Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Jiometri

Jiometria inajulisha ukubwa wa pembetatu.
**Jiometri** (pia: **Jiometria**, kutoka neno la Kigiriki γεωμετρία, *geometria*, linaloundwa na geo- "dunia" na -metron "kipimo", kwa kupitia Kiingereza *geometry*) ni tawi la hisabati linalochunguza ukubwa, mjao, umbo na mahali pa eneo au gimba.

Tawi la jiometri linalochunguza pembetatu hasa huitwa trigonometria.

Maumbo huwa na nyanda (dimensioni) mbili yakiwa bapa, au tatu kama ni gimba. Kwa mfano mraba, pembetatu na duara ni bapa na kuwa na nyanda 2 za upana na urefu. Kumbe tufe (kama mpira) au mchemraba huwa na nyanda 3 za upana, urefu na kimo (urefu kwenda juu).

## Jiometri za kitambo

Maumbo ya jiometri yalionekana kwanza nchini Mesopotamia na Misri katika milenia ya pili baada ya Yesu Kristo. Maumbo haya yalikuwa na urefu, uwanda ambazo zilitumika katika kupima ardhi na kuzuru sayari nyingine.

## Matumizi

Jiometri hutumiwa kupima eneo na mzingo wa umbo bapa. Inaweza kupima pia mjao na eneo la uso wa gimba.

Katika maisha ya kila siku jiometri inasaidia kujua vipimo vya vitu vingi kama vile:

* eneo wa uso wa chumba na hivyo kuamua kiasi cha rangi kinachohitajika kwa kupaka rangi kuta zote.
* Mjao wa chombo ili kujua kuna lita ngapi za maji ndani yake.
* Eneo la shamba linalotakiwa kugawiwa kati ya watu.
* Urefu wa mzingo wa bwawa ili kujua tunahitaji kununua mita ngapi za fensi tukitaka kuifunga.

## Historia

Chanzo cha jiometri kilikuwa elimu ya kupima ukubwa wa eneo fulani, kwa mfano eneo la mashamba ya kijiji kwa kusudi la kuligawa kati ya watu wake.

Mtaalamu wa Ugiriki ya Kale aliyeitwa Euklides alitunga kitabu cha kwanza kinachofahamika kuhusu jiometri.

## Viungo vya nje

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 Jiometri

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya hisabati bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Jiometri** kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Cornwall

Truro, Cornwall
**Cornwall** (kwa Kikornishi: **Kernow**, matamshi: ˈkɛrnɔʊ) ni kaunti ya Uingereza kusini magharibi.

Eneo lake ni la Km² 3,562.

Wakazi ni 563,600.

## Tanbihi

## Vyanzo

* Clegg, David (2005). *Cornwall & the Isles of Scilly: the complete guide* (tol. la 2nd). Leicester: Matador. ISBN 1-904744-99-0.
* Halliday, Frank Ernest (1959). *A History of Cornwall*. London: Gerald Duckworth. ISBN 0-7551-0817-5. A second edition was published in 2001 by the House of Stratus, Thirsk: the original text new illustrations and an afterword by Halliday's son
* Payton, Philip (2004). *Cornwall: A History* (tol. la 2nd). Fowey: Cornwall Editions Ltd. ISBN 1-904880-00-2.

## Marejeo mengine

* Balchin, W. G. V. (1954) *Cornwall: an illustrated essay on the history of the landscape*. (The Making of the English Landscape). London: Hodder and Stoughton
* Boase, George Clement; Courtney, W. P. (1874–1882) *Bibliotheca Cornubiensis: a catalogue of the writings, both manuscript and printed, of Cornishmen, and of works relating to the county of Cornwall, with biographical memoranda and copious literary references*. 3 vols. London: Longmans, Green, Reader, and Dyer
* du Maurier, Daphne (1967). *Vanishing Cornwall*. London: Doubleday. (illustrated edition Published by Victor Gollancz, London, 1981, ISBN 0-575-02844-0, photographs by Christian Browning)
* Ellis, Peter Berresford (1974). *The Cornish Language and its Literature*. London: Routledge & Kegan Paul Books. ISBN 0-7100-7928-1. (Available online on Google Books).
* Graves, Alfred Perceval (1928). *The Celtic Song Book: Being Representative Folk Songs of the Six Celtic Nations*. London: Ernest Benn. (Available online on Digital Book Index)
* Koch, John T. (2006). *Celtic culture: a historical encyclopedia*. London: ABC-CLIO. ISBN 1-85109-440-7. (Available online on Google Books).
* Payton, Philip (1996). *Cornwall*. Fowey: Alexander Associates. ISBN 1-899526-60-9.
* Stoyle, Mark (2001). "BBC – History – The Cornish: A Neglected Nation?". *BBC History website*. BBC. Iliwekwa mnamo 25 Mei 2009.`{{cite web}}`: CS1 maint: date auto-translated (link)
* Stoyle, Mark (2002). *West Britons: Cornish Identities and the Early Modern British State*. Exeter: University of Exeter Press. ISBN 0-85989-688-9.
* Williams, Michael (ed.) (1973) *My Cornwall*. St Teath: Bossiney Books (eleven chapters by various hands, including three previously published essays)

## Viungo vya nje

* Cornwall Council
* The History of Parliament: the House of Commons – Cornwall, County, 1386 to 1831 Ilihifadhiwa 30 Septemba 2019 kwenye Wayback Machine.
* Cornwall katika Open Directory Project

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Uingereza bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Cornwall** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Ulalo

Ulalo mbili za mstatili (nyekundu)
**Ulalo** (pia:**hanamu**) ni mstari unaounganisha pembe mkabala za pembenyingi yenye pembe nne au zaidi kama mstatili, pembetano n.k.

Idadi ya lalo ni WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ambamo "n" ni idadi ya pembe za pembenyingi.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya sayansi bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Ulalo** kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Uhakiki wa Pythagoras

Katika hisabati, **uhakiki wa Pythagoras** ni taarifa juu ya pande zote za pembetatu mraba.

Fomula yake ni **a2 + b2 = c2** inayomaanisha ya kwamba kwenye pembetatu mraba jumla ya miraba juu ya miguu inayokutana kwenye pembemraba *(cathetus)* ni sawa na mraba juu ya kiegema (*hypotenuse*, upande usiounganishwa na pembemraba).

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
## Ushahidi

Ushahidi wa Leonardo da Vinci.

## Kurasa zinazohusiana

* Pythagoras
# Umoja wa Kimataifa wa Astronomia

Nembo la I.A.U.
Mkutano Mkuu wa I.A.U. wa mwaka 2006 mjini Prague ambako kundi mpya la "sayari kibete" lilitambuliwa
**Umoja wa Kimataifa wa Astronomia** (kifupi: **UKIA**) (kwa Kiingereza: International Astronomical Union - **IAU** au Union astronomique internationale, UAI) ni shirika la kimataifa linalounganisha mashirika ya wataalamu wa astronomia kutoka nchi mbalimbali. Lilianzishwa mwaka 1919 na ofisi yake iko mjini Paris, Ufaransa.

Shabaha ya umoja ni kuendeleza na kuhifadhi elimu ya astronomia. Wanachama ni wataalamu waliosoma sayansi hii na kufanya kazi ya uchunguzi na kufundisha katika vyuo vikuu au taasisi za astronomia. mwaka 2008 idadi ilikuwa wanachama 9623 katika nchi 86.

Umoja wa Kimataifa wa Astronomia unashirikiana na vikundi na shirika za wanaastronomia ridhaa zinazounganisha wapenzi wa astronomia wasiofanya kazi katika fani hii lakini kuangalia nyota kama ridhaa.

IAU ina wajibu wa kutawala mfumo wa kutoa majina ya magimba yanayoendelea kutambuliwa katika anga ya ulimwengu pamoja na majina ya milima au kasoko yao.

## Viungo vya Nje

* Website of the International Astronomical Union
* XXVIth General Assembly 2006 Ilihifadhiwa 10 Aprili 2003 kwenye Wayback Machine.
# Newcastle upon Tyne

Sehemu ya Mji wa Newcastle upon Tyne

|  |
| --- |
| Newcastle upon Tyne |
| Newcastle upon Tyne
Mahali pa mji wa Newcastle upon Tyne katika Uingereza |
| Majiranukta: ﻿ / ﻿ |
| Nchi | Uingereza |
| Mkoa | Uingereza Kaskazini-Mashariki |
| Wilaya | Tyne na Wear |
| **Idadi ya wakazi** |
|  - Wakazi kwa ujumla  | 271,600 |
| Tovuti:  www.newcastle.gov.uk
 |

**Newcastle** ni mji wa Uingereza ulio kando ya mto Tyne. Mji una watu wengi: takriban wakazi 271,600 wanaishi mjini huko.

Jiji hili lilikua baada ya kuongozwa na Waroma na likaitwa the Castle na Robert Curthose.

## Vivutio jijini hapa

Unapotembea jijini Newcastle, hutokuwa umetembea sana kama hutoangalia Seven Bridges zenye mvuto mkubwa sana. Kulingana wa wovuti wa, pahala pengine penye mvuto mkubwa zaidi jijini Newcastle ni Eldon Square Shopping Centre. Hapa utaweza kununua vitu unavyotaka kwa bei rahisi na pia uweze kuangalia wachuuzi mbalimbali na uone watu wengi walio kwa hii shopping centre.

Great North Museum, Hancock ni pahala pengine penye mvuto mkubwa. Hapa utaweza kuona vitu mbali mbali vilivyo kwa hii museum na pia uweze kujua historia ya jiji hili la Newcastle.

Life Science Centre ni mahala kwingine ambapo utaweza kujua mengi kuhusu sayansi katika Newcastle. Katika Life Science Centre utaweza kupitia kwa 4D motion ride.

## Tazama pia

* Orodha ya miji ya Ufalme wa Muungano

## Tanbihi

## Viungo vya nje

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Uingereza bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Newcastle upon Tyne** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Uingereza Mashariki

|  |
| --- |
| East of England |
| Mahali paEast of EnglandMahali pa Uingereza Mashariki katika Uingereza |
| Nchi |  Ufalme wa Muungano |
| Sehemu |  Uingereza |
| Mji mkuu | Cambridge |
| **Eneo** |
|  - Jumla | 19,120 km²
 |
| **Idadi ya wakazi** (2001) |
|  - Wakazi kwa ujumla  | 5,388,140 |
| Tovuti:
 |

**Uingereza ya Mashariki** (Kiing.: *East of England*) ni moja ya mikoa 9 ya kujitawala ya Uingereza.

Idadi ya wakazi wake ni takriban 5,388,140.

Mji wake mkuu ni Cambridge.

## Tazama pia

* Eire ya Kaskazini
* Uskoti
* Welisi

## Viungo vya nje

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 Uingereza Mashariki

|  |   Mikoa ya Uingereza |
| --- | --- |
| London Mkuu | Kaskazini-Magharibi | Kaskazini-Mashariki | Kusini-Magharibi | Kusini-Mashariki | Mashariki | Midlands Magharibi | Midlands Mashariki | Yorkshire na Humber |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Uingereza bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Uingereza Mashariki** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Gaborone

Mji wa Gaborone
**Gaborone** ni mji mkuu wa Botswana ukiwa na wakazi 246,325 (mwaka 2022), asilimia 10 ya wakazi wote wa nchi hiyo. Uko kusini-mashariki ya nchi.

## Historia

Mji huu ulianzishwa kwenye makao ya chifu Kgosi Gaborone wa BaTlokwa. Waingereza walijenga kituo kidogo cha kiutawala kando ya kijiji cha chifu. Makao haya madogo yalikua ghafla wakati wa uhuru wa Botswana ilipoamuliwa kujenga mji mkuu mpya. Botswana iliwahi kuwa na mji wake mkuu wa kikoloni ndani ya eneo la Afrika Kusini katika mji wa Mafeking ilitawaliwa na Uingereza kwa jina la "Bechuanaland Protectorate."

Uhuru ulipokaribia viongozi waliona haja ya kuwa na mji mkuu ndani ya Botswana wakaamua kupanua Gaborone.

Katika muda mfupi wa miaka mitatu mnamo 1965 - 1967 pekee mji mpya ukajengwa mwenye majengo ya bunge, serikali, kituo cha umeme, shule, hospitali, polisi, posta, benki, maduka, kanisa, hoteli, kiwanda cha bia, uwanja wa michezo na nyumba 1000.

Leo hii Gaborone ni mji wa kisasa kabisa inayoonyesha maendeleo ya kiuchumi wa Botswana.
Jumuiya ya Maendeleo ya Afrika Kusini (Southern African Development Community (SADC)) ina makao makuu yake Gaborone. Kuna pia Chuo Kikuu cha Botswana.

## Marejeo
# Android 13

Android 13

**Android 13** ni toleo la kumi na tatu kuu la mfumo wa uendeshaji wa Android, na ni toleo la ishirini kwa ujumla, lililotengenezwa na *Open Handset Alliance* inayoongozwa na Google. Ilichapishwa kwa umma na *Android Open Source Project (AOSP)* tarehe 15 Agosti 2022. Simu za kwanza kutolewa na Android 13 zilikuwa Pixel 7 na 7 Pro.

Hadi Julai 2024, 21% ya vifaa vya Android vinatumia Android 13, na hii inaiweka kama toleo la pili linalotumika zaidi, nyuma ya Android 14 yenye 28%.

## Tanbihi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya teknolojia bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu mada hiyo kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Symbian

Taswira gandifu ya Nokia-e90 ikiwa na mfumo wa uendeshaji wa Symbian.
**Symbian** ulikuwa mfumo wa uendeshaji wa simu za mkononi uliotumika sana mwanzoni mwa miaka ya 2000. Ilianza mwaka 1998 kama matokeo ya ushirikiano kati ya kampuni nne: Nokia, Ericsson, Motorola, na Psion. Mwanzilishi mkuu wa Symbian alikuwa David Potter ambaye kimsingi ndiye mwanzilishi wa Psion. Mfumo huu ulitokana na mfumo wa awali wa Psion's EPOC, ambao ulitumika kwenye vifaa vya mkononi vya Psion.

Symbian ilitambulika kwa uwezo wake wa kuendesha vifaa vyenye rasilimali ndogo, na ulikuwa mfumo wa uendeshaji uliotumika sana kwenye simu za mkononi kabla ya ujio wa Android na iOS. Nokia ilikuwa mtumiaji mkubwa zaidi wa Symbian, ikitoa simu nyingi zilizoendeshwa na mfumo huu.

Mwanzoni mwa miaka ya 2000, Symbian ilikuwa na sehemu kubwa ya soko la simu za mkononi. Hata hivyo, ilianza kupoteza umaarufu wake baada ya ujio wa iPhone na Android, ambazo zilitoa uzoefu bora zaidi wa mtumiaji na uwezo mkubwa zaidi wa kiteknolojia.

Mnamo mwaka 2008, Symbian Foundation ilianzishwa ili kuendeleza na kusimamia mfumo wa uendeshaji wa Symbian kama mradi wa chanzo huria. Hata hivyo, juhudi hizi hazikuweza kuokoa mfumo huo kutoka kupoteza umaarufu. Nokia iliendelea kutumia Symbian hadi mwaka 2011, ambapo ilitangaza mpango wa kuhamia kwenye Windows Phone kama mfumo wake mkuu wa uendeshaji.

Hali ya Symbian kwa sasa ni kwamba mfumo huu hauendelezwi tena na umetoweka kutoka sokoni jumla. Simu mpya hazitolewi tena na Symbian, na watengenezaji wengi wa programu wameacha kuunga mkono mfumo huu. Hivyo, Symbian inaweza kusemekana kuwa sehemu ya historia ya teknolojia ya simu za mkononi, ikiwa na mchango mkubwa katika maendeleo ya mifumo ya uendeshaji ya simu za kisasa.

## Tazama pia

* Simujanja

|  |
| --- |
|  *Makala hii* ni sehemu ya mradi wa *kuboresha Wikipedia na Wikamusi ya Kiswahili. Unaweza **kusaidiakuihariri na kuongeza habari**.* |
# Bab el Mandeb

Picha ya Bab el Mandeb kutola Angani kati ya Jibuti na Yemen
Bab el Mandeb
**Bab el Mandeb** (kiarabu: باب المندب "Mlango wa machozi") ni mlango wa bahari uliopo kati ya nchi ya Jibuti upande wa Afrika na Yemeni upande wa Asia.

Mlango wa bahari una upana wa 27 km ukiunganisha Bahari ya Shamu na Bahari Arabu kupitia Ghuba ya Aden. Bab el Mandeb iko kati ya njia za bahari duniani zinazotumiwa sana na meli kwa sababu usafiri wote kati ya Ulaya na Asia kwa njia ya Mfereji wa Suez hupita humo.

Ndani ya mlango upande wa Yemen kipo kisiwa cha Perim penye mnara wa taa. Ni sehemu ya Yemen. Upande wa pwani la Kiafrika kuna funguvisiwa ndogo ya "Kaka Saba" au Visiwa vya Sawabi ambavyo ni sehemu ya Jibuti.
# Indus (mto)

| Mto Indus (Sindh, Hind) |
| --- |
|  Picha ya beseni ya Indus kutoka angani |
| **Chanzo** | Nyanda za juu za Tibet |
| **Mdomo** | Bahari Hindi |
| **Nchi za beseni ya mto** | China (Tibet), Uhindi, Pakistan |
| **Urefu** | 3,200 km |
| **Kimo cha chanzo** | 5,300 m |
| **Kiasi cha maji kinachotolewa mdomoni** | 6,600 m³/s |
| **Eneo la beseni (km²)** | 1,165,000 km² |

**Mto Indus** {Kiurdu: سندھ Sindh; Kipunjabi Sindhu; Kihindi na Sanskrit: सिन्धु Sindhu; Kifarsi: حندو Hindu; Kigiriki: Ινδός Indos} ni mto mrefu wa Bara Hindi na mto mkubwa nchini Pakistan.

Chanzo chake kipo katika China (Tibet) ikiendelea kupitia Uhindi na Pakistan. Jina la Uhindi limetokana na jina la mto.

Maji ya Indus hutumiwa kwa mwagiliaji ni uti wa mgongo kwa sehemu kubwa ya kilimo cha Pakistan.

## Viungo vya Nje

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 Indus (mto) Blankonthemap The Northern Kashmir WebSite
* Bibliography on Water Resources and International Law Ilihifadhiwa 9 Februari 2011 kwenye Wayback Machine. See **Indus River**. Peace Palace Libray
* Northern Areas Development Gateway Ilihifadhiwa 11 Mei 2008 kwenye Wayback Machine.
* The Mountain Areas Conservancy Project Ilihifadhiwa 3 Machi 2016 kwenye Wayback Machine.
* Indus River watershed map (World Resources Institute) Ilihifadhiwa 13 Aprili 2005 kwenye Wayback Machine.
* Indus Treaty Ilihifadhiwa 20 Desemba 2005 kwenye Wayback Machine.
* Baglihar Dam issue Ilihifadhiwa 17 Juni 2005 kwenye Wayback Machine.
* Indus
* Indus Wildlife

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Asia bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Indus (mto)** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Eneo la Uingereza katika Bahari Hindi

|  Eneo la Uingereza katika Bahari Hindi British Indian Ocean Territory  |
| --- |
|  *Diego Garcia ni kisiwa kikuu cha Eneo la Uingereza katika Bahari Hindi* |
|  Habari za kimsingi |
| **Utawala** | Eneo la ng'ambo la Uingereza |
| **Mji Mkuu** | Kisiwa cha Diego Garcia |
| **Lugha rasmi** | Kiingereza |
| **Anwani ya kijiografia** | Latitudo: 6°00'S Longitudo: 71°30'E |
| **Eneo** | 60 km² |
| **Wakazi** | wanajeshi 2,500; wakazi asilia 2,000 walihamishwa |
| **Msongamano wa watu** | watu 58.3 kwa km² |
| **Simu & Pesa** | +56 (nchi) |
| **Mahali** |
|  Eneo la Uingereza katika Bahari Hindi pamoja na Diego Garcia |
|  Eneo la Uingereza katika Bahari Hindi |

**Eneo la Uingereza katika Bahari Hindi** (kwa Kiingereza: *British Indian Ocean Territory*) ni hasa funguvisiwa la Chagos likiwa pamoja na kisiwa cha Diego Garcia. Linapatikana kati ya Tanzania na Indonesia.

Mauritius inadai eneo lote ni lake, na mwaka 2017 mkutano mkuu wa Umoja wa Mataifa umeikubalia ifungue kesi katika Mahakama Kuu ya Kimataifa. Baada ya kushinda kesi hiyo, Ufalme wa Muungano ulifikia makubaliano na Mauritius (2024) ya kusaini mkataba utakaotambua visiwa kuwa vya Mauritius.

## Viungo vya nje

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 Eneo la Uingereza katika Bahari Hindi

  British Indian Ocean Territory travel guide kutoka Wikisafiri

* Official website
* British Indian Ocean Territory on UK government site
* The Chagos Conservation Trust – A non-political charity whose aims are to promote conservation, scientific and historical research, and to advance education concerning the archipelago.
* Diego Garcia Online: Information for the Diego Garcia, BIOT population Ilihifadhiwa 14 Julai 2019 kwenye Wayback Machine.
* UK Foreign Office- profile
* British Indian Ocean Territory entry at *The World Factbook*
* Diego Garcia Ilihifadhiwa 30 Desemba 2010 kwenye Wayback Machine., timeline posted at the History Commons.
* Christian Nauvel, "A Return from Exile in Sight? The Chagossians and their Struggle" (2006) 5 *Northwestern Journal of International Human Rights* 96–126 Ilihifadhiwa 2 Machi 2011 kwenye Wayback Machine. (retrieved 9 May 2011).
* EU Relations with British Indian Ocean Territory
* Chagos Islands (B.I.O.T.) at Britlink – British Islands & Territories
*  Ilihifadhiwa 21 Novemba 2018 kwenye Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu eneo fulani bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu eneo hilo kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Je, unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuiongezea habari*.*
*Usitaje majina ya madiwani na viongozi au maafisa wengine wa sasa maana wanabadilika haraka mno.* |
# Tasnia

Tasnia

**Tasnia** (kutoka Kiarabu: تصنيع, kwa Kiingereza: *industry*, *manufacturing*) ni neno la kutaja matawi mbalimbali ya uchumi wa nchi ambako bidhaa zinatengenezwa au huduma kutolewa.

Kiasili tasnia ilimaanisha hasa shughuli ambako watu wanashirikiana kuzalisha bidhaa wakibadilisha malighafi kuwa vitu vinavyotumika na binadamu, kwa hiyo shughuli za sekta ya pili ya uchumi pamoja na sekta ya viwanda.

Matumizi ya istilahi imepanuka kufuatana na Kiingereza "industry" kumaanisha pia utoaji wa malighafi (sekta ya msingi) na huduma (sekta ya tatu ya uchumi).

Tasnia ya kisasa hutegemea mgawanyo wa kazi na usanifishaji wa kazi.

## Marejeo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya uchumi bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Tasnia** kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Bahari ya Banda

**Bahari ya Banda** ni bahari ya pembeni ya Pasifiki, kandokando ya visiwa vya Maluku.

## Tanbihi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Asia bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Bahari ya Banda** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# James Cook

Captain James Cook mnamo 1775 alivyochorwa na Nathaniel Dance
**James Cook** (*tamka: jems kuk*; \* Uingereza, 27 Oktoba 1728 † Hawaiʻi, 14 Februari 1779) alikuwa nahodha, mpelelezi na mchoraji wa ramani Mwingereza katika karne ya 18.

Amejulikana hasa kutokana safari tatu katika Bahari ya Pasifiki na taarifa zake juu ya safari hizi. Cook alitembelea visiwa vingi visivyojulikana Ulaya hadi wakati ule akivipima na kuvichora kwenye ramani za Ulaya kwa mara ya kwanza.

Alizunguka dunia yote mara mbili. Kati ya maeneo aliyoyaweka kwenye ramani za dunia ni pwani la mashariki ya Australia, visiwa vya Hawaii, Newfoundland na New Zealand. Alivuka Mzingo wa Antaktiki na kupata kuona visiwa vipya na mandhari huko Amerika ya Kaskazini na Pasifiki ya Kusini.

Yeye ni maarufu kwa kutafuta pwani ya mashariki ya Australia, kuviona Visiwa vya Hawaii na ramani ya kwanza ya Newfoundland na New Zealand. Ndiyo sababu anaitwa "mtafiti wa Uingereza".

Wakati wa safari zake, alitumia muda mwingi juu ya majaribio ya sayansi, na ramani za maeneo mapya. Pia aliandika vitabu vingi kuhusu kile alichokiona.

Cook aliuawa na wenyeji wa Hawaii alipotembelea kisiwa mara ya tatu.

Visiwa vya Cook hutunza kumbukumbu ya jina lake.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mtu huyo bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **James Cook** kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |