Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1825

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 18 |
**Karne ya 19**
| Karne ya 20
| ►

◄ |
Miaka ya 1790 |
Miaka ya 1800 |
Miaka ya 1810 |
**Miaka ya 1820**
| Miaka ya 1830
| Miaka ya 1840
| Miaka ya 1850
| ►

◄◄ |
◄ |
1821 |
1822 |
1823 |
1824 |
**1825**
| 1826
| 1827
| 1828
| 1829
| ►
| ►►

Makala hii inahusu mwaka **1825 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

## Waliofariki

* 6 Mei - Lady Anne Barnard, mwandishi wa kike wa Uskoti na Afrika Kusini
* 11 Juni - Daniel Tompkins, Kaimu Rais wa Marekani

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 1825
# Mkoa wa Centre, Ufaransa

|  |
| --- |
| Centre |
| Mahali pa Centre katika UfaransaMahali pa Centre katika Ufaransa |
| Nchi |  Ufaransa |
| Mji mkuu | Orléans |
| **Eneo** |
|  - Jumla | 39,151 km²
 |
| Tovuti:
 |

**Centre** ni mkoa ya Ufaransa. Mji mkuu wake ni Orléans.

## Wilaya

1. Loiret
2. Cher
3. Eure-et-Loir
4. Indre
5. Indre-et-Loire
6. Loir-et-Cher

## Viungo vya nje

* Tovuti rasmi Ilihifadhiwa 11 Agosti 2006 kwenye Wayback Machine.

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 Mkoa wa Centre, Ufaransa

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Ufaransa bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Mkoa wa Centre, Ufaransa** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Blois

Sehemu ya mji wa Blois

|  |
| --- |
| Blois |
| Blois
Mahali pa mji wa Blois katika Ufaransa |
| Majiranukta: ﻿ / ﻿ |
| Nchi | Ufaransa |
| Mkoa | Centre |
| Wilaya | Loir-et-Cher |
| **Idadi ya wakazi** |
|  - Wakazi kwa ujumla  | 48,487 |
| Tovuti:  www.ville-blois.fr
 |

**Blois** ni mji wa Ufaransa.

## Tazama pia

* Orodha ya miji ya Ufaransa

## Viungo vya nje

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Ufaransa bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Blois** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Gobani

**Gobani** (alifariki Ufaransa, 670) alikuwa mmonaki padri wa Ukristo wa Kiselti kutoka Ireland.

Kama alivyothibitisha Beda Mheshimiwa, alikuwa mwanafunzi wa Fursei abati, aliyefanya kazi kubwa kueneza imani na umonaki kotekote katika visiwa vya Britania, hasa kati ya Waanglia.

Huyo alipohamia Ufaransa, Gobani alimfuata; hatimaye akawa mkaapweke kwenye msitu wa Voas, karibu na kijiji chenye jina lake, Saint-Gobain, Aisne.

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu, pengine mfiadini.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 20 Juni.

## Tazama pia

* Watakatifu wa Agano la Kale
* Orodha ya Watakatifu Wakristo
* Orodha ya Watakatifu wa Afrika
* Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo
* Orodha ya Watakatifu Waaugustino
* Orodha ya Watakatifu Wabazili
* Orodha ya Watakatifu Wabenedikto
* Orodha ya Watakatifu Wadominiko
* Orodha ya Watakatifu Wafransisko
* Orodha ya Watakatifu Wajesuiti
* Orodha ya Watakatifu Wakarmeli
* Orodha ya Watakatifu Wakolumbani
* Orodha ya Watakatifu Wamersedari
* Orodha ya Watakatifu Waoratori
* Orodha ya Watakatifu Wapasionisti
* Orodha ya Watakatifu Wapremontree
* Orodha ya Watakatifu Waredentori
* Orodha ya Watakatifu Wasalesiani
* Orodha ya Watakatifu Waskolopi
* Orodha ya Watakatifu Wateatini
* Orodha ya Watakatifu Watrinitari
* Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria
* Orodha ya Watakatifu Wavinsenti

## Tanbihi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu Mkristo huyu, kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Je, unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuiongezea habari*.* |
# Bourges

Sehemu ya mji wa Bourges

|  |
| --- |
| Bourges |
|  |
|  **Bendera** |
| Bourges
Mahali pa mji wa katika Ufaransa |
| Majiranukta: ﻿ / ﻿ |
| Nchi | Ufaransa |
| Mkoa | Centre |
| Wilaya | Cher |
| **Idadi ya wakazi** |
|  - Wakazi kwa ujumla  | 70,828 |
| Tovuti:  www.ville-bourges.fr
 |

**Bourges** ni mji wa Ufaransa.

## Tazama pia

* Orodha ya miji ya Ufaransa

## Viungo vya nje

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Ufaransa bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Bourges** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# 1 Juni

Tarehe **1 Juni** ni siku ya 152 ya mwaka (ya 153 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 213.

## Matukio

## Waliozaliwa

* 1801 - Brigham Young, kiongozi wa Umormoni
* 1804 - Mikhail Glinka, mtunzi wa muziki kutoka Urusi
* 1917 - William Knowles, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 2001
* 1926
	+ Andy Griffith
	+ Marilyn Monroe, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 1937 - Morgan Freeman, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 1940 - Rene Auberjonois
* 1955 - Chiyonofuji Mitsugu, mwanamiereka wa Japani
* 1956 - Lisa Hartman-Black
* 1957 - Yasuhiro Yamashita, mshindani wa Judo kutoka Japani
* 1968 - Jason Donovan
* 1971 - Ghil'ad Zuckermann, mtaalamu wa isimu
* 1974 - Alanis Morissette
* 1977 - Sarah Wayne Callies, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani

## Waliofariki

* 193 - Didius Julianus, Kaisari wa Dola la Roma
* 1841 - Nicolas Appert, mvumbuzi Mfaransa
* 1846 - Papa Gregori XVI
* 1868 - James Buchanan, Rais wa Marekani (1857-1861)
* 1925 - Thomas Marshall, Kaimu Rais wa Marekani
* 1968 - Helen Keller, mwandishi asiyeweza kuona wala kusikia kutoka Marekani
* 1968 - Charles Howard McIlwain, mwanahistoria kutoka Marekani
* 1979 - Werner Forssmann, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1956

## Sikukuu

Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Yustino mfiadini, Karitoni na wenzake, Amoni, Zeno na wenzao, Iskirioni na wenzake, Prokolo wa Bologna, Fortunati wa Montefalco, Kaprasi wa Lerins, Floro wa Clermont, Ronano, Wistani, Simeoni wa Siracusa, Eneko wa Onya, Yosefu Tuc, Yohane Mbatizaji Scalabrini, Anibale Maria di Francia n.k.

## Viungo vya nje

* BBC: On This Day

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya kihistoria bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **1 Juni** kama enzi zake au matokeo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# 1135

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 11 |
**Karne ya 12**
| Karne ya 13
| ►

◄ |
Miaka ya 1100 |
Miaka ya 1110 |
Miaka ya 1120 |
**Miaka ya 1130**
| Miaka ya 1140
| Miaka ya 1150
| Miaka ya 1160
| ►

◄◄ |
◄ |
1131 |
1132 |
1133 |
1134 |
**1135**
| 1136
| 1137
| 1138
| 1139
| ►
| ►►

Makala hii inahusu mwaka **1135 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

## Waliofariki

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 1135
# Benjamin Franklin

Picha ya Benjamin Franklin.
**Benjamin Franklin** alizaliwa mwaka 1706 huko Boston. Alikuwa mwana wa kumi wa fundi wa kutengeneza sabuni na mishumaa. Baada ya kutumikia kujifunza kwa baba yake kati ya umri wa miaka 10 na 12, alikwenda kufanya kazi kwa ndugu yake James, mchapaji.

Mnamo 1721 alianzisha New England Courant, gazeti la nne katika makoloni. Benyamini kwa siri alichangia masomo 14 kwa hilo, na yalikuwa maandishi yake ya kwanza yaliyochapishwa.

Mnamo 1723, kwa sababu ya kuchanganyana na ndugu yake, Franklin alihamia Philadelphia, ambako alipata kazi kama mchapaji. Alitumia mwaka mmoja tu huko na kisha kusafiri kwenda London kwa miaka 2 zaidi. Kurudi Philadelphia, alikua kwa haraka katika sekta ya uchapishaji.

Alichapisha gazeti la Pennsylvania (1730-1748), ambalo lilianzishwa na mtu mwingine mwaka wa 1728, lakini mradi wake wa maandishi ya mafanikio zaidi ulikuwa Poor Richard's Almanac ya miaka (1733-1758). Lilipata umaarufu katika makoloni, likiwa la pili tu baada ya Biblia, na sifa yake hatimaye ikaenea Ulaya.

Alijitolea katika siasa, alikuwa mwakilishi wa bunge lililoongoza vita ya uhuru wa Marekani dhidi ya Uingereza akashiriki kutunga Tangazo la Uhuru wa Marekani na baadaye katiba. Baadaye alisimamia huduma ya posta ya nchi mpya. Alitumwa Ufaransa kama balozi wa Marekani alipofaulu kushawishi serikali ya Ufaransa kujiunga na Vita ya uhuru wa Marekani.

Franklin alifanya pia majaribio kuhusu tabia za umeme, mwaka 1752 aliweza kuonyesha kwamba nguvu ya radi ni umeme akabuni teknolojia ya kikingaradi.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mwanasayansi fulani bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Benjamin Franklin** kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari. |
# Majusi

Mamajusi walivyochorwa huko Ravenna (Italia), katika Basilika la Sant'Apollinare in Classe, mwaka 600 hivi.
**Majusi** (Kiing. *magus*, *magi*) ni mtaalamu wa nyota katika fani ya unajimu.

## Historia ya neno

Neno la Kiswahili limetokana na Kiarabu مجوس *majus* lililopokewa kutoka Kiajemi cha kale *magâunô* kupitia Kigiriki μάγος *magos*.

Kwa kuwa mara nyingi jina hilo linatumika katika wingi, linatokea ma-majusi; baadhi ya watu wakisikia au kusoma mwanzoni mwa neno silabi dabo *ma-ma* wanakuja kudhani ni wanawake, kumbe sivyo.

Kwa asili lilimaanisha makuhani wa dini ya Uajemi ya Kale, hasa wafuasi wa Zoroaster.

Wagiriki waliamini ya kwamba makuhani hao walikuwa na elimu ya siri hasa kuhusu nyota na utabiri wa nyota.

Kwa hiyo katika lugha kadhaa neno limeendelea kumaanisha ama wanajimu au watu waliojua maarifa ya ushirikina.

## Matumizi yake ya kawaida leo

Leo kwa kawaida jina hilo linatumika kuwataja watu wa namna hiyo ambao kadiri ya Injili ya Mathayo (2:1-12) walitokea mashariki kwa Israeli wakifuata nyota ya pekee ili kumfikia Mfalme wa Wayahudi aliyezaliwa, yaani Yesu.

Walipofika Yerusalemu kwenye ikulu ya Herode Mkuu walimfanya afadhaike kwa habari hiyo, lakini walielekezwa Bethlehemu kadiri ya utabiri wa nabii Mika.

Walifika na kumkuta mtoto Yesu akiwa na mama yake, Bikira Maria, wakamtolea zawadi: dhahabu, ubani na manemane.

Halafu wakaonywa wasimrudie Herode, bali warudi kwao kwa njia nyingine.

Kumbe Herode, alipoona hawarudi, akikusudia kumuua mtoto, aliagiza wauawe watoto wote wa kiume wenye umri chini ya miaka 2 katika eneo la Bethlehemu.

Liturujia ya madhehebu mbalimbali ya Ukristo inakumbuka ujio wa mamajusi kwa Yesu kama mwanzo wa maandamano ya watu wa mataifa wanaokuja kumuabudu.

Sikukuu husika inaitwa *Epifania*, yaani *Tokeo (la Bwana kwa...)*.

Pia kuna sikukuu yao wenyewe, tarehe 24 Julai.

## Tanbihi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya Biblia bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Majusi** kama historia yake au athari wake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Meya

**Meya** (kutoka neno la Kiingereza "Mayor") katika taratibu za nchi nyingi duniani, ndiye kiongozi wa juu kabisa katika manispaa, mji au jiji.

Majukumu yake yanategemea ukubwa wa eneo lake, idadi ya wakazi, sheria n.k.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya siasa bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Meya** Unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuongezea habari Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari. |
# Miaka ya 1860

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 18 |
**Karne ya 19**
| Karne ya 20
| ►

◄ |
Miaka ya 1830 |
Miaka ya 1840 |
Miaka ya 1850 |
**Miaka ya 1860**
| Miaka ya 1870
| Miaka ya 1880
| Miaka ya 1890
| ►

1860 |
1861 |
1862 |
1863 |
1864 |
1865 |
1866 |
1867 |
1868 |
1869

Makala hii inahusu miaka 1860 - 1869.

## Matukio

### Afrika

### Amerika ya Kaskazini

### Amerika ya Kusini

### Asia

### Australia na Pasifiki

### Ulaya

## Utamaduni

### Fasihi

### Muziki

## Sayansi

## Watu

### Tuzo

## Viungo vya nje

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 Miaka ya 1860
# Sturmabteilung

Askari wa SA wadogo wa kuwachezea watoto

Bendera ya SA
**Sturmabteilung** (*Kikosi cha mashambulizi* - kifupi cha Kijerumani **SA**) ilikuwa kitengo cha wanamgambo wa chama cha NSDAP cha Adolf Hitler katika Ujerumani kuanzia 1921 hadi 1945.

## Chanzo kama walinzi wa mikutano

Ilianzishwa 1921 kama kikosi cha kulinda mikutano ya NSDAP iliyovurugwa mara nyingi na wapinzani waliosikitika matamshi ya Hitler. Hitler aliweza kutumia wanajeshi walioachishwa jeshini baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia. Kiongozi wa SA alikuwa kapteni Ernst Röhm.

## Sare za kahawia

SA ilivaa sare za rangi ya kahawia zilizopatikana kwa bei nafuu kwa sababu zilikuwa mabaki ya vita. Kikosi kilipiga marufuku pamoja na chama cha NSDAP mwaka 1923 na kuundwa upya 1925. Wakati ule kikosi maalumu kilundwa ndani ya SA kwa ajili ya ulinzi wa Hitler mwenyewe. Kikosi hiki cha Schutzstaffel (SS) kilitengwa baadaye na SA kama mkono wa pekee wa chama cha Nazi. SS ilivaa sare nyeusi.

Kazi ya SA ilikuwa maandamano wakivaa sare zao na kuonyesha kuwepo kwa chama barabarani. Ilitumiwa pia kuvuruga mikutano na maandamano ya vyama vingine na kulinda mikutano ya chama.

## Jeshi la Chama

Tangu matatizo ya kiuchumi ya kimataifa ya 1929 Wajerumani wengi walikuwa bila ajira. Katika hali hii idadi ya wanaSA ikaongezeka sana. Mwaka 1930 ilikuwa na wanamgambo 60,000 waliongezeka kuwa 220,000 hadi 1932 na 400,000 hadi 1934.

Katika kempeni ya uchaguzi wa bunge wa 1932 watu 300 waliuawa katika mapigano kati ya SA na wanamgambo Wa vyama vingine.

Baada ya Hitler kushika serikali alitumia vikosi vya SA kutisha wapinzani wake. WanaSA walikamata wapinzani hovyo na kuwapiga. Bunge la 1933 lililokuwa na wapinzani mwanzoni lilipaswa kukutana ilhali wanamgambo wa SA walijaza ukumbi wa mkutano.

## Hitler amaliza uongozi wa SA na upinzani ndani ya chama

WanaSA wengi walitegemea mapinduzi ya kumalizia ubepari kwa sababu waliamnini matangazo ya Hitler aliposhambulia mabepari. Lakini Hitler hakuwa na nia hiyo hivyo sehemu za SA walianza kulalamika kati yao.

Mwaka 1934 Hitler aliamua kuwaondoa viongozi wa SA. Katika usiku moja viongozi wakubwa walikamatwa na wanaSS. Takriban watu 130 waliuawa. Viongozi wa NSDAP walitumia nafasi ya kuuawa pia wapinzani wengine katika usiku uleule. Baadaye walitangaza ya kwamba Viongozi hawa wa SA walipanga mapinduzi lakini walizuiliwa.

Kwa tendo hiki Hitler alimaliza dhana zote za upinzani ndani ya chama chake ya NSDAP dhidi yeye menyewe.

## SA baada ya 1934

SA iliendelea kama kitengo kikubwa cha NSDAP chini ya viongozi wapya lakini umuhimu wake ulipungua sana. Walipewa tena kazi mwaka 1938 katika mashambulio dhidi ya Wayahudi katika Ujerumani walipochoma moto masinagogi katika Ujerumani na kuvunja nyumba za Wayahudi.
# Alanis Morissette

**Alanis Nadine Morissette** (alizaliwa 1 Juni, 1974) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo na mwigizaji kutoka Kanada na Marekani.

## Marejeo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mwanamuziki fulani bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Alanis Morissette** kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Mkia

Mkia wa nyangumi baharini
**Mkia** ni sehemu ya mwisho ya uti wa mgongo kwenye mwili wa wanyama wengi wa vertebrata. Jina hilo latumiwa pia kwa wanyama wengine wenye upanuzi mwembamba wa mwili upande wa nyuma na pia kutaja sehemu nyembamba ya nyuma kwa vitu mbalimbali.

## Vertebrata

Kwa vertebrata mkia ni sehemu ya uti wa mgongo inayoelekea nje ya pingiti inayokwisha kwenye mkundu. Mifupa ya mkia hufunikwa na musuli na ngozi, mara nyingi pia na nywele, manyoya au magamba.

Vertebrata wengine wana musuli nyingi na hivyo nguvu kubwa kwenye mkia, kwa mfano nyani wanaotumia mkia kama mkono wakiweza kushika tawi la mti na kutundika hapo kwa nguvu ya mkia pekee. Wanyama wengine wana mkia mdogo tu. Binadamu na chura wana mkia wakiwa katika hali ya kiinitete lakini unapotea baadaye. Watu wachache huzaliwa wakiwa bado na mkia mdogo.

Wanyama kama paka na mbwa hutumia mkia kwa ajili ya mawasiliano, kuna "lugha" ya mkia.

Kuna aina za mjusi zinazoweza kuachana na mkia wao zikishambuliwa na kushikwa na adui mkubwa.

## Wanyama wengine

Wanyama wasio na uti wa mgongo wanaweza kuwa na sehemu ya nyuma inayoonekana kuwa nyuma ya pingiti. Mfano ni nge anayebeba mwiba wa sumu hapo.

## "Mkia" wa mitambo na mengine

Kama mashine au mtambo mwingine ina upanuzi mwembamba wa nyuma, sehemu hizi mara nyingi zinaitwa "mkia" pia. Mfano ni sehemu ya nyuma ya eropleni.

Nyotamkia zinaonekana kama nukta ya nuru, yaani nyota yenye upanuzi nyuma na hapo ni asili ya jina "nyota yenye mkia".

## Picha za mkia

* Nguruwe (*Sus domestica*)
* Glyptodon (*Glyptodon asper*)
* Samaki (*Lactoria cornuta*)
* Pundamilia (*Equus grevyi*)
* Mamba (*Alligator mississipiensis*)
* Kiboko (*Hippopotamus amphibius*)
* Picha ya mtoto mwenye mkia (mnamo 1925)
* Nge
* Eropleni ya Cessna 152 na "mkia" wake
* Nyotamkia C1911 01

## Marejeo

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 Mkia

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya anatomia bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Mkia** kama matumizi yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Daraja

Daraja juu ya mto huko Hispania.
**Daraja** ni jengo lililoundwa kwa kusudi la kuwa na njia ya kupitia juu ya pengo au kizuizi. Mfano mzuri ni daraja linaloendeleza barabara juu ya mto, bopo au juu ya barabara nyingine.

Kuna aina nyingi za madaraja. Ukubwa wa daraja unategemea upande mmoja upana wa kizuizi kinachotakiwa kuvukiwa, yaani upana wa mto au bopo, na kwa upande mwingine uzito wa mizigo itakayopita juu ya daraja. Daraja la kuvukisha watu halina mzigo mkubwa lakini daraja linalopokea njia ya reli au barabara kuu litabeba uzito mkubwa.

Kuna pia madaraja yanayovusha mfereji juu ya mto hivyo kuwezesha meli kupita juu ya meli nyingine. Kwa jumla madaraja ni sehemu muhimu za miundombinu ya kila nchi.

Upande wa kusini wa daraja la Lake Pontchartrain
## Historia

daraja
Madaraja ya kwanza yalitengenezwa kwa mbao. Baadaye watu waliendelea kutumia mawe. Tangu karne ya 18 madaraja ya chuma yalianza kujengwa. Baadaye madaraja mengi yamejengwa kwa kutumia saruji pamoja na feleji.

## Madaraja marefu duniani

Daraja refu zaidi duniani ni Bang Na Expressway mjini Bangkok (Uthai) lenye urefu wa kilomita 54. Linapitisha barabara kuu ya mpito juu ya eneo la jiji.

Daraja refu la pili ni Lake Pontchartrain Causeway linalovuka ziwa Pontchartrain karibu na mji wa New Orleans (Marekani) lenye urefu wa kilomita 38. Madaraja haya yanasimama juu ya nguzo zinazokaa karibu kwa sababu nafasi ya chini si ngumu.

## Daraja linaloning'ania

Daraja linaloning'ania la Akashi
Ugumu wa kujenga daraja ni kuwa zaidi kama nafasi ya kuvukia ni mkono wa bahari na maji yana kina kikubwa. Hapo haiwezekani kuwa na nguzo nyingi na hapa aina ya daraja linaloning'inia inatumiwa. Daraja kubwa linaloning'ania duniani ni daraja la Akashi-Kaikyo (Japani) lenye upana wa kilomita 2 kati ya nguzo za katikati.

## Aina za madaraja juu ya njia ya maji

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Daraja la kukunjwa | Daraja linalopandishwa | Daraja linalogeuzwa | Daraja la mfereji kuvuka mto |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya sayansi bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Daraja** kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 Daraja
# Aloi

Aloi

**Aloi** ni mchanganyiko wa elementi mbili au zaidi wenye tabia ya kimetali; angalau elementi moja ndani yake ni metali pia.

Zatengenezwa kwa njia ya:
1) Kuyeyusha metali
2) Kuichanganya katika hali ya kiowevu pamoja nyongeza zote
3) Kupoza yote hadi imekuwa imara

Mifano ya aloi zinazotumiwa sana ni kama vile:

* shaba nyeupe kutokana na 35% zinki na 65% shaba - yatumiwa kwa vyombo vya muziki na mapambo mengi
* bronzi kutokana na 87% shaba na 13% stani - yatumiwa kwa parafujo, vyuma vya mashua
* feleji kutokana na chuma pamoja na bati, nikeli na kaboni

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya kemia bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Aloi** kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Athens

Majengo ya Akropoli juu ya kilima iliyokuwa boma na mtaa wa mahekalu ya Athens ya Kale. Huko Mtume Paulo alitoa hotuba maarufu (Mdo 17).
**Athini** (pia: **Athene** kwa Kigiriki Αθήνα "Athina") ni mji mkuu wa Ugiriki (Uyunani), mji mkubwa wa nchi hiyo, na mojawapo kati ya miji mashuhuri ya dunia yenye historia ndefu ya miaka elfu kadhaa.

Siku hizi mji una wakazi milioni 3.

## Jina

Jina limetokana na mungu wa kike "Athena" aliyeabudiwa kama mungu wa elimu na wa vita zamani za Ugiriki wa Kale.

## Historia

Katika karne kabla ya Kristo Athens ulikuwa mji muhimu uliotawala sehemu kubwa ya Ugiriki pamoja na miji mingi hadi Italia na Uturuki ya leo.

Athens ilikuwa maarufu kwa wataalamu wake, hasa wanafalsafa kama Sokrates, Plato na Aristoteles.

Kisiasa inaitwa asili ya demokrasia.

Baadaye ilikuwa chini ya utawala wa Dola la Roma na tangu mwaka 1453 chini ya Dola la Uturuki. Hapo mji ukawa hauna umuhimu wowote, hivi kwamba wakati wa uhuru wa Ugiriki mwaka 1834 ulikuwa na wakazi wapatao 1000 tu.

Tangu hapo umekuwa mji mkuu wa Ugiriki ukakua tena.

Michezo ya kwanza ya Olimpiki ya kisasa ilifanyika Athens mwaka 1896. Michezo ilirudi tena kufanyika huko mwaka 2004.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Ugiriki bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Athens** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |