# Kiukraini

| Kiukraini |
| --- |
| Kinazungumzwa nchini: | Ukraini, Urusi, Kazakhstan, Moldova, Marekani, Kanada, Belarusi, Ureno, Slovakia, Argentina, Kirgizstan, Latvia, Romania, Ulaya ya Magharibi, Croatia, Brazil |
| Waongeaji: | Milioni 39 |
| Daraja: | 25 |
| Lugha rasmi: |
| Nchi: | Ukraini |
| Uainishaji wa kiisimu: |
|  |
|

|  |
| --- |
| Lugha za Kihindi-Kiulaya |
|    | Lugha za Kislavoni |
|    |    | Kislavoni cha Mashariki |
|    |    |    | **Kiukraini** |

 |

Uenezi wa Kiukraini duniani.
**Kiukraini** (kwa Kiukraini: **українська (мова)**, ukrajins'ka mova) ni lugha ya Kislavoni cha Mashariki, mojawapo katika familia ya Lugha za Kihindi-Kiulaya.

Kiukraini kinavyozungumzwa.
Kiukraini ni lugha ya pili inayozungumzwa zaidi katika orodha ya lugha za Kislavoni. Kuna waongeaji milioni 37 wanaoongea lugha hiyo nchini Ukraini, ambapo ni lugha rasmi. Kwa wengi wa wenyeji wake lugha hiyo ni lugha mama. Kwa hesabu ya dunia nzima, kuna waongeaji wapatao milioni 47 wanaoongea lugha hiyo.

Lugha ya Kiukraini huandikwa kwa herufi za Kisirili.

## Alfabeti

Alfabeti ya Kiukraini kwa tafsiri ya maelezo kuelekea Kijerumani:

| Kubwa (*HTML-Entiti*) | Kidogo (*HTML-Entiti*) | Transliterasheni | Transkripsheni |
| --- | --- | --- | --- |
| А (А) | а (а) | A a | A a |
| Б (Б) | б (б) | B b | B b |
| В (В) | в (в) | V v | W w |
| Г (Г) | г (г) | H h | H h |
| Ґ (Ґ) | ґ (ґ) | G g | G g |
| Д (Д) | д (д) | D d | D d |
| Е (Е) | е (е) | E e | E e |
| Є (Є) | є (є) | Je je | Je je |
| Ж (Ж) | ж (ж) | Ž ž | Sch (Sh) sch (sh) |
| З (З) | з (з) | Z z | S s |
| И (И) | и (и) | Y y | Y y |
| І (І) | і (і) | I i | I i |
| Ї (Ї) | ї (ї) | Ji ji | Ji ji |
| Й (Й) | й (й) | J j 1 | J j |
| К (К) | к (к) | K k | K k (ks, x) |
| Л (Л) | л (л) | L l | L l |
| М (М) | м (м) | M m | M m |
| Н (Н) | н (н) | N n | N n |
| О (О) | о (о) | O o | O o |
| П (П) | п (п) | P p | P p |
| Р (Р) | р (р) | R r | R r |
| С (С) | с (с) | S s | S s (ss) |
| Т (Т) | т (т) | T t | T t |
| У (У) | у (у) | U u | U u |
| Ф (Ф) | ф (ф) | F f | F f |
| Х (Х) | х (х) | Ch ch | Ch ch |
| Ц (Ц) | ц (ц) | C c | Z z |
| Ч (Ч) | ч (ч) | Č č | Tsch tsch |
| Ш (Ш) | ш (ш) | Š š | Sch sch |
| Щ (Щ) | щ (щ) | Šč šč | Schtsch schtsch (Stsch stsch) |
|  | ь (ь) | ’ j 2 | (–) j |
| Ю (Ю) | ю (ю) | Ju Ju | Ju ju |
| Я (Я) | я (я) | Ja ja | Ja ja |
|  | ’ | ’ (apostrofi)3 | (–) |

## Kupiga marufuku lugha ya Kiukraini

Agizo la Piotr Valuev la 1863 lililokataza kuzungumza Kiukraini
Uharibifu wa Kossaki mwaka 1775 ulisababisha utumwa wa Waukraini na sera ya Urusishaji (kwa Kirusi: Русификация) - kupiga marufuku rasmi na uharibifu wa lugha na utamaduni wa Kiukraini na wakoloni wa Kirusi. Mfano wa kushangaza zaidi wa sera kama hiyo ni Amri ya Ems (kwa Kirusi: Эмский указ) na amri ya Piotr Valuev (kwa Kirusi: Валуевский циркуляр) Waziri wa Mambo ya Ndani ya Dola la Urusi, hati hii kutoka mwaka 1863 ilisema kwamba lugha ya Kiukraini "haikuwepo, haipo na haiwezi kuwepo, na mtu yeyote ambaye hakubaliani na taarifa hii ni adui wa Urusi." . Pia wakati wa Umoja wa Kisovyeti matumizi yake yalikuwa machache sana .

## Tanbihi

## Viungo vya nje

* makala za OLAC kuhusu Kiukraine
* lugha ya Kiukraine katika Glottolog
*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya lugha bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Kiukraini** kama historia yake, uenezi au maendeleo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |