Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 16 Machi

Tarehe **16 Machi** ni siku ya 75 ya mwaka (ya 76 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 290.

## Matukio

## Waliozaliwa

* 1751 - James Madison, Rais wa Marekani (1809-1817)
* 1800 - Ninko, Mfalme Mkuu wa 120 wa Japani (1817-1846)
* 1839 - Sully Prudhomme, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi mwaka wa 1901
* 1918 - Frederick Reines, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1995
* 1935 - Juca de Oliveira, mwigizaji wa filamu kutoka Brazil
* 1975 - Sienna Guillory, mwigizaji wa filamu wa Kimarekani kutoka Uingereza

## Waliofariki

* 455 - Valentinian III, Kaisari wa Dola la Roma Magharibi (tangu mwaka 425)
* 1021 - Mtakatifu Heribert wa Cologne, askofu mkuu wa Cologne (Ujerumani) na Chansella wa Dola Takatifu la Roma
* 1914 - Charles-Albert Gobat, mwanasiasa Mswisi, na mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani mwaka wa 1902
* 1935 - John Macleod, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1923
* 1937 - Austen Chamberlain, mwanasiasa Mwingereza na mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani mwaka wa 1925
* 1940 - Selma Lagerlof, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi mwaka wa 1909
* 1995 - Albert Hackett, mwandishi kutoka Marekani
* 1998 - Derek Barton, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1969

## Sikukuu

Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Hilari na Tasyani, Papa wa Seleukia, Juliani wa Ainvarza, Eusebia wa Hamay, Heribert wa Cologne, Yohane wa Brebeuf, Yosefu Gabrieli wa Rozari n.k.

## Viungo vya nje

* BBC: On This Day

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya kihistoria bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **16 Machi** kama enzi zake au matokeo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Dola la Papa

Ramani ya dola mnamo mwaka 1700, lilipofikia kuwa na eneo kubwa zaidi, katikati ya Italia, mbali ya miji ya Benevento na Pontecorvo Italia kusini na wilaya ya Venaissin na mji wa Avignon Ufaransa kusini.
**Dola la Papa** lilikuwa nchi huru chini ya himaya ya Papa kuanzia miaka ya 700 hadi 1870.

Chanzo chake ni uvamizi wa makabila ya Wagermanik uliobomoa Dola la Roma upande wa magharibi wa Bahari ya Kati. Wenyeji, wengi wao wakiwa Wakristo Wakatoliki, walimkimbilia Papa kama kiongozi wao atakayeweza kuwasaidia katika matatizo.

Baadaye Wafaranki walikubali kumuachia Papa mamlaka ya kisiasa juu ya maeneo mbalimbali nje ya Roma. Polepole maeneo yaliongezwa hata kufikia mikoa 3 na nusu ya Italia ya leo: Lazio, Umbria, Marche na sehemu ya Emilia-Romagna.

Dola lilikoma tarehe 20 Septemba 1870, jeshi la Italia lilipoteka mkoa na mji wa Roma, isipokuwa mtaa wa Vatikano.

Kwa mapatano ya tarehe 11 Februari 1929, badala yake ilianzishwa Mji wa Vatikani, nchi ndogo kuliko zote duniani (kilometa mraba 0.44, wakazi 600 hivi), lakini huru ili mamlaka ya kiroho ya Papa isiingiliwe na watawala wa dunia kama ilivyotokea zamani.

## Tanbihi

## Marejeo

* Chambers, D.S. 2006. *Popes, Cardinals & War: The Military Church in Renaissance and Early Modern Europe*. I.B. Tauris. ISBN 1-84511-178-8. [*sic*]
* De Cesare, Raffaele (1909). *The Last Days of Papal Rome*. London: Archibald Constable & Co.

## Viungo vya nje

* Papal States Coinage
* WorldStatesmen: Italy
* WHKMLA Historical atlas: here the page offering numerous links to maps of/containing Italy

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu Kanisa Katoliki bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Dola la Papa** kama historia yake au maelezo zaidi? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Bromi

| Bromi  |
| --- |
|  |
| **Jina la Elementi** | Bromi |
| **Alama** | Br |
| **Namba atomia** | 35 |
| **Mfululizo safu** | Halojeni |
|  **Uzani atomia**  | 79.904 |
| **Valensi** | 2, 8, 18, 7 |
| **Ugumu (Mohs)** | {{{ugumu}}} |
| **Kiwango cha kuyeyuka** | 265.8 K (-7.3 °C) |
| **Kiwango cha kuchemka** | 332.0 K (58.8  °C) |
| **Asilimia za ganda la dunia** | 6 · 104  % |
| **Hali maada**  | kiowevu |

**Bromi** (pia **bromini**, kut. Kigiriki βρῶμος *bromos* "kunuka kwa wanyama" ) ni elementi yenye namba atomia **35** katika mfumo radidia maana yake kiini atomia chake kina protoni 35. Uzani atomia ni 79.904 na alama yake ni **Br**. Ni elementi ya tatu katika safu ya halojeni.

Katika hali sanifu ni kiowevu yenye rangi nyekundu kahawia. Inamenyuka haraka na elementi nyingine na kwa wanyama pia watu ni sumu.

Bromi yapatikana kwa wingi katika maji ya bahari.

* Bromi ya kiowevu ndani ya testitubu. Juu ya kiowevu iko gesi ya bromi.
*
# 700

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 6 |
**Karne ya 7**
| Karne ya 8
| ►

◄ |
Miaka ya 670 |
Miaka ya 680 |
Miaka ya 690 |
**Miaka ya 700**
| Miaka ya 710
| Miaka ya 720
| Miaka ya 730
| ►

◄◄ |
◄ |
696 |
697 |
698 |
699 |
**700**
| 701
| 702
| 703
| 704
| ►
| ►►

Dunia katika 700
## Matukio

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

## Waliofariki

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 700
# Entomolojia

Mdudu-jani wa oda ya Phasmatodea anayefanana na jani.
**Entomolojia** (kwa Kiingereza "entomology" kutoka maneno ya Kigiriki ἔντομον, entomon, "mdudu"; na -λογία, -logia, "elimu") ni sayansi ya wadudu. Watu ambao hujifunza wadudu wanaitwa wanaentomolojia. Wadudu wamekuwa wakisomwa tangu nyakati za awali, lakini haikuwa mapema kama karne ya 16 kwamba wadudu walisomwa kisayansi.

Wataalamu wengine wanajifunza jinsi wadudu wanavyohusiana. Wengine hujifunza jinsi wadudu wanavyoishi na kuzaa kwa sababu hatujui mengi kuhusu aina fulani za wadudu. Wataalamu wengine wanajifunza njia za kuweka wadudu mbali na mazao ambayo watu huyatumia kama chakula. Kuna mabilioni ya aina zisizojulikana ulimwenguni kote na wataalamu wa taksonomia au uainishaji wanajumuisha wapya waliopatikana.

Wanaentomolojia hukutana ili kuzungumza juu ya utafiti wao wa wadudu na kushiriki mawazo, kama wanasayansi wote wanavyofanya.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya biolojia bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Entomolojia** kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |