Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 2006

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 20 |
**Karne ya 21**

◄ |
Miaka ya 1970 |
Miaka ya 1980 |
Miaka ya 1990 |
**Miaka ya 2000**
| Miaka ya 2010

◄◄ |
◄ |
2002 |
2003 |
2004 |
2005 |
**2006**
| 2007
| 2008
| 2009
| 2010
| ►
| ►►

Jan.
| Feb.
| Mac.
| Apr.
| Mei
| Jun.
| Jul.
| Ago.
| Sep.
| Okt.
| Nov.
| Des.

Makala hii inahusu mwaka **2006 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

## Waliofariki

* 4 Januari - Maktoum bin Rashid Al Maktoum, Waziri Mkuu wa Umoja wa Falme za Kiarabu na mtawala wa Dubai
* 28 Februari - Owen Chamberlain (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1959)
* 7 Machi - Gordon Parks, msanii wa Marekani
* 7 Machi - Ali Farka Toure, mwanamuziki kutoka nchi ya Mali
* 11 Machi - Slobodan Milosevic, Rais wa Serbia (1989-2000)
* 20 Machi - Ali Muhsin al-Barwani, mwanasiasa kutoka Zanzibar
* 29 Machi - Moshi William, mwanamuziki kutoka Tanzania
* 19 Aprili - Ellen Kuzwayo, mwandishi kutoka Afrika Kusini
* 13 Mei - Peter Viereck, mshairi kutoka Marekani
* 14 Mei - Stanley Kunitz, mshairi kutoka Marekani
* 14 Mei - Robert Merrifield, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1984
* 31 Mei - Raymond Davis, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 2002
* 4 Julai - Lars Korvald, mwanasiasa kutoka Norwei
* 11 Agosti - Mazisi Kunene, mwandishi kutoka Afrika Kusini
* 19 Agosti - Joseph Hill, mwimbaji kutoka Jamaika
* 28 Agosti - Melvin Schwartz (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1988)
* 30 Agosti - Nagib Mahfuz (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi, mwaka wa 1988)
* 9 Oktoba - Marek Grechuta, mwanamuziki kutoka Polandi
* 12 Oktoba - Wanjiru Kihoro, mwandishi kutoka Kenya
* 31 Oktoba - Pieter Willem Botha, Waziri Mkuu na Rais wa Afrika Kusini
* 1 Novemba - William Styron, mwandishi wa Marekani na mshindi wa Tuzo ya Pulitzer mwaka wa 1968
* 26 Desemba - Gerald Ford, Rais wa Marekani (1974-1977)
* 30 Desemba - Saddam Hussein, rais wa Iraki hadi mwaka 2003, ananyongwa baada ya kuhukumiwa adhabu ya kifo kwa makosa ya jinai dhidi ya binadamu

## Viungo vya nje

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 2006
# Roger Bacon

Sanamu ya Roger Bacon, Oxford, Uingereza.
**Roger Bacon, O.F.M.** (Ilchester, Somerset, 1214 - Oxford 1294) alikuwa msomi mkubwa wa mambo mengi kutoka Uingereza.

Kisha kusomea chuo kikuu cha Oxford, alijiunga na utawa wa Ndugu Wadogo (1256). Hapo aliacha kufundisha lakini akaendelea na masomo yake na hata kuandika kuhusu mambo mengi tofauti hadi kifo chake.

## Tanbihi

## Marejeo

* Roger Bacon. *The Art and Science of Logic* (Mediaeval Sources in Translation, 47), Toronto, PIMS 2009.
* Roger Bacon. *On Signs* (Mediaeval Sources in Translation, 54), Toronto, PIMS 2013.
* Easton, Stewart C. *Roger Bacon and his Search for a Universal Science,* New York: Columbia Univ. Pr., 1952.
* Hackett, Jeremiah, ed. *Roger Bacon and the Sciences: Commemorative Essays,* Studien und Texte zur Geistesgeschichte des Mittelalters, 57, Leiden: Brill, 1997. ISBN 90-04-10015-6
* Vance, J. G. *"Roger Bacon, 1214–1914,"* The Dublin Review, Vol. CLV, July/October 1914.

## Viungo vya nje

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 Roger Bacon 1901–1906 Jewish Encyclopedia: Bacon, Roger
* Roger Bacon Quotes Ilihifadhiwa 12 Februari 2006 kwenye Wayback Machine. at Convergence Ilihifadhiwa 12 Februari 2006 kwenye Wayback Machine.
* *Fr. Rogeri Bacon Opera quaedam hactenus Inedita*. Vol. I at Google Books. Contains the *Opus Tertium*, *Opus Minus*, and *Compendium Philosophiae*. Edited by John Sherren Brewer (1859).
* Roger Bacon: On Experimental Science, 1268 Ilihifadhiwa 24 Novemba 2014 kwenye Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mwanasayansi fulani bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Roger Bacon** kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari. |
# Kwinini

Magome ya mti wa Cinchona officinalis
**Kwinini** ni alkaloidi ambayo inaweza kupunguza homa, inayofanya kazi dhidi ya malaria, maumivu na uvimbe. Gome la mti wa familia ya *Cinchona* imejaliwa kwinini ya asili. Mti huo unapatikana huko Andes, Amerika ya Kusini, Indonesia, na Kongo.

Kwinini inaweza pia kutengenezwa na binadamu, lakini hii ni ghali zaidi, hivyo ni bora kuichukua kutoka kwenye magome ya miti.

Kwinini ilikuwa tiba ya kwanza ya malaria, iliyojulikana huko Ulaya mwaka 1631, na labda mapema kwa watu wa asili wa Amerika ya Kusini.

Hata leo, kwinini hutumiwa kutibu aina fulani za malaria, wakati dawa nyingine zinashindwa au hazipatikani. Kwa njia hiyo, kwinini kwa sasa ni mojawapo ya tiba bora zaidi ya malaria, ambayo husababishwa na plasmodiamu aina ya *falciparum*. Kwa aina nyingine za malaria, kwinini haitumiki tena.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya tiba bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Kwinini** kama sababu yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Nchi huru

Makoloni kumi na tatu ya Uingereza katika Amerika Kaskazini yakitoa tamko la kujitangaza huru mwaka 1776.
Chile, koloni mojawapo la Hispania katika Amerika Kusini, ilifanya vilevile mwaka 1818.
**Nchi huru** ni zile ambazo hazitawaliwi na nchi nyingine. Kauli hiyo haimanishi kwamba wananchi wake ni huru, kwa sababu pengine mfalme au rais ni mwenyeji, lakini anawanyima haki zao kwa kiasi hata kikubwa (ambacho kinaitwa udikteta).

Mara nyingi nchi inajitangaza huru, halafu inatambuliwa na nchi nyingine kuwa hivi. Kama si nchi zote zinatambua rasmi uhuru wake, hali ya kisheria inabaki tata.

Siku hizi duniani kuna nchi huru karibu 200, ya mwisho kutambulika ikiwa Sudan Kusini (2011) na ndogo zaidi ikiwa Mji wa Vatikano (km2 0.44 na wakazi 600 hivi tu).

Hii haiuzii nchi kuingiliwa kwa namna moja au nyingine kama vile katika ukoloni mamboleo.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya siasa bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Nchi huru** Unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuongezea habari Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari. |
# Tycho Brahe

'

| **Tycho Brahe** |
| --- |
| Tycho Brahe |
| Amezaliwa | 14 Desemba 1546  |
| Amefariki | 24 Oktoba 1601  |
| Kazi yake | mtaalamu wa astronomia nchini Denmark |

Tycho Brahe na roboduara aliyotumia kwa vipimo vya nyota
**Tycho Brahe** (aliyezaliwa kama **Tyge Ottesen Brahe** 14 Desemba 1546 – 24 Oktoba 1601) alikuwa mtaalamu wa astronomia nchini Denmark aliyejenga paoneaanga (kituo cha kuangalia nyota) cha Uraniborg.

## Maisha

Brahe alizaliwa katika familia ya makabaila wa Denmark akaendelea kuwa mtaalamu mashuhuri wa astronomia ya siku zake.

Alikuwa na uwezo mkubwa wa kuangalia nyota na kuelewa miendo yao. Alitumia muda mwingi kupima kikamilifu mahali pa nyota angani; hadi wakati ule wataalamu bado walikuwa wakitegemea orodha ya nyota ya Klaudio Ptolemaio ya miaka 1400 iliyopita iliyojulikana Ulaya kupitia tafsiri za Kiarabu. Tycho alifanya vipimo vyote bila darubini ambayo ilikuwa haijagunduliwa bado, akitumia vifaa kama roboduara (*en:quadrant*).

Orodha yake ilichapishwa baada ya kifo chake tu. Ilikuwa pia msingi kwa atlasi ya nyota ya Uranometria iliyotolewa na Johann Bayer mnamo 1603.

Mwaka 1572 aliona nyota mpya iliyoonekana kwa muda wa mwaka mmoja. Alichoona kilikuwa nyota nova yaani nyota iliyolipuka, hivyo kuonekana kun'gaa kwa ghafla. Alitambua ya kwamba hiyo nyota aliyoiona kuwa mpya haikuwa sayari.

Kati ya wanafunzi wake alikuwepo mwanaastronomia mashuhuri wa baadaye Johannes Kepler. Baada ya kifo cha Brahe, Kepler alirithi kumbukumbu yake juu ya miendo ya sayari ikamsaidia kutunga nadharia mpya ya mwendo wa sayari.

## Marejeo

## Viungo vya Nje

* Tycho Brahe, A picture of scientific life and work in the sixteenth century Kitabu cha J. L. E. Dreyer (1890) juu ya maisha ya Tycho Brahe kwenye tovuti ya wikisource.org
* Brahe, Tycho (1546-1601), tovuti ya scienceworld.wolfram.com, iliangaliwa Oktoba 2017
* Tycho Brahe, Accurate Astronomical Observations With Mechanical Instruments (Naked Eye Astronomy), Hands On Activity: Build and Use a Sextant or Quadrant, tovuti ya Julian Trubin, iliangaliwa Oktoba 2017

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mwanasayansi fulani bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Tycho Brahe** kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari. |
# Li Bai

Uchoraji wa Li Bai
**Li Bai** (mnamo 701-762) alikuwa mshairi nchini China wakati wa nasaba ya Tang. Mara nyingi hutajwa kama mmoja wa washairi wakubwa wa China. Zaidi ya mashairi yake 1,000 yamehifadhiwa.