Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kinyesi cha binadamu

Kinyesi cha binadamu kikiwa katika choo, muda mfupi baada ya kujisaidia kunya.
**Kinyesi cha binadamu** (au kinyesi tu, kutoka kitenzi "kunya"; kwa Kiingereza: feces, kutoka Kilatini: fæx) ni mabaki ya chakula ambayo hayakuweza kufyonzwa au kumeng'enywa ndani ya utumbo mdogo wa binadamu, lakini yameozeshwa na bakteria kwenye utumbo mkubwa Pia huwa bakteria na idadi ndogo ya taka za kimetaboliki kama vile bilirubini iliyobadilishwa na bakteria, na seli za epithelial zilizokufa kutoka kwa bitana ya utumbo.. Hutolewa kwa njia ya mkundu wakati wa kujisaidia haja kubwa.

Kinyesi cha binadamu kinafanana na kinyesi cha wanyama na hutofautiana kwa mwonekano (kwa mfano, ukubwa na rangi), kulingana na hali ya chakula, mfumo wa kumeng'enya na afya ya jumla. Kwa kawaida kinyesi cha binadamu ni nusu yabisi, na mpako wa kamasi. Vipande vidogo na vigumu tena vikavu, wakati mwingine vinaweza kuonekana vimeathiriwa kwenye mwisho wa distal (mwishoni au chini). Hili ni tukio la kawaida wakati mmeng'enyo wa awali wa tumbo haujakamilika, na kinyesi hurejeshwa kutoka kwenye puru kwenda kwa utumbo mkubwa, ambapo maji hufyonzwa zaidi.

Kinyesi cha binadamu na mkojo wa binadamu kwa pamoja hujulikana kama taka za kibinadamu. Namna nzuri ya kuhifadhi kinyesi cha binadamu, na kuzuia kuenea kwa vimelea kutoka kwa kinyesi cha binadamu kupitia njia ya kinywa, ndiyo malengo makuu ya usafi wa mazingira.

## Marejeo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya biolojia bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Kinyesi cha binadamu** kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Historia ya awali

Göbekli Tepe, leo kusini-mashariki mwa nchi ya Uturuki, ilijengwa miaka 11,000 hivi iliyopita. Haya ndiyo mabaki yake.
**Historia ya awali** (kwa Kiingereza: *prehistory*) ni kipindi kirefu sana cha historia, kikichukua miaka yote tangu binadamu walipotokea duniani mpaka historia andishi ilipoanza (huko Mesopotamia miaka 3,300 hivi KK).

Ingawa muda ni mrefu sana na ni wa msingi kwa historia yote iliyofuata, watu hawakuwa wengi kama walivyozidi kuwa kadiri ya maendeleo yao. Maisha yao hayakuwa marefu kutokana na ugumu wa mazingira na utovu wa vifaa na dawa mbalimbali.

## Jina

Katika lugha nyingi msamiati ni **kabla ya historia** (k.mf. kwa Kiingereza ni pre-history), ambao unatokana na maneno ya Kigiriki προ, pro, yaani "kabla" na ιστορία, istoria, yaani "historia").

Paul Tournal mwanzoni alitunga neno la Kifaransa “Pré-historique” katika kuelezea ugunduzi aliofanya katika mapango ya kusini mwa Ufaransa.

Neno hilo lilitumika katika Ufaransa kuanzia miaka ya 1830 kuelezea kipindi kabla ya uandishi, na baadaye likaingizwa na Daniel Wilson katika Kiingereza mwaka 1851.

## Vipindi vya historia ya awali

Sehemu kubwa kabisa ya historia ya binadamu ilitokea kabla ya maandishi kugunduliwa. Kuhusu zamani hizo tunapata habari kutokana na utafiti wa akiolojia.

Kwa njia hiyo tunakuta mabaki ya ya siku zile kama vile vifaa, majengo au pia uchoraji kwenye kuta za mapango lakini tunakosa maelezo jinsi yanavyopatikana tangu watu waanze kuandika kumbukumbu.

Kati ya vipindi vya historia ya awali ni zama za mawe. Wakati huo wote watu walipiga hatua muhimu ya maendeleo, kama vile kubuni vifaa vya kwanza, kilimo, na kujenga vijiji na miji ya kwanza.

Hata vyanzo vya teknolojia za metali, kama zama za shaba na zama za chuma, vilitokea kabla ya kugundua maandishi katika sehemu nyingi za dunia.

Lakini mifano ya kwanza ya utamaduni wa kimaandishi ilitokea wakati wa kubuni matumizi ya shaba na bronzi huko Misri na Mesopotamia.

## Tanbihi

## Viungo vya nje

* Submerged Landscapes Archaeological Network Ilihifadhiwa 8 Mei 2007 kwenye Wayback Machine.
* The Neanderthal site at Veldwezelt-Hezerwater, Belgium.
* North Pacific Prehistory is an academic journal specialising in Northeast Asian and North American archaeology.
* Prehistory in Algeria and in Morocco Ilihifadhiwa 8 Juni 2009 kwenye Wayback Machine.
* Early Humans Ilihifadhiwa 6 Novemba 2007 kwenye Wayback Machine. a collection of resources for students from the Courtenay Middle School Library.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya kihistoria bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Historia ya awali** kama enzi zake au matokeo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |