Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bern

|  |
| --- |
| Jiji la Bern |
| Jiji la Bern
Mahali pa mji wa Bern katika Uswisi |
| Majiranukta: ﻿ / ﻿ |
| Nchi | Uswisi |
| Majimbo | Jimbo la Bern |
| **Idadi ya wakazi** |
|  - Wakazi kwa ujumla  | 123.000 |
| Tovuti:  www.bern.ch
 |

Bern, Uswisi
Bern mwaka 1638
**Bern** (pia: Berne, Berna) ni mji wa shirikisho wa Uswisi na mji mkubwa wa nne katika nchi. Bern ni pia mji mkuu wa jimbo la Bern. Iko kando la mto Aar. Hivyo ina nafasi ya mji mkuu ingawa shirikisho la Uswisi halina mji mkuu kikatiba.

Wakazi walio wengi hutumia lugha ya Kijerumani kwa lahaja ya Bern.

Mji uliundwa mwaka 1191 ukapokea jina kutokana jina la Kijerumani la dubu ("Bär").

Mkazi mashuhuri wa Bern alikuwa Mjerumani Albert Einstein aliyeunda nadharia zake za fizikia ya kisasa alipofanya kazi mjini Bern

## Viungo vya Nje

* Tovuti rasmi ya Bern
* Picha za Bern

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Uswisi bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Bern** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Tarragona

**Tarragona** ni mji wa Hispania, katika Mkoa wa Tarragona.

Mwaka 2019 wakazi wake walikuwa 134,515 na kuufanya wa arubaini na nane nchini kwa wingi wa watu.

## Tazama pia

* Orodha ya miji ya Hispania

## Tanbihi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Hispania bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Tarragona** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Papa Leo XIII

Papa Leo XIII.
**Papa Leo XIII** (2 Machi 1810 – 20 Julai 1903) alikuwa Papa kuanzia tarehe 20 Februari/3 Machi 1878 hadi kifo chake. Alitokea Carpineto Romano, Italia.

Jina lake la kuzaliwa lilikuwa **Vincenzo Gioacchino Raffaele Luigi Pecci**.

Alimfuata Papa Pius IX (1846-78) akafuatwa na Papa Pius X.

## Tazama pia

* Orodha ya Mapapa

## Tanbihi

## Viungo vya nje

* Papa Leo XIII katika *Kamusi Elezo ya Kikatoliki*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu Papa fulani bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Papa Leo XIII** kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Je, unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuiongezea habari*.* |
# Recep Tayyip Erdoğan

**Recep Tayyip Erdoğan** (amezaliwa 26 Februari 1954) ni mwanasiasa wa Kituruki anayehudumu kama Rais wa 12 na wa sasa wa Uturuki.

Hapo awali aliwahi kuwa Waziri Mkuu wa Uturuki kutoka mwaka 2003 hadi 2014.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mwanasiasa fulani bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Recep Tayyip Erdoğan** kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari. |
# Papa Dionysius

Papa Dionysius.
**Papa Dionysius** alikuwa Papa kuanzia tarehe 22 Julai 259 hadi kifo chake tarehe 26 Desemba 269.

Alimfuata Papa Sisto II akafuatwa na Papa Felisi I.

Alifanya kazi kubwa ya kupanga upya Kanisa baada ya dhuluma ya kaizari Valerian iliyoacha Roma bila askofu kwa karibu mwaka mzima. Mtu aliyejaa maadili mema, alitumia uhuru uliopatikana upya chini ya kaisari Gallienus na kudumu miaka 40 , akifariji kwa barua zake na uwepo wake ndugu wenye huzuni, akikomboa wafungwa katika mateso yao na kuwafundisha misingi ya imani wasioijua .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 26 Desemba.

## Tazama pia

* Watakatifu wa Agano la Kale
* Orodha ya Watakatifu Wakristo
* Orodha ya Watakatifu wa Afrika
* Orodha ya Watakatifu Wafransisko
* Orodha ya Mapapa
* Mababu wa Kanisa

## Tanbihi

## Maandishi yake

* Opera Omnia

## Viungo vya nje

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 Pope Dionysius Kuhusu Papa Dionysius katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu Papa fulani bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Papa Dionysius** kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Je, unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuiongezea habari*.* |
# Papa Valentino

Papa Valentino.
**Papa Valentino** alikuwa Papa kwa wiki chache tu kuanzia mwezi Agosti 827 hadi kifo chake mnamo Septemba 827. Alitokea Roma, Lazio, Italia.

Alimfuata Papa Eugenio II akafuatwa na Papa Gregori IV.

## Tazama pia

* Orodha ya Mapapa

## Tanbihi

## Viungo vya nje

* Kuhusu Papa Valentino katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu Papa fulani bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Papa Valentino** kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Je, unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuiongezea habari*.* |
# Papa Innocent IV

Papa Inosenti IV akituma Wadominiko na Wafransisko kwa Watartari.
**Papa Innocent IV** (1180/1190 – 7 Desemba 1254) alikuwa Papa kuanzia tarehe 25/28 Juni 1243 hadi kifo chake. Alitokea Genova, Liguria, Italia.

Jina lake la kuzaliwa lilikuwa *Sinibaldo Fieschi*.

Alimfuata Papa Selestini IV akafuatwa na Papa Aleksanda IV.

## Tazama pia

* Orodha ya Mapapa

## Tanbihi

## Viungo vya nje

* Kuhusu Papa Innocent IV katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu Papa fulani bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Papa Innocent IV** kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Je, unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuiongezea habari*.* |
# Papa Gregori XVI

Papa Gregori XVI.
**Papa Gregori XVI, O.S.B.Cam.** (18 Septemba 1765 – 1 Juni 1846) alikuwa Papa kuanzia tarehe 2/6 Februari 1831 hadi kifo chake. Alitokea Belluno, Italia.

Jina lake la kuzaliwa lilikuwa **Bartolomeo Alberto Cappellari**.

Alimfuata Papa Pius VIII akafuatwa na Papa Pius IX.

## Tazama pia

* Orodha ya Mapapa

## Tanbihi

## Viungo vya nje

* Papa Gregori XVI katika *Kamusi Elezo ya Kikatoliki*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu Papa fulani bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Papa Gregori XVI** kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Je, unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuiongezea habari*.* |
# Madauros

Madauros, 1975
**Madauros** (pia Madaurus, Madaura) ilikuwa mji wa Kirumi na dayosisi ya zamani ya Kanisa Katoliki katika jimbo la zamani la Numidia ambayo kwa sasa ni Algeria.

## Marejeo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Algeria bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Madauros** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# 1757

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 17 |
**Karne ya 18**
| Karne ya 19
| ►

◄ |
Miaka ya 1720 |
Miaka ya 1730 |
Miaka ya 1740 |
**Miaka ya 1750**
| Miaka ya 1760
| Miaka ya 1770
| Miaka ya 1780
| ►

◄◄ |
◄ |
1753 |
1754 |
1755 |
1756 |
**1757**
| 1758
| 1759
| 1760
| 1761
| ►
| ►►

Makala hii inahusu mwaka **1757 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

## Waliofariki

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 1757
# 1853

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 18 |
**Karne ya 19**
| Karne ya 20
| ►

◄ |
Miaka ya 1820 |
Miaka ya 1830 |
Miaka ya 1840 |
**Miaka ya 1850**
| Miaka ya 1860
| Miaka ya 1870
| Miaka ya 1880
| ►

◄◄ |
◄ |
1849 |
1850 |
1851 |
1852 |
**1853**
| 1854
| 1855
| 1856
| 1857
| ►
| ►►

Makala hii inahusu mwaka **1853 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

* 30 Machi - Vincent van Gogh, mchoraji kutoka Uholanzi
* 28 Mei - Carl Larsson, mchoraji kutoka Uswidi
* 18 Julai - Hendrik Antoon Lorentz (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1902)
* 2 Septemba - Wilhelm Ostwald (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1909)
* 16 Septemba - Albrecht Kossel (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1910)
* 21 Septemba - Heike Kamerlingh Onnes (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1913)

## Waliofariki

* 18 Aprili - William Rufus de Vane King, Kaimu Rais wa Marekani (1853)
* 12 Juni - Mtakatifu Gaspare Bertoni, padri mwanzilishi kutoka Italia

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 1853
# Uchafuzi wa ardhi

**Uchafuzi wa Ardhi** husababishwa kwa kuwepo na kemikali za xenobiotic (zinazotengenezwa na binadamu) au mabadiliko mengine ya mazingira ya asili ya udongo. Kwa kawaida husababishwa na shughuli za viwanda, kemikali za kilimo au utupaji holela wa taka.
# Sofia Bertizzolo

**Sofia Bertizzolo** (amezaliwa 21 Agosti 1997) ni mtaalamu wa mbio za baiskeli wa Italia, ambaye kwa sasa anaendesha ADQ ya Timu ya Wanawake ya UCI ya Timu ya Falme za Kiarabu.

## Marejeo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mtu huyo bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Sofia Bertizzolo** kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Maria Canins

**Maria Canins** (amezaliwa La Villa, Alta Badia, 4 Julai 1949) ni mwendesha baiskeli wa Italia ambaye alishinda mara mbili Tour de France Féminin mnamo 1985 na 1986, pia kushinda Giro d'Italia Femminile mwaka wa 1988.

Alisafiri kuelekea Italia kwenye Michezo ya Olimpiki ya Majira ya 1984 na 1988.

## Marejeo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mtu huyo bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Maria Canins** kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Zuid-Holland

Sehemu ya mkoa wa Zuid-Holland ndani ya mwaka 1940
Mahali pa Zuid-Holland katika Uholanzi
**Zuid-Holland** (*Holand Kusini*) ni jina la mkoa ya Uholanzi. Mji mkuu wake ni Den Haag.

## Viungo vya nje

* (Kiholanzi) (Kiingereza) Tovuti rasmi

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 Zuid-Holland

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Uholanzi bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Zuid-Holland** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Kipapiamentu

**Kipapiamentu** (kwa Kiingerezaː Papiamento) ni lugha ya visiwa kadhaa vya Karibi (hasa Aruba, Bonaire na Curaçao) inayotumiwa na watu 341,300.

Ni krioli iliyotokana na Kireno (na Kihispania) na inafanana na krioli ya Kabo Verde na Guinea-Bissau, hivi kwamba wataalamu wengi wanadhani ilizaliwa katika pwani za Afrika Magharibi.

## Tanbihi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya lugha bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Kipapiamentu** kama historia yake, uenezi au maendeleo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Baruch Spinoza

Baruch Spinoza
**Baruch Spinoza** (24 Novemba 1632 - 21 Februari 1677) alikuwa mwanafalsafa wa Uholanzi. Anaangaliwa kama mmojawapo wa waanzishaji wa Zama za Mwangaza.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mtu huyo bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Baruch Spinoza** kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Bendera ya Ufaransa

Bendera ya Ufaransa
**Bendera ya Ufaransa** (*Kifaransa: Tricolore = rangi tatu*) ina milia mitatu ya kusimama katika rangi za buluu - nyeupe - nyekundu.

Imeanzishwa wakati wa mapinduzi ya Ufaransa kabla ya mwaka 1794. Rangi nyeupe ilikuwa rangi ya kifalme. Rangi za nyekundu na buluu zilikuwa rangi za mji wa Paris. Zote pamoja ziliahi kutumika hata kabla ya mapinduzi lakini bila utaratibu maalumu.

Mbunge La Fayette alianzisha alama ya rangi hizi tatu zikikaa kama mviringo kama kitambulisha cha mapinduzi.

Mwaka 1794 Buge ilitangaza bendera hii kuwa bendera rasmi ya taifa.
# Mfereji wa Kiingereza

Cap Gris Nez, Ufaransa
Ramani ya Mfereji wa Kiingereza
**Mfereji wa Kiingereza** ni mlango wa bahari kati ya Uingereza na Ufaransa. Urefu wake ni 560 km na sehemu nyembamba ni mlango wa Dover mwenye upana wa 34 km. Unaunganisha Bahari ya Kaskazini na Atlantiki upande wa kusini ya Britania.

## Historia

Maji kati ya kisiwa na Ulaya bara yalikuwa ulinzi wa Uingereza kwa muda wote wa historia yake. Ni mara chache tu ya kwamba wavamizi walifaulu kuvuka mfereji na kuingia.

Shambulizi la kwanza linalokumbukwa lilikuwa lile la Julius Caesar mnamo mwaka 55 KK. Waroma wa kale walifaulu kufanya Uingereza kuwa jimbo la Dola la Roma. Walipoondoka makabila ya Kijerumaniki kutoka Ujerumani na Skandinavia yaliingia kisiwani kwa kufika kwa vikundi vidogovidogo.

Shambulio la mwisho lililofaulu lilikuwa uvamamizi wa Wanormandy mwaka 1066.

Mipango yote ya baadaye ilishindikana: Wahispania mwaka 1588, Napoleoni mwanzo wa karne ya 19 na Hitler wakati wa Vita Kuu vya Pili vya Dunia.

## Njia za kuvuka

Kwa karne nyini njia ya kuvuka mlango huu wa bahari ilikuwa safari kwa feri kati ya miji ya Calais (Ufaransa) na Dover (Uingereza). Tangu 1994 kuna handaki ya reli chini ya bahari. Reli inabeba abiria, motokaa zao na mizigo ya kila aina.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Ulaya bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Mfereji wa Kiingereza** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Provence

Provence ya kihistoria (njano) ndani ya mipaka ya leo ya Provence-Alpes-Côte d'Azur.
**Provence** ni eneo la kihistoria katika Ufaransa wa leo, mpakani mwa Italia, ambalo linatunza utambulisho wa pekee.

Imo ndani ya mkoa wa Provence-Alpes-Côte d'Azur.

Mji mkubwa zaidi ni Marseille.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Ufaransa bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Provence** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Njiti

**Njiti** ni mtoto aliyezaliwa kabla ya kutimiza kawaida ya ujauzito, yaani wiki 37 kwa binadamu.

Mara nyingi mtoto wa namna hiyo anazaliwa hai baada ya miezi saba ya ujauzito.

mtoto njiti katika joto
## Marejeo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya biolojia bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Njiti** kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Cannes

Sehemu ya mji wa Cannes

|  |
| --- |
| Cannes |
| Cannes
Mahali pa mji wa Cannes katika Ufaransa |
| Majiranukta: ﻿ / ﻿ |
| Nchi | Ufaransa |
| Mkoa | Provence-Alpes-Côte d'Azur |
| Wilaya | Alpes-Maritimes |
| **Idadi ya wakazi** |
|  - Wakazi kwa ujumla  | 70,610 |
| Tovuti:  www.cannes.fr
 |

**Cannes** ni mji wa Ufaransa kusini, kwenye Bahari ya Kati.

## Tazama pia

* Orodha ya miji ya Ufaransa

## Viungo vya nje

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Ufaransa bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Cannes** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Saratov Oblast

Mahali pa Saratov Oblast katika Russia.

Kanisa la Kiorthodoksi mjini Saratov.
**Saratov Oblast** ni mkoa ulioko nchini Russia.

Mji mkuu wake ni Saratov.

## Tazama pia

* Orodha ya mikoa ya Urusi

## Viungo vya nje

* (Kirusi) Tovuti rasmi Ilihifadhiwa 21 Julai 2016 kwenye Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Urusi bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Saratov Oblast** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Aleksander Pushkin

Aleksander Pushkin
**Aleksander Sergeyevich Pushkin** (Kirusi **Александр Сергеевич Пушкин**; \*6 Juni 1799 mjini Moskva; † 10 Februari 1837 Sankt Petersburg) alikuwa mwandishi na mshairi nchini Urusi.

Amesifiwa kama mwandishi mkuu wa fasihi ya Kirusi. Alikuwa mwandishi wa kwanza aliyefaulu kuandika kwa Kirusi kilichoeleweka na wananchi badala ya kutumia lugha ya kale jinsi ilivyokuwa kawaida kanisani. Waandishi wote wa Kirusi waliomfuata waliathiriwa naye.

Babu yake Pushkin alikuwa Mwafrika Abram Petrovich Gannibal aliyewahi kufika Urusi kama mtoto mtumwa aliyenunuliwa na balozi Mrusi kutoka milki ya Osmani na kupewa kama zawadi kwa tsar Peter Mkuu aliyemlea na kumfanya mtumishi wa serikali kwenye ngazi ya juu.
# Uanahewa

Ndege inaitwa 787-9 AMERICAN SBGR
**Uanahewa** (kwa Kiingereza: *Aeronautics*) ni sayansi kuhusu uchunguzi, utengenezaji na usanifu wa ndege au mashine zinazoruka.

## Marejeo

* Mahenge, E. G. (2012). Sura ya Nne: Uwanja wa Ndege. *Kiswahili Story Database*.
# Barbara Malcotti

**Barbara Malcotti** (alizaliwa 19 Februari 2000) ni Mtaliano mtaalamu wa mbio za baiskeli, ambaye kwa sasa anaendesha UCI Women's WorldTeam Human Powered Health.

## Marejeo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mtu huyo bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Barbara Malcotti** kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Futi

Futi zenyewe = miguu hutofautiana ukubwa kati ya watu - hivyo futi ilikuwa kipimo tofauti kati ya nchi na nchi. Leo hii inatumiwa zaidi Marekani na katika nchi chache za Jumuiya ya Madola
**Futi** (kiing. *foot*) ni kipimo cha urefu wa 30.48 sentimita au inchi 12. Asili yake ni urefu wa sehemu ya kanyagio ya mguu wa mwanadamu. Si kipimo sanifu cha kimataifa bali ni kizio cha vipimo vya Uingereza.

Kifupi chake ni ft. au inaandikwa hivyo: futi 5 inchi 11 = 5' 11".

Neno "futi" latumiwa pia kutaja chenezo au rula (chombo cha kupima urefu wa kitu).

Kipimo cha futi kiliingia katika Kiswahili tangu ukoloni wa Uingereza. Kimechukua nafasi ya vipimo asilia vya Kiswahili kama shubiri (takriban 25 cm) na ziraa (takriban 50 cm).

Kihistoria urefu wa futi ilikuwa tofauti kati nchi na nchi. Leo hii inatumiwa zaidi Marekani lakini pia kwa uzoefu katika nchi zinazotumia sana lugha ya Kiingereza hata kama rasmi zimeshakubali vipimo sanifu vya kimataifa SI.

* futi 1 = inchi 12
* futi 1 = 304.8 millimita
* futi 5,280 = maili 1
# Wuhan

|  |
| --- |
| Jiji la Wuhan |
| Jiji la Wuhan
Mahali pa Wuhan katika China |
| Majiranukta: ﻿ / ﻿ |
| Nchi | China |
| Jimbo | Hubei |
| **Idadi ya wakazi** |
|  - Wakazi kwa ujumla  | 9,760,000 (2,007) |
| Tovuti:
 |

Wuhan
Mahali pa Wuhan katika mkoa wa Hubei
**Wuhan** (kwa Kichina: 武汉) ni mji wa China. Ndio mji mkuu wa jimbo la Hubei.

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, kuna wakazi wapatao milioni 9.8 wanaoishi katika mji huu. Hivyo si mji mkubwa zaidi katika Hubei pekee, bali ni jiji kubwa zaidi katika China ya Kati.

Ni mji wenye tasnia nyingi, kuanzia makampuni yanayozalisha motokaa hadi makampuni ya teknolojia mpya kama kompyuta, pamoja na taasisi za utafiti wa kisayansi zaidi ya 300 .

Mwaka 2020 jina la Wuhan lilitajwa kote duniani kutokana na uenezi wa virusi hatari vya korona ambao ulisababisha vifo vya watu zaidi ya elfu moja pamoja na hofu ya epidemiki. Jiji lote liliwekwa na serikali kuu katika hali ya karantini. Kabla ya tangazo hilo watu milioni 5 waliondoka mjini.

## Tazama pia

* Chuo Kikuu cha Wuhan

## Marejeo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya China bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Wuhan** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |