# Mkataba wa Amani wa Paris

Nakala ya mkataba
Maeneo ya makadirio ya udhibiti wakati wa kusainiwa kwa Mkataba huo. Serikali ya Vietnam Kusini ilidhibiti takriban asilimia 80 ya eneo na asilimia 90 ya idadi ya watu, ingawa maeneo mengi yalikuwa yanagombaniwa.
Wajumbe na wawakilishi wa kimataifa wakisaini nyaraka za Mkataba wa Amani ya Paris tarehe 27 Januari 1973.
**Mkataba wa Amani wa Paris** (kwa Kiingereza: *Paris Peace Accords*) ulikuwa makubaliano ya kimataifa yaliyosainiwa tarehe 27 Januari 1973 kwa lengo la kusitisha mapigano na kurejesha amani nchini Vietnam. Makubaliano hayo yalihitimisha rasmi ushiriki wa kijeshi wa Marekani katika Vita ya Vietnam, ingawa hayakuweza kuzuia mapigano kuendelea kati ya pande zilizobaki.

Mkataba huo ulisainiwa mjini Paris, Ufaransa, na wawakilishi kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Vietnam (Vietnam Kaskazini), Jamhuri ya Vietnam (Vietnam Kusini), Marekani, pamoja na Serikali ya Mapinduzi ya Muda ya Jamhuri ya Vietnam Kusini (wanamgambo wa Viet Cong).

## Historia na masharti ya mkataba

Mazungumzo ya amani yalianza tangu mwaka 1968, lakini yalikwama mara kwa mara kutokana na mvutano mkubwa wa kisiasa na maslahi ya pande zote. Baada ya shinikizo kubwa la kisiasa ndani ya Marekani na operesheni kali za kijeshi, pande zote zilikubaliana kusaini mkataba huo chini ya usimamizi wa Waziri wa Mambo ya Nje wa Marekani, Henry Kissinger, na mwanasiasa wa Vietnam Kaskazini, Lê Đức Thọ.

Masharti makuu ya mkataba huo yalikuwa:

* Kusitishwa kwa mapigano: Vikosi vyote vya kijeshi vilitakiwa kusitisha mashambulizi mara moja mahali vilipo.
* Kuondoka kwa majeshi ya Marekani: Wanajeshi wa ardhini wa Marekani walikuwa wameanza kuondoka tangu 1969, na mkataba ulihitimisha rasmi mabaki ya vikosi vilivyobaki ndani ya siku 60.
* Kuachiliwa kwa wafungwa: Pande zote zilitakiwa kubadilishana na kuwaachia huru wafungwa wote wa vita (POWs).
* Urejesho wa amani na uchaguzi: Kuanzishwa kwa kamati ya kitaifa ya maridhiano ili kuandaa uchaguzi wa kidemokrasia na wa haki nchini Vietnam Kusini.
* Vikosi vya Kaskazini: Wanajeshi wa Vietnam Kaskazini waliruhusiwa kubaki Vietnam Kusini, jambo lililodhoofisha nafasi ya serikali ya Saigon.
* Usimamizi wa kimataifa: Iliundwa International Commission of Control and Supervision (ICCS) yenye wanachama kutoka Kanada, Polandi, Hungaria na Indonesia kusimamia utekelezaji wa mkataba.

## Matokeo na kuanguka kwa mkataba

Mkataba huo ulifanikiwa kuiondoa Marekani kijeshi katika ardhi ya Vietnam, na kupelekea Kissinger na Lê Đức Thọ kutunukiwa Tuzo ya Nobel ya Amani ya mwaka 1973 (ingawa Thọ alikataa kuipokea akidai amani ya kweli bado haijapatikana).

Hata hivyo, mara baada ya wanajeshi wa Marekani kuondoka, mkataba huo ulikiukwa na pande zote mbili za Vietnam. Mapigano makali yaliendelea kwani Vietnam Kaskazini ilitumia nafasi hiyo kujiandaa upya. Mgogoro huo ulifikia kikomo chake mnamo Aprili 1975 wakati majeshi ya Kaskazini yalipoteka mji mkuu wa Kusini, Saigon, na kuiunganisha nchi chini ya utawala wa Ukomunisti.

## Marejeo

* Asselin, Pierre (2002). *A Bitter Peace: Washington, Hanoi, and the Making of the Paris Agreement*. University of North Carolina Press.
* Kimball, Jeffrey (2004). *The Vietnam War Files: Uncovering the Secret History of Nixon-Era Strategy*. University Press of Kansas.
* Porter, Gareth (1975). *A Peace Denied: the United States, Vietnam, and the Paris Agreement*. Indiana University Press.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya kihistoria bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Mkataba wa Amani wa Paris** kama enzi zake au matokeo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |