo husika yanayohitaji misaada kutimiza misheni zake, unasimamiwa na serikali ya Marekani kwa programu za nchi zenye kipato cha chini kwa sababu mbalimbali.

Hii inahusisha:

·Msaada kwenye majanga

·Msaada kwenye umasikini

·Ushirikiano wa kiufundi kwenye masuala mbalimbali duniani, ikiwemo mazingira

·Masuala yanayonufaisha nchi nyingine pamoja na Maekani

·Maendeleo ya kijamii na kiuchumi

## Msaada kwenye majanga

Baadhi ya programu za misaada ya kigeni ya mwanzoni kutoka kwenye serikali ya Marekani, ilitoa misaada kwenye majanga yaliyotokana na vita. Mwaka 1915, misaada ya USG kupitia kamisheni ya misaada ya Ubelgiji iliyoongonzwa na Herbert Hoover ilizuia njaa kwenye nchi ya Ubelgiji baada ya kuvamiwa na Ujerumani.

USAID inatekeleza juhudi zake za utoaji misaada baada ya vita au majanga ya asili kupitia Ofisi ya Mambo ya Nje ya Marekani ya Misaada ya Majanga iliyopo Washington, D.C. Misaada binafsi na mashirika yasiyo ya kiserikali (NGOs), pamoja na jeshi la Marekani huchangia kwa kiasi kikubwa kutoa misaada kwenye majanga nje ya nchi.

## Tanbihi
# Haramia

*Kwa ukiukaji wa Hakimiliki (piracy), tazama Ukiukaji wa Hakimiliki.*
Bendera ya kihistoria ya maharamia Wazungu kwenye Atlantiki
**Haramia** ni jambazi anayefanya mambo yake kwenye gimba la maji, hasa baharini.

Kufuatana na Mkataba wa Umoja wa Mataifa juu ya sheria za bahari uharamia ni matendo yoyote ya jinai yanayotekelezwa baharini na mabaharia au maabiria wa meli binafsi dhidi ya meli nyingine au dhidi ya watu na mali ndani yake.

Kisheria matendo ya aina hii dhidi ya ndege, mizigo au maabiria wake huitwa pia uharamia.

## Historia

Katika historia maharamia wamejulikana tangu habari za kwanza juu ya usafiri kwenye bahari. Kati ya habari za kwanza ni zile kuhusu maharamia kwenye Mediteranea mnamo karne ya 13 KK.

Julius Caesar alipokuwa kijana alikamatwa na maharamia akaachiwa nao baada ya malipo ya fidia kubwa, lakini baadaye akarudi akalipiza kisasi na kuwaua maharamia.

Siku hizi eneo lenye uharamia mbaya ni Indonesia, lakini ni hasa maharamia wa Somalia walioonekana sana katika habari tangu mwaka 2008.

Wakati mwingine maharamia walitawala pia maeneo ya bandari walipokuwa na kimbilio chao kama dola-mji. Mfano mashuhuri wa madola hayo madogo ilikuwa jamhuri ya Bou Regreg katika Moroko ya leo wakati wa karne za 17-19.

## Viungo vya Nje

* Tafiti za kitaaluma juu ya uharamia wa kisasa na usalama wa baharini Ilihifadhiwa 14 Agosti 2020 kwenye Wayback Machine.
* European Union Naval Force Somalia Ilihifadhiwa 6 Mei 2010 kwenye Wayback Machine.
* Filamu 5 nzuri kuhusu uharamia huko Somalia

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya sheria bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Haramia** kama historia yake au uhusiano wake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Beirut

**Beirut** (*pia: Beyrouth;* kwa Kiarabu: بيروت) ni mji mkuu wa Lebanon, pia mji mkubwa na bandari kuu ya nchi hiyo. Iko mwambaoni pa Bahari ya Kati.

Imekadiriwa kuwa idadi ya wakazi ni kati ya milioni moja na mbili.

Mahali pa mji ni kanda kati ya bahari na milima inayofuatana sambamba na mwendo wa pwani.

Kitovu cha kihistoria kiko kando ya rasi inayoitwa Ras Beirut penye kitovu cha mji wa kisasa kabla ya vita vya wenyewe kwa wenyewe ya Lebanon kati ya miaka 1975 na 1990.
Kipindi kirefu cha vita hivyo vya ndani kilibadilisha uso wa mji katika mengi. Mji ulitenganishwa katika maeneo ya Wakristo na Waislamu hasa. Mitaa mipya ilianzishwa mbali na mstari wa mapigano, ujenzi ukaongezeka sana hasa upande wa kaskazini na kuelekea milimani.

Tangu amani ya mwaka 1990 mji ulijengwa upya. Lakini mashambulizi ya ndege za vita za Israeli mnamo Julai 2006 yaliharibu tena sehemu za mji.

Nyumba zilizofyatuliwa risasi wakati wa vita 1975-1990.
Kabla ya vita Beirut ilikuwa tangu muda mrefu kitovu cha kiuchumi na kielimu cha Mashariki ya Kati. Chuo Kikuu cha Kimarekani (American University of Beirut) pamoja na vyuo vikuu vya serikali na Kanisa Katoliki vimeendelea kufundisha hata wakati wa vita. Nafasi ya kinara cha kielimu imerudishwa kwa sababu ya uhuru kwa ajili ya magazeti na wachapishaji vitabu, lakini uongozi wa kiuchumi umehamia nchi za ghuba ya Uajemi kama vile Kuwait, Qatar na Falme za Kiarabu.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Asia bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Beirut** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Mkoa wa Bono Mashariki

**Mkoa wa Bono Mashariki** ni mmojawapo kati ya mikoa 16 ya Jamhuri ya Ghana.

Eneo lake ni la kilomita ya mraba 23,257.

Makao makuu ni Techiman.

## Tazama pia

* Mikoa ya Ghana

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Afrika bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Mkoa wa Bono Mashariki** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Mkakao

| **Mkakao (*Theobroma cacao*)** |
| --- |
|  **Mkakao** |
| **Uainishaji wa kisayansi** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Himaya: | Plantae (Mimea)  |
| (bila tabaka): | Angiospermae (Mimea inayotoa maua)  |
| (bila tabaka): | Eudicots (Mimea ambayo mche wao una majani mawili)  |
| (bila tabaka): | Rosids (Mimea kama mwaridi)  |
| Oda: | Malvales (Mimea kama mpamba)  |
| Familia: | Malvaceae (Mimea iliyo na mnasaba na mpamba)  |
| Jenasi: | *Theobroma*  |
| Spishi: | *T. cacao* L. |

 |

**Mkakao** (jina la kisayansi: *Theobroma cacao*) ni mti ambao maua na kwa hivyo matunda yake yamea juu ya shina au matawi. Kokwa hutumika kwa kutengeneza kakao, ambayo ni chanzo cha chokoleti.

Mkakao hulimwa sana nchini Ghana, lakini pia Tanzania maeneo kama vile Kyela.

## Picha

* Maua
* Matunda mabichi
* Tunda lililokatwa
* Kokwa
* Kakao - kifani katika makumbusho

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mmea fulani bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Mkakao** kama uainishaji wake wa kibiolojia, uenezi au matumizi yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Mkoa wa Menaka

Eneo la Menaka
Menaka bado inaonyeshwa kama sehemu ya Mkoa wa Gao.
**Menaka** (kwa Kibambara Menaka Dineja) ni mkoa wa Mali ulioundwa kisheria mwaka 2012 kutoka sehemu ya mashariki ya Mkoa wa Gao.

Uuanzishwaji halisi wa mkoa huo ulifanyika tarehe 19 Januari 2016 kwa kumteua Daouda Maïga kama gavana wa mkoa. Wajumbe wa baraza la mpito wa mkoa waliteuliwa tarehe 14 Oktoba 2016.

Mkoa umegawanyika katika wilaya *(cercles)* nne: Anderamboukane, Inekar, Tidermene, na Menaka, eneo la mji mkuu, pia hujulikana Menaka.

## Marejeo
# Volga

| Volga |
| --- |
|  |
| **Chanzo** | vilima ya Valdai, mkoa wa Tver Oblast, Urusi |
| **Mdomo** | Bahari ya Kaspi |
| **Nchi** | Urusi |
| **Urefu** | 3,692 km |
| **Kimo cha chanzo** | 225 m |
| **Tawimito** | mto Oka, mto Kama |
| **Mkondo** | 8,060 m³/s (karibu na Volgograd) |
| **Eneo la beseni** | 1,380,000 km² |
| **Miji mikubwa kando lake** | Astrakhan, Volgograd, Samara, Kazan, Nizhny Novgorod, Yaroslavl |

Beseni la Volga.
**Volga** (kwa Kirusi: **Волга**) ni mto mrefu kuliko yote ya Ulaya. Mwendo wake kuanzia chanzo hadi mdomo uko nchini Urusi. Urefu wake ni km 3,690. Inanaza kaskazini- magharibi ya Moskva na kupita kwenye tambarare za Urusi ya magharibi. Inaishia kwenye Bahari ya Kaspi kwa kimo cha -28 (chini ya UB) karibu na mji wa Astrakhan. Volga inapokea takriban mito 200 inayoishia humo.

Mto ni njia ya maji muhimu inayounganana na:

* Bahari ya Baltiki kupitia mfereji wa Volga-Baltiki
* Bahari Nyeupe kupitia mfereji wa Baltiki-Bahari Nyeupe
* Bahari Nyeusi na Mediteranea kupitia mfereji wa Volga-Don

## Picha

* Rzev ni mji wa kwanza kwenye mwendo wa Volga. Picha ya mwanzo wa karne ya 20
* Mto Volga karibu na Ulyanovsk
* Picha kutoka angani
* Volga ikifunikwa kwa barafu wakati wa Januari

## Tazama pia

* Orodha ya mito ya Urusi

## Viungo vya nje

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 Volga

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Urusi bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Volga** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Basi

Basi dogo huko Novoaltaisk.
Basi la masafa marefu huko Krakow, Polandi.
**Basi** (kutoka Kiingereza "bus") ni chombo cha usafiri kinachotumika kusafirisha watu kutoka eneo moja kwenda eneo jingine kwa ajili ya shughuli mbalimbali, kwa mfano kazi, masomo, utafiti na kadhalika.

Vyombo hivi vipo vya aina mbalimbali, kwa mfano kuna mabasi madogo yanayobeba abiria wachache na kusafiri umbali wa kawaida, pia kuna mabasi makubwa yenye kubeba watu wengi kuanzia hamsini na kuendelea na mabasi hayo husafiri umbali mrefu: yanaweza kusafiri kutoka nchi moja kwenda nchi nyingine bila kumpumzishwa.

Katika dunia ya sasa mabasi yanatumika sana katika shughuli mbalimbali, kwa mfano shughuli za kiuchumi kwa kusafirisha wafanyakazi na wafanyabiashara katika nchi mbalimbali.

Kwa msaada wa vyombo hivyo watu wanaweza kufika sehemu nyingi kwa wakati na kwenye kazi zao kwa wakati; hali hii imesaidia kwa kiasi kikubwa kukuza uchumi wa nchi nyingi duniani.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya teknolojia bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu mada hiyo kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Bahari ya Siberia Mashariki

Bahari ya Mashariki ya Siberia
Pevek ni bandari kuu kwenye bahari ya Mashariki ya Siberia, picha ilipigwa wakati wa mwezi wa Januari 2008
**Bahari ya Mashariki ya Siberia** (rus. Восто́чно-Сиби́рское мо́ре *vostochno-sibirskoye more*) ni bahari ya pembeni ya Bahari ya Aktiki, kaskazini kwa Urusi. Eneo lake ni 944.600 km².

Iko kati ya visiwa vya Siberia Mpya upande wa magharibi na Kisiwa cha Wrangel kwa mashariki upande wa kaskazini ya pwani la Siberia, kati ya Bahari ya Laptev na Bahari ya Chukchi.

Kati ya tabia zake ni tabianchi baridi sana, maji yenye chumvi kidogo, uhaba wa uoto, wanyama na wakazi wa kibinadamu, uwingi wa barafu inayoyeyuka kwenye miezi ya Agosti – Septemba pekee.

Wakazi asilia walikuwa makabila ya kienyeji wawindaji, wavuvi na wafugaji wa reindeer. Leo hii walio wengi ni Warusi. Kazi yao inapatikana hasa katika migodi na kama mabaharia. Mji mkubwa ni bandari la Pevek ambayo ni mji kaskazini zaidi ya Urusi bara mwenye wakazi 4,721..

## Tanbihi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Urusi bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Bahari ya Siberia Mashariki** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Bathurst Island (Nunavut)

Kisiwa cha Bathurst(Nunavut),Kanada
**Bathurst Island (Nunavut)** ni kisiwa kikubwa cha eneo la kaskazini mwa Nunavut (Kanada).

Kinapatikana katika Bahari ya Aktiki kikiwa na ukubwa wa kilometa mraba 16,042, ila hakina wakazi.

## Tazama pia

* Funguvisiwa la Aktiki

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Kanada bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Bathurst Island (Nunavut)** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Duma

| **Duma** |
| --- |
|  Duma |
| **Uainishaji wa kisayansi** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Himaya: | Animalia (Wanyama)  |
| Faila: | Chordata (Wanyama wenye ugwe wa neva mgongoni)  |
| Ngeli: | Mammalia (Wanyama wenye viwele)  |
| Ngeli ya chini: | Placentalia (Wanyama wenye mji)  |
| Oda: | Carnivora (Wanyama mbua)  |
| Nusuoda: | Feliformia (Wanyama kama paka)  |
| Familia: | Felidae (Wanyama walio na mnasaba na paka)  |
| Nusufamilia: | Felinae (Wanyama wanaofanana na paka)  |
| Jenasi: | *Acinonyx* Brookes, 1828 |
| Spishi: | *A. jubatus* (Schreber, 1775) |

 |
| Ngazi za chini |
| **Nususpishi 4:A. j. hecki* Hilzheimer, 1913
* *A. j. jubatus* Schreber, 1775
* *A. j. soemmeringii* Fitzinger, 1855
* *A. j. venaticus* Griffith, 1821
 |
|  Misambao ya nususpishi za duma |

Duma
**Duma** ni mnyama mbuai aliyemo katika jamii ya paka (Felinae) ambaye hupatikana Afrika na kidogo sehemu za Asia. Chakula chake ni wanyama jamii ya swala .

Kichwa chake ni kidogo zaidi ukilinganisha na wanyama wengine wa jamii yake kama chui. Duma anatofautiana na chui pia kwa sehemu ya mgongo na sehemu ya machoni: mgongo wa duma huwa kama alama ya "S", tofauti na mgongo wa chui. Macho ya duma yana weusi mkali ukilinganisha na chui.

Manyoya yake yana rangi ya manjano inayoelekea kwenye rangi ya udongo iliyopambwa na madoa meusi. Rangi ya duma inashabihiana na mazingira yake ya mawindo hutegemea zaidi mbio na kuona ukilinganisha na wanyama wengine wawindaji ambao hutegemea kunusa na kuvizia katika mawindo yao. Ndiye mnyama anayeaminika kuwa na mwendo kasi zaidi kuliko wanyama wengine watembeao kwa miguu: hukimbia kilometa 113 kwa saa.

Wanapokua, madume hutembea peke yao katika makundi ya duma watatu au wawili. Wanajamiana na majike wanapokuwa kwenye joto tu na si vinginevyo.

## Picha

* Duma na watoto wake
# Mpumalanga

**Mpumalanga(kabla ya 2002 iliitwa Eastern Transvaal)* ni moja kati ya majimbo 9 za Afrika Kusini. Kuna wakazi 3,364,000 (2001) kwenye eno la 79,512 km². Jimbo lilianzishwa mwaka 1994 kutokana na sehemu za jimbo la awali la Transvaal na maeneo ya bantustan KaNgwane, KwaNdebele na Lebowa. Mji mkuu ni Nelspruit.

Neno Mpumalanga limetokana katika lugha ya Kiswazi likimaanisha "mahali pa macheo".

## Jiografia

Mpumalanga imepakana na Eswatini na Msumbiji halafu na majimbo ya KwaZulu-Natal, Dola Huru, Gauteng na Limpopo. Hifadhi ya Kruger ambayo ni hifadhi ya wanyama mashuhuri imo jimboni.

Kuna kanda mbili za tambarare za juu penye usimbishaji kidogo na tambarare za duni penye mvua nyingi.

## Uchumi

### Kilimo

Sehemu kubwa ya eneo hutumiwa kwa kilimo. Mazao ni pamoja na mahindi, ngano, ntama, alizeti, soya, karanga, miwa, mboga, kahawa, chai, pamba, tumbako, machungwa na matgunda mengine.

Misitu huvunwa hasa katika kaskazini penye kiwanda kikubwa cha karatasi cha Ngodwana.

Takriban 14% za eneo hutumiwa kwa mifugo hasa ng'ombe na kondoo.

### Migodi

Kati ya madini yanayochimbwa ni: dhahabu, platini, shabha, makaa mawe na mengi mengine.

Mpumalanga huzalisha 83% za makaa mawe ya Afrika Kusini.

### Utalii

Hifadhi ya Kruger ina eneo la 20,000 km² hutembelewa sana na watalii.

## Viungo vya nje

* Tovuti rasmi (Kiingereza)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Afrika Kusini bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Mpumalanga** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |

|   **Majimbo ya Afrika Kusini** |  |
| --- | --- |
| Dola Huru | Gauteng | Kaskazini-Magharibi | KwaZulu-Natal | Limpopo | Mpumalanga | Rasi ya Kaskazini | Rasi ya Magharibi | Rasi ya Mashariki |
# Kiatu

Jozi la viatu rasmi.
Maonyesho ya aina mbalimbali za viatu.
**Kiatu** ni bidhaa yenye lengo la kulinda na kustarehesha mguu wa binadamu wakati wa kufanya shughuli mbalimbali. Pia kutumika kama bidhaa ya mapambo na mitindo, hasa kutokana na aina mbalimbali sana, tena tofauti kati ya utamaduni mmoja na utamaduni mwingine.

Zaidi ya hayo, mitindo mara nyingi imefanya wengi kubuni mambo kama vile, viatu vya visigino virefu au tambarare. Tofauti ya gharama yake inatumika pia kujenga matabaka kati ya watu. Viatu vilivyotolewa na wabunifu maarufu vinaweza kuwa vya vifaa ghali, na kuuzwa kwa mamia au hata maelfu ya dola za Marekani.

Baadhi ya viatu vinaundwa kwa madhumuni maalum, kama vile buti iliyoundwa mahsusi kwa ajili ya kupanda milima au kuteleza juu ya theluji.

Kwa kawaida, viatu vimefanywa kutoka ngozi, mbao au turubai, lakini pia vinazidi kufanywa kutoka mpira, plastiki n.k.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya utamaduni bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Kiatu** kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Nadine Gordimer

|  |
| --- |
| **Nadine Gordimer** |
|  |
| Amezaliwa | 20 Novemba 1923 (1923-11-20) Afrika Kusini |
| Amekufa | 13 July 2014 |
| Nchi | Afrika Kusini |
| Kazi yake | Mwandishi |
| Ndoa | Gerald Gavron (1949-?; waliwachana; mtoto 1) Reinhold Cassirer (1954-2001; mtoto 1) |

**Nadine Gordimer** (20 Novemba 1923 - 13 Julai 2014) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Afrika Kusini. Hasa aliandika riwaya dhidi ya siasa ya ubaguzi wa rangi (yaani *apartheid*), na kuonyesha uharibifu katika maisha ya Waafrika. Mwaka wa 1991 alishinda **Tuzo ya Nobel ya Fasihi**.

## Angalia pia

* Orodha ya Waandishi wa Afrika Kusini

## Marejeo

* Chapman, Michael. 2003. *Southern African Literatures*, University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mwandishi fulani bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Nadine Gordimer** kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Orsk

Orsk
**Orsk** (Kirusi: **Орск**) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 250.963. Iko katika mkoa wa Orenburg Oblast.

## Tazama pia

* Orodha ya miji ya Urusi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Urusi bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Orsk** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Baluchistan

Eneo la Wabaluchi linaonyeshwa kwa rangi ya pinki
**Baluchistan**, **Balochistan** au **Baluchestan** (بلوچستان) ni eneo linalokaliwa na Wabaluchi. Imegawiwa kati ya Pakistan, Irani na Afghanistan.

Hapa kuna vitengo vifuatavyo:

* Jimbo la Balochistan katika Pakistan (km² 347.190 , wakazi milioni 12.3, nusu yao Wabaluchi)
* Mkoa wa Sistan na Baluchistan katika Irani (km² 181,785, wakazi milioni 2.5, zaidi ya nusu Wabaluchi)
* Katika Afghanistan eneo la Wabaluchi limegawiwa kati ya wilaya za Nimruz, Helmand na Kandahar, idadi yao ni takriban 600,000.

Idadi ya Wabaluchi inakadiriwa kuwa milioni 10. Wengine huishi nje ya Baluchistan hasa katika miji mikubwa ya nchi zao. Kuna pia Wabaluchi katika Afrika ya Mashariki na mababu zao walichukuliwa kama askari na Sultani wa Zanzibar wakati wa karne ya 19.

## Marejeo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Asia bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Baluchistan** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |