Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Visiwa vya Solomon

Module:Percentage

**Solomon Islands**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bendera
 | Nembo
 |

 |
| Kaulimbiu ya taifa: *To Lead is to Serve* (Kuongoza ni kuhudumia) |
| Wimbo wa taifa: *God Save Our Solomon Islands* *Mungu abariki Visiwa vyetu vya Solomon* |
|  |
| **Mji mkuu** | Honiara 9°28′ S 159°49′ E |
| **Mji mkubwa nchini** | Honiara |
| **Lugha rasmi** | Kiingereza |
| **Serikali** Mfalme Gavana Mkuu Waziri Mkuu | Ufalme wa kikatiba Charles III wa Uingereza David Vunagi Manasseh Sogavare |
| **uhuru** tarehe |  7 Julai 1978 |
| **Eneo**  - Jumla  - Maji (%) |   28,400 km² (ya 142) 3.2% |
| **Idadi ya watu**  - Julai 2018 kadirio  - Msongamano wa watu |   652,857 (ya 167) 18.1/km² (ya 200) |
| **Fedha** | Dollar ya Solomoni (`SBD`) |
| **Saa za eneo**  - Kiangazi (DST) | (UTC+11) (UTC) |
| **Intaneti TLD** | .sb |
| **Kodi ya simu** | `+677`
- |

Ramani ya Solomoni
**Visiwa vya Solomon** ni nchi ya visiwani ya Melanesia katika Bahari ya Pasifiki iliyoko mashariki kwa Papua Guinea Mpya.

Eneo lake ni visiwa karibu 1000, vyenye jumla ya km² 28,400 na wakazi 652,857, wengi wakiwa Wamelanesia (95.3%), wakiongea lugha 90. Lugha rasmi ni Kiingereza.

Kati yao 97.4% ni Wakristo wa madhehebu mbalimbali, kuanzia Anglikana na Katoliki (19%).

Mji mkuu ni Honiara kwenye kisiwa cha Guadalcanal.

## Historia

Visiwa vimekaliwa tangu miaka elfu kadhaa na Wamelanesia.

Kuanzia karne ya 19 vilikuwa koloni la Ujerumani na la Uingereza.

Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia mapigano makali kati ya Japani na Marekani yalitokea hapo.

Visiwa vilipata uhuru mwaka 1978.

Mashujaa wa visiwa vya Solomon wakiwa na silaha
## Tazama pia

* Orodha ya lugha za Visiwa vya Solomon
* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

|  |
| --- |
| **Nchi\_na maeneo ya Australia na Pasifiki** |
| Australia | Fiji | Guam | Hawaii | Kaledonia Mpya | Kiribati | Kisiwa cha Pasaka | Mikronesia | Nauru | Nyuzilandi | Niue | Pitcairn | Polinesia ya Kifaransa | Palau | Papua Guinea Mpya | Samoa | Samoa ya Marekani | Visiwa vya Cook | Visiwa vya Mariana ya Kaskazini | Visiwa vya Marshall | Visiwa vya Solomon | Tonga | Tuvalu | Vanuatu | Wallis na Futuna |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu eneo fulani bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu eneo hilo kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Je, unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuiongezea habari*.*
*Usitaje majina ya madiwani na viongozi au maafisa wengine wa sasa maana wanabadilika haraka mno.* |
# Visiwa vya Aleuti

Ramani ya upinde wa Visiwa vya Aleuti kati ya Alaska na Siberia
**Visiwa vya Aleuti** (kwa Kiingereza: *Aleutian Islands*, kwa lugha ya wazawa: *Tanam Unangaa*) ni safu ya visiwa 150 hivi vyenye asili ya kivolkeno kaskazini mwa Bahari Pasifiki.

Vinaenea kwa kilomita za mraba 17,666 na safu hiyo ina urefu wa kilomita 1900 kutoka Rasi ya Alaska (Marekani) hadi Rasi ya Kamchatka katika Siberia (Urusi). Upinde wa visiwa hivyo unatenganisha Bahari ya Bering na sehemu nyingine ya Bahari Pasifiki.

Mara nyingi hugawiwa katika makundi kama vile (kuanzia Rasi ya Alaska) Fox Islands, Islands of Four Mountains, Andreanof Islands, Rat Islands, Near Islands upande wa Marekani, halafu Visiwa vya Komandorski upande wa Urusi.

Kila kisiwa ni mlima wa volkeno unaoenea juu ya uso wa bahari. Safu hii imetokea kama sehemu ya pete ya moto ya Pasifiki; hapa bamba la Pasifiki linasukumwa chini ya bamba la Amerika Kaskazini na hivi kusababisha nafasi kwenye koti la dunia inayowezesha joto na magma kupanda juu.

Upande wa Alaska kuna wakazi wasiozidi 8,200 wanaoishi kwenye visiwa 7. Sehemu ya Kirusi huitwa Visiwa vya Kamanda (au Komandorski) yenye wakazi 800 hivi kwenye Kisiwa cha Bering.

## Viungo vya Nje

* Aleutian Islands, makala katika kamusi elezo ya Oceandots (Kiingereza)
# Tonga

Pule'anga TongaKingdom of Tonga (Ufalme wa Tonga)**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bendera
 | Nembo
 |

 |
| Kaulimbiu ya taifa: Ko e 'Otua mo Tonga ko hoku tofi'a ("Mungu na Tonga ni urithi wangu") |
| Wimbo wa taifa: Ko e fasi 'o e tu'i 'o e 'Otu Tonga |
|  |
| **Mji mkuu** | Nuku'alofa 21°08′ S 175°12′ W |
| **Mji mkubwa nchini** | Nuku'alofa |
| **Lugha rasmi** | Kitonga, Kiingereza |
| **Serikali** Mfalme Waziri Mkuu | Ufalme Tupou VI Siaosi Sovaleni |
| **Ufalme** Uhuru | 4 Juni 1970, kutoka nchi lindwa chini ya Uingereza |
| **Eneo**  - Jumla  - Maji (%) |   748 km² (ya 175) 4 |
| **Idadi ya watu**  - [[]] kadirio  - 2021 sensa  - Msongamano wa watu |   (ya 199) 100,209 139/km² (ya 761) |
| **Fedha** | Pa'anga (`TOP`) |
| **Saa za eneo**  - Kiangazi (DST) | (UTC+13) (UTC+13) |
| **Intaneti TLD** | .to |
| **Kodi ya simu** | `+676`
- |
| 1 Takwimu za 2005. |

**Tonga** ni nchi ya visiwani ya Polynesia katika Pasifiki ya kusini yenye wakazi 102,321.

Eneo lake ni funguvisiwa lenye visiwa 169 kusini kwa Fiji na Samoa na kaskazini kwa New Zealand. Visiwa 52 tu vina wakazi (100,000 hivi).

## Jiografia

Eneo lote la nchi kavu ya visiwa ni km² 750.

Kisiwa kikubwa ni Tongatapu chenye eneo la km² 260.

Mahali pa juu katika Tonga ni volkeno ya mlima wa Kao (ambacho ni kisiwa cha Kao chenyewe) wenye kimo cha mita 1,030.

## Demografia

### Lugha

Kuna lugha tatu tu ambazo huzungumzwa nchini Tonga: Kiingereza (lugha rasmi), Kitonga (lugha rasmi) na Kiniuafo’ou ambayo inazidi kufifia.

### Dini

Upande wa dini, 96.9% wanajitambulisha kama Wakristo, hasa Wamethodisti (53.7%) na Wakatoliki (14.2%), mbali ya Wamormoni (18.6%).

## Tazama pia

* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

|  |
| --- |
| **Nchi\_na maeneo ya Australia na Pasifiki** |
| Australia | Fiji | Guam | Hawaii | Kaledonia Mpya | Kiribati | Kisiwa cha Pasaka | Mikronesia | Nauru | Nyuzilandi | Niue | Pitcairn | Polinesia ya Kifaransa | Palau | Papua Guinea Mpya | Samoa | Samoa ya Marekani | Visiwa vya Cook | Visiwa vya Mariana ya Kaskazini | Visiwa vya Marshall | Visiwa vya Solomon | Tonga | Tuvalu | Vanuatu | Wallis na Futuna |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu eneo fulani bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu eneo hilo kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Je, unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuiongezea habari*.*
*Usitaje majina ya madiwani na viongozi au maafisa wengine wa sasa maana wanabadilika haraka mno.* |
# Vancouver

Vancouver, Kanada

**Vancouver**|
Panorama ya Vancouver |
|
Mahala pa Vancouver |
| **EneoMaeneo ya MetroIdadi ya watuPop'n RankMetro Pop'nMetro rankDensiti ya watu** | 114.67 km²

2,878.52 km²
602,231 (2005 est.)
8
2,132,824 (2004 est.)
3
4758/km² |
| **Mahalaaltitude|altitudo** | 49°16' N 123°7' W

Usawa wa Bahari 167 mita |
| Umeanzishwa | 1886 |
| **JimboMkoa** | British Kolumbia
Vancouver Kubwa |
| **MeyaKiongozi wa Mji** | Sam Sullivan
Judy Rogers |
| **Saa za EneoKodi ya PostaKodi ya Eneo** | Pasifiki (UTC-8)

V5K to V6Z
604, 778 |

**Vancouver** ni mji wa pwani uliopo kwenye bandari kuu ya kusini-magharibi mwa jimbo la British Kolumbia, Kanada. Huu ni mji mkubwa kabisa katika British Kolumbia na pia mji wa tatu kwa ukubwa katika Kanada, wenye zaidi ya watu milioni 2.

## Asili ya Mji

Mji wa Vancouver ulianzishwa mnamo mwaka wa 1886, na kupewa jina hilo kwa heshima ya George Vancouver, aliyekuwa baharia kutoka nchini Uingereza. Aliishi kunako miaka ya 1700, na alikuwa akitumia boti kupitia maeneo haya na kugundua mji wa Vancouver na Kisiwa cha Vancouver.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Kanada bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Vancouver** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# San Francisco

Mji wa San Francisco

|  |
| --- |
| Jiji la San Francisco |
|  |
|  **Bendera** |
| Jiji la San Francisco
Mahali pa mji wa San Francisco katika Marekani |
| Majiranukta: ﻿ / ﻿ |
| Nchi | Marekani |
| Jimbo | California |
| Wilaya | San Francisco |
| Tovuti:  www.sfgov.org
 |

Mahali pa San Fransisco katika Kalifornia
Reli ya manisipaa aina ya Cable Car
Bendera ya San Francisco
**San Francisco** ni mji wa Marekani uliopo kwenye mwambao wa Pasifiki katika jimbo la Kalifornia. Ni mji mkubwa wa nne wa Kalifornia ukiwa na wakazi 744,000.

San Francisco iko kwenye rasi kati ya Pasifiki na hori ya San Francisco. Mlangobahari wa kuingia katika hori huitwa "Golden Gate".

Mji hutembelewa na watalii wengi wanaopenda kuangalia daraja la Golden Gate, kisiwa cha Alcatraz na gereza lake, halafu kuzunguka mjini kwa reli za nyaya.

Mji unajulikana pia kwa jumuiya kubwa za mashoga na wabasha.

## Historia

Mji ulianzishwa na Wafransisko Wahispania mnamo 1776 kama sehemu ya koloni lao la Meksiko. Jina limechaguliwa kwa heshima ya mwanzilishi wao, Mt. Fransisko wa Asizi.

Baada ya vita vya Marekani dhidi ya Meksiko ya 1846 mji ukawa sehemu ya Marekani. Uchimbaji wa dhahabu ulisababisha ukuzi wa haraka.

Mwaka 1906 San Francisco iliharibiwa na tetemeko la ardhi ikajengwa upya.

## Viungo vya nje

* Aerial view of San Francisco in pictures

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Marekani bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **San Francisco** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Mataifa ya Kati

Mataifa ya Kati (Central Powers (nyekundu)) na wapinzani wao katika Ulaya wakati wa Vita Kuu ya Kwanza.
**Mataifa ya Kati** yalikuwa ushirikiano wa nchi zilizoshikamana katika Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia dhidi ya Mataifa ya Ushirikiano. Nchi hizo zilikuwa Ujerumani, Austria-Hungaria, Milki ya Osmani (baadaye Uturuki) na Bulgaria.

Nchi hizo zilipigana na Ufaransa, Uingereza, Ubelgiji, Ureno, Serbia, Urusi na Italia. Tangu mwaka 1917 Urusi ilitoka katika vita lakini Marekani na nchi mbalimbali zilingia upande wa ushirikiano, mfano Najd (baadaye Saudia), Japani, na nchi mbalimbali za Amerika ya Kusini.

Mataifa ya Kati yalishindwa; tokeo la vita lilikuwa mwisho na mgawanyo wa Milki ya Osmani na Milki ya Austria-Hungaria, pamoja na kutokea kwa idadi ya nchi mpya katika Ulaya ya Mashariki (Polandi, Chekoslovakia, Kroatia), na kukabidhiwa kwa makoloni ya Ujerumani (Namibia, Togo na Kamerun pamoja na Tanganyika, Rwanda, Burundi) kwa nchi nyingine kwa niaba ya Shirikisho la Mataifa.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya kihistoria bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Mataifa ya Kati** kama enzi zake au matokeo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# UNESCO

Bendera ya UNESCO
**UNESCO** ni kifupisho cha United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization yaani **Shirika la Elimu, Sayansi na Utamaduni la Umoja wa Mataifa**.

Ni kitengo cha Umoja wa Mataifa ambacho kinashughulika habari za elimu, sayansi na utamaduni duniani.

Kisheria UNESCO ni shirika la kujitegemea lenye madola wanachama 191.

Kati ya shughuli muhimu za UNESCO mojawapo ni Orodha la Urithi wa Dunia linalojumlisha mahali penye umuhimu wa pekee kihistoria, kisayansi au kiutamaduni.

Nchi zote zina mahali angalau moja orodhani, nyingine zina pengi, hasa Italia na Hispania.

## Viungo vya nje

* Tovuti rasmi kwa Kiingereza
* Tovuti rasmi ya Redio ya UM kwa Kiswahili Ilihifadhiwa 5 Februari 2018 kwenye Wayback Machine.
* Kenya sacred sites listed by Unesco Ilihifadhiwa 19 Oktoba 2011 kwenye Wayback Machine. (online video 15 min)
# Nchi za Kibalti

Nchi za Kibalti
Ramani ya Bahari ya Baltiki
**Nchi za Kibalti(pia: nchi za Baltiki)* ni jina la kujumlisha nchi tatu upande wa mashariki wa Bahari Baltiki ambazo ni

1. Estonia
2. Latvia
3. Lituanya.

Zote tatu zilikuwa na historia ambako utawala juu yao ulipiganiwa kati ya Ujerumani, Polandi, Uswidi na Urusi.

Tangu karne ya 18 zote tatu zilikuwa sehemu ya milki ya Urusi. Baada ya mapinduzi ya Urusi ya 1917 na mkataba wa Versailles zote tatu zilipata uhuru wao lakini zilivamiwa tena na Urusi wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia na kuwa jamhuri ndani ya Umoja wa Kisovyeti.

Baada ya kuporomoka kwa Umoja wa Kisoveti mwaka 1990 / 1991 zikapata uhuru wao.

Tangu 2004 zote tatu ni ni wanachama wa Umoja wa Ulaya.

Siku hizi pia Mkoa wa Kaliningrad wa Urusi (hadi 1945 Prussia ya Mashariki) huhesabiwa kuwa sehemu ya nchi za Kibalti.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Ulaya bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Nchi za Kibalti** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Elimu ya bahari

**Elimu ya bahari** (Kiing. *oceanography*) ni tawi la sayansi linalohusu utafiti wa bahari za Dunia. Utafiti huu unaangalia mikondo ya bahari, mawimbi, halijoto, jiolojia ya sakafu ya bahari, lakini pia ekolojia yaani hali ya viumbehai na mazingira yao ndani ya bahari

## Viungo vya Nje

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 Elimu ya bahari NASA Jet Propulsion Laboratory – Physical Oceanography Distributed Active Archive Center (PO.DAAC). A data centre responsible for archiving and distributing data about the physical state of the ocean.
* Scripps Institution of Oceanography Ilihifadhiwa 28 Julai 2025 kwenye Wayback Machine.. One of the world's oldest, largest, and most important centres for ocean and Earth science research, education, and public service.
* Woods Hole Oceanographic Institution (WHOI). One of the world's largest private, non-profit ocean research, engineering and education organizations.
* British Oceanographic Data Centre. A source of oceanographic data and information.
* NOAA Ocean and Weather Data Navigator. Plot and download ocean data.
* Freeview Video 'Voyage to the Bottom of the Deep Deep Sea' Oceanography Programme by the Vega Science Trust and the BBC/Open University.
* Atlas of Spanish Oceanography by InvestigAdHoc.
* Glossary of Physical Oceanography and Related Disciplines by Steven K. Baum, Department of Oceanography, Texas A&M University
* Barcelona-Ocean.com Ilihifadhiwa 9 Novemba 2014 kwenye Wayback Machine.. Inspiring Education in Marine Sciences
* CFOO: Sea Atlas. A source of oceanographic live data (buoy monitoring) and education for South African coasts.
* Memorial website for USNS Bowditch, USNS Dutton, USNS Michelson and USNS H. H. Hess

## Marejeo
# Majiranukta ya anga

**Majiranukta** ni namna ya kuonyesha nafasi. Kila majiranukta ni kipimo kinachopimwa kutoka mwanzo wa mstari fulani, inayoitwa mhimili wa majiranukta. Katika astronomia, kuna mifumo minne ya msingi ya majiranukta za astronomia. Mifumo hii ni mfumo wa majiranukta wa ikweta, mfumo wa majiranukta wa Altazimuth, mfumo wa majiranukta wa mbingu au wa jua na mfumo wa majiranukta wa galactic.

## Marejeo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya sayansi bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Majiranukta ya anga** kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# 1978

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 19 |
**Karne ya 20**
| Karne ya 21

◄ |
Miaka ya 1940 |
Miaka ya 1950 |
Miaka ya 1960 |
**Miaka ya 1970**
| Miaka ya 1980
| Miaka ya 1990
| Miaka ya 2000
| ►

◄◄ |
◄ |
1974 |
1975 |
1976 |
1977 |
**1978**
| 1979
| 1980
| 1981
| 1982
| ►
| ►►

Makala hii inahusu mwaka **1978 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

* 26 Agosti - Uchaguzi wa Papa Yohane Paulo I
* 16 Oktoba - Uchaguzi wa Papa Yohane Paulo II

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

* 24 Januari - Kristen Schaal, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 4 Februari - Danna Garcia, mwigizaji filamu kutoka Kolombia
* 16 Februari - John Tartaglia, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 11 Machi - Didier Drogba, mchezaji mpira wa Cote d'Ivoire
* 18 Machi - Halima James Mdee, mbunge Mtanzania
* 31 Machi - Tony Yayo, mwanamuziki kutoka Marekani
* 1 Mei - James Badge Dale, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 8 Mei - Baraka Makaba, mtayarishaji wa filamu kutoka Tanzania
* 19 Juni - Zoe Saldana, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 20 Juni - Frank Lampard, mchezaji wa mpira kutoka Uingereza
* 2 Agosti - Marcello Macchia, mwigizaji wa filamu kutoka Italia\* 14 Septemba - Silvia Navarro, mwigizaji filamu kutoka Mexiko
* 14 Oktoba - Usher Raymond, mwanamuziki kutoka Marekani
* 27 Oktoba - Mrisho Mpoto, mwanamuziki kutoka Tanzania
* 2 Novemba - Noah Ngeny, mwanariadha kutoka Kenya
* 29 Desemba - Bonnah Kaluwa, mwanasiasa kutoka Tanzania

## Waliofariki

* 13 Januari - Hubert Humphrey, Kaimu Rais wa Marekani
* 11 Februari - Harry Martinson, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi mwaka 1974
* 22 Februari - Phyllis McGinley, mshairi kutoka Marekani
* 14 Julai - Margaret Widdemer, mshairi kutoka Marekani
* 6 Agosti - Mwenye heri Papa Paulo VI (1963-1978)
* 9 Agosti – James Gould Cozzens, mwandishi wa Marekani na mshindi wa Tuzo ya Pulitzer mwaka 1949
* 18 Agosti - Jomo Kenyatta, Rais wa kwanza wa Kenya
* 26 Septemba - Karl Manne Siegbahn, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka 1924
* 28 Septemba - Papa Yohane Paulo I (1978)
* 11 Desemba - Vincent du Vigneaud, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia, mwaka 1955

## Viungo vya nje

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 1978
# Amerigo Vespucci

Amerigo Vespucci
**Amerigo Vespucci** (Firenze, Italia, 9 Machi 1451 - Sevilla, Hispania, 22 Februari 1512) alikuwa mfanyabiashara, nahodha na mpelelezi kwenye pwani za Amerika Kusini. Bara la Amerika limepokea jina kutoka kwake (Amerigo - Amerika).

## Maisha

Mtoto wa tatu wa mwanasheria wa Firenze, Amerigo alifanya kazi kwa kampuni ya Medici akatumwa nayo mwaka 1491 kwenda Sevilla katika Hispania. Huko alikutana na Kolumbus amerudi kutoka Amerika.

Mwaka 1499 alichukua nafasi yeye mwenyewe na kibali cha akina Medici akajiunga na safari kwenda Amerika kufuata nyayo za safari ya tatu ya Kolumbus kwa kusudi la kugundua zaidi ya pwani. Mbele ya pwani ya Guyana (leo: Surinam) aliachana na wenzake akaendelea kusini akafika hadi mdomo wa mto Amazonas akiamini ya kwamba amefika Uhindi jinsi ilivyokuwa imani ya kawaida wakati ule.

Katika safari ya pili kwenda Amerika Kusini mwaka 1501 / 1502 alipita mwambao wa Brazil na Argentina hadi Patagonia. Aliporudi aliamini ya kwamba nchi ng'ambo ya Atlantiki si Asia bali "dunia mpya" au bara jipya. Maandiko yake yalisambaa kote Ulaya na mwanajiografia Mjerumani Martin Waldseemüller alitumia jina "Amerika" kwa heshima ya Amerigo alipochora ramani yake ya dunia mwaka 1507.

Upande wa dini, alikuwa Mkristo wa Kanisa Katoliki, tena mwanachama wa Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko.
# Bill Clinton

|  |
| --- |
| Bill Clinton |
|   |
|

---

Rais wa Marekani |
|  |
| **Aliingia ofisini** January 20, 1993 |
| Makamu wa Rais | Al Gore |
| mtangulizi | George H. W. Bush |
| aliyemfuata | George W. Bush |
|

---

 |
| tarehe ya kuzaliwa | 19 Agosti 1946 (1946-08-19) |
| chama | Democratic |
| ndoa | Hillary Clinton |
| watoto | Chelsea Clinton |
| makazi | New York |
| mhitimu wa | Georgetown University |
| signature |  |

**William Jefferson Clinton** (alizaliwa tar. 19 Agosti 1946), anafahamika zaidi kama **Bill Clinton**, alikuwa rais wa 42 wa Marekani. Alianza kutumikia taifa la Marekani kuanzia mwaka wa 1993 hadi 2001. Alipochaguliwa kuwa rais, alikuwa na umri wa mika 46. Mpinzani wake mkubwa alikuwa mzee George H. W. Bush na Bw. Bob Dole.

Clinton alikuwa rais wa kwanza kutoka kizazi cha Baby Boom na alikuwa rais wa tatu kijana kutumikia taifa la Marekani. Clinton anatokea chama cha Kidemokrasia. Wasaidizi wa Clinton wanasema ya kwamba rais huyo alisaidia kuinua uchumi wa Marekani katika miaka ya 1990. Wakati urais wake, kulikuwa na mijadala mikali kati yake na chama chake cha Wana-Demokrasia dhidi ya wanasiasa wa chama cha Republicans. Kabla ya kuwa rais, Clinton alikuwa gavana wa jimbo la Arkansas kuanzia mwaka 1979 hadi 1981, na vilevile mwaka 1983 hadi 1993 .

Mnamo mwaka 1994, wakati wa kipindi cha kwanza cha uraisi wa Clinton, Bunge la Marekani, lilikuwa linamilikiwa na Wana-Republican. Hata hivyo, Clinton aliendelea kumshinda mmoja wa wagombea Urais kutoka chama cha Republicans Bw. Bob Dole, katika uchaguzi uliofanyika mwaka wa 1996 .

Rais Clinton alishtakiwa na Seneti ya Marekani mnamo mwezi Disemba 1998 kwa kashfa za kusema uwongo mbele ya mahakama kuhusu mahusiano ya kimapenzi na Bi. Monica Lewinsky.

Kashfa hii ilimshushia hadhi yake kidogo.Hata hivyo alikuwa rais aliyekubaliwa na raia wengi hadi mwisho wa kipindi chake. Alipoacha ikulu bajeti ya nchi ilikuwa na ziada ya pesa kwa mara kwanza tangu miaka ya 40.

Rais Clinton na Pele wakicheza mpiraBill, amemwoa Seneta Hillary Clinton na kwa sasa wanaishi mjini New York.

## Tazamia pia

* Orodha ya Marais wa Marekani

## Viungo vya Nje

* Photos of Bill Clinton's actions to bring peace to the Middle East.
* Bill Clinton's White House biography Ilihifadhiwa 17 Januari 2009 kwenye Wayback Machine.
# Rubidi

| Rubidi (Rubidium)  |
| --- |
|  Rubidi ndani ya tubu katika angahewa ya arigoni |
| **Jina la Elementi** | Rubidi (Rubidium) |
| **Alama** | Rb |
| **Namba atomia** | 37 |
| **Mfululizo safu** | Metali alikali |
|  **Uzani atomia**  | 85.4678 |
| **Valensi** | 2, 8, 18, 8, 1 |
| **Densiti** | 1.532 |
| **Ugumu (Mohs)** | {{{ugumu}}} |
| **Kiwango cha kuyeyuka** | 312.46 K (39.31 °C) |
| **Kiwango cha kuchemka** | 961 K (688 °C) |
| **Asilimia za ganda la dunia** | 0.3 % |
| **Hali maada**  | mango |

**Rubidi** (Kilat. rubidus: nyekundu) ni elementi na metali alikali yenye namba atomia **37** kwenye mfumo radidia na uzani atomia 85.4678. Alama yake ni **Rb**.

## Tabia

Kali (potasiamu) ni metali laini sana inayochemka kwa sentigredi 39 tayari. Rangi yake ni nyeupe-fedha. Haipatikana kiasili kama metali tupu kwa sababu humenyuka haraka na kuoksidika hewani. Inamenyuka vikali sana na oksijeni na kuwaka peke yake ikiwekwa hewani tu.

Rubidi hutokea kwa umbo la isotopi mbili; 85Rb ni thabiti lakini 87Rb ni mnururifu na kugeuka kuwa 87Sr. Lakini nusumaisha yake ni miaka bilioni 48 hivyo unururifu ni mdogo.

## Matumizi

Kutokana na uhaba wa metali kuina matumizi chache tu hasa katika utafiti wa kisayansi.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya kemia bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Rubidi** kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |