Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kireno

*"Pt" inaelekezwa hapa. Kwa matumizi mengine, tazama Pt (maana).*

| Kireno *Português (pt)* |
| --- |
| Lugha |
| Asili | Ureno Brazili Angola Msumbiji Guinea-Bissau Timor ya Mashariki Cabo Verde São Tomé na Príncipe |
| Wasemaji | L1 : 230 Milioni
L2: 17 Milioni
Jumla: 267 Milioni |
| Familia za lugha | Kihindi-Kiulaya Kiitalia Kilatini Kirumi Kirumi Magharibi Kirumi Kusini Kireno-Galicia |
| Aina za Awali | Kilatini cha Kale Kilatini halisin Kireno-Galicia |
| Mfumo wa kuandika | Kilatini |
| **Lugha Rasmi** |
| Lugha rasmi kwa |  Ureno  Brazili  Angola  Msumbiji  Guinea-Bissau  Timor ya Mashariki  Cabo Verde  São Tomé na Príncipe |
| **Nambari za Msimbo** |
| ISO 639-1 | pt |
| ISO 639-2 | por |
| Glottolog | port1283 |
|
 *Wasemaji wa Kireno duniani* |

**Kireno** (*Português* - tamka "purtuGESH") ni lugha ya Kirumi inayozungumzwa hasa nchini Ureno na Brazil, lakini pia Kusini mwa Afrika, Asia Kusini na Asia Kusini-Mashariki.

Imekuwa lugha ya kimataifa kutokana na historia ya ukoloni ya Ureno ikiwa na wasemaji wa lugha ya kwanza milioni 210-215; pamoja na wasemaji wa lugha ya pili kuna watu milioni 270 duniani wanaoelewana kwa Kireno, hivyo ni lugha ya 5 au ya 6 ulimwenguni.

Kutokana na historia ya ukoloni Kireno kimepatikana katika nchi zifuatazo:

## Kireno kama lugha rasmi

* Ureno
* Brazil
* Angola
* Msumbiji
* Kabo Verde
* Guinea Bisau
* Sao Tome na Principe
* Timor ya Mashariki

## Lugha ya kieneo

* Makau (mkoa wa Uchina)
* Goa (mkoa wa India)

## Historia ya lugha

Kireno ni moja kati ya lugha za Kirumi maana yake kimetokana na Kilatini cha Dola la Roma lililotawala eneo la Ureno kwa karne nyingi.

Ni karibu hasa na Kigalicia kinachozungumzwa katika Hispania ya Kaskazini.

Wareno waliacha lugha yao katika makoloni yao. Leo hii idadi ya wasemaji katika Ureno ni milioni 10 tu - idadi kubwa kabisa wako nje ya Ureno, hasa Brazil.

Kireno kilisambaa zaidi katika karne ya 20 kwa sababu Wareno waliondoka Ureno kutafuta kazi katika nchi nyingi za Ulaya. Vilevile kuna Wabrazil na Waangola waliotoka kwao kuhamia penginepo wakienda na lugha yao.

## Viungo vya nje

* makala za OLAC kuhusu Kireno Ilihifadhiwa 4 Agosti 2021 kwenye Wayback Machine.
* lugha ya Kireno katika Glottolog
*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya lugha bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Kireno** kama historia yake, uenezi au maendeleo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Jimbo la São Paulo

Megacity, São Paulo
Mahali pa São Paulo katika Brazil

**São Paulo** ni jina la kutaja jimbo huko nchini Brazil. Hili ndiyo jimbo kubwa kupita majimbo yote na ndiyo jimbo pekee lenye viwanda vingi na kukuza uchumi wa Brazil. Mji mkuu wake ni São Paulo.

## Tazama pia

* Orodha ya majimbo ya Brazil

## Viungo vya nje

* Tovuti rasmi (Kireno) Ilihifadhiwa 10 Oktoba 2011 kwenye Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Brazil bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Jimbo la São Paulo** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |